Эльче тарихы

Эльче 1923 жылдың қаңтарында қаладағы барлық футбол командаларының бірігуі нәтижесінде Elche Foot-ball Club атауымен құрылды. Тарихындағы алғашқы ойында Моновар командасын оның өз алаңында 4:0 есебімен ұтты, ал алғашқы ресми кездесуінде Кревильентені 2:0 жеңді. Алғашқы жылдары клуб сол кездегі көптеген командалар сияқты толықтай ақ формада ойнады. Чемпионаттағы алғашқы маусымын 1929–1930 жылдары Үшінші дивизионда өткізіп, 1934 жылы Сегундаға көтерілді. Алты жылдан кейін клуб тарихында тұңғыш рет төмен түсті, бірақ келесі маусымда орнын қайтарды. 1950 жылдардың соңында Эльче қатарынан екі рет жоғарылап, 1959 жылы Тенерифені 3:0 жеңіп, алғаш рет Ла Лигаға жол ашты.

Жоғары дивизиондағы алғашқы маусымын клуб Реал Овьедомен 1:1 тең ойынмен бастады, командадағы алғашқы голды Висенте Пауэт соқты. Эльче 16 команданың ішінде оныншы орында тұрақтады: сол маусымда үй алаңында Барселонаны 2:1 есебімен қайта құтқарып ұтты, бірақ Мадридте Реалдан 2:11 есебімен ойсырай жеңілді. Келесі маусымда өтпелі ойындарға қатысып, Атлетико Сеутадан қонақта 0:1 ұтылғанымен, үйде 4:0 жеңіске жетті. Клуб тарихындағы ең үздік нәтиже 1963–1964 жылдары тіркелді — бесінші орын. Сол маусымда клубтың екінші құрамы Эльче Илиситано да Сегундаға көтерілді.

1969 жылы Эльче тарихындағы жалғыз Испания Кубогының (Копа дель Рей) финалына шықты. Жолда Понтеведра, Валенсия және Реал Сосьедад командалары жеңілді: жартылай финалда екі ойынның қорытындысы 4:4 болып, бейтарап Мадридтегі қайта ойында Эльче 2:0 басым түсті. 15 маусымда Сантьяго Бернабеу стадионында өткен финалда клуб Атлетик Бильбаоға 0:1 есебімен ұтылды.

1971 жылы он екі маусымнан кейін Эльче соңғының алдындағы орынды иеленіп, екінші дивизионға түсті, ал екі жылдан соң оны чемпион ретінде қайтып оралды. Элитадағы екінші кезеңі бес маусымға созылды және көбіне құлаудан құтылу үшін күреспен өтті, ең үздік нәтиже — 1974–1975 жылдардағы сегізінші орын. 1977–1978 жылдары клуб 18 команданың ішінде 17-ші болып, қайтадан төмен түсті; маусымның соңғы ойыны Атлетико Мадридпен 4:4 есебімен аяқталды, ойын біткенге бес минут қалғанда есеп 2:4 болатын.

1978 жылғы құлаудан кейін Эльче ұзақ уақыт жоғары дивизионға қайта орала алмады. Оралғаннан кейінгі алғашқы бес маусымның үшеуінде төртінші, екеуінде бесінші орын алды, ал екі жағдайда үшінші орындағы командамен ұпайы теңескенімен, гол айырмасы бойынша қалып қойды. Әсіресе 1980–1981 маусымның аяқталуы ауыр тиді: соңғы турға дейін команда Райо Вальекано мен Расинг Сантандерден екі ұпай алда, екінші орында тұрған, Мартинес Валерода Кадиспен тең ойын жеткілікті еді, бірақ жеңіліп, Кастельон, Кадис, Расинг және Райомен бірге 45 ұпайда қалды. Жоғарылау 1983–1984 жылдары ғана келді: Эльче тұрақты маусымда бесінші болғанымен, алғашқы екі орынды алған Реал Мадрид Кастилья мен Атлетик Бильбао B резервтік құрам ретінде көтеріле алмады. Бүкіл маусымды құлау аймағында өткізген клуб 17-ші болып, қайта түсті. 1988 жылы тағы да көтерілгенімен, 18 ұпаймен соңғы орында қалып, Реал Мурсиямен бірге дивизионнан шықты; сол кезеңдегі соңғы ойында Реал Сарагосаға қонақта 1:3 есебімен ұтылды, голды Альфонсо Фернандес соқты.

1989 жылғы құлаудан кейін клубта ауыр қаржылық дағдарыс басталып, 1990–1991 маусымның соңында Эльче 1977 жылы құрылған үшінші деңгейдегі Сегунда B-ға түсті. 1990 жылдардың басым бөлігінде команда екінші дивизионға шығатын өтпелі ойындарға жетіп, бірақ табалдырықтан аттай алмады. 1997 жылы ақыры Сегундаға оралды, бірден төмен түсіп, кейін қайта жоғарылады.

2010–2011 маусымда Эльче төртінші орын алып, өтпелі ойындарға шықты: бірінші айналымда Реал Вальядолидті екі ойын бойынша 3:2 жеңгенімен, Гранададан қонақтағы гол ережесі бойынша ұтылды. 2013 жылғы 18 мамырда Барселона B мен Алькорконның 1:1 тең ойынынан кейін клуб автоматты түрде жоғары дивизионға көтеріліп, 24 жылдан соң элитаға оралды. Фран Эскриба бапкерлік еткен команда сол жолы Сегунданың бірқатар рекордын жаңартты: чемпионатты бірінші турдан соңғысына дейін бастап шыққан жалғыз команда болды, жеңіс саны мен жинаған ұпайынан жаңа рекорд орнатты әрі турнир тарихындағы үздік бірінші айналымды өткізді. 2013–2014 маусымда клуб жоғары дивизионда қалды, үй ойындарының орташа көрермен саны шамамен 25 104 адам болды.

2014–2015 маусымда Эльче спорттық тұрғыдан аман қалғанымен (құлау қаупінен турнир аяқталуына төрт тур қалғанда құтылған), Испания лигасының шектен тыс қарыз бен қаржылық бұзушылықтарға қатысты жаңа ережелері бойынша Сегундаға түсірілді — тарихта осындай себеппен жоғары дивизионнан шығарылған алғашқы команда. 2016–2017 маусымда клуб кәсіби лигадағы 18 жылдан кейін үшінші дивизионға түсті, бір жылдан соң өтпелі ойындардың финалында Вильярреал B-ны ұтып, Сегундаға оралды. 2018–2019 маусымда 22 команданың ішінде 11-ші орында тұрақтады. 2019–2020 маусымда өтпелі ойындар финалында Жиронаны екі ойын бойынша 1:0 жеңіп, екінші және үшінші дивизиондарда өткен бес жылдан соң Ла Лигаға қайта көтерілді. 2022–2023 маусымда элитада үш жыл ойнап, қайта түсті, ал 2024–2025 маусымда қайтадан Ла Лигаға жол алды.

Барлығы Эльче Ла Лигада 26, Сегундада 41, Сегунда B-да 8 және Үшінші дивизионда 19 маусым өткізген. Клубтың негізгі жетістіктері — Сегунда чемпионы атағы (1958–1959, 2012–2013) және 1969 жылғы Испания Кубогының финалисті. Клубтың 1932 жылы құрылған екінші құрамы Эльче Илиситано негізгі команда элитада ойнаған кезде екінші дивизионда екі маусым өткізген.

Эльченің ең принципті қарсыласы — Эркулес: Аликанте провинциясының дербиі деп аталатын бұл қарсыласу клуб ресми аймақтық лигаға қосылған 1925–1926 маусымда басталған, содан бері командалар жүзден астам рет кездескен. Реал Мурсиямен тарихи бақталастық 1928–1929 маусымдағы алғашқы ресми матчтан бастау алады; Оңтүстік-Шығыс дербиі деп аталатын бұл кездесу Сегунда тарихындағы ең көп ойналған матч болып саналады. Сондай-ақ клубтың Леванте (әртүрлі дивизиондардағы көпжылдық қарсыласу) және Гранадамен (2010–2011 маусымдағы шиеленіс пен өтпелі ойындар финалынан кейін) бақталастығы бар.