Сьон тарихы

1932 жылдан бастап Сьон Швейцария футболының төртінші дивизионында ойнап, келесі жиырма жылдың көбін осы деңгейде өткізді: 1944 жылы үшінші дивизионға көтерілгенімен, 1946 жылы қайта түсіп қалды. 1952 жылы клуб үшінші дивизионға оралды, 1957 жылы В ұлттық лигасына, 1962 жылы А ұлттық лигасына (қазіргі Швейцария Суперлигасы) көтерілді. 1965 жылы Сьон «Серветтті» 2:1 жеңіп, Швейцария Кубогын алғаш рет жаулады.

1968 жылдың тамызында сыйымдылығы 16 263 орындық Тұрбийон стадионы ашылды, бірақ 1969 жылы клуб дивизионнан түсіп қалды. Сьон бірден А ұлттық лигасына қайтып келді және 1974 жылы «Невшатель Ксамакспен» матчта 3:2 жеңіп, екінші Кубогын алды. Кейін клуб кубок жарысында тұрақты табысқа жетіп, 1980 (Янг Бойз), 1982 (Базель), 1986 (Серветт) және 1991 (Янг Бойз) жылдары чемпион болды. Осы кезеңде, 1989 жылы, Тұрбийон қайта жаңғыртылып, кеңейтілді, ал 1992 жылы Сьон тарихында тұңғыш рет Швейцария чемпионатын жеңді.

1995 жылдан бастап клуб Кубокты үш жыл қатарынан алды: финалдарда «Грассхоппер», «Серветт» және «Люцерн» жеңілді. 1997 жылы «Люцернге» қарсы жеңіс чемпиондық атақпен қоса тарихындағы жалғыз алтын дубльді әкелді.

Бұдан кейін клуб қаржылық дағдарысқа ұшырады. Жильбер Каджи сатып алғаннан кейін банкроттықтан аз ғана қалғанымен, 1999 жылы Сьон дивизионнан түсті. Келесі маусымда жоғарғы лигаға қайтып келсе де, қаржы мәселелері жалғасып, 2001 жылы қайта түсуге, Каджидің кетуіне және 2003 жылы кәсіби лицензиядан айырылуға себеп болды. Клубты сәулетші және бұрынғы футболшы Кристиан Константен құтқарды: 2003 жылдың қазанында Сьон екінші дивизионға қайта қабылданды.

Константен клубты қайта құрумен айналысты — қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізу жолында келесі сегіз жылда командада 20 бапкер ауысты, оның ішінде Константеннің өзі екі рет бапкер болды. 2006 жылы клуб Суперлигаға көтеріліп, Швейцария Кубогын да жаулады: негізгі уақыт 1:1 есебімен тең аяқталған финалда «Янг Бойзді» айып добында 5:3 жеңіп, кубокты алған бірінші екінші дивизион командасы атанды.

2008 жылы Эссам Эль-Хадариді алу клубқа ірі дау әкелді: қаскүнем «Аль-Ахлимен» келісімшарты бітпеген ойыншыны тіркегені үшін Сьонға 2009 жылдың маусымынан бастап екі жылға футболшы тіркеуге тыйым салынды, ал Эль-Хадариге төрт айға халықаралық матчтарда ойнауға рұқсат берілмеді. Клуб шешімге шағым түсірді, бірақ ФИФА, Даулар палатасы мен Спорттық арбитраж сотының шешімдерін Швейцарияның Федералдық жоғарғы соты 2009 және 2010 жылдары күшінде қалдырды. Ұзаққа созылған сот дауы себебінен тыйым іс жүзінде 2010/11 маусымының қысқы трансфер терезесінен бастап қолданылды.

Өткен маусымда Швейцария Кубогын алғаны үшін 2011/12 УЕФА Еуропа лигасының іріктеу кезеңіне жолдама алған Сьон «Селтикке» қарсы плей-офф матчтарында ойнауға құқығы жоқ футболшыларды алаңға шығарғаны үшін турниртен шығарылды: екі кездесуде де техникалық жеңіс 3:0 есебімен «Селтикке» берілді. Клуб УЕФА, Швейцария футбол лигасы мен ФИФА-мен бірнеше сот пен арбитражда, тіпті Еуропалық комиссияға шағым арқылы күресті, бірақ 2011 жылдың 15 желтоқсанында Спорттық арбитраж соты УЕФА тарапын қолдады. Содан кейін ФИФА Сьон жазаланбаса Швейцария клубтары мен құрамасын халықаралық жарыстардан шеттетуге қорқытты, ал желтоқсан аяғында Швейцария футбол федерациясы клубтан 36 ұпай алып тастап, оны кестенің соңғы орнына түсірді.

Сьон 2011/12 маусымын тоғызыншы орында түйіндеп, өтпелі матчтарда «Аарауды» жалпы есеппен 2:1 жеңіп, Суперлигада қалды. Ұпай шегерімі болмағанда клуб үшінші орында тұрып, 2012/13 УЕФА Еуропа лигасына шығатын еді. 2012/13 маусымының алдында Сьон Дженнаро Гаттузо мен Кайл Лаффертиді тегін трансфермен алды, бірақ маусым сәтсіз басталып, бапкер үш рет ауысты; чемпионатты Гаттузомен үшінші орында аяқтады.

2014/15 маусымында екінші орынға шыққан клуб тарихында алғаш рет УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңіне жолдама алды. 2015/16 маусымында Сьон 1/16 финалға дейін жетіп, «Брагадан» жалпы есеппен 3:4 ұтылып шығып қалды.

2022/23 маусымында Сьон өтпелі матчтарда «Стад Лозанн Ушиден» жалпы есеппен 2:6 жеңіліп, Челлендж-лигаға түсті — бұл жоғарғы дивизионда 17 жыл үздіксіз ойнаған кезеңді аяқтады. Келесі маусымда клуб 2024 жылдың 20 мамырында «Шаффхаузенді» 3:0 жеңіп, тарихында тұңғыш рет Челлендж-лига чемпионы атанды және бір жылдан кейін элитаға қайтты.

Клубтың жетістіктері — Швейцария чемпионатының екі атағы (1991/92, 1996/97), Челлендж-лига чемпиондығы (2023/24) және Швейцария Кубогының 13 жеңісі (1964/65, 1973/74, 1979/80, 1981/82, 1985/86, 1990/91, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 2005/06, 2008/09, 2010/11, 2014/15). Сьон 13 кубок финалының барлығында жеңіп шығып, ішкі кубок финалында ұтылып көрмеген клуб болып қала берді — 2017 жылғы финалда «Базельден» жеңілгенге дейін.

Үй матчтарын клуб көп мақсатты Тұрбийон стадионында өткізеді, қазіргі сыйымдылығы 14 500 орын. Арена 1968 жылы салынып, 1989 және 2012 жылдары қайта жаңғыртылды. Сондай-ақ клубтың Мартинидегі кеңсесінің қасында жаттығу орталығы, ал көршілес Риддеде жасөспірімдер даму орталығы бар.

Клубтың бұрынғы ойыншылары арасында Иззет Акгүл, Алекс Сонг, Робертс Улдрикис, Марио Балотелли, Дженнаро Гаттузо, Адриан, Матеус Кунья, Уилан Сиприен және Антон Миранчук бар. Клуб президенті — Кристиан Константен, бас бапкері — Дидье Толо.