Австрия тарихы

1930 жылдары бапкер Хуго Майзльдің қолындағы Австрия Еуропаның ең күшті құрамаларының біріне айналып, Wunderteam (Керемет құрама) атағына ие болды. Ол кезеңдегі басты жұлдыз — Маттиас Синделар. 1931 жылғы 16 мамырда австриялықтар Шотландияны жеңген континенттік Еуропаның бірінші құрамасы атанды. 1934 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Австрия төртінші орын алды: жартылай финалда Италиядан 0:1, үшінші орын үшін матчта Германиядан 2:3 есебімен ұтылды. Elo рейтингіндегі ең жоғары көрсеткішіне — бірінші орынға — 1934 жылдың мамырында шыққан.

1936 жылғы Берлин Олимпиадасында Австрия алғашқы ойында Египетті 3:1 жеңді, ал ширек финалда Перумен матч дауға айналды. Негізгі уақыттың соңғы 15 минутында екі голдан кейін қалып қойған Перу есепті теңестіріп, қосымша уақытта 4:2 жеңіске жетті. Қосымша уақытта перулік көрермендер алаңға жүгіріп шығып, австриялық ойыншыға шабуыл жасаған деп мәлімделді. Австрия наразылық білдірді, Халықаралық олимпиада комитеті матчты көрермендерсіз қайта өткізуге бұйырды, бірақ Перу құрамасы бас тартып, ойындардан шықты; наразылық ретінде Перу мен Колумбия делегациялары Олимпиаданы тәрк етті. Австрия финалға жетіп, қосымша уақытта Италиядан 2:1 есебімен жеңіліп, күміс жүлдеге ие болды.

Құрама 1938 жылғы әлем чемпионатына іріктеліп өткен еді, бірақ сол жылдың 12 наурызында Австрия Германияға қосылды (Аншлюс). 28 наурызда ФИФА-ға ÖFB таратылғаны хабарланып, ел чемпионаттан шықты. Австриялық ойыншылар Германия құрамасына қосылды, ал Маттиас Синделар біріккен құрамада ойнаудан бас тартты. Австрияның орны бос қалып, оның бірінші қарсыласы болуға тиіс Швеция бірден екінші айналымға өтті.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрама 1945 жылы қайта құрылды және 1954 жылғы әлем чемпионатында өз тарихындағы ең жақсы нәтижеге — үшінші орынға — қол жеткізді. Сол турнирде Швейцарияны 7:5 жеңген матч әлем чемпионаттары тарихындағы ең көп гол соғылған ойын болып рекорд орнатты. Австрия 1950–1960 жылдары да бәсекеге қабілетті болып қалды, 1965 жылы Уэмблиде Англияны жеңді. Алайда 1960 жылдары әлем чемпионатына іріктелмеді, 1974 жылғы турнирге Швециямен ойналған қосымша матчта жолдама алмай қалды.

1970–1980 жылдары құрама қайта көтерілді: 1978 және 1982 жылғы әлем чемпионаттарында екінші айналымға шықты, ал 1978 жылы Батыс Германияны жеңген матч тарихта қалды. 1982 жылғы Испаниядағы чемпионатта топтық кезеңнің соңғы ойынында Австрия мен Батыс Германия тағы да кездесті. Топтағы қалған екі құрама өз матчын бір күн бұрын өткізгендіктен, екі команда да немістердің бір голмен жеңісі екеуін де келесі айналымға шығаратынын білді. Қызу шабуылмен басталған ойынның оныншы минутында Хорст Хрубеш гол соғып, қалған 80 минутта екі команда да шабуылға бармай, көбіне доп тебумен шектелді. Бұл матч «Хихондағы шабуыл жасамау пактісі» деген атқа ие болды. Екі жеңіс жинаған Алжир гол айырмасы бойынша турнирден шығып қалды, ал оқиға көптеген елдің жанкүйерлерінің наразылығын туғызып, содан кейінгі барлық турнирлерде топтық кезеңнің соңғы матчтары бір мезгілде өткізілетін болды. Австрия екінші топтық айналымда Солтүстік Ирландиямен тең түсіп, Франциядан ұтылып, жарыстан шықты.

1990 және 2000 жылдар құрама үшін сәтсіз болды: Еуро-1992 іріктеуінде Фарер аралдарынан жеңіліп, 1998 жылғы әлем чемпионатында топтық кезеңнен өте алмады — бұл олардың жетінші және ұзақ уақыт бойы соңғы әлем чемпионаты болды. Австрия Швейцариямен бірге ұйымдастырушы ретінде Еуро-2008-ге автоматты жолдама алды және бұл олардың Еуропа чемпионатындағы алғашқы қатысуы болды. Көптеген шолушы құраманы Германия, Хорватия және Польшамен бір топта аутсайдер санады; 10 мың австриялық ұлт ұятқа қалмауы үшін турнирден шығуды талап еткен петицияға қол қойды. Австрия Польшамен 1:1 тең түсіп, Хорватия мен Германиядан 0:1 есебімен ұтылды. 2008 жылдың шілдесінде құрама ФИФА рейтингіндегі ең төмен көрсеткішіне — 105-орынға — түсті.

Еуро-2016 іріктеуін сәтті өткен Австрия негізгі турнирде нәтиже көрсете алмады. Венгрия, Португалия және Исландиямен бір топта олар алдымен көрші Венгриядан 0:2 ұтылды (қорғаушы Александар Драгович алаңнан қуылды), сосын Португалиямен голсыз тең түсті — бұл матчта Криштиану Роналду 11 метрлік допты жіберіп алды, — ал соңында турнир дебютанты Исландиядан 1:2 есебімен жеңіліп, бір ұпаймен жарыстан шықты. 2016 жылдың наурыз-маусым айларында құрама ФИФА рейтингінде өз тарихындағы ең жоғары 10-орынға көтерілді.

Еуро-2020-да (пандемияға байланысты 2021 жылы өткізілді) Австрия тұңғыш рет Еуропа чемпионатының плей-офф кезеңіне шықты: C топта Солтүстік Македония мен Украинаны жеңіп, екінші орын алды, ал 1/8 финалда Италиядан қосымша уақытта 2:1 есебімен ұтылды. Германиядағы Еуро-2024-те Австрия Франция, Нидерланды және Польшамен бір топта бірінші орынға шығып, Франция мен Нидерландыны артта қалдырды — бұл тарихи жетістік деп бағаланды. Дегенмен 1/8 финалда Түркиядан 2:1 есебімен жеңіліп қалды. Қазіргі бас бапкер Ральф Рангниктің басшылығымен құрама 28 жылдық үзілістен кейін 2026 жылғы ФИФА әлем чемпионатына жолдама алды. Құрама капитаны — Давид Алаба.

Австрия мен Венгрияның матчтары халықаралық футболда жиілігі бойынша екінші орында тұрады — олардан көп тек көрші Аргентина мен Уругвай кездескен. Соған қарамастан, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құраманың басты бақталасы Германия болып саналады.

Құраманың дәстүрлі үй формасы — ақ жейде, қара шалбар және ақ ұйық; түстер Тевтон ордені түстерінен алынған. Дәстүрлі қонақ формасы ту түстеріне сай келетін — қызыл жейде, ақ шалбар, қызыл ұйық. 2004 жылы құрама бапкері, бұрынғы шабуылшы Ханс Кранкль формаларды ауыстырып, қызыл түсті негізгі етті: осылайша киім Австрия туына (қызыл-ақ-қызыл) сәйкес келді және құраманы көршілерінен ажыратты. Содан бері қосалқы форманың түсі бірнеше рет ауысты: түгел ақ, сосын аспан түсті шалбар мен ұйықпен қара, кейін түгел қара нұсқалар қолданылды.

Құрама үй матчтарын Австрияның әртүрлі стадиондарында өткізеді. Матч саны бойынша да, гол саны бойынша да рекордшы — Марко Арнаутович: 137 ойында 49 гол. Тарихындағы ең ірі жеңісі — 2025 жылғы 9 қазанда Венада Сан-Мариноны 10:0 ұтуы, ал ең ауыр жеңілісі — 1908 жылғы 8 маусымда Венада Англиядан 1:11 есебімен ұтылуы. Құраманың жетістіктері: 1954 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдесі, 1936 жылғы Олимпиада ойындарының күмісі, Орталық Еуропа халықаралық кубогының 1931/32 жеңімпазы, 1927/30 және 1933/35 жылдардағы күміс, 1948/53 және 1955/60 жылдардағы қола жүлдегері. Құрама әлем чемпионатына 8 рет (алғаш рет 1934 жылы), Еуропа чемпионатына 4 рет (алғаш рет 2008 жылы), Олимпиада ойындарына 4 рет (алғаш рет 1912 жылы) қатысты.