Депортиво (Ла-Корунья) тарихы

Алғашқы жылдары команда Корраль-де-ла-Гайтейра алаңында ойнады, кейін Риасор жағажайының жанындағы ескі Риасорға көшті. Дәстүрлі түстері — көк-ақ: көлденең жолақты көк-ақ жейде, көк шорт және көк ұйық. Бұл түстер ресми түрде 1912 жылы қабылданды. Клуб эмблемасында Сала Кальвет залының күлгін-ақ жалауын қоршаған белбеу, А-Корунья мен Галисия жалауын білдіретін көкшіл диагональ жолақ және корольдік қамқорлықты білдіретін тәж бейнеленген; Испания республикасы кезінде «реал» құрметті атауы мен тәж эмблемадан алынып, кейін қайтарылды. Лақап аттары — Os Branquiazuis (көк-ақтар) және Os Hercúleos (геркулестіктер).

Клубтың бірінші ресми жеңісі — 1912 жылы ұзақ өмір сүрмеген Concurso España турниры. 1928 жылы Депортиво тұңғыш Примера дивизионға іліне алмай, Сегунда дивизионда бастады. 1932 жылы Испания Кубогында лигада бір де бір жеңіліс көрмеген Мадридтің Реалын ұтты. 1936 жылы азамат соғысы басталып, ресми жарыстар 1939–1940 жылдарға дейін тоқтады. 1940 жылы жоғарылау сатысында шешуші кездесуде Виго Сельтасынан 0:1 ұтылып, элитаға шыға алмады, бірақ келесі жылы Мурсияны 2:1 жеңіп, тарихында бірінші рет Ла Лигаға көтерілді.

Жоғары дивизиондағы алғашқы маусымда клуб төртінші орын алды, алайда кейін нәтижелері құлдырап, 1944–1945 жылдары 14-ші болып түсіп қалды. Осы онжылдықта клуб жаңа стадион салды: Риасор 1944 жылғы 28 қазанда Валенсияға қарсы лига матчімен ашылды. Дәуірдің басты ойыншысы — жергілікті жанкүйерлер «Ксанетас» атаған қарауыл Хуан Акунья, ол 1942–1951 жылдары төрт Самора жүлдесін алды.

1948–1957 жылдар клуб тарихында «Алтын онжылдық» деп аталады. 1949–1950 маусымында Депортиво аргентиналық бапкер Алехандро Скопеллимен Ла Лигада күміс жүлдегер болып, Мадридтің Атлетикосынан бір ғана ұпай қалыс қалды. Скопелли командаға Хулио Коркуэра, Освальдо Гарсия, Рафаэль Франко, Дагоберто Молль секілді оңтүстікамерикалық ойыншыларды тартты, клуб тоғыз маусым қатарынан элитада қалды. Осы кезеңде Риасорда Элеңио Эррера бапкер болды, Пахиньо мен Луис Суарес ойнады.

1957 жылғы құлдыраудан кейін 1958–1973 жылдар «лифт-команда» дәуіріне айналды: 1962, 1964, 1966, 1968 және 1971 жылдары жоғарылау, 1963, 1965, 1967, 1970 және 1973 жылдары төмендеу болды. Сол тұста клубтың жасөспірімдер академиясы Испаниядағы ең күшті академиялардың бірі саналды: Риасорда Амансио Амаро, Северино Рейха, Хосе Луис Велосо, Хайме Бланко жолын бастады, олар кейін Испания құрамасының тұрақты ойыншылары болды. Қаржылық қиындықтар бұл ойыншыларды сатуға мәжбүрледі.

1974–1988 жылдар клубтың қараңғы кезеңі болды. 1973 жылғы құлдыраудан кейін команда тарихында тұңғыш рет үшінші дивизионға (Терсера) түсіп қалды, бірден кері көтерілді. 1980 жылы жаңадан құрылған Сегунда дивизион B-ға түсті, бір жылдан кейін қайта шықты; сол тұста Депортиво мен басты бақтасы Сельта бірге түсіп, бірге көтерілді, 1980–1981 маусымында бұл клубтардың ойындары Испанияның үшінші дивизионындағы ең көп көрермен жинаған матчтар болды. 1987–1988 маусымының соңғы ойынында Висенте Селейро Сантандер Расингіне қарсы қосымша уақытта гол соғып, команда құлдыраудан құтылды; бұл көбіне қараңғы кезеңнің соңы саналады. 1988 жылдың жазында ашық жиналыс жаңа басқарма таңдап, оны Аугусто Сесар Лендойро басқарды; клубтың қарызы 600 миллион песета шамасында болатын және 15 жыл элитадан тыс қалған еді.

Қайта өрлеу кезеңі Арсенио Иглесиастың бапкерлігімен басталды. 1990–1991 маусымында клуб күміс жүлдегер болып, 18 жылдан кейін Ла Лигаға қайтты. 1992 жылы Иглесиас клубты төртінші рет басқарды, командаға Лопес Рекарте, Пако Льяньо, Клаудио Барраган, Хосе Луис Рибера, Адольфо Альдана, Донато, сондай-ақ жергілікті Фран мен бразилиялықтар Бебето, Мауро Силва қосылды. 1992–1993 маусымында Депортиво Барселона мен Реалдан кейін үшінші орын алып, тарихында тұңғыш рет еурокубокқа жолдама алды; Бебето Пичичи жүлдесін, Пако Льяньо Самора жүлдесін иеленді. Сол жылы Риасорда Реалға қарсы үзіліске 0:2 есебімен шығып, 3:2 ұтты — бұл «Супер Депордың» А-Коруньяда Реалды 18 маусым бойы ұтылмау тізбегінің басы болды.

1993–1994 маусымында клуб кезеңнің көп бөлігінде кестені бастап, соңғы турға бірінші орында шығып, Валенсияға қарсы ойнады: жеңіс тарихындағы алғашқы чемпиондықты әпереді еді. Матч соңында Нандоға пенальти тағайындалды, бірақ оны әдеттегі орындаушы Донато ауыстырылып кеткендіктен сербиялық қорғаушы Мирослав Джукич соқты, Валенсия қарауылы Гонсалес добын қағып алды. Клуб чемпиондықтан айырылды, ал Пако Льяньо 38 ойында 18 гол өткізіп, екінші Самора жүлдесін алды. Сол маусымда Депортиво УЕФА Кубогында Ольборг мен Астон Виллаға тосқауыл қойып, 1/8 финалда Айнтрахт Франкфуртқа ұтылды.

1994–1995 маусымында клуб Мадрид Реалынан кейін тағы да күміс жүлдегер болды, УЕФА Кубогының 1/8 финалында Боруссия Дортмундқа жалпы 2:3 есебімен ұтылды. Дегенмен маусым басты титулмен түйінделді: Депортиво тарихында тұңғыш рет Испания Кубогының финалына шығып, 1995 жылғы 24 маусымда Сантьяго Бернабеуда Валенсиямен ойнады. Есеп 1:1 болғанда, 80-минутта төреші Гарсия-Аранда қатты жаңбыр мен бұршақ салдарынан ойынды тоқтатты; матч үш күннен кейін жалғасып, қайта басталған соң екі минут өткенде Альфредо Сантаэлена бас ұрып гол салды және клубқа алғашқы ірі жеңісті әперді.

1995–1996 маусымында клуб лигада тоғызыншы болды, бірақ Кубоктар кубогының жартыфиналына шығып, болашақ жеңімпаз ПСЖ-дан ұтылды. 1997–1998 маусымы сәтсіз болды: лигада он екінші орын, еурокубокқа жолдамасыз қалу. Хосе Мануэль Корралдың орнына Хавьер Ирурета келді, 1998–1999 маусымында команда алтыншы орын алды.

1999–2000 маусымында Ирурета басқарған Депортиво, құрамында Нуреддин Найбет, Джалминья, Фран, Рой Макай, Мауро Силва секілді ойыншылармен, Барселона мен Валенсиядан бес ұпай алға шығып, тарихындағы тұңғыш Ла Лига чемпиондығын жеңіп алды. Осылайша халқы шамамен 250 мың адам болатын А-Корунья Сан-Себастьяннан кейін Испания чемпионы атағын алған екінші ең шағын қала болды. УЕФА Кубогында клуб ширек финалға жетіп, болашақ финалист Арсеналдан ұтылды.

Чемпион ретінде Депортиво тұңғыш рет УЕФА Чемпиондар лигасына шықты: алғашқы ойыны Афиныда Панатинаикоспен 1:1 аяқталды, содан кейін екі жеңіс, төрт тең ойынмен топты ұтылыссыз бастап шықты. Екінші топтық кезеңде де бірінші болды, бірақ ширек финалда Лидс Юнайтедтен қонақта 0:3 ұтылды және Риасордағы 2:0 жеңіс жеткіліксіз болды. Келесі маусымда клуб бірінші топтық кезеңді тағы ұтылыссыз өтті, оның ішінде Манчестер Юнайтедті екі рет ұтты, алайда ширек финалда сол Манчестер Юнайтедтен ұтылып қалды.

2001–2002 маусымында Депортиво лигада Валенсиядан кейін екінші болды, ал 2002 жылғы 6 наурызда Мадрид Реалын 2:1 ұтып, Испания Кубогын екінші рет жеңіп алды. Бұл матч Испанияда Centenariazo деп аталады: финал Сантьяго Бернабеуда өтті және «галактикалықтар» деп аталған Реал өз жанкүйерлерінің алдында клубтың 100 жылдығын кубок көтеріп атамақ еді, бірақ Серхио мен Диего Тристанның голдары бұл жоспарды бұзды.

Чемпиондар лигасындағы ең жақсы жорығы — 2003–2004 маусымы, онда клуб жартыфиналда болашақ жеңімпаз Портуға жалпы 0:1 есебімен ұтылды. Сол маусымда еурокубоктардағы ең ірі жеңілісін де көрді — топтық кезеңде Монакодан 3:8. Дәл сол жорық Миланға қарсы ширек финалдағы қайта оралуымен есте қалды: Сан-Сирода 1:4 ұтылған соң Риасорда 4:0 ұтып, әрекеттегі жеңімпазды жалпы 5:4 есебімен жарыстан шығарды.

2004–2005 маусымында клуб лигада сегізінші болып, Интертото кубогына жолдама алды, ал Чемпиондар лигасында тарихындағы ең нашар жорығын өткізді: топта соңғы орын, бір де бір жеңіс және бір де бір соғылған гол жоқ. Осымен клубтың Чемпиондар лигасындағы бес маусымдық тізбегі тәмам болды. 2005 жылдың жазында жеті жыл жұмыс еткен Хавьер Ируретаның орнына Хоакин Капаррос келді.

2007–2015 жылдар құлдырау кезеңі болды. 2006–2007 маусымында Депортиво лигада 13-ші орын алды — 1992 жылдан бергі ең төмен көрсеткіш. 2008 жылғы Интертото кубогында Бней-Сахнинді ұтып, УЕФА Кубогына шықты, онда 1/32 финалда даниялық Ольборгтен жалпы 1:6 есебімен ұтылды. 2010–2011 маусымында 18-ші орын алып, элитадан түсіп қалды; 2015 жылы сол маусымның соңғы турында Леванте мен Сарагоса матчында келісім болды деп күдіктенілді, бірақ 2020 жылғы желтоқсанда провинциялық сот бұл нұсқаны қабылдамады. 2011–2012 маусымында клуб Сегунда дивизион үшін рекордтық 91 ұпай жинап, бірден элитаға қайтты; Лассад Нуиуи 14 голмен ең көп гол соғушы болды, Андрес Гуардадо гол алдындағы берілімдер бойынша үздік атанды, Алекс Бергантиньос барлық лига ойындарын өткізген жалғыз ойыншы болды. 2012–2013 маусымында үш бапкер ауысқан дүрбелең жылдан кейін 19-шы орынмен қайта түсіп қалды, бірақ 2013–2014 маусымында екінші орын алып, үш жылда екінші рет жоғарылады. 2014–2015 маусымы нәтижесіз ойындарға толы болды, соның ішінде Риасорда Мадрид Реалынан 2:8 ұтылды — бұл 1992–1993 және 2010–2011 маусымдары арасында Реалға қарсы үйде 18 матч ұтылмау тізбегінің аяқталуын анық көрсетті; Испания футболының тарихында мұндай жетістікті басқа бірде-бір команда қайталай алмаған. Клуб 16-шы орынмен қалып қалды, ол үшін 2015 жылғы 9 сәуірде маусымның қалған сегіз матчына бұрынғы ойыншысы Виктор Санчес бапкер болып тағайындалды.

2017–2018 маусымының соңында Депортиво үйде Барселонадан 2:4 ұтылып, элитадан түсті — сол матч Барселонаға чемпиондық та әпергенді. Келесі маусымда Сегунда дивизионда алтыншы болып, жоғарылау плей-оффында Мальоркадан жалпы 2:3 есебімен ұтылды, ал кейінгі маусымда 39 жылда тұңғыш рет Сегунда дивизион B-ға түсіп қалды. 2020–2021 жылы Испанияның лига жүйесі қайта құрылғанда клуб жаңадан ашылған төртінші дивизион Сегунда Федерасьонға бір ғана ұпаймен түспей қалып, үшінші дивизионда — жаңа Примера дивизион RFEF-те — қалды.

Үшінші дивизионда төрт маусым өткізген соң Депортиво 2023–2024 жылғы Примера Федерасьонның 1-топтық бірінші орнымен екінші дивизионға және кәсіби футболға қайтты. 36-турдағы Барселона Атлетикпен шешуші матчты 31 833 көрермен тамашалады — бұл Примера Федерасьонның жаңа рекорды; Депортиво Лукас Перестің голымен 1:0 ұтты. 2025–2026 маусымында клуб соңғының алдындағы турда Вальядолид Реалын 2:0 ұтып, сегіз жылдан кейін Ла Лигаға көтерілді. Жоғарылаудан кейін клуб қаланың испан тіліндегі атауынан (La Coruña) бас тартып, галисий нұсқасын (A Coruña) қабылдап, жаңа атау мен эмблема алды.

Клуб 1944 жылдан бері 32 490 орындық Риасор стадионында өз ойындарын өткізеді; ресми атауы — Абанка-Риасор, алаң өлшемі 105 х 68 метр. Жанкүйерлері deportivistas деп аталады. 2007 жылғы Социологиялық зерттеулер орталығының сауалнамасы бойынша Депортиво 2,2 пайызбен Испанияда жанкүйер саны жөнінен тоғызыншы клуб болды. Жанкүйерлер peñas деп аталатын шамамен 200 топқа бірігеді, олардың ең танымалы — Riazor Blues. 2022–2023 маусымында үшінші дивизионда ойнағанына қарамастан клубта 25 001 маусымдық абонемент иесі болды; 2023 жылдың наурызында Мадрид Реалының Кастильясымен ойынға 26 745 адам жиналды, ал жоғарылау плей-оффында Кастельонға қарсы матчта көрермен саны 28 828-ге жетті.

Жетістіктері: Ла Лига чемпионы (1999–2000), бес рет күміс жүлдегер, Сегунда дивизион жеңімпазы (1961–1962, 1963–1964, 1965–1966, 1967–1968, 2011–2012), Терсера дивизионының жеңімпазы (1974–1975), Примера Федерасьон жеңімпазы (2023–2024), Испания Кубогын екі рет (1994–1995, 2001–2002), Испания Суперкубогын үш рет (1995, 2000, 2002), Concurso España-ны бір рет (1912) жеңіп алды. Клуб сондай-ақ алты рет Галисия чемпионы, бір рет Галисия кубогының иегері атанды және 2008 жылғы УЕФА Интертото кубогының бірлескен жеңімпазы болды. Тереза Эррера жүлдесін 26 рет иеленді. Клуб ойыншылары Пичичи жүлдесін үш рет алды: Бебето (1992–1993, 29 гол), Диего Тристан (2001–2002, 21 гол) және Рой Макай (2002–2003, 29 гол, сондай-ақ Еуропаның Алтын бәтеңкесі). Самора жүлдесі клубқа сегіз рет тиді: Хуан Акунья (төрт рет), Хуан Отеро, Франсиско Льяньо (екі рет) және Жак Сонгоо. Ла Лиганың мәңгілік кестесінде Депортиво 12-ші орында; клуб Примера дивизионда 47, Сегунда дивизионда 43, Примера Федерасьон/Примера дивизион RFEF-те 3, Сегунда дивизион B-да 2 және Терсера дивизионда 1 маусым өткізген.

Клубтың ежелгі бақтасы — Виго Сельтасы, олардың матчтары Галисия дербиі деп аталады. 2015 жылдан бері клуб басшысы — президент Хуан Карлос Эскотет, акциялардың 99 пайызы Abanca Corporación Bancaria банк топтамасына тиесілі. Клубтың әйелдер командасы Испанияның жоғары дивизионы Лига F-те ойнайды және Испания кубогын үш рет (1983, 1984, 1985) жеңіп алған. Дублі — 1914 жылы Fabril Sociedad Deportiva деген атпен құрылған Реал Клуб Депортиво Фабриль; 1993 жылы Депортиво B болып өзгертілген, 2017 жылы бұрынғы атауына қайтқан.