Фейеноорд тарихы

Клуб түстері — қызыл мен ақ: жейде ортасынан тігінен екіге бөлінген, шалбар мен ұйық қара. Бұл нұсқа 1912 жылы қабылданған. Лақап аттары — Маас бойындағы клуб, Стадион клубы, Халық клубы, Оңтүстіктің мақтанышы. Клуб әнұраны — 1961 жылдан бері орындалатын «Hand in Hand»: әуенін ХІХ ғасырда неміс Вилхелм Шпайдель жазған, ал сөзін 1961 жылы Яп Валкхоф шығарған. Фейеноорд — көпсалалы спорт клубы: құрамында әуесқой футбол командасы, футзал және гандбол бөлімдері бар.

Фейеноорд — нидерланд футболының ең табысты клубтарының бірі: 16 рет ел чемпионы, 14 рет КНФФ Кубогының және 5 рет Йохан Кройф Қалқанының иегері. Халықаралық деңгейде клуб бір рет Еуропа чемпиондар кубогын, екі рет УЕФА Кубогын және бір рет Құрлықаралық кубокты жеңіп алды. 1921 жылы Эерсте классеге көтерілгеннен бері команда ел жүйесінің үздік ондығынан шықпай келеді — бұл көрсеткіш бойынша Аякс пен ПСВ-ны да артта қалдырған. Аякс және ПСВ-мен бірге Фейеноорд нидерланд футболының «үлкен үштігіне» кіреді.

Алғашқы жетістіктер 1924 жылы келді: құрылғанына 16 жыл толғанда клуб ел чемпионы атанды. 1926, 1927, 1928 және 1929 жылдары дивизион жеңімпазы болып, 1928 жылы екінші чемпиондығын қанжығасына байлады. 1930 жылы Эксельсиорға қарсы дерби финалында жалғыз гол соғып, алғашқы Нидерланд Кубогын жеңіп алды, ал 1935 жылы ХФФ Хелмондты ұтып, кубокты екінші рет иеленді. 1936 және 1938 жылдары үшінші және төртінші чемпиондық, 1940 жылы бесінші чемпиондық атағын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Де Кёйпті нацистер иемденгендіктен, команда Спарта Роттердамның Хет Кастел стадионында және бұрынғы Кромме Зандвег алаңында ойнады; осы кезеңдегі жалғыз жетістігі — 1943 жылғы дивизион жеңісі. Соғыстан кейін клуб ұзақ уақыт жетістік көрсете алмады.

1954 жылы 30 маусымда Роттердамның үш ірі клубының төрағалары Утрехтте кездесу өткізіп, елде кәсіпқой футболды бастау мәселесін талқылады. Кәсіпқой дәуір 1954/1955 маусымындағы алғашқы Эредивизиямен басталды; Фейеноорд оның алғашқы қатысушыларының бірі болды және содан бері бірде-бір рет төмен түспеді. 1956 жылғы 2 сәуірде Фолевейккерсті 11:4 есебімен ұтқан кездесуде Хенк Схаутен тоғыз гол соқты. Сол жылы 11 қарашада Даан ден Блейкер төрт гол соғып, Аяксті 7:3 жеңуге көмектесті.

Клуб тарихындағы ең табысты кезең 1960–1970 жылдарға тиесілі. 1961 жылы Фейеноорд алғашқы кәсіпқой Эредивизие чемпионы атанды, ал жолда Аяксті Де Кёйпте 9:5 жеңді. 1962 жылы атақты қорғап қалды. 1962 жылғы 12 желтоқсанда Вашаспен үшінші, бейтарап матч Антверпенде өтті: Ринус Беннарс жалғыз гол соғып, «Дерне қаһарманы» атанды, ал сол оқиғадан кейін Фейеноорд пен Роял Антверпен жанкүйерлері арасында ұзаққа созылған достық қарым-қатынас орнады. 1963 жылы мыңдаған жанкүйер «Де Гроте Беер» және «Ватерман» кемелерімен Лиссабонға Бенфикаға қарсы Чемпиондар кубогының жартылай финалына аттанды. 1965 және 1969 жылдары клуб «дубль» жеңіп алды. 1965 жылы Реал Мадридке қарсы матч төбелес салдарынан Фейеноорд 2:1 басым тұрғанда тоқтатылды.

1970 жылы Фейеноорд Чемпиондар кубогының финалында Миландағы Сан-Сирода Селтикпен кездесті. Негізгі уақыт 1:1 аяқталды, ал қосымша уақыт біткенге үш минут қалғанда Уве Киндвалл жеңіс голын соғып, клубты Еуропаның ірі жүлдесін жеңген алғашқы нидерланд командасы етті. Сол жылы Құрлықаралық кубокта Эстудиантеспен Буэнос-Айресте 2:2 тең түсіп, Роттердамда Йоп ван Даленің голымен 1:0 ұтты; эстудиантестік Оскар Мальбернат ренжіп, Ван Даленің көзілдірігін тартып алып, таптап тастады. 1971 жылы клуб оныншы чемпиондығын иеленді. 1973/74 маусымындағы УЕФА Кубогының финалында Тоттенхэм Хотспурды жеңіп (Лондонда 2:2, Роттердамда 2:0), Фейеноорд УЕФА Кубогын жеңген алғашқы нидерланд командасы атанды; сол финалдан кейін ағылшын жанкүйерлерінің тәртіпсіздігі нидерланд футболын хулиганизммен таныстырды. 1974 жылы тағы бір чемпиондық келді. Осы дәуірдің басты ойыншылары — Кун Мауляйн, Виллем ван Ханегем және Уве Киндвалл.

1980 жылы клуб финалда Аяксті 3:1 жеңіп, бесінші Нидерланд Кубогын алды. 1984 жылы тарихындағы үшінші «дубльді» жеңіп алды: сол құрамда Йохан Кройф, Рууд Гуллит және кейін стадион дикторы болған Петер Хаутман ойнады. Кройф Аякс жаңа келісімшарт ұсынбаған соң басты бәсекелеске ауысқан еді; сол маусымда Фейеноорд Амстердамда 8:2 есебімен ірі жеңіліске ұшырады, бірақ Роттердамда Аяксті 4:1 ұтып, кубокта да ұтып озды. Одан кейін құлдырау кезеңі басталды: 1989/90 маусымында команда Эредивизиеде қалу үшін күресті, клубтың қаржылық жағдайы нашарлап, басты демеушісі HCS банкрот болды.

1990 жылдардың басында Вим Янсен бас бапкер болғаннан кейін жағдай түзеле бастады: 1991 жылы КНФФ Кубогы, сол жылы 1949 жылдан бергі алғашқы Суперкубок, 1992 жылы тағы бір кубок жеңіп алынды. 1992 жылы Кубоктар кубогының жартылай финалына шықты. 1993 жылы соңғы турда Гронингенді 5:0 ұтып, чемпион атанды — сол матчты Де Кёйпте үлкен экрандардан 40 мың жанкүйер көрді. 1994 және 1995 жылдары кубок жеңістері қайталанды. 1995 жылғы КНФФ Кубогының ширек финалында Фейеноорд Аяксті қосымша уақытта «алтын голмен» (Майк Обику) жеңіп, сол маусымда Эредивизие мен Чемпиондар лигасын жеңіп алған амстердамдықтарды ұтқан жалғыз команда болды. 1999 жылғы 25 сәуірде клуб 14-ші чемпиондығын иеленді, оны Роттердам орталығында 250 мың жанкүйер тойлады.

2002 жылы Фейеноорд УЕФА Кубогын екінші рет жеңіп алды. Ширек финалда ПСВ пенальти сериясында, жартылай финалда Интернационале ұтылды. Финал кездейсоқтықпен Де Кёйпте өтті: Пьер ван Хоойдонктың айып добынан және пенальтиден соққан голдарынан кейін есеп 2:0 болды, Йон Даль Томассон 3:1 жасады, ал Боруссия Дортмунд бір-ақ гол қайтарып, Берт ван Марвейк командасы жеңіске жетті. Бұл — ХХІ ғасырда Еуропаның ірі жүлдесін жеңіп алған жалғыз нидерланд командасы. Финал Роттердам саясаткері Пим Фортёйн өлтірілгеннен бірнеше күн өткенде өткендіктен, кубок қала орталығында ресми түрде тойланбады.

Одан кейін ұзақ құрғақшылық басталды. 2006/07 маусымында Салмон Калу Челсиге, Дирк Кёйт Ливерпульге кетті, клубтың қаржылық жағдайы ауыр екені белгілі болды, төраға Йорин ван ден Херик наразылықтардан соң отставкаға кетті; Нансиға қарсы матч кезіндегі тәртіпсіздіктен кейін команда еуропакубоктардан шеттетілді. 2008 жылы, клуб құрылғанына 100 жыл толғанда, Фейеноорд финалда Рода ЈС-ты 2:0 ұтып, алты жылдағы алғашқы жүлдесін алды. 2010 жылғы 24 қазанда команда ПСВ-дан 10:0 ірі жеңіліс тапты.

2011 жылы бас бапкер болған Роналд Куман кезінде клуб жас ойыншыларға сүйеніп қайта көтерілді; Куман нидерланд футболының «үлкен үштігінің» барлығында әрі ойыншы, әрі бас бапкер болған алғашқы маман атанды. 2012 жылы КНФФ клубты қаржылық қауіпті аймақтан шығарып, қолайлы екінші санатқа ауыстырды. 2016 жылы Джованни ван Бронкхорст басшылығымен сегіз жылдан кейін алғашқы жүлде — 12-ші КНФФ Кубогы жеңіп алынды.

2016/17 маусымында Фейеноорд лига чемпионатын тоғыз жеңіспен бастап, соңғы турда Хераклесті 3:1 ұтып (үш голды да капитан Дирк Кёйт соқты) 18 жылдан кейінгі алғашқы, жалпы 15-ші чемпиондығына қол жеткізді; команда чемпионат бойы кестеде бірінші орыннан түспеген ел тарихындағы екінші клуб болды. 2017 жылы Витессті пенальти сериясында ұтып, Йохан Кройф Қалқанын алды, ал 2018 жылы финалда АЗ-ды 3:0 жеңіп, кубок иеленді.

2021 жылы бас бапкер болған Арне Слот тұсында клуб қайта жоғарылады. 2021/22 маусымында Фейеноорд УЕФА Конференция лигасының алғашқы розыгрышында финалға жетіп, Ромадан 0:1 ұтылды. 2022/23 маусымында Го Эхед Иглсті 3:0 жеңіп, турға екі кездесу қалғанда тарихындағы 16-шы чемпиондығын иеленді. 2024 жылғы 7 сәуірде Аяксті үйде 6:0 ұтты — бұл Эредивизие құрылғаннан бергі амстердам клубының ресми матчтағы ең ірі жеңілісі болды. Сол маусымда NEC-ті финалда 1:0 ұтып, 14-ші кубогын алды, ал чемпионатты 84 ұпаймен екінші орында аяқтады — бұл 1973 жылғы клубтық рекордтан бір ұпай кем. Маусымнан кейін Слот Ливерпульге ауысты.

Слоттан кейін клубты Дания маманы Брайан Приске басқарды — 1991 жылғы швед Гюндер Бенгтссоннан кейінгі алғашқы шетелдік бапкер. Ол Йохан Кройф Қалқанын ПСВ-мен 4:4 тең түсіп, пенальтиде жеңіп алды, бірақ нашар нәтижелерден кейін қызметінен босатылды. Уақытша бапкер Паскал Босхарт тұсында Фейеноорд Чемпиондар лигасының плей-офф раундында Миланды жеңді (үйде 1:0, қонақта 1:1). 2025 жылдан бастап бас бапкер қызметін клубтың бұрынғы ойыншысы Робин ван Перси атқарды.

Клубтың үй алаңы — 1937 жылы салынған, Роттердамның Эйсселмонде ауданында орналасқан Фейенорд Стадион, «Де Кёйп» деген лақап атпен танымал. Ол — Нидерландыдағы екінші үлкен стадион, 51 117 орындық. Ашылу салтанаты 1937 жылғы 27 наурызда өтті: Беерсхот 5:2 жеңілді, стадиондағы алғашқы голды Леен Венте соқты; ал 1935 жылы алғашқы қазықты клуб ойыншысы Пук ван Хел қаққан еді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде стадион бомбаланбаған санаулы нысандардың бірі болды. 1949 жылы СВВ Схидам мен Херенвеен арасындағы чемпиондық матчқа 64 368 көрермен жиналып, рекорд орнатылды, ал 1968 жылы Фейеноорд — Твенте кездесуінде бұл рекорд 65 427 көрерменмен жаңарды. 1953 жылғы Солтүстік теңіз тасқыны кезінде адамдар стадион ішінде паналады. 1957 жылғы 27 қарашада Болтон Уондерерспен матчта прожекторлар алғаш рет қосылды: ойыншылар алаңға қараңғыда шықты, ал жанкүйерлерден жарық қосылғанда сіріңке жағу сұралды. Де Кёйп УЕФА клубтық турнирлерінің он финалын өткізіп, рекорд орнатты; алғашқысы 1963 жылы Тоттенхэм мен Атлетико Мадрид арасында, ал соңғысы 2002 жылы Фейеноорд жеңген УЕФА Кубогының финалы болды. Клуб стадионға 2026 жылы иелік етті — оған дейін ол оны иеленген ұйымды сатып алды. Жаңа стадион салу жоспарлары бірнеше рет ұсынылып, соңғысы Feyenoord City жобасы 2022 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты жүзеге аспайтыны айтылды.

Фейеноорд жанкүйерлері Het Legioen («Легион») деп аталады және спорттағы ең адал жанкүйерлер қатарына жатқызылады; 12-ші нөмір ешбір ойыншыға берілмей, жанкүйерлерге арналған. Үй матчтарына шамамен 40 мың адам келеді, Аякс, ПСВ және еуропалық қарсыластармен кездесулерге билет толық сатылады. Еуропалық сапарларға шамамен 8 мың жанкүйер бірге аттанады, 1996 жылы Боруссия Мёнхенгладбахпен матчқа Германияға 15 мыңға жуық адам барды. Клубтың ресми жанкүйерлер бірлестігі Feyenoord Supportersvereniging 2006 жылғы деректер бойынша шамамен 23 мың мүшені біріктірді. 2000 жылы құрылған TIFO командасы Италияның TIFO қорынан 2000/01 маусымының үздік акциясы үшін сыйлық алды. Маусым алдындағы Ашық есік күні Роттердамға 60–70 мың жанкүйер жинайды.

Клубтың басты бәсекелесі — Амстердамның Аяксі; олардың кездесуі De Klassieker («Классика») деп аталады және елдің екі ірі қаласының қарама-қайшылығын да көрсетеді. Жанкүйерлер арасында бірнеше рет қақтығыстар болды, оның ішінде 1997 жылғы Беверейк оқиғасы ең қайғылысы саналады — онда Аякс жанкүйері Карло Пикорни қаза тапты. Роттердамда Фейеноордтан бөлек Спарта мен Эксельсиор бар; Спартамен бәсекелестік 1910–1920 жылдары басталды, ол кезде Спарта элита клубы, ал Фейеноорд жұмысшылардың, халықтың клубы саналған. Шетелде клубтың Тоттенхэм Хотспурмен де қарама-қайшылығы бар.

Клубтың халықаралық жүлделерін Эрнст Хаппел, Виль Курвер және Берт ван Марвейк жеңіп алды. Алғашқы жылдары командада негізінен ағылшын бапкерлері жұмыс істеді, ал Рихард Домби алғашқы табысты маман саналады — ол клубты үш түрлі кезеңде басқарды. Тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен төраға — 28 жыл жұмыс істеген Кор Кибом. Әуесқой және жасөспірімдер командасы СК Фейеноорд 1949 жылдан бері Де Кёйптің артындағы Варкеноордта ойнайды; сол мектептен Пук ван Хел, Вим Янсен және Джованни ван Бронкхорст шыққан. 2021/22 маусымынан бастап клубтың әйелдер командасы Эредивизиеде өнер көрсетеді.