Комо тарихы

Алғашқы жылдары Комо жолдастық кездесулер мен жергілікті турнирлерге қатысып, Милан мен Швейцария командаларымен ойнады. 1911 жылғы 1 қазанда клуб Виа дей Милле алаңының ашылуына қатысып, Беллинцонаны 3:1 жеңді және сол алаңды бірнеше жыл үй аренасы етті. 1912 жылы студенттік Minerva клубымен бірігіп, Комо Prima Categoria-ға іріктеу кезеңіне қатысты: 20 қазанда Туринде Савонадан 3:1 ұтылды. Ломбардия Promozione топшасындағы алғашқы матчында 1912 жылғы 17 қарашада Брешаны 5:0 ұтты. Элита дивизионындағы тұңғыш маусымы — 1913–14 жылдардағы Prima Categoria, онда клуб 1922 жылға дейін ойнады.

1927 жылы Комо Esperia клубымен бірігіп, Associazione Calcio Comense деп өзгертілді және сол жылы Вольта Кубогын жеңіп алды: жартылай финалда Интерді 3:0, финалда Дженоаны 1:0 ұтты. Келесі жылы команда жаңа үй аренасы — Джузеппе Синигалья стадионына көшті. 1930–31 жылдардағы Prima Divisione маусымында Гедеон Лукачтың басшылығымен Комо негізгі кезеңде де, плей-оффта да бір рет те ұтылмай, 32 матчта 90 гол соғып, тек 24 гол жіберіп, Серия B-ға көтерілді. Серия B-дағы алғашқы жылында клуб 9-орын алып, дивизионда қалды, ең көп гол соққаны — жас Марко Романо.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, ұлттық чемпионат өтпеген 1945 жылы Комо Милан мен Амброзиана-Интер, Новара және басқа ломбардиялық клубтар қатысқан Torneo Benefico Lombardo турнирін жеңді. Соғыстан кейін Серия B-да үш жыл жоғары орындар үшін күресіп, 1949 жылы бапкер Марио Варглиенмен Серия A-ға тұңғыш рет көтерілді. Элитадағы бірінші кезең төрт жылға созылды: алғашқы маусымда клуб бесінші орындағы Торинодай ұпай жинап, 6-орын алды. Серия A-дағы үшінші жылында Комо тек итальяндық ойыншыларды ғана алаңға шығаруды таңдағаны үшін бүкіл елде жанашырлық тапты. 1951 жылғы 23 қыркүйекте, чемпионаттың үшінші турынан кейін клуб тарихында бірінші рет Серия A-да Интер, Ювентус, Милан және Наполиден бір ұпай алда болып, жеке дара көшбасшы болды.

1960-жылдардың басында клубтың екінші дивизиондағы науқанын «Бесси ісі» бұзды: 1962–63 жылдардағы Серия B маусымының басында Комо Tau Altopascio клубынан алынған қорғаушы Паоло Бессиді бес матчта алаңға шығарды, бірақ ойыншының Тоскана өңірлік комитеті берген дисквалификация мерзімі бітпеген болып шықты. Алаңда өз күшімен сақталып қалғанына қарамастан, командаға бес техникалық жеңіліс жазылып, Серия C-ға түсті. Бапкер Виничо Вианимен түбегейлі жаңарған құрам А тобында үшінші орын алды, ал Бруно Балларини мен Джованни Инвернидзи клубтың тірегі болып қала берді. Серия C-дағы төрт жылдан кейін 1967–68 маусымда бапкер Франко Вивианимен және тарихи капитаны Балларинимен А тобын жеңіп, жоғарылады. Балларини — клубтың ресми матчтардағы шығу саны бойынша рекордшысы.

1973–74 маусымда бапкер Джузеппе Маркиоро келген соң Комо Антонио Ригамонти мен Вито Каллиони құрған мықты қорғанысқа сүйеніп, жоғарылау үшін күресті, бірақ төртінші орынмен шектелді. Келесі маусымда Маркиоро тұсында, жас талант Марко Тарделлидің үлесімен, клуб Серия A-ға екінші рет көтерілді, дегенмен бір маусымнан соң қайта түсті. 1978 жылы Серия C1-ге түскеннен кейін Маркиоро мен спорттық директор Ламберти командаға қатарынан екі жоғарылау сыйлады: 1978–79 маусымда Серия C1-ді, 1979–80 маусымда Серия B-ні жеңді, ал үздік ойыншысы Адриано Ломбарди болды. Содан кейін клуб Серия A-да екі маусым өткізді.

1984 жылы Комо элитаға қайта көтерілді, ал Серия A-дағы бес жылдық кезең клубтың ең жемісті дәуірі болды. Дан Корнелиуссон мен Стефано Боргоноводан құралған шабуыл желісі 1986 жылы 9-орынды әперді, келесі жылы бұл нәтиже қайталанды, ал қорғанысты қатал ойыншы Паскуале Бруно басқарды. 1990-жылдары қатарынан екі рет Серия C1-ге түсу клубтың құлдырауына айналды, ондағы жалғыз жарқын кезең — 1994–95 маусымда Серия B-ға көтерілуі. Сондай-ақ Комо 1996–97 жылдардағы Серия C Италия Кубогын жеңді: екі матчтық финалда Ноцеринаны жалпы есеппен 4:2 ұтты.

XXI ғасырдың басында клуб қысқа мерзімді жаңғыруды бастан өткерді. 2001 жылғы Серия B-ға көтерілуіне Модена қарсы ойындағы қатыгез оқиға көлеңке түсірді: капитан Массимилиано Ферриньо үш жылға тәртіп бұзғаны үшін шеттетілді. Сонда да 2002–03 маусымда клуб Серия A-ға шықты, бірақ оралуы сәтсіз болды — команда бүкіл маусым соңғы екеудің ішінде болды, ал көрермендер тәртіпсіздігінен кейін Синигальяда матч өткізуге тыйым салынды. Қатарынан екі рет төмендеу қаржылық дағдарысқа ұрындырып, 2004 жылғы желтоқсанда клуб банкрот деп жарияланды; Энрико Прециозидің өтінімі қабылданбай, Calcio Como S.p.A. таратылды. FIGC ережелеріне сай Calcio Como S.r.l. деген жаңа құрылым 2005–06 жылдардағы Серия D-ға жіберілді. Таратушы бұрынғы президент Прециозидің ойыншылар келісімшарты сияқты бірқатар активті өзінің жаңа клубы Дженоаға аударғанын анықтады, бұл Комодағы қаржылық күйреуге себеп болды.

2007–08 маусымда Комо Серия D-ның В топшасын жеңіп, төртінші дивизионға көтерілді, сонымен қатар финалда Коллиджананы жалпы есеппен 3:1 ұтып, Серия D Италия Кубогын алды. 2009 жылы плей-оффта Роденго Сайано (1:1) мен Алессандрияны (4:1) еңсеріп, үшінші дивизионға оралды. 2015 жылы үшінші дивизионда төртінші орын алып, плей-офф финалында Бассано Виртусты 2:0 ұтып, Серия B-ға шықты, бірақ келесі жылы төмендеді. 2016–17 маусымда жаңа экономикалық қиындықтар салдарынан клуб іс-әрекетін тоқтатып, аукционға қойылды. Төртінші аукционда активтерді ганалық футболшы Майкл Эссиеннің жұбайы, италиялық футболдағы алғашқы шетелдік іскер әйел Акосуа Пуни Эссиен сатып алды, бірақ FIGC оның компаниясын Комоның мұрагері деп танудан бас тартты. Маусым басында Como 1907 S.r.l. деп аталған басқа компания 2017–18 жылдардағы Серия D-ға қабылданды.

2019 жылы клубты Роберт Буди Хартоно мен Майкл Бамбанг Хартоно басқаратын индонезиялық Djarum темекі топтамасы сатып алды; сол жылы команда 2018–19 жылдардағы Серия D-ның В топшасын жеңіп, кәсіби футболға қайтты. Forbes есебі бойынша 2022 жылы Хартоно ағайынды әлемнің ең ауқатты адамдары тізімінде 64 және 66-орында болды, ал 2024 жылы Италиядағы ең бай клуб иелері саналды. 2021 жылы бұрынғы Челси ойыншысы Деннис Уайз клубтың атқарушы директоры болып тағайындалды. 2021–22 маусымда бұрынғы ойыншысы Джакомо Гаттузомен команда Серия B-да 13-орын алды — бұл екінші дивизионда соңғы жиырма жылдағы үздік көрсеткіші; 2022–23 маусымда Гаттузоны ауыстырған Морено Лонгомен 13-орын қайталанды. 2022 жылғы тамызда Арсенал, Челси және Барселонаның бұрынғы ойыншысы Сеск Фабрегас клубтың миноритарлық акционері болып, өзі де құрамда ойнады; сол айда француз Тьерри Анри де миноритарлық үлес алды.

2023–24 маусымда Лонгомен жақсы бастаған клуб кестенің басына шықты, бірақ 13 қарашада бапкер қызметінен босатылып, оның орнына УЕФА Pro лицензиясы жоқ Фабрегас уақытша тағайындалды; берілген рұқсат мерзімі бітген соң 20 желтоқсанда уэльстік Осиан Робертс бас бапкер, Фабрегас оның көмекшісі болды. Команда маусымды екінші орынмен түйіндеп, 21 жыл үзілістен кейін Серия A-ға оралды: жоғарылау 2024 жылғы 10 мамырда Козенцамен 1:1 болған соңғы турда нақтыланды. Италияның ең ауқатты клубына айналған Комоның сыйымдылығы лига талабына сай келмейтін Синигальяда ойнай алатыны басында түсініксіз болғанымен, стадион пайдаланылуын жалғастырды. Элитаға оралған алғашқы маусымда клуб 10-орын алды, ал 2025–26 маусымда 2026 жылғы 10 мамырда Эллас Веронадан 1:0 ұтып, тарихында бірінші рет еурокубокқа жолдама алды және соңғы турда Кремонезені 4:1 ұтып, Серия A-да төртінші орынмен УЕФА Чемпиондар лигасына шықты. Бұл — клубтың 1980–81 жылдардағы Митропа Кубогынан кейінгі алғашқы халықаралық ресми турниріне қатысуы. Кейіннен клубтың бас бапкері Фабрегас болды.

Комо эмблемасының ондаған жыл бойы өзгермеген басты элементі — ортасында күміс кресі бар қала таңбасының қызыл қалқаны; кейбір жағдайда, мәселен 1949–50 маусымда, крест тікелей ойыншылар жейдесіне тігілген. Эмблемада Комо көліне қатысты нышандар да жиі кездеседі. Белгілі алғашқы белгілердің бірі 1919 жылы қабылданған: қоңыр доп, оны қоршаған қала атауы жазылған ақ жолақ пен қала таңбасы. 1927 жылы Esperia-мен бірігу кезінде жаңа белгі енгізілді; 1950-жылдардың басында көк француз қалқаны, 1991 жылы көк толқындар қоршаған қала таңбасы бейнеленген ақ қалқан пайда болды. 2019 жылы иелік ауысқан соң, жанкүйерлердің дауыс беруі арқылы жаңа логотип таңдалды: қалқанда клуб атауы мен грек кресінің үстіндегі көл толқыны бейнеленген, түсі көк немесе ақ, қызыл түс мүлдем жоқ.

Тарихи түстері — ашық көк жейде мен ақ шорт және детальдар. Алғашқы онжылдықтарда крест, жолақ және басқа өрнектер қолданылды, ал үшінші мыңжылдықта клуб қою көк түске қайтты, осыдан Biancoblù лақап аты шықты. 1926 жылы Esperia-мен бірігу кезінде жейдеде қызыл-шие түсі, 1938 жылы AS Ardita-мен бірігуден кейін жасыл түс қолданылды.

Алғашқы матчтарын команда 1911 жылғы 1 қазанда ашылған Виа дей Милле алаңында өткізді және оны 1928 жылға дейін пайдаланды. 1928–29 маусымда Комо қазіргі үй аренасы Джузеппе Синигалья стадионына көшті. Стадион Бенито Муссолинидің бұйрығымен салынып, Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болған италиялық ескекші, соғыс батыры Джузеппе Синигалья құрметіне аталды. Ол 1927 жылғы 30 шілдеде Австрия құрамасы мен Ломбардия арасындағы халықаралық матчпен ашылды, кездесу австриялықтардың пайдасына 3:1 бітті. Комо муниципалитетіне тиесілі арена 13 602 көрермен қабылдайды; Джованни Греппи жобалаған құрылыс Италиядағы рационалистік сәулеттің алғашқы үлгілерінің бірі саналады.

Комоның ультрас қозғалысы кезеңнің ірі топтарының бірі — Fossa Lariana-дан бастау алды, оның бөлімшелері Италияның түкпір-түкпірінде, әсіресе 1970-жылдардың орта тұсында Лацио өңірінде жұмыс істеді. Кейін жанкүйерлер дәстүрлі италиялық стильден бас тартып, Blue Fans Como тобымен ағылшындық стильді таңдады; 2002 жылы бұл топ тарағаннан соң Curva Como секторын Lariani, Estrema Fazione, WBH және Blacklist Como тәрізді ұйымдар басқарды. 2019 жылы Djarum иелігіне өткеннен кейін ультрастар Como 1907 туы астында қайта ұйымдасты, оның құрамына Maledetta Gioventù және Solo Cylom 1995 кірді; секторда сондай-ақ Panthers 1975, Distinzione Lariana, Brusà, Madness - Tugurio, Away 1907, Quelli del Lago, Old Fans және Veterani топтары бар. Жанкүйерлердің басты ұрандарының бірі — «Комоның досы жоқ». Негізгі бәсекелестері — көршілес клубтар: Леккомен Ларио дербиі, Вареземен Инсубрия дербиі және «Серия B-дағы ең қызу дербі» аталған Монцамен кездесу. Комо мен Монца бірінші рет 1922 жылғы 19 қарашада ойнап, 0:0-ге келіскен, ал қарсыласу 1967 жылғы 4 маусымда Монца Серия B-ның шешуші плей-офф матчында 1:0 жеңгеннен кейін басталды; 1980 жылғы 13 April... 1980 жылғы 13 сәуірде Монца 3:1 алда тұрғанда Комо соңғы минутта пенальти арқылы теңестіріп, 3:3 нәтиже қарсыласының Серия A-ға шығу мүмкіндігін жойды. Тағы бір белгілі қарсыласу — Варезе жанкүйерлерімен туыстас Комо мен Интер ультрастары арасында, ол 1980-жылдары қатыгез қақтығыстарға әкелді. Модена, Ливорно, Аталанта, Венеция, Палермо, Кремонезе, Бреша, Верона, Сампдория, Тернана және Пьяченца жанкүйерлерімен де бәсекелестік бар.

2021 жылғы сәуірде Como 1907: The Real Story деректі сериалы жарыққа шықты; онда матчтар ғана емес, Djarum Group иелігіне өткеннен кейін клубтың құлдыраудан шығу жолындағы ішкі тірлігі де көрсетілді. Сериал бүкіл әлемге индонезиялық Mola стриминг сервисі арқылы таратылды, түсірілім бір маусымға созылды, барлық жұмыс бір жарым жылға жуық уақыт алып, шамамен 3 миллиард индонезия рупиясына түсті. 2021–2024 жылдары клубтың демеушісі Djarum-ның Mola сервисі болды.

Клубтың жетістіктері: Серия B жеңімпазы — 1948–49, 1979–80, 2001–02, екінші орын — 1974–75, 1983–84, 2023–24; Серия C топшаларының жеңімпазы — 1930–31, 1967–68, 1978–79, 2020–21, плей-офф жеңімпазы — 2014–15; Серия D топшаларының жеңімпазы — 2007–08, 2018–19, плей-офф жеңімпазы — 2008–09; Серия C Италия Кубогының иесі — 1996–97 (финалист — 1992–93, 2014–15); Серия D Италия Кубогының иесі — 2007–08; Вольта Кубогы — 1926–27; Torneo Benefico Lombardo — 1944–45. 2013 жылдан бері маусым соңында клубтың үздік ойыншысы немесе қызметкеріне жанкүйерлер ұйымдастыратын Боргоново кубогы беріледі, ол клуб тарихындағы ойыншы Стефано Боргоново құрметіне аталған.