Айнтрахт (Франкфурт) тарихы

Клубтың тарихы 1899 жылы Франкфуртта құрылған екі футбол клубынан басталады: Франкфуртер Фусбаль-Клуб Виктория (клуб тарихындағы алғашқы команда деп саналады) және Франкфуртер Фусбаль-Клуб Кикерс. Екеуі де 1909 жылы Норкрайс-лиганың негізін қалаушылар болды, ал 1911 жылдың мамырында бірігіп, Франкфуртер Фусбаль Ферайн (Кикерс-Виктория) атанды. Жаңа команда 1912–1914 жылдары Норкрайс-лигада үш рет чемпион болып, сол маусымдардың әрқайсысында Оңтүстік Германия чемпионатына жолдама алды. 1920 жылы клуб Франкфуртер Турнгемайнде фон 1861 гимнастика клубымен қосылып, ТуС Айнтрахт Франкфурт фон 1861 болып өзгерді; неміс тіліндегі Eintracht сөзі «келісім», «ынтымақ» дегенді білдіреді. 1927 жылы гимнастшылар мен футболшылар қайта ажырады, футбол бөлімі Шпортгемайнде Айнтрахт Франкфурт (ФФФ) фон 1899 атауын алды.

1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдары клуб бірқатар жергілікті және аймақтық чемпионаттарды жеңіп алды — алдымен Крайслига Нордмайнда, кейін Безирксвлига Майн және Безирксвлига Майн-Гессенде. 1930 және 1931 жылдары ұлттық плей-оффтың ширек финалында ұтылған команда 1932 жылы финалға жетті, бірақ Бавария Мюнхеннен 0:2 есебімен жеңіліп қалды. 1933 жылы неміс футболы он алты гаулигаға бөлінгенде, Айнтрахт Гаулига Зюдвестте ойнап, кестенің жоғарғы жартысында тұрақты орын алды және 1938 жылы дивизионында чемпион болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін клуб жаңа жоғарғы дивизион Оберлига Зюдке қосылды, 1946 жылы алғашқы Гессен кубогын жеңіп алды, 1947 жылы үшінші орын алды, ал 1953 жылы Оберлига Зюд чемпионы атанды.

1958 жылы бұрынғы бапкер Пауль Освальд клубқа үшінші рет оралды. 1958/59 маусымында Айнтрахт Оберлигада қайта жеңіске жетіп, 1959 жылғы Германия чемпионатына жолдама алды. Топтық кезеңдегі алты ойынның бәрін ұтқан команда финалда Кикерс Оффенбахпен кездесіп, Берлиндегі Олимпиаштадионда 75 мың көрермен алдында қосымша уақытта 5:3 есебімен жеңіп, тарихындағы жалғыз чемпиондық атақты иеленді.

Чемпион ретінде Франкфурт 1959/60 Еуропа чемпиондар кубогында өнер көрсетіп, халықаралық деңгейде танылды. БСК Янг Бойз бен Винер Шпорт-Клубты еңсерген команда жартылай финалда шотландиялық Рейнджерспен кездесті. Үй ойынында 6:1 есебімен басым түскен Айнтрахт Айброкстағы жауап матчында тағы алты гол соғып, жалпы есепте 12:4 жеңіске жетті; ойыннан кейін Рейнджерс футболшылары қарсыластарын құрметпен шығарып салды. Хэмпден Парктегі финалда Айнтрахт ерте гол соққанымен, Реал Мадридтен 3:7 есебімен ұтылды. Ол кездесу футбол тарихындағы ең жақсы матчтардың бірі саналады: Альфредо Ди Стефано хет-трик жасаса, Ференц Пушкаш төрт рет дәл соққан. Шешуші матчты 127 621 көрермен тамашалады — бұл клубтың қонақтағы ойындарының көрермен рекорды.

1963 жылы құрылған Бундеслиганың бастапқы 16 командасының бірі болған Айнтрахт жоғарғы дивизионда қатарынан 33 маусым өткізді. Дебюттік маусымда клуб Кёльн мен Майдерихер ШФтан кейін үшінші орын алды — бұл күні бүгінге дейін оның Бундеслигадағы ең жоғары нәтижесі; сол жылы команда 1964 жылғы Германия кубогының финалына да шықты. 1967 жылы Айнтрахт Интер Братиславаны ұтып, Интертото кубогын иеленді және Жәрмеңкелер кубогының жартылай финалына жетіп, Динамо Загребтен ұтылды.

1973–1981 жылдар клубтың Бундеслига дәуіріндегі ең табысты кезеңі болды: үш Германия кубогы мен УЕФА кубогы жеңіп алынды. Осы кезеңде Бернд Никель, Шарли Кёрбель, Бернд Хёльценбайн, Юрген Грабовски және Ча Бум Гын сынды клуб тарихындағы белгілі футболшылар ойнады. Алғашқы жеңіс Дитрих Вайзе басшылығымен 1973/74 маусымындағы кубок финалында Гамбургты 3:1 есебімен ұтқанда келді; 1974 жылғы әлем чемпионатына байланысты финал 1974 жылдың тамызында ғана өтті. 1975 жылы Дуйсбург 1:0 есебімен жеңіліп, кубок қайталанды. 1975/76 маусымында Айнтрахт Кубоктар кубогының жартылай финалына дейін жетіп, Вест Хэмнен ұтылды. 1976 жылдың қарашасында келген Дьюла Лорант Бундеслигаға аймақтық қорғанысты енгізді және командамен маусымның екінші жартысында жеңіліссіз өтіп, төртінші орынға көтерілді.

1979 жылдың қаңтарында бас бапкер болып Фридель Рауш келді, ал шілдеде Еуропада ойнаған алғашқы кореялық футболшы Ча Бум Гын клубқа қосылып, дебюттік маусымында лигада 12 гол соқты. УЕФА кубогының жолында Абердин, Динамо Бухарест, Фейеноорд және Збройовка Брно еңсерілді, жартылай финалда неміс командалары ғана қалғанда Айнтрахт Бавария Мюнхенді қосымша уақытта 5:1 есебімен ұтты. Финалдың алғашқы матчында әрекеттегі чемпион Боруссия Мёнхенгладбахтан 2:3 есебімен ұтылған команда үйдегі жауап кездесуінде Фридель Рауш ойынға қосқан жасөспірім Фред Шаубтың голымен 1:0 жеңіске жетіп, қонақта соғылған голдардың есебінен титулды иеленді. Лотар Бухманн тұсында 1981 жылы үшінші Германия кубогы жеңіп алынды, бұл алтын кезеңнің аяқталуын білдірді.

1980 жылдардың ортасында клуб түсу қаупімен күресті: 1984 жылы 16-орын алып, өтпелі ойындарда Дуйсбургты жалпы есепте 6:1 ұтты, 1986 және 1987 жылдары 15-орында аяқтады. 1987/88 маусымында команда 1982 жылдан бері алғаш рет кестенің жоғарғы жартысында аяқтап, Германия кубогын иеленді — финалда Бохум 1:0 есебімен ұтылды, жалғыз голды жанкүйерлер арасында кумирге айналған венгр Лайош Детари соқты. Финалдан кейін небәрі екі күн өткенде Детари клубтың қарыздарын өтеуге көмектескен ірі сомаға Олимпиакосқа сатылды. 1988/89 маусымында Йорг Бергер командасын Саарбрюккенге қарсы өтпелі ойындарда 4:1 жеңіспен сақтап қалды.

Бір жылдан кейін Бергер клубты үшінші орынға шығарып, лиганың үздік бапкері атанды. Ол 1991 жылы төртінші орыннан кейін кетті, бірақ құрамда Уве Байн, Ули Штайн, Йорн Андерсен, Манфред Бинц, Тони Йебоа және Андреас Мёллер сияқты Бундеслиганың мықты ойыншылары қалды. Драгослав Степанович тұсында команда екі маусымда да үшінші орын алды және Бундеслига тарихындағы ең әсем футболдың бірін көрсетті деп саналады. 1991/92 маусымында Айнтрахт чемпиондыққа ең жақындаған сәтін өткізді: соңғы турға кестені бастап шығып, дивизионнан түсіп қойған Ханза Ростокты ұту жеткілікті еді, алайда 1:1 есебінде айқын көрінген пенальти тағайындалмай, команда 1:2 есебімен ұтылды; төреші Альфонс Берг кейін шешімі үшін кешірім сұрады, ал чемпион Штутгарт болды. 1993/94 маусымында Клаус Топмёллер тұсында команда маусымның жартысында көш бастағанымен, бесінші орынға түсіп қалды.

1994 жылдың жазында тағайындалған Юпп Хайнкес Тони Йебоа, Маурицио Гаудино және Джей-Джей Окоча сынды негізгі ойыншылармен қырғи қабақ болып, үшеуі де ойыннан шеттетілді; Йебоа мен Гаудино клубтан кетті, ал команда 13-орында тұрғанда Хайнкестің өзі де кетуге шешім қабылдады. 1990 жылдардың басындағы табысты команданың ыдырауына қатысы үшін ол Франкфурт жанкүйерлерінің көбіне ұнамайды. 1995/96 маусымында клуб Бундеслигадағы қатарынан 33 жылдан кейін алғаш рет төмен түсті — Шарли Кёрбель де, Драгослав Степанович та жағдайды түзей алмады; Айнтрахт сол уақытқа дейін дивизионнан ешқашан түспеген Кайзерслаутернмен бірге қош айтысты.

Екінші Бундеслигадағы дүрбелең дебюттен кейін клуб 1997/98 маусымында чемпион болып, жоғарғы дивизионға оралды. 1998/99 маусымының соңғы күнінде Айнтрахт Кайзерслаутернді 5:1 есебімен ұтып, Ян Оге Фьортофттың кеш соққан голының арқасында гол айырмасымен аман қалды. Келесі жылы лицензия талаптарын бұзғаны үшін клубтан екі ұпай алынды, бірақ команда соңғы турда Ульмды ұтып, дивизионда қалды. Одан кейінгі маусымда Фридель Рауш басшылығымен клуб түсіп қалды. 2002/03 маусымының соңғы күнінде Ройтлингенді 6:3 ұтып, соңғы 10 минутта үш гол соққан Айнтрахт қайта көтерілді, бірақ бірден төмен түсіп, келесі маусымда Фридхельм Функель тұсында тағы көтерілді. Функель 2005/06 маусымында команданы 1988 жылдан бергі алғашқы Германия кубогы финалына жеткізді; онда Баварияға ұтылғанымен, мюнхендіктер Еуропаға жолдаманы бұрын иеленгендіктен, Айнтрахт УЕФА кубогына қатысуға құқық алды. 2009 жылы Функельдің орнына Михаэль Скиббе келді.

2010/11 маусымы клубтың Бундеслигадан төртінші рет түсуімен аяқталды: маусымның бірінші жартысында ұпай жинау бойынша жаңа рекорд орнатқан команда қыстан кейін құлдырап, жеті ойында гол соға алмады, Скиббенің орнына келген Кристоф Даум да жағдайды түзей алмады. Бір жылдан кейін 2011/12 маусымының 32-турында Алеманния Ахенді 3:0 ұтқан Айнтрахт Бундеслигаға оралды, ал 2012/13 маусымында алтыншы орын алып, Еуропа лигасына жолдама алды.

2014/15 маусымында клуб кестенің жоғарғы жартысында аяқтады, ал Александер Майер лиганың үздік бомбардиры атанды. 2015/16 маусымындағы дағдарыс кезінде, 2016 жылдың наурызында Нико Ковач бас бапкер болып тағайындалды; 16-орында аяқтаған команда өтпелі ойындарда Нюрнбергті жалпы есепте 2:1 ұтып, дивизионда қалды. Ковачтың толық алғашқы маусымында клуб 2017 жылғы Германия кубогының финалына шығып, Боруссия Дортмундқа ұтылды, ал келесі жылы қатарынан екінші финалда басты фаворит саналған Бавария Мюнхенді 3:1 есебімен жеңді — Ковач бұл кезде мюнхендіктерге ауысуға келісіп қойған еді. Оның орнына Ади Хюттер келді.

2018/19 маусымында Лука Йович, Анте Ребич және Себастьен Аллерден құралған, «Буйвол табыны» деген лақап ат алған шабуыл үштігі лигада 41, Еуропа лигасында 16 гол соқты. Заманауи Еуропа лигасындағы небәрі екінші қатысуында Айнтрахт Лацио, Аполлон және Марсельге қарсы алты топтық ойынның бәрін жеңіп, кейін Шахтёр, Интер және Бенфиканы еңсерді; жартылай финалда Челсимен екі матчта да 1:1 ойнап, Стэмфорд Бриджде пенальти сериясында ұтылды. Бундеслигада соңғы екі ойында жеңіліп, төртінші орыннан жетінші орынға түскен команда Чемпиондар лигасына іліге алмады.

2019 жылдың жазында Йович, Ребич және Аллер клубтан кеткеннен кейін нәтижелер төмендеді, алайда 2020/21 маусымындағы бесінші орын Еуропа лигасына жолдама берді; содан соң Ади Хюттер Боруссия Мёнхенгладбахқа кетті. 2021/22 Еуропа лигасында Айнтрахт тобын жеңіп өтіп, ширек финалда Барселонаны таң қалдырды: Камп Ноуда шамамен 30 мың франкфурттық жанкүйердің көз алдында 3:0 алға шығып, 3:2 есебімен жеңді. Жартылай финалда Вест Хэм үйде де, қонақта да ұтылып, клуб 1980 жылдан бергі алғашқы еуропалық финалына шықты.

Севильядағы Рамон Санчес Писхуан стадионындағы финалда Франкфурт Рейнджерспен қосымша уақытта 1:1 ойнап, пенальти сериясында 5:4 жеңіске жетті; Айнтрахттың голын және шешуші пенальтиді Рафаэл Сантос Борре соқты. Қақпашы Кевин Трапп Райан Кенттің соққысын қайтарып, серияда Аарон Рэмсидің пенальтиін тоқтатқаны үшін матчтың үздігі атанды. Айнтрахт турнирде жеңіліссіз чемпион болды және 1960 жылдан бері алғаш рет Чемпиондар лигасына жолдама алды. 2022/23 маусымында тобында екінші орын алып, плей-оффқа шыққан команда 1/8 финалда Наполиден ұтылды, ал Германия кубогының финалында 2023 жылғы 3 маусымда РБ Лейпцигке 0:2 есебімен жеңілді; чемпионаттағы жетінші орын Еуропа конференция лигасына жолдама берді.

Клуб эмблемасы Франкфурт қаласының елтаңбасынан бастау алады, ал ол өз кезегінде XIII ғасырдағы бір басты империялық бүркітке сілтеме жасайды. Елтаңба 1980 жылға дейін айтарлықтай өзгермеді, сол жылы ақ-қара түсті стильденген бүркіт таңдалды, ал клубтың 100 жылдығы аталған 1999 жылы дәстүрлі бүркіт бейнесіне қайта оралды. 2005 жылдан бері клубтың тірі маскоты бар — жақын жердегі Ханау хайуанаттар паркінен алынған Аттила есімді алтын бүркіт.

Қызыл, қара және ақ түстер негізін қалаушы клубтардың — қызыл-ақ түсті Викторияның және қара-ақ түсті Кикерстің — реңктерінен шыққан. Қызыл мен ақ қала елтаңбасының, қара мен ақ Пруссияның түстері; бірігу кезінде екі жақтың да түстерін сақтау шешілген. Жергілікті бәсекелес Кикерс Оффенбах қызыл-ақ түспен ойнағандықтан, Айнтрахт мұндай пішіннен аулақ болып, қара-қызыл немесе қара-ақ жиынтықты таңдайды. 2021/22 Еуропа лигасында негізінен ақ пішінмен жеңіліссіз өткен команда Камп Ноуда Барселонаны шығарғаннан кейін испан тілінде la bestia blanca («ақ жыртқыш») деген лақап атқа ие болды.

Клубтың лақап аттары — эмблемадан шыққан Die Adler («Бүркіттер»), сондай-ақ жанкүйерлер арасында әлі де кең тараған, ескі ресми атаудан қалған СГЕ. Launische Diva («Мінезді дива») деген ат 1990 жылдардың басында, команда мықты қарсыластарды оңай ұтып, содан кейін әлсіздерден күтпеген жерден ұтылып жүрген кезде жиі айтылды. Schlappekicker («Шәркей тебушілер») лақап аты 1920 жылдардан бері белгілі: сол кезде клубтың басты қаржылық демеушісі жергілікті аяқкиім, әсіресе шәркей шығаратын J. & C. A. Schneider кәсіпорны болатын (гессен диалектісінде шәркей Schlappe деп аталады).

Клуб алғашқы ойындарын 1899–1906 жылдары Хундсвизе алаңында өткізді, 1906 жылы Эшерсхаймер Ландштрассе бойындағы Викторияплацқа көшті, 1912 жылдан Дорнбуштағы Роззегерштрасседегі жаңа алаңда ойнады, ал 1920 жылғы бірігуден кейін Ридервальдштадионға ауысты. Вальдштадион 1925 жылы ФСФ Франкфурт пен Нюрнберг арасындағы Германия чемпионатының финалымен ашылды. Арена 2006 жылғы әлем чемпионатына қайта жаңартылды, 2026 жылғы жағдай бойынша Бундеслига матчтарында сыйымдылығы 60 100 орын. БАҚ стадионды әдетте ресми Дойче Банк Парк атауымен атағанымен, жанкүйерлер бастапқы Вальдштадион атауын қолданады.

Клуб рекордтары қатарында Бундеслигадағы ең ірі үй жеңісі — 1974 жылғы 5 қазанда Рот-Вайсс Эссенге қарсы 9:1, қонақтағы ең ірі жеңіс — 1977 жылғы 7 мамырда сол қарсыласқа 8:1, ең ауыр жеңілістер — 1964 жылы Карлсруэден және 1983 жылы Кёльннен 0:7. Ең көп үй көрермені — 1959 жылғы 23 мамырда Пирмазенспен ойында 81 000 адам. Барлық турнирлерде ең көп матч өткізген ойыншы — Шарли Кёрбель (720), ол Бундеслигада да 602 кездесумен рекордшы және бүкіл кәсіби мансабын Айнтрахтта қорғаушы ретінде өткізді. Барлық турнирлердегі ең көп гол — Карл Эмерде (225), Бундеслигадағы ең көп гол — Бернд Хёльценбайнде (160), ал бір маусымдағы рекорд Андре Силваға тиесілі (2020/21 маусымында 28 гол). Рихард Кресс Бундеслига тарихындағы ең қарт дебютант болды: 1963 жылғы 24 тамызда, лиганың алғашқы ойын күнінде ол 38 жаста әрі 171 күнде алаңға шықты.

Клубтың басты бәсекелесі — Майн өзенінің арғы бетіндегі Кикерс Оффенбах; екі команда 1959 жылғы Германия чемпионатының финалында кездескен. Сондай-ақ Дармштадт 98-ге қарсы Гессен дербиі, Майнц 05 және Кайзерслаутернмен қарсыласу белгілі. Бастапқы бәсекелес қалалық ФСФ Франкфурт болды, бірақ соғыстан кейін Айнтрахт күштірек болып шықты да, кездесулердің азаюына байланысты қарсыластық бәсеңдеді; 2011/12 маусымында екі команда 50 жылға жуық үзілістен кейін алғаш рет лигада кездесіп, Айнтрахт 4:0 және 6:1 есептерімен жеңді. Клубтың екі жанкүйер бірлестігі мен ағылшындық Олдэм Атлетик жанкүйерлерінің арасындағы достық 30 жылдан астам уақытқа созылды, сондай-ақ италиялық Аталанта жанкүйерлерімен де достық қарым-қатынас бар.

Айнтрахт Франкфурт e.V. 23 бөлімнен тұрады. Жеңіл атлетика бөлімінде 2007 жылғы балға лақтырудан әлем чемпионы Бетти Хайдлер өнер көрсетті, сондай-ақ Андреа Бунес, Ариане Фридрих, Камге Габа мен Катрин Клаас сынды 2008 жылғы олимпиадашылар клуб құрамында болды. Регби бөлімі 1940 және 1965 жылдары Германия чемпионатының финалына шықты. Футбол саласында спорт клубы тікелей тек жасөспірімдер академиясы мен резервтік команданы басқарады, ал кәсіби футболшылар бас клубтың еншілес құрылымы — Eintracht Frankfurt Fußball-AG акционерлік қоғамының қарамағында.