Кипр тарихы

Команданың алғашқы кездесуі 1949 жылғы 23 шілдеде, ФИФА-ға кірген бір жылдан кейін өтті: Тель-Авивтегі жолдастық ойында «Маккаби Тель-Авивпен» 3:3 тең түсті. Жеті күннен кейін сол қалада бірінші халықаралық матчы болды — Израильден 1:3 есебімен жеңілді. Британ билігінен тәуелсіздік алғаннан соң, 1960 жылғы 13 қарашада Никосияда 1962 жылғы әлем чемпионатының іріктеу ойынында Израильмен 1:1 тең түсіп, тәуелсіздіктен кейінгі алғашқы ресми кездесуін өткізді.

Алғашқы халықаралық жеңісі 1963 жылғы 27 қарашада жолдастық матчта Грекияны 3:1 ұтқан кезде келді. Ресми жарыстардағы бірінші жеңісін 1968 жылғы 17 ақпанда Никосиядағы ескі «ГСП» стадионында Еуропа чемпионатының іріктеуінде Швейцарияны 2:1 еңсерген кезде тіркеді. 1974 жылы Никосияда Солтүстік Ирландияны 1:0 жеңу құраманың есте қалған нәтижелерінің біріне айналды.

1983 жылғы 12 ақпанда Евро-1984 іріктеуінде Кипр Лимасолдағы «Цирио» стадионында әлем чемпионы Италиямен 1:1 тең түсті, бір айдан кейін Чехословакияға қарсы да дәл сол есеп тіркелді. Евро-1988 іріктеуінде команда Польшаға қарсы қонақта алғашқы ұпайын жинады, 1989 жылы әлем чемпионатының іріктеуінде Франциямен 1:1 тең ойнады. Үй алаңындағы табыстарға қарамастан, қонақтағы бірінші жеңісін тек 1992 жылы — Фарер аралдарын 2:0 ұтқанда — атап өтті.

Келесі жылдары іріктеу турнирлеріндегі нәтижелер жақсарды: Евро-1996 іріктеуінде Кипр титулды қорғаушы Данияны 1:1-ге тоқтатты. Евро-2000 іріктеуінде Испания мен Израильді 3:2, Сан-Маринону 4:0 жеңгенімен, финалдық кезеңге жолдама алмады. 2000 жылғы 15 қарашада Лимасолда 2002 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Андорраны 5:0 ұтып, тарихындағы ең ірі жеңісіне қол жеткізді; кейін дәл сол есеппен 2014 жылы Андорраны және 2019 жылы Сан-Маринону да жеңді. Ең ауыр жеңілісі — 1969 жылғы 21 мамырда Эссенде Батыс Германиядан 0:12.

2006 жылғы 7 қазанда Евро-2008 іріктеуінде Кипр Никосиядағы «ГСП» стадионында Ирландия Республикасын 5:2 ұтып, үлкен сенсация жасады: Михалис Константину мен Константинос Харалабидис екі-екі, Александрос Гарпозис бір гол соқты. Бір айдан кейін, 15 қарашада, үй алаңында алдыңғы әлем чемпионатының қожайыны Германиямен 1:1 тең түсті. 2007 жылғы 13 қазанда Никосияда Уэльсті 3:1 жеңді, төрт күннен кейін Дублинде Ирландия Республикасымен тең ойнады — қожайындар есепті ойынның соңғы минутында 1:1-ге теңестірді. 2010 жылғы 3 қыркүйекте Евро-2012 іріктеуінде Гимарайнште Португалиямен 4:4 тең түсу де тарихи нәтиже болды.

Евро-2016 іріктеуінде Пампос Христодулу басқарған Кипр Зеницада 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысқан Босния мен Герцеговинаны 2:1 ұтты. Топтағы соңғы кездесуде плей-оффқа шығу үшін жеңіс қажет болды: құрама бірінші бөлімде 2:1 алға шықса да, ақыры Боснияға 2:3 есебімен жеңіліп, жолдаманы қарсыласына берді. 2018 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Босния мен Герцеговинаны үй алаңында 3:2 ұтқанымен, H топшасында алты команда арасында 5-орында қалды.

Евро-2020 іріктеуінде Кипр Сан-Маринону 5:0, қонақта Қазақстанды 2:1 жеңді, бірақ соңғы үш матчын ұтылып, топта 4-орынға тұрақтады. 2020/21 жылғы УЕФА Ұлттар лигасында топта соңғы болып, разрядтан түсу плей-оффында Эстонияны екі матчтың жиынтығымен 2:0 ұтты (Маринос Дзионис пен Пиерос Сотириу гол соқты). Жарыстың келесі маусымында Грекия, Косово және Солтүстік Ирландиямен бір топта бес ұпай жинап (Грекияны жеңіп, Солтүстік Ирландиямен екі рет тең түсіп), тағы да соңғы орында қалды. Евро-2024 іріктеуінде сегіз матчтың барлығын жеңіліп, ұпай мен доп айырмасы бойынша тарихындағы ең сәтсіз іріктеу науқанын өткізді.

Құрама ойыншыларының ішінде ең көп матч өткізген — Иоаннис Оккас (106), ең көп гол соққан — Михалис Константину (32). ФИФА рейтингіндегі ең жоғары орны — 43-орын (2010 жылғы қыркүйек), ең төменгі көрсеткіші — 142-орын (2014 жылғы маусым). Жетістіктерінің қатарында Кипрдің халықаралық футбол турнирінде жеңіске жеткен 1998 және 2000 жылдар бар. Бас бапкері — Акис Мандзиос.

2006 жылғы 7 қазанда Diadora компаниясы құраманың жаңа формасын таныстырды: иықтан жеңге қарай сарғылт түспен Кипр аралының картасы, ортасынан аралдың бөлінгенін білдіретін жасыл сызық түсірілген. Даулы деп саналған бұл форма Евро-2008 іріктеуінде пайдаланылды. Кейін 2010 жылғы әлем чемпионаты, Евро-2012 және 2014 жылғы әлем чемпионатының іріктеулерінде форманы Adidas дайындады, 2018 жылдан УЕФА-ның форма қолдау бағдарламасы шеңберінде Macron жеткізіп келеді.

Үй матчтары ұзақ уақыт әр қалада өтті. 1974 жылға дейін команда Никосия орталығындағы ескі «ГСП» немесе Фамагустадағы «ГСЕ» стадионын пайдаланды. Кипрге түрік әскери басып кіруінен кейін бір бөлігі Лимасолдағы «Цирион» және Никосиядағы «Макарио» стадиондарында өткізілді. 1999 жылы Никосияда жаңа «ГСП» стадионы салынып, құраманың басты алаңына айналды, бірақ 2008 жылы демеушінің өзгеруіне байланысты 2010 жылғы әлем чемпионатының іріктеу матчтары Ларнакадағы «Антонис Пападопулос» стадионында өтті. Евро-2012 іріктеуінде команда «ГСП»-ға қайтып келді, ал 2021 жылдың соңынан бері үй кездесулерін негізінен «АЕК Арена»-да ойнайды; кейде Лимасолдағы «Альфамега» стадионы да пайдаланылады.