Дебрецен тарихы

Клуб 1902 жылғы 12 наурызда Debreceni Vasutas Sport Club деген атпен құрылды. Тарихы барысында команданың аты бірнеше рет өзгерді: 1902–1912 жылдары Egyetértés Football Club, 1912 жылдан Debreceni Vasutas, 1949–1955 жылдары Debreceni Lokomotív, 1955–1956 жылдары Debreceni Törekvés, 1957 жылдан кейін қайтадан Debreceni Vasutas Sport Club аталды. 1979–1989 жылдары Debreceni Munkás Vasutas Sport Club болды, ал 1995 жылдан 2016 жылға дейін демеушілердің атауы қосылып, DVSC-Epona, Netforum-DVSC, DVSC-MegaForce, DVSC-AVE Ásványvíz және DVSC-TEVA деген нұсқалармен өнер көрсетті. 2016 жылдан бері клуб бастапқы Debreceni Vasutas Sport Club атауын қолданады. Түстері — қызыл және ақ.

Дебрецен NB I-ге алғаш рет 1943/44 жылғы маусымда шықты. Ел ішінде клуб 2000 жылдардың басында алдыңғы қатарға көтерілді: алғашқы чемпиондық атағын 2004/05 жылғы маусымда жеңіп алды. Кейін команда чемпионатты 2005/06, 2006/07, 2008/09, 2009/10, 2011/12 және 2013/14 жылдары да жеңіп, жалпы жеті тәж иеленді, ал 2007/08 жылы күміс жүлдегер болды. 2010 жылдардың соңында клуб мемлекеттік қолдаудан айырылып, құлдырауға ұшырады: 2016/17 жылғы NB I маусымында Дебрецен төменгі дивизионға түсіп қалу қаупінен әрең құтылды. Клуб NB II турнирін сегіз мәрте (1942/43, 1948/49, 1959/60, 1961/62, 1978/79, 1988/89, 1992/93 және 2020/21 жылдары), NB III турнирін екі мәрте (1969 және 2007/08) жеңді.

Кубок жарыстарында Дебрецен Венгрия Кубогын алты рет (1998/99, 2000/01, 2007/08, 2009/10, 2011/12, 2012/13) жеңіп, екі мәрте финалда ұтылды (2002/03, 2006/07). Клуб Лига кубогын 2009/10 жылы иеленді және үш рет финалда жеңіліс тапты. Венгрия Суперкубогын команда бес мәрте — 2005, 2006, 2007, 2009 және 2010 жылдары алды, ал 2008, 2012, 2013 және 2014 жылдары екінші орын иеленді.

Еуропалық додаларда клубтың ең үлкен жетістігі — 2009/10 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шығуы. Келесі жылы Дебрецен 2010/11 жылғы УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңіне жетті. Кейінгі жылдары команда Чемпиондар лигасы мен Еуропа лигасының іріктеу кезеңдерінде өнер көрсетті. 2023/24 жылғы маусымда клуб Конференция лигасында ойнап, армян Алашкертін еңсерді, бірақ келесі кезеңде Вена Рапидінен ұтылып, еуропалық жолын тәмамдады.

1989–2014 жылдары Дебрецен үй матчтарын сыйымдылығы 12 500 орындық Олах Габор утцаи стадионында өткізді. Алғашқы NB I тәжін жеңгеннен кейін арена УЕФА талаптарына сай келмейтіні анықталды, сол себепті Чемпиондар лигасы мен Еуропа лигасының маңызды кездесулерін, оның ішінде 2009/10 жылғы Чемпиондар лигасы және 2010/11 жылғы Еуропа лигасының топтық кезеңіндегі ойындарды, Будапешттегі Ференц Пушкаш стадионында өткізуге тура келді. 2014 жылғы 1 мамырда салтанатты рәсіммен Надьердеи стадионы ашылды; сыйымдылығы — 20 340 орын. Ашылу кезінде Венгрия премьер-министрі Виктор Орбан Надьердеи стадионы секілді құрылыстар арқылы сәулетшілер, инженерлер мен жұмысшылар Венгрияны қайта ұлықтап отырғанын айтты. Аренаны шіркеу қайраткерлері Нандор Бошак, Густав Бөлчкеи және Фүлөп Кочиш ақ жолымен қастерледі, содан кейін көрермендер алдында Лу Бега, Виктор Кираль, Илдико Керестеш, Гиги Радич және Эрика Миклоша сынды әншілер өнер көрсетті. Алғашқы ойында Дебрецен жұлдыздары Венгрия жұлдыздарымен кездесті, онда Аттила Пинтер, Калман Ковач, Петер Липчеи, Дьөрдь Вебер, Имре Гараба, Флориан Урбан және Лайош Детари сынды белгілі футболшылар ойнады.

Жаңа стадионда бірінші ресми кездесу 2014 жылғы 10 мамырда өтті: 2013/14 жылғы чемпионат шеңберінде Дебрецен Уйпештті 3:1 жеңді. Алғашқы голды 27-минутта Кульчар соқты, 37-минутта Васильевич есепті теңестірді, содан кейін 46-минутта Антонның өз қақпасына соққан добы мен 85-минутта Ваднайдың голы жеңісті бекітті. 2014 жылғы 22 мамырда аренада Венгрия құрамасының алғашқы ойыны өтті: 20 000 көрермен алдында Дания құрамасымен 2:2 тең есеп тіркелді, бірінші голды Дебреценнің бұрынғы ойыншысы Джуджак соқты, 56-минутта Эриксен есепті теңестірді, 69-минутта Варга иелікті қайтарды, ал 72-минутта Шөне тағы да есепті теңеді.

Клубтың жанкүйерлері негізінен Дебреценде тұрады, дегенмен команда бүкіл Венгрияда танымал. Басты ультрас бірлестігі — 1994 жылы құрылған Szívtiprók Ultras Debrecen (SZ.U.D.), ол ең үлкен және ең көне топ. 2000 жылдан бастап SZ.U.D. қала сыртында да бөлімшелер ашты — Будапешт, Надьварад және Ходмезөвашархей секцияларын. Ескі шағын топтар қатарына Force Field, Red Territory және Vadmacskák жатады, 2009 жылдан кейін Sziporkák, Debrecen Hooligans, Barrabrava Debrecen сияқты жаңа бірлестіктер пайда болды, ал North Side Hooligans секілді бірнешеуі 2000 жылдардың басында таратылды. Дебреценнің Ньиредьхаза және Бекешчаба клубтарымен қатаң, Ференцварош, Уйпешт және Видеотонмен бақталастық қарым-қатынасы қалыптасқан. Белгілі жанкүйерлерінің арасында Ласло Лукач аталады. 2014 жылғы 5 тамызда УЕФА Дебреценге жанкүйерлерінің нәсілшілдік әрекеті үшін жаза қолданды: солтүстікирландиялық Клифтонвиллмен матчта тыйым салынған баннер жайылғаннан кейін стадионның В секторы жабылды.

Меншік құқығы да бірнеше рет ауысты. 2020 жылғы 1 шілдеде Габор Сима клуб иесі қызметінен кетті, акциялардың 73 пайызын жергілікті билік сатып алды; қала әкімі Ласло Папп басты мақсат — жоғары лигаға қайта көтерілу екенін айтты. 2020 жылғы 18 желтоқсанда акциялардың көпшілігін DVSC Egyesület иеленді, 2022 жылғы 27 маусымда клубтың президенті және иесі болып Ике Тьерри Зенгель тағайындалды. 2025 жылы клубты уақытша директорлар кеңесі басқарды: көктемде миноритарлық үлесті сатып алған Five Eleven Capital келісімге қарамастан қалған акцияларды ала алмады. Меншік ауысуының кешеуілдеуінен Дебрецен 2025 жылдың күзінде қаржы қиындықтарына ұшырап, қыркүйекте қаладан көмек сұрауға мәжбүр болды. 2026 жылғы қаңтарда ағылшын Стокпорт Каунти клубының иесі Марк Стоттқа тиесілі Stott Capital инвестициялық компаниясы Дебреценнің бақылау пакетін иеленді. Стотт екі клубтың толықтай тәуелсіз жұмыс істейтінін айтып, Дебреценді елдің мықты тарихы, күшті жастар дайындау жүйесі және еуропалық додаларда тәжірибесі бар клубтарының бірі деп сипаттады.