Левадия (Таллин) тарихы

Клуб 1998 жылғы 22 қазанда Маарду қаласында құрылды: Виктор Леваданың Levadia Group компаниясы эсилига клубы Олюмптің бас демеушісі болып, команда содан кейін Левадия деген атауға көшті. Сол 1998 жылы Левадия Эсилига жеңімпазы атанып, Мейстрилигаға көтерілді. Маусым басталар алдында клуб JK Tallinna Sadam командасымен бірікті — бұл Садамның еуропалық іріктеуден өткен орны арқылы УЕФА Кубогына жолдама алуға мүмкіндік берді. Левадия 1999 жылдан бері Мейстрилигада ойнайды және Эстонияның жоғарғы дивизионынан ешқашан құлдырап шыққан емес.

Бас бапкер Сергей Ратниковтың қолбасшылығымен клуб жоғарғы дивизиондағы алғашқы маусымында, 1999 жылы бір жылда Мейстрилига, Эстония Кубогы және Эстония Суперкубогын жеңіп алған алғашқы команда болды. 2000 жылы Левадия үй матчтарын Маардудан Таллиндегі Кадриорг стадионына көшірді және чемпионатта бірде-бір жеңіліс көрмей, тағы да үштік жеңіске жетті. 2000–2001 жылдардағы УЕФА Чемпиондар лигасында клуб бірінші іріктеу кезеңінде «Нью Сейнтсті» екі матчтың жиынтығымен 6:2 есебімен ұтты, бірақ екінші кезеңде Донецк Шахтёрінен 2:9 есебімен ұтылды. Осы жеңілістен кейін Ратников жұмыстан кетті, ал одан кейінгі жылдарда командада Валерий Бондаренко, Паси Раутиайнен, Франко Панкери және Тармо Рюйтли жұмыс істеді; 2001 және 2003 жылдары клуб үшінші, 2002 жылы екінші орын алды.

2004 жылы Левадия ресми түрде Таллинге көшіп, Левадия Маарду атауы Левадия Таллин болып өзгерді, бұрынғы таллиндік дублёр құрам Левадия II деп атала бастады. Рюйтлимен бірге клуб 2004 жылғы чемпионатта топ жарды. 2006–2007 жылдардағы УЕФА Кубогының іріктеу кезеңдерінде Левадия Хаканы да, Твентені де 2:1 жиынтық есебімен ұтып, УЕФА Кубогының бірінші раундына шыққан алғашқы эстон клубы атанды; онда команда Ньюкасл Юнайтедтен 1:3 жиынтық есебімен ұтылып, жарыстан шықты.

Ішкі додада клуб 2006, 2007, 2008 және 2009 жылдары қатарынан төрт рет чемпион болды. 2008 жылдың наурызында Рюйтли Эстония ұлттық құрамасына бас бапкер болып кетті, оның орнын көмекшісі Игорь Принс басты; Принспен бірге клуб 2009 жылғы чемпионатта клуб рекорды — 97 ұпай жинады, ал 2010 жылы Эстония Кубогын иеленді. Кейін команданы Александр Пуштов пен Сергей Хохлов-Симсон басқарды; 2011 жылы Левадия жоғарғы дивизиондағы тарихындағы ең төмен көрсеткішпен төртінші орында қалды. Марко Кристалмен бірге клуб 2011/12 жылғы Эстония Кубогын, 2013 және 2014 жылдары чемпион атағын жеңіп алды. 2015 жылдың қарашасында 15 жылдан кейін Сергей Ратников клубқа қайтты, бірақ 2016 жылдың шілдесінде Пярну Линнамеэскондтан 0:1 жеңілгеннен кейін орнынан босатылды, командаға Игорь Принс қайта келді.

2017 жылғы маусымнан кейін Левадия 2016 жылғы Эстония чемпионы ФК Инфонет Таллинмен негізгі құрамдарын біріктіріп, ФКИ Левадия деген атауға көшті; бас бапкер қызметін Александар Рогич қабылдады. 2018 жылы клуб чемпионатта екінші орын алды, бірақ Эстония Кубогының финалында бәсекелесі Флораны 1:0 ұтып, тағы бір тәж иеленді. 2019 жылы Левадия Эстонияның ең үлкен стадионы A. Le Coq Arena-ға көшті. Кейін команданы Владимир Васильев, Мартин Реим, ал 2020 жылдың тамызынан Васильев пен Марко Савич бірлесіп басқарды. 2021 жылы клуб жеті жылға созылған үзілістен кейін қайта чемпион атанды: тағдыр шешкен соңғы турдағы Флорамен матч 2:2 есебімен тең аяқталды. Сол жылы Эстония Кубогы, 2022 жылдың ақпанында Суперкубок жеңіп алынды — екі финалда да Флора ұтылды. 2022 жылдың шілдесінде УЕФА Чемпиондар лигасының алдын ала кезеңінде Викингур Рейкьявиктен 1:6 жеңілгеннен кейін Савич пен Васильев орнынан кетті; маусымның қалған бөлігінде клубта бапкерлер жиі ауысты, спорттық директор Тармо Кинк пен бас директор Сергей Хохлов-Симсон кетті, ал команда чемпионатта екінші орында қалды.

2022 жылдың қарашасында бас бапкер болып Испания ұлттық құрамасының бұрынғы ойыншысы Курро Торрес тағайындалды. 2023 жылы клуб екінші орын алды, 2024 жылы Эстония Кубогының финалында Пайде Линнамеэскондты 4:2 ұтып, маусым соңында 11-ші чемпиондық атағын иеленіп, дубль жасады. 2025 жылды Левадия Нымме Калью ұтылған тоғызыншы Суперкубокпен бастады, бірақ үш айдан кейін дәл осы қарсыласына Эстония Кубогының финалында 11 метрлік соққылар сериясында жеңілді. Еуропа додасында лига кезеңіне шығу мақсатымен күшейген команда Конференция лигасының үшінші іріктеу кезеңінде ұтылды, чемпионатты екінші орында түйіндеді, ал Торрестің орнына 2025 жылдан бас бапкер болып Вячеслав Заховайко келді.

Левадия — 31 ішкі тәжімен Эстония футболындағы табыстылығы жөнінен екінші клуб: 11 рет Мейстрилига чемпионы, рекордтық 11 рет Эстония Кубогының және 9 рет Эстония Суперкубогының иесі, 1998 жылы Эсилигада топ жарған. Клуб түстері — жасыл және ақ; басты жасыл түс Левадия сөзінің украин (левада) және грек (λιβάδιον) тілдерінде шамамен шалғын деген мағына беретінін білдіреді.

Өмір сүруінің алғашқы екі маусымында клуб үй матчтарын Маарду қалалық стадионында өткізді, 2000 жылы Таллиндегі 5000 орындық Кадриорг стадионына көшті. 1926 жылы ашылған бұл арена — Эстониядағы ең көне футбол стадиондарының бірі және 2001 жылы Лиллекюла стадионы бітпейінше Эстония ұлттық құрамасының үй алаңы болған. 2019 жылдан бері клуб 14 336 орындық Лиллекюла стадионында ойнайды; демеушілік себептермен A. Le Coq Arena деп аталатын, 2001 жылы ашылып, 2016–2018 жылдары кеңейтілген бұл арена — Эстониядағы ең үлкен футбол стадионы, сонымен бірге Флораның және ұлттық құраманың үй алаңы. Қыс пен көктем басында жаттығулар мен үй матчтары үшін жасанды шым жабылған Sportland Arena, жаз және күзде Маарьямяэ жаттығу кешені пайдаланылады.

Клубтың басты бәсекелесі — ФК Флора, екі команданың матчы Таллин дербиі деп аталады. Қарсыласу 1999 жылы Левадия Мейстрилигаға шығып, әрекеттегі чемпион Флораға бірден бақ сынасып, алғашқы маусымында үштік жеңіске жеткен кезде басталды. 2000 жылдардың басында айырмашылықтардың біріне тіл мен ұлт та жатқызылды: Левадия қаланың орыс тілді халқының, Флора эстон тілді халықтың клубы саналды, бірақ кейін Левадияның бұл бейнесі жойылды. 2019 жылдан бері екі клуб A. Le Coq Arena стадионын бірге пайдаланады. Дерби көрермендерінің рекорды — 3510 адам, 2023 жылғы 28 маусымда тіркелген.