Алавес (толық атауы — Deportivo Alavés, S.A.D.) — Испанияның Баск елі автономиясындағы Алава провинциясының Витория-Гастейс қаласында орналасқан футбол клубы. Клуб 1920 жылы Sport Friends деген атпен құрылды, ал 1921 жылғы 23 қаңтарда бүгінгі атауына көшті — осы күн клубтың ресми құрылған күні саналады. Алавес Бильбаодағы Атлетик пен Сан-Себастьяндағы Реал Сосьедадтан кейінгі Баск еліндегі үшінші табысты команда деп танылады. Клубтың лақап аттары — Babazorros, El Glorioso (Даңқты) және Los Albiazules (ақ-көктер). Клуб иесі — Баскония-Алавес топтамасы.
Үй формасы — көк-ақ жолақты жейде, көк шалбар және ақ ұйық. Үй кездесулерін 19 840 орындық Мендисорроса стадионында өткізеді; арена 1924 жылы ашылған, ойын алаңының өлшемі — 105х67 метр, кешенге Эль Глориосо және Хосе Луис Компаньон нысандары да кіреді. Жаттығуларға Ибаядағы база пайдаланылады.
Алавес — 1929/30 жылы Сегундадан Ла Лигаға жолдама алған алғашқы клуб; элитада үш жыл ойнады. Примерадағы тұңғыш маусымын 10 команданың ішінде 8-орында, түсіп қалудан бір-ақ ұпай алшақтықта аяқтады. 1953/54 жылы клуб жоғарғы дивизионға қайта көтеріліп, онда екі жыл болды. Роман Галаррага бас бапкер болған кезде команда 1973/74 маусымында Сегундаға ұзақ күткен жолдаманы алды. 1983 жылғы маусымда, алдыңғы маусымда түсіп қалудан құтылғанына қарамастан, Алавес Сегунда B-ға ауысты да, 1985/86 жылға дейін сонда қалды.
1980-жылдардың соңында клуб төртінші деңгейде ойнады, 1990-жылдардың орта тұсына дейін жойылу қаупімен бетпе-бет келді. Сегунда B-да екі жыл қатарынан өз тобында бірінші болып, бірақ өтпелі кездесулерде сәтсіздікке ұшыраған Алавес 1994/95 маусымда ғана Сегундаға қайта көтерілді. 1997/98 жылы Сегунданы жеңіп, 42 жылдық үзілістен кейін жоғарғы дивизионға қайтты. Оралған маусымында түсіп қалудан бір ұпаймен құтылды, ал келесі жылы Барселонаны екі рет ұтып, 6-орынға шығып (клуб тарихындағы ең жоғары көрсеткіш), алғаш рет УЕФА Кубогына жолдама алды — бұған дейін 12 жыл бұрын клуб төртінші деңгейдегі тобында 8-орынды алған еді, бұл тарихындағы ең төмен нәтиже.
2000/01 маусымда баск клубы чемпионатты 10-орында тәмамдап, УЕФА Кубогының финалына шықты: жол-жөнекей Интер, Райо Вальекано және Кайзерслаутерн (екі кездесудің жиынтығында 9:2) еңсерілді. Ливерпульмен өткен финал 4:5 есебімен аяқталды — негізгі уақытты тең ойнап, қосымша уақытта Алавес өз қақпасына салған алтын голдан кейін жеңілді. Санға кірген тоғыз голдан басқа матчта екі қызыл карточка және қосымша уақытта есепке алынбаған екі гол болды; бақылаушылардың бір бөлігі бұл кездесуді турнир тарихындағы ең тамаша финалдардың бірі деп атады.
2001/02 маусымды Алавес 7-орында түйіндеп, екінші рет УЕФА Кубогына іліксе, 2002/03 еурокүзі әлдеқайда сәтсіз өтті: Анкарагюджюді ұтқаннан кейін команда түрік Бешикташынан жеңілді. 2003 жылғы 26 қаңтарда клуб Реал Вальядолидті 3:1 ұтып, Ла Лигадағы 100-ші жеңісін атап өтті. 2002/03 маусымнан кейін Алавес төменге түсті, бірақ екі жылдан соң элиталық мәртебесін қайтарды. Сол тұста клубты украиналық-америкалық кәсіпкер Дмитрий Питерман сатып алды, оның бапкерлермен, ойыншылармен және жанкүйерлермен бірқатар қақтығысы болды. Жоғарғы дивизионға қайтуы бір-ақ маусымға созылды: команда үш бас бапкер ауыстырып, 18-орында, құтқарушы аймақтан бір ұпай қалыс қалды. Питерман 2007 жылы кетіп, клубты ауыр қарызбен қалдырды. Екі жыл түсіп қалуға қарсы күрескен Алавес 2008/09 маусымда үшінші деңгейге ауысты.
Сегунда B-дағы қиын кезең төрт жылға созылды; клубты Хосе Антонио Керехета сатып алғаннан кейін, 2013 жылы команда үшінші деңгейдің жалпы чемпионы ретінде екінші дивизионға көтерілді, бұл қаржы мәселелерін реттеуге мүмкіндік берді. Үш жылдан соң, 2016 жылғы 29 мамырда Алавес Сегунда чемпионы атанып, соңғы турда Нумансияны 2:0 ұтып, Леганесті артқа тастап, Ла Лигаға шықты.
2016 жылғы 10 қыркүйекте Алавес Камп Ноуда Ла Лиганың қолданыстағы чемпионы Барселонаны 2:1 жеңіп, оралған маусымындағы алғашқы жеңісіне жетті. 2017 жылғы 7 ақпанда жартылай финалда Сельта де Вигоны шығарып, Испания Кубогының финалына шықты — бұл клуб тарихындағы алғашқы финал, бұған дейінгі ең жақсы жетістігі 1998 және 2004 жылдардағы жартылай финалдар болатын. Финалдағы қарсыласы Барселона болды, әрі екі клуб кубок жартылай финалынан кейін бірден чемпионатта да кездесіп, каталондықтар Мендисорросада Алавесті 6:0 ұтып, маусым басындағы жеңілісінің есесін қайтарды. Висенте Кальдерон стадионында өткен финалда да Барселона 3:1 жеңіске жетті, сөйтіп Алавестің еурокубокқа оралуы болмады. Ол маусымда клуб чемпионатта 14 жеңіс, 13 тең ойын және 11 жеңіліспен 9-орынды иеленді.
2021/22 маусымда Алавес соңғының алдындағы турда Леванте (ол да төменге түсті) жеңілгеннен кейін дивизионын ауыстырды; осылайша клуб тарихындағы ең ұзақ, алты жылдық Ла Лигадағы кезеңі аяқталды. Келесі маусымда команда бірден кері жолдама алды: өтпелі кездесулердің финалында сондай-ақ төменге түскен Леванте 0:1 ұтылып, 2023/24 маусымнан бастап жоғарғы дивизионға қайтты.
Жалпы клуб Ла Лигада 21, Сегундада 38, Сегунда B-да 12, Терсерада 22 және регионалдық санаттарда 1 маусым өткізген. Жетістіктері: Испания Кубогының финалисті (2016/17), УЕФА Кубогының финалисті (2000/01), Сегунда чемпионы (1929/30, 1953/54, 1997/98, 2015/16), Сегунданың өтпелі кездесулерінің жеңімпазы (2023), Сегунда B чемпионы (1992/93, 1993/94, 1994/95, 2012/13), Испания Федерациясы Кубогының иегері (1945/46), Терсера чемпионы (1940/41, 1960/61, 1964/65, 1967/68, 1973/74, сондай-ақ 1989/90), Бискайя чемпионатының (1929/30) және Гипускоа чемпионатының (1938/39) жеңімпазы.
Клуб эмблемасы 1921 жылдан бері бірнеше рет өзгерді. Алғашқы нұсқасы Алава провинциясының ресми гербіне ұқсас болды, бірақ қылыш ұстаған қолдың орнына көк-ақ жалауша, жоғарғы бөлігінде DA әріптері жазылған медальон бейнеленді. 1922 жылы эмблема қарапайым жалаушаға дейін жеңілдетілді: ортасында көк жолағы бар ақ жалауша және сол жақ жоғарғы бұрышындағы шаршыда клуб әріптері. Бұл нұсқа 1950 жылға дейін сақталды, ал команда Club Deportivo Alavés деп аталған кезде әріптер өзгерді. 1950 жылы эмблема дәстүрлі Алава символына жақындатылып, қамал, арыстан және қылыш қайтарылды, C.D.A. жалаушасы қамалдың артына орналасты, ал бүкіл композиция жоғарғы жағында тәжі бар шеңберге салынды.
Клуб бірнеше маусым бойы дат Hummel маркасының формасын пайдаланды, 2017/18 маусымнан Kelme-ге көшіп, онымен келісімі 2022 жылға дейін жалғасты. Сол жылы клуб неміс Puma компаниясымен төрт маусымға шарт жасады; жаңа бренд ұсынылғанда дәстүрлі тік жолақтар қайтарылып, бастапқы қара шалбар сақталды.
Клубтың негізгі резервтік командасы — 1960 жылы құрылған Алавес B. Ол 2000 жылы Сегунда B-ға көтерілгенде Алавес C қосымша командасы жасақталып, кейін жергілікті Клуб Сан-Игнасиомен серіктес болды, бірақ клубтың қиын қаржылық жағдайына байланысты C-команда 2005 жылы таратылды. Сан-Игнасио және Витория-Гастейс төңірегіндегі басқа да командалар Алавестің серіктес клубтары ретінде жұмысын жалғастырды. 2007 жылы Алавес АҚШ-тағы USL First Division турнирінде California Victory деген команданы басқарды; ол Сан-Францискодағы Кезар стадионында ойнап, Алавестің түстерімен киінді, бірақ жаңа иелері қолдауын тоқтатқаннан кейін сол жылы таратылды. 2017 жылғы мамырда клуб хорват NK Rudeš-пен он жылдық серіктестік келісіміне қол қойды, алайда ол 2018 жылғы маусымда тоқтатылды; 2018 жылғы сәуірде француз Сошомен жасалған келісім де бірнеше айға ғана созылып, сол жылдың желтоқсанында үзілді. 2018 жылғы маусымда Алавес хорват жоғарғы дивизионының өкілі NK Istra 1961-де бақылау пакетін иеленді.
Дереккөз: Уикипедия (CC BY-SA) · penalty.kz редакциясы қазақ тіліне бейімдеді