Андерлехт тарихы

Клуб 1908 жылы 27 мамырда Sporting Club Anderlechtois деген атпен Андерлехт коммунасындағы Concordia кафесінде он шақты футбол жанкүйері арқылы құрылды. Алғашқы кездесуінде Сен-Жорж институтын 11:8 есебімен ұтты. 1909/10 маусымында ресми жарыстарға қосылып, Бельгия лига жүйесінің ең төменгі деңгейінен — үшінші провинциялық дивизионнан бастады. 1912/13 маусымында Promotion деп аталатын деңгейге көтерілді, бірақ бір жылдан кейін Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты чемпионаттар тоқтатылып, тек 1919/20 маусымында қайта жанданды.

1920/21 маусымының соңында Андерлехт тарихында бірінші рет жоғарғы дивизионға шықты. Келесі 14 маусымда клуб төрт мәрте (1923, 1926, 1928 және 1931) төмен түсіп, төрт мәрте (1924, 1927, 1929, 1935) қайта көтерілді. Осы тұрақсыздығы үшін жергілікті қарсыластары Юнион Сен-Жиллуаз және Даринг Клуб де Брюссель оны лифт клубы деп мысқылдады. 1933 жылы, құрылғанына 25 жыл толғанда, клуб корольдік мәртебе алып, атауын Royal Sporting Club Anderlechtois деп өзгертті. 1935 жылғы көтерілуден кейін Андерлехт жоғарғы дивизионнан түспеді.

1942 жылы Тубантиядан рекордтық 125 мың бельгия франкіне сатып алынған шабуылшы Жеф Мерманспен клуб 1947 жылы алғашқы чемпиондығын жеңді. Одан кейін 1949/50 — 1955/56 маусымдары аралығында алты чемпиондық (екі мәрте үш жыл қатарынан), 1958/59 және 1961/62 жылдары екі чемпиондық қосылды. 1960-жылдары Пьер Синибальди, кейін Андреас Береш бастаған құрама бес жыл қатарынан чемпион атанды (1963/64 — 1967/68) — бұл әлі күнге Бельгия чемпионатының рекорды. Бұл құрамның жұлдызы Поль Ван Химст 1965, 1967 және 1969 жылдары үздік бомбардир, 1960, 1961, 1965 және 1974 жылдары Бельгияның Алтын бәтеңкесінің иегері болды.

Андерлехт 1955/56 маусымындағы алғашқы Еуропа чемпиондар кубогына қатысып, Вёрёш Лобогоға екі кездесуде де жеңілді. Еуропадағы бірінші жеңісін 1962/63 маусымында Реал Мадридті 1:0 еңсеріп алды (Испаниядағы кездесу 3:3 тең аяқталған). Сол жылы клуб екінші айналымда ЦСКА Софияны ұтып, ширек финалда Дандиден жеңілді. 1969/70 маусымындағы Жәрмеке қалалары кубогының финалында Арсеналдан ұтылды.

1975–1984 жылдары клуб ішкі чемпионатта бір-ақ мәрте жеңгенімен, Еуропада үлкен табысқа жетті. 1975/76 маусымынан бастап Еуропа кубок иегерлері кубогының үш финалына қатарынан шықты. 1975/76 маусымында Брюссельдегі финалда Вест Хэм Юнайтедті 4:2 ұтып, алғашқы еуропалық тәжін алды; Роб Ренсенбринк пен Франсуа Ван дер Эльст екі-екі гол соқты. Келесі жылы Амстердамдағы финалда Гамбургке 0:2 есебімен жеңілді, ал 1978 жылы Парижде Аустрия Виенді 4:0 ұтып, екінші рет кубок иегерлері кубогын жеңді. 1976 және 1978 жылдардағы жеңістері клубқа Еуропа Суперкубогына жол ашты және екі жолы да табысты болды: 1976 жылы Бавария Мюнхенді екі кездесуде (сыртта 1:2, үйде 4:1), 1978 жылы Ливерпульді жалпы есеппен 4:3 еңсерді. Осы финалдар Андерлехтті дәуірдің жетекші еуропалық клубтарының біріне айналдырды.

1982/83 маусымы клуб үшін бірнеше себеппен есте қалды: бас бапкер болып бұрынғы ойыншы Поль Ван Химст тағайындалды, команда финалда Бенфиканы жалпы есеппен 2:1 еңсеріп, УЕФА Кубогын жеңді, ал спорттық директор Мишель Вершуеренның бастамасымен стадионды қайта құру жұмысы басталды. Ішкі чемпионатта клуб Стандартқа жол беріп, екінші орында қалды. 1983/84 маусымында кубокты сақтау әрекеті финалда Тоттенхэм Хотспурден жеңіліспен аяқталды. 1997 жылы Андерлехттің 1984 жылғы финалға жартылай финалдағы төрешіге 27 мың фунт стерлингке шамалас пара беру арқылы шыққаны, осылайша Ноттингем Форестті еңсергені белгілі болды.

Қатарынан үш мәрте екінші орында қалғаннан кейін күлгін-ақтар 1984/85 маусымында Клуб Бриггеден 11 ұпай алшақ кетіп, 18-ші чемпиондығын жеңді. 1985/86 маусымында чемпиондық Клуб Бриггемен екі кездесулік плей-оффтан кейін келді, ал 20-шы тәжін клуб 1986/87 маусымының соңғы турында иеленді. Одан соң команда негізгі ойыншыларынан айырылды: Франки Веркаутерен мен Энцо Шифо 1987 жылдың жазында клубтан кетті, Хуан Лозано Ваrege кездесуінде ауыр жарақат алды. Раймон Гётальс бастаған әлсіреген құрам 1988 жылы Клуб Брюгге, Мехелен және Антверпеннен кейін тек төртінші орында қалды, бірақ финалда Стандартты 2:0 ұтып (голдар — Люк Нилис пен Эдди Крнчевич), клуб тарихындағы алтыншы Бельгия Кубогын алды. Келесі жылы Стандарт тағы 2:0 еңсерілді (Эдди Крнчевич пен Милан Янкович), ал чемпионатта клуб екінші болды. Екінші кубогынан кейін Гётальс Франция Лига 1-дегі Бордоға кетті.

1990-жылдары клуб бір еуропалық финалға — 1990 жылғы Кубок иегерлері кубогының финалына шығып, итальяндық Сампдорияға жеңілді. Содан кейін еуропалық турнирлерде ең жақсы нәтижелері 1990/91 және 1996/97 маусымдарындағы УЕФА Кубогының ширек финалдары болды. Ішкі жарыстарда клуб төрт чемпиондық және бір кубок жеңді. 2000-жылдары бес чемпиондық қосып, 2007 жылы жалпы саны 29-ға жетті, сондай-ақ бір кубок алды. 2000/01 маусымындағы УЕФА Чемпиондар лигасында клуб алғаш рет екінші кезеңге — келесі топтық кезеңге өтіп, Реал Мадрид пен Лидс Юнайтедтен кейінгі үшінші орында қалды.

2009/10 маусымында күлгін-ақтар 30-шы чемпиондығын жеңді, ал 2011/12 маусымындағы УЕФА Еуропа лигасында Локомотив Москва, Штурм Грац және АЕК Афиныны еңсеріп, топтық кезеңді барынша мүмкін ұпаймен аяқтаған алғашқы бельгиялық клуб болды; сол жылы бұған қол жеткізген жалғыз команда да еді. 2012 жылғы 6 мамырда клуб 31-ші чемпиондығын, 22 шілдеде оныншы Бельгия Суперкубогын жеңді.

2014/15 және 2015/16 маусымдары спорттық тұрғыдан сәтсіз болды. Швейцариялық жас бапкер Рене Вайлер тағайындалғаннан кейін, Юри Тилеманс, Леандер Дендонкер сияқты өз тәрбиеленушілерімен клуб 2016/17 маусымында қайта чемпион атанды. Еуропа лигасында ширек финалда қосымша уақытта Манчестер Юнайтедтен ұтылды. 2018 жылы клубты кәсіпкер Марк Кукке иеленген соң, құрылымдық өзгерістер мен жиі кадрлық ауысулар басталды. Спорттық тұрғыдан ең төменгі шегі 2019/20 маусымында болды: клуб белгісіне айналған Венсан Компаниның қайтуына қарамастан, команда келесі маусымға еуропалық турнирлерге жолдама алмады — оған дейін 55 жыл қатарынан қатысып келген еді. Бірнеше көңілсіз маусымнан соң клуб 2023/24 маусымында Бельгия Про лигасының негізгі кезеңінде екінші орынға шығып, чемпиондық үшін күреске қайта қосылды.

Клуб түстерінің шығу тегі толық анық емес. Журналист Робер Викаерттің айтуынша, олар Андерлехт коммунасында өткен гүл шеруінің түстері болған: сол шеруде болашақ королева Элизабет ақ және күлгін орхидеялармен көркемделген күймеде жүрген. Күлгін — бельгия монархиясының түсі де. Алғашқы формасы ақ шалбар мен күлгін-ақ жейдеден тұрған. 2005/06 маусымында клуб қара-күлгін, 2007/08 маусымында сұр түсті үй формасын киген. Андерлехттің түстері басқа клубтарға да ықпал етті: 1977 жылғы жолдастық турнирде клубтың ойынын көрген Біріккен Араб Әмірліктерінің Аль-Айн клубы өз түстерін күлгінге ауыстырды. Клуб төсбелгісінде Mens sana in corpore sano ұраны және алғашқы атауға (Sporting Club Anderlechtois) қатысты SCA әріптері жазылған. 1933 жылы атауы өзгерген соң таңбаға тәж қосылды, 1959 жылы клубтың 50 жылдығына орай екі шеңберлі жаңа төсбелгі енгізілді.

Клуб үй кездесулерін Андерлехт коммунасындағы Астрид саябағында орналасқан Лотто Парк стадионында өткізеді. Бастапқыда стадион 40 мың орындық болған, кейін қауіпсіздік талаптарына сай сыйымдылығы 22 500 орынға дейін азайтылды. 1908 жылдан бірнеше жыл бойы клуб қазіргі Едстраат көшесіндегі, содан кейін Верхейденстраат көшесіндегі алаңда ойнады, ал 1917 жылдан Астрид саябағына көшіп, стадионды клубтың алғашқы ірі қамқоршысы, өнеркәсіпші Эмиль Версенің құрметіне Эмиль Версе стадионы деп атады. 1983 жылы арена толық қайта салынып, сол кездегі президент Констан Ванден Стоктың есімімен аталды. 2013 жылы стадион жаңартылып, УЕФА Чемпиондар лигасының талаптарына сай жаңа таблолар мен жарықдиодты жарнама тақталары қойылды. Клуб 60 мың орындық Еуростадионға көшуді жоспарлаған, бірақ жоба саяси келіспеушіліктерге байланысты кейінге қалдырылып, 2017 жылдың ақпанында Андерлехт жобадан шықты. 2019 жылдың шілдесінде жаңа иесі Марк Кукке стадион атауының құқығын Lotto компаниясына сатып, арена Лотто Парк деп өзгертілді.

Үй кездесулері алдында стадионда Ланге Жожоның Anderlecht Champion әні орындалады. Ол 1985 жылы клубтың чемпиондығынан кейін француз және фламанд (Брюссель диалекті) тілдерінде шыққан. Кейін ән бельгиялық жанкүйерлердің жалпыұлттық әніне айналдырылып, 1986 жылы Мексикадағы әлем чемпионатында пайдаланылды, содан соң оның қайырмасы — Олее, Оле, Оле, Олее — спортта, музыкада және саяси акцияларда қолданылатын халықаралық ұранға айналды.

Клуб он жыл бойы, 2004/05 маусымына дейін, Бельгияның бірінші дивизионында орташа көрермен саны бойынша алда болды. Жанкүйерлері ел түкпір-түкпірінен келеді, азшылығы ғана Брюссель астаналық аймағының тұрғындары. Клубта 77 жанкүйер клубы бар, олардың бесеуі шет елде — Францияда, Польшада, АҚШ-тың Техас штатында, Канаданың Монреаль қаласында және Англияның Сандерленд қаласында. 2024 жылғы 1 қаңтарда клубтың әлеуметтік желілердегі жазылушылар саны 4 миллионға жетіп, Бельгия клубтары арасында ең жоғары көрсеткіш болды. Қарсылас жанкүйерлер Андерлехт жанкүйерлерін dikkenekken (жуан мойындар) деп атайды — бұл фламанд тіркесі олардың клубына және өздеріне деген асқақ мақтанышына қатысты айтылады, соңғы жылдары бұл сөзді Андерлехт жанкүйерлері әзіл ретінде өздері де қолданады.

2024 жылға дейін клубтың басты қарсыластары Бельгияның үлкен үштігіндегі екі команда — Стандард Льеж пен Клуб Брюгге болды. Клуб Бриггеден Андерлехтке өткен ойыншылар аз, әр жағдай дау туғызды: 1998 жылдың сәуірінде Лоренцо Стайленстің Андерлехтке ауысатыны жарияланғаннан кейін, ол Клуб Брюгге сапында қалған 10 кездесуді жанкүйерлердің үздіксіз ысқырығы астында өткізуге мәжбүр болды, тіпті пенальти орындағанда да дүңкілдеп, доп өтпей қалғанда ду қол шапалақтады. Стандард Льежбен ауысулар жиірек болды; 2015 жылы Стандард жанкүйерлер бірлестігінің бұрынғы ойыншысы Стевен Дефурды басы кесілген күйде бейнелеген тифосы Бельгияда үлкен дау туғызып, Ішкі істер федералдық қызметі тексеріс бастады. 2021 жылдардан бастап Стандард Льеждің Бельгиядағы салмағы төмендеп, Андерлехттің басты қарсыласы ретінде оны Юнион ауыстырды: 48 жыл төменгі дивизиондарда ойнағаннан кейін жоғары дивизионға көтерілген Юнион ел үздіктерінің біріне айналды және Андерлехт сияқты Брюссель клубы. 2026 жылы Юнион финалда Андерлехтті ұтып, Бельгия Кубогын иеленді.

Клуб тарихындағы бапкерлер қатарында 1920 жылы тағайындалған алғашқы бапкер Сильва Бребардан бері 37 тұрақты және 3 уақытша бас бапкер болды. Клубты ең ұзақ басқарған маман — 1950-1959 жылдар аралығында тоғыз маусым жұмыс істеген ағылшын Билл Гормли. Клубқа алғашқы тәжді әкелген бапкер — 1946/47 маусымында чемпиондық жеңген француз Жорж Перино. Жеті маман клубты екі мәрте басқарды: Эрнест Черчилл Смит, Пьер Синибальди, Урбен Браемс, Раймон Гётальс, Ари Хаан, Йохан Боскамп және Франки Веркаутерен.

Клубтың жасөспірімдер академиясы Андерлехттің Неерпеде ауданында орналасқан және Еуропаның ірі бес чемпионатынан тыс ең өнімді академиялардың бірі саналады. 2023 жылдың тамызында жасөспірімдермен жұмыс жөніндегі жетекші Жан Киндерманс 16 жылдан кейін клубтан кететіні жарияланды; оның басшылығымен Ромелу Лукаку, Юри Тилеманс, Жереми Доку сияқты ойыншылар негізгі құрамға жол ашты.

Клубтың басқа бөлімдері де бар. 1993 жылы Brussels Dames 71 командасы Андерлехттің әйелдер құрамасына айналды және содан бері он чемпиондық, жеті Суперлига және он бір Бельгия Кубогын жеңді. Бельгиядағы әлі жұмыс істейтін ең көне рагби клубы — 1931 жылы құрылған R.S.C. Anderlecht Rugby, ол Бельгия элиталық лигасын рекордтық 20 мәрте жеңді. 2008-2011 жылдары өткен Superleague Formula автожарысында клуб командасы 2010 жылғы маусымда чемпион атанды. 2022/23 маусымына қарай клуб Бельгияның бірінші дивизионындағы FP Halle-Gooik футзал клубын иеленіп, оны RSC Anderlecht Futsal деп өзгертті; команда Роосдаалдағы 1200 орындық Belleheide орталығында ойнайды, УЕФА футзал Чемпиондар лигасында тұрақты қатысушы және 2022/23 маусымында элиталық кезеңде алдыңғы жылдың жеңімпазы Барселонаны гол айырмасы бойынша еңсеріп, жартылай финалда Спортинг Лиссабоннан жеңілді.