Сельта тарихы

Бірігу идеясының жаршысы Faro de Vigo газетінің спорт шолушысы Мануэль де Кастро («Хендикеп») болды: ол 1915 жылдан бастап Вигоның күштерін біріктіру керегін жазып жүрді, ұранын «Бәрі Виго үшін және Вигоның атынан» деп қойды. Екі клуб басшылығы бұл идеяны қолдағаннан кейін, де Кастро ұсынысты 1923 жылғы 22 маусымда Мадридте өткен Испания футбол федерациясының жиналысында айтты. Бірігу 12 шілдеде екі клубтың жалпы жиналыстарында мақұлданды, ал 10 тамыздағы соңғы жиналыста команданың атауы мен түстері бекітілді. Ұсынылған нұсқалардың ішінде Club Galicia, Real Atlético FC, Real Club Olímpico және Breogán болды, ақыры Club Celta деген атау таңдалды. Клубтың алғашқы президенті — Торре Седейра графы Мануэль Барсена де Андрес, алғашқы бапкері — Фрэнсис Кагги, ал құрамға 64 ойыншы кірді. Тұңғыш кездесуінде «Сельта» португалдық «Боавистаны» жолдастық ойында 8:2 жеңді.

1927 жылдың қаңтарында клуб ағылшын матростарының командасын 4:1 ұтып, Альфонсо XIII Кубогын алды. 1947/48 жылғы маусымда «Сельта» чемпионатта төртінші орынға шығып, өз тарихындағы ең үздік көрсеткішке жетті және Испания Кубогының финалында «Севильяға» 1:4 есебімен ұтылды. Сол маусымда 22 ойында 21 гол салған жергілікті шабуылшы Пахиньо Пичичи жүлдесін алып, кейін Мадридтің «Реалына» ауысты.

1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында еуропалық турнирлердегі табыстары үшін команданы испан баспасөзі «ЕуроСельта» деп атады. 1998/99 жылғы УЕФА Кубогында клуб екі матчтың жиынтығымен «Ливерпульді» 4:1 жеңіп, ширек финалға шықты, келесі маусымда «Ювентусті» 4:0, «Бенфиканы» өз алаңында 7:0 (жиынтықта 8:1) ұтып, тағы да сегіздік сапына ілікті. 2000 жылы «Сельта» УЕФА Интертото кубогының жеңімпаздарының бірі болды. 2001 жылы Севильяда өткен Испания Кубогының финалында команда «Реал Сарагосадан» 1:3 есебімен жеңілді. Бұл кезеңнің басты ойыншылары — Александр Мостовой, Валерий Карпин мен Хаим Ревиво, сондай-ақ қақпашы Пабло Кавальеро, қорғаушы және болашақ бапкер Эдуардо Беризо, ортаңғы буын ойыншылары Клод Макелеле мен Мазинью, қанат шабуылшысы Густаво Лопес, шабуылшылар Катанья және Любослав Пенев болды.

2002/03 жылғы маусымда Мигель Анхель Лотинаның басшылығымен «Сельта» 1948 жылдан бергі ең жоғары нәтижесін көрсетіп, төртінші орынды иеленді және УЕФА Чемпиондар лигасына жолдама алды. 2003/04 жылғы Чемпиондар лигасында клуб 1/8 финалға дейін жетіп, «Арсеналдан» жиынтықта 2:5 есебімен ұтылды, ал чемпионатта 19-шы орынға түсіп, Сегундаға түсіп қалды. Құрам түбегейлі жаңарғанымен, команда 2004/05 жылғы маусымда екінші орын алып, бірден жоғары дивизионға қайтты. 2006/07 жылы 18-ші орын алған «Сельта» қайтадан Сегундаға түсті, содан кейін үшінші дивизионға түсу қаупімен және банкроттық қаупімен күресуге мәжбүр болды. Жағдай 2010/11 жылғы маусымда өзгерді: шабуылшы Давид Родригес, қанат ойыншысы Энрике де Лукас және бапкер Пако Эррера көмегімен клуб алтыншы орынға шығып, плей-оффтың бірінші кезеңінде негізгі уақыт 1:1-ге аяқталған соң «Гранададан» 11 метрлік соққылар сериясында ұтылды.

2012 жылдың 3 маусымында «Сельта» бес жылдық үзілістен кейін Ла Лигаға қайтты. Оралған тұңғыш маусымында команда соңғы турда «Эспаньолды» 1:0 жеңіп, 17-ші орынмен дивизионда қалды. 2015/16 жылы «ЕуроСельтаның» бұрынғы ойыншысы Эдуардо Беризо басшылығымен клуб он жылдағы ең үздік нәтижесін көрсетіп, алтыншы орын алды және УЕФА Еуропа лигасына жолдама жеңіп алды. 2016/17 жылғы Еуропа лигасында «Сельта» тарихында бірінші рет жартылай финалға шығып, кейін турнир жеңімпазы атанған «Манчестер Юнайтедтен» ұтылды. 2019 және 2020 жылдары команда жергілікті шабуылшы Яго Аспастың голдарының арқасында соңғы турларда ғана дивизионда қалды. 2024/25 жылғы маусымда жетінші орын алып, тоғыз жылдан кейін Еуропа лигасына жолдама алды.

Клубтың алғашқы эмблемасы қарапайым болды: қызыл қалқанда Club Celta дегенді білдіретін екі C әрпі және Испанияның корольдік тәжі бейнеленген. Құрылған жылы «Сельта» Альфонсо XIII-нің қамқорлығына алынып, атауында real («корольдік») деген құрметті сөзді және таңбасында тәжді пайдалану құқығына ие болды. Келесі жылы қалқанның түсі дәстүрлі ашық көк түске ауыстырылды, 1928 жылы басқа галисия клубтары сияқты таңбаға Әулие Иаковтың қызыл крестi қосылды. Екінші Испания Республикасы тұсында (1931–1936) құрметті атау мен тәж алынып, кейін қайта қайтарылды. Үй жабдығының түстері — Галисия туын білдіретін ашық көк және ақ; бастапқыда команда қызыл жейде, қара шорт және көк ұзын шұлық киген. «Сельтаны» 1985 жылдан 2016 жылға дейін француз автоөндірушісі Citroën қолдады — бұл испан футболындағы ең ұзақ демеушілік келісім болды: компанияның зауыты 1958 жылдан «Балаидостан» жаяу жетуге болатын жерде жұмыс істеді. 2016 жылдан бас демеуші — галисиялық Estrella Galicia сыраханасы, ал жабдық жеткізуші Umbro-мен келісім 1986–2010 жылдарды қамтыды.

Клубтың рекордтары негізінен Яго Аспаспен байланысты: ол чемпионаттарда «Сельта» құрамында ең көп ойын өткізген (512) және ең көп гол салған (203, оның ішінде Ла Лигада 169) футболшы. Жоғары дивизионда бір маусымдағы ең көп гол — 69 (1998/99), ең ірі жеңіс — «Жимнастикті» 10:1 ұтуы (1949 жылғы 23 қазан), қонақтағы ең ірі жеңіс — 6:1 («Лас-Пальмас», 1957 жыл және «Атлетик» Бильбао, 2002 жыл), ең ауыр жеңіліс — 1942 жылғы 11 қаңтарда «Атлетиктен» 0:10. Клуб Ла Лигада 61, Сегундада 32, Сегунда B-да және Тercera-да бір-бір маусым өткізді; Сегундада үш рет (1935/36, 1981/82, 1991/92), Сегунда B-да (1980/81) және Терсерада (1930/31) бірінші орын алды, Испания Кубогының финалисті болды (1947/48, 1993/94, 2000/01), алты рет Галисия чемпионатының жеңімпазы атанды.

Клубтың негізгі қарсыласы — галисиялық «Депортиво» (Ла-Корунья); олардың кездесуі галисия дербиі деп аталады. «Сельта» — акционерлік спорт қоғамы; 2006 жылдың мамырынан бастап бақылау пакеті испан-мексикалық кәсіпкер Карлос Мориньоға тиесілі, ол Grupo Corporativo Ges холдингі арқылы акциялардың 67,9 пайызын иеленеді. 2016 жылдың қазанында қытайлық CITS Group клубты 100 миллион еуроға сатып алуы мүмкін деп жазылды. Клубтың жүз жылдығынан кейін, 2023 жылдың соңында 2006 жылдан президент болған Карлос Мориньо орнынан кетіп, қызметті қызы Мариан Мориньоға тапсырды — ол бұл лауазымдағы тұңғыш әйел болды. Бас бапкер — Клаудио Хиральдес.