АЕК (Ларнака) тарихы

Клубтың алғышарттары терең: Пезопорикос 1924 жылы құрылды, 1926 жылы оның зейнеткер мүшелері АМОЛ-ды (Ларнаканың спорттық-ағартушылық одағы) ұйымдастырды, ал 1932 жылы екі клуб бірігіп ЕПА (Ларнака) пайда болды. 1937 жылы ЕПА-ның бір топ мүшесі мен ойыншысы шығып, Пезопорикосты қайта құрды, ал 1994 жылы екі клуб қайтадан бірігіп, АЕК-ті түзді. Біріктіру туралы шешім Ларнакада футбол, басқетбол, волейбол және басқа жарыстарда қаржылық қиындықсыз бәсекелесе алатын клуб жасау мақсатында қабылданды.

ЕПА бірінші дивизионда 50 маусым өткізіп, чемпионатты үш рет (1945, 1946, 1970), Кипр Кубогын бес рет (1945, 1946, 1950, 1953, 1955) және Суперкубокты бір рет (1955) жеңіп алды, 1970–1971 жылдардағы маусымда Грекияның Альфа Этникиінде ойнады және еуропалық турнирлерде үш рет өнер көрсетті. Пезопорикос бірінші дивизионда 49 маусым өткізіп, екі чемпиондық (1954, 1988) және бір Кипр Кубогын (1970) ұтты, еуропалық жарыстарда үш рет ойнады.

Біріккеннен кейін АЕК бірінші дивизионда Пезопорикостың орнын алды, өйткені ЕПА өз тарихының соңғы маусымында дивизионнан шығып қалған еді. 1994–1995 жылдардағы дебют маусымында команда 9-орында тұрақтады, келесі жылы 4-орынға көтерілді және АПОЭЛ-мен бірге чемпионаттың ең сенімді қорғанысын көрсетті (21 өткізілген доп). 1995–1996 жылдардағы Кубок финалында АЕК АПОЭЛ-ден жеңіліп қалды, бірақ АПОЭЛ чемпион атанып, УЕФА Кубогына қатысқандықтан, Кипрді 1996–1997 жылдардағы Кубоктар иегерлері кубогында АЕК танытты. Алдын ала кезеңде армениялық Котайк (Абовян) 1:0 ұтқанымен, жауап матчында АЕК 5:0 жеңді; бірінші айналымда команда Барселонаға қарсы ойнап, қонақта 0:2 жеңіліп, үйде 0:0 тең түсті — сол жылы Барселона турнир жеңімпазы болды. 1996 жылғы Суперкубокта АЕК 0:1 жеңілді.

2000-жылдардың басында клуб негізінен ортаңғы орындарда болды, ал 2003–2004 жылдардағы маусым тарихқа айналды: чемпионатта тек 9-орын алғанымен, АЕК GSP стадионындағы Кубок финалында АЕЛ-ді (Лимассол) 2:1 ұтып, алғашқы тұлғалық жүлдесін қолға алды. 2004–2005 жылдардағы УЕФА Кубогында Маккаби (Петах-Тиква) үйде 3:0 жеңілгенімен, Израильдегі жауап матчында 0:4 ұтылып, турниордан шығып қалды. 2004 жылғы Суперкубокта АПОЭЛ-ден қосымша уақытта 4:5 жеңілді, 2005–2006 жылдардағы Кубок финалында өз алаңы GSZ-де сол қарсыласқа қосымша уақытта 2:3 есебімен есе жіберді. 2008–2009 жылдардағы маусым клуб тарихындағы ең сәтсіз болды: 13-орын және тұңғыш рет екінші дивизионға түсу. Бірақ бірден 2009–2010 жылдары команда екінші дивизионда 2-орын алып, элитаға қайтты, ал 2010–2011 жылдардағы маусымдағы 4-орын оған Еуропа лигасына жол ашты.

2011–2012 жылдардағы Еуропа лигасындағы жорық клуб пен Кипр футболы үшін тарихи болды: АЕК бұл турнирдің топтық кезеңіне жеткен алғашқы кипрлік команда атанды. Іріктеуде мальталық Флорианаға қонақта 8:0 (кипрлік клубтың еуропалық жарыстардағы ең үлкен есеппен жеңісі) және үйде 1:0, чехиялық Млада-Болеславқа 3:0 және 2:2, плей-оффта норвегиялық Розенборгқа 0:0 және 2:1 (бұл матч УЕФА GSZ стадионын жарамсыз деп тапқандықтан Антонис Пападопулос стадионында өтті) есебімен басымдық көрсетті. J тобында Шальке 04, Маккаби (Хайфа) және Стяуа (Бухарест) құрамалары қарсы болды; үй ойындары осындай кезеңді өткізуге жарайтын жалғыз GSP стадионында өтті. АЕК бір жеңіс (үйде Маккабиді 2:1) және екі ойында тең есеппен (Шальке 04-пен қонақта 0:0, Стяуамен үйде 1:1) 5 ұпай жинап, топты соңғы орында түйіндеді. Сол маусымда команда кипрлік клубтардың Еуропадағы жеңіліссіздік рекордын орнатты — 6 матч (төрт жеңіс, екі тең ойын).

2014 жылы спорттық директор Хави Рока келуімен клубта испандық дәуір басталды. Бас бапкер Томас Кристиансен тұсында 2014–2015 жылдардағы маусымда негізгі құрамда алты испандық ойнады, ал команда чемпиондық үшін соңғы турға дейін күресті: алдыңғы турда АПОЭЛ-мен 1:1 тең түсіп (жеңсе кестені бастайтын еді), соңғы турда Анортосисті ұтып, тарихында алғаш рет 2-орынды иеленді. Келесі маусымда да АЕК екінші болды. Кристиансен АПОЭЛ-ге кеткен соң команданы испандық Иманол Идиакес басқарып, 2016–2017 жылдары қайтадан 2-орын алды; чемпионатта Иван Трічковски 14, Акоран Баррера 9 доп соқты. 2017–2018 жылдардағы маусымда клуб 4-орында түйіндегенімен, Кипр Кубогын екінші рет жеңіп алды: француз шабуылшысы Флориан Толмес чемпионатта 22 гол соғып, жыл ойыншысы және Кубок финалының үздігі атанды, ал Идиакес клуб басында 100 матч өткізіп, өзінің соңғы ойынында Кубок алды.

2020-жылдарда Давид Катала және маусым соңында уақытша бапкер Давид Бадия тұсында АЕК 2021–2022 жылдардағы чемпионатта 2-орын алып, Кипрдің УЕФА рейтингіндегі жағдайының арқасында клуб тарихында тұңғыш рет Чемпиондар лигасына жолдама алды. Жаңа маусымға испандық Хосе Луис Олтра шақырылды. Чемпиондар лигасындағы дебют 2022 жылғы 19 шілдеде Мидтьюлландқа қарсы өтті: екі ойында тең есептен кейін АЕК пенальтимен ұтылып, Еуропа лигасының іріктеуіне ауысты, онда Партизан мен Дніпро-1-ді еңсеріп, тарихында үшінші рет топтық кезеңге шықты. 2022–2023 жылдардағы Еуропа лигасының B тобында үшінші болып, Конференция лигасының алдын ала плей-оффына түсті, Дніпро-1-ді қайта жеңіп, 1/8 финалға озды. Осылайша АЕК еуропалық жарыстың топтық кезеңінен өтіп, 1/8 финалға жеткен екінші кипрлік клуб және Конференция лигасында бұған қол жеткізген жалғыз команда болды; онда оны турнирдің болашақ жеңімпазы Вест Хэм Юнайтед доғарды. Чемпионатты клуб 3-орында түйіндеді.

2016 жылғы қазаннан бастап АЕК-тің үй алаңы — 8 058 орындық AEK Arena – Георгиос Карапатакис; арена ашылуын АЕК пен Арис (Лимассол) матчы қарсы алды. Бұған дейін команда ЕПА мен Пезопорикос бірге пайдаланған жаңа GSZ стадионында, ол салынғанға дейін ескі GSZ-де ойнаған.

Жүлделер тізімінде Кипр чемпионатының 5 тағы (1944–1945, 1945–1946, 1953–1954, 1969–1970, 1987–1988), 19 күміс жүлдесі, екінші дивизион жеңісі (1989–1990), Кипр Кубогының 9 мәрте иеленуі (соңғылары 2003–2004, 2017–2018, 2024–2025) және Суперкубоктың 3 жеңісі (1955, 2018, 2025) бар. Бұл көрсеткіштер 2025 жылғы 19 маусымда Кипр футбол федерациясының атқарушы комитеті АЕК-тің өтінішін қанағаттандырып, ЕПА (Ларнака) мен Пезопорикос (Ларнака) титулдарын клуб атына мойындағаннан кейінгі жағдайды көрсетеді.