Фрозиноне тарихы

Клубты 1906 жылғы 5 наурызда заңгер, кейін Фрозиноне қаласының әкімі болған Леоне Виволи құрды. Жарғыда әртүрлі спорт түрлерін дамыту мақсаты көрсетілді, олардың ішінде футбол да тікелей аталды. Il Messaggero басылымы 1906 жылғы 14 наурызда қалада отыздай мүшесі бар спорт клубының құрылғанын жазды. Алғашқы клуб түстері қала гербінен алынған қызыл және көк болды: герб қызыл өрісте арыстан мен көк айқыш жолақты және Ганнибал әскеріне берілуден бас тартқан қалаға Силий Италик берген Bellator Frusino ұранын бейнелейтін. Жарғының III бабына сәйкес клуб саяси және діни сипаттағы кез келген қызметтен тартынды.

Алғашқы ойын алаңы қаладағы қазіргі Цицерон көшесінің жанында орналасты, ал тарихи Матуза стадионы тек 1932 жылы салынды. U.S. Frusinate 1923 жылы Италия футбол федерациясына мүше болып, 1923–1924 жылдардағы Лациодағы төртінші дивизион чемпионатының B тобында ойнады. Ол кезеңде клубтың ұйымдастыру жұмыстарын Аугусто Диаманти үйлестірді, ал ұзақ жылдар капитан болған Ренато Калманти 1930-жылдардың ортасында 29 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. 1922 жылғы 28 маусымда Фрозинонедегі Мадонна делла Неве алаңында өткен, қала сыйлығына арналған матчта әскери құрама U.S. Frusinate-ті 6:0 жеңді; әскери құрама сапында Про Верчеллимен төрт мәрте Италия чемпионы атанған, құрамада 9-нөмірлі жейдемен ойнаған Винченцо Фрезия да болды.

1925 жылы Унионе Спортива Фрузинате орнын Società Sportiva Alba Frusinate клубына берді. 1927 жылы Фрозиноне жаңа провинцияның орталығы болғаннан кейін қаладағы спорт қызметі жаңа қарқын алды, ал 1928 жылғы 19 қыркүйекте клуб Gruppo Sportivo CXIX Legione M.V.S.N. Frosinone деген атқа көшіп, федерацияға қайта қосылды. 1929 жылы оның мұрагері ретінде Пьер Луиджи Тинелли басқарған Polisportiva Bellator Frusino құрылды. Кейін Беллатор Фрузино деп аталған клуб 1934 жылы ұлттық Бірінші дивизионға шықты; бұл кезеңде президент Эмилио Фронгассенің рөлі шешуші болды. 1930-жылдардың соңында клуб таратылып, орнына провинциялар аралық турнирде ойнаған FF.GG. Frosinone келді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде барлық чемпионаттар тоқтатылып, фрузинат футбол клубы жойылды.

Қайта жаңғыру 1945–1946 жылдардағы чемпионатта болды: команда Екінші категорияда ойнап, келесі жылы Бірінші категорияға, содан кейін Serie C-Lego Centro-ға көтерілді. 1952 жылдан 1958 жылға дейін алты жыл қатарынан клуб Quarta Serie-де ойнады, ең жоғары нәтижесі — 1953 жылғы төртінші орын. 1957 жылғы 24 қарашада Козенцаға қарсы матч ерекше есте қалды: Фрозиноне ойын соңында жеңіске жетті, бірақ төреші Козенце ойыншысының соққысынан жерге құлады, матчтан кейін оны жанкүйерлер бірнеше шақырым қуып шықты. Козенца апелляция берді, CAF матч нәтижесін өзгертті, ал Фрозиноне лигаға наразылық білдіріп, жарыстан шығамыз деп қорқытты, жауап матчқа бармады және қосымша жазаға тартылды. Бұл кезеңнің басты тұлғалары — президенттер Доменико Ферранте мен Анджело Кристофаро.

1958 жылы U.S. Frosinone құрылды, ал 1963 жылы президент Кристофари Данте Спациани және Аугусто Орсинимен бірге Sporting Club Frosinone-ды жариялады. Serie D-де команда үнемі жоғарғы орындарда болып, 1966 жылы Латинамен кездесуден кейін Serie C-ға көтерілді, бірақ келесі жылы төмен түсті. 1970–71 жылдары президент Марокко тұсында клуб ел бойынша ең сенімді қорғаныс рекордын жасады — қақпашы Реккья тек 8 гол өткізді — және қайтадан Serie C-ға шықты. Онда команда төрт жақсы маусым өткізді (ең жақсы нәтиже — 1972 жылғы жетінші орын), ал жұлдызы Массимо Паланка 1974 жылы Serie C орталық тобының үздік голшысы атанып, кейін Катандзаро құрамында Serie A-да табысты ойнады. 1975–1978 жылдары клуб Serie D-де ойнады, 1976–77 жылдары Serie C2-ге көтерілді, сосын қайта түсіп, 1982 жылға дейін Serie D-де қалды.

1980–81 жылдары канариялықтар бірде-бір матч жеңілмей Serie C2-ге көтерілді. Қаржылық жағдайы нашар болғанына қарамастан, президент Ди Вито және бас бапкер Альберто Мари басқарған клуб Serie C1-ге шықты. 1987–88 жылдары Фрозиноне Serie C1-дегі алғашқы маусымын кесте ортасында аяқтады, бірақ келесі жылы бірден Serie C2-ге қайтты: қақпашы Марко Кари мен бапкер Альберто Мари футболдық тотализатор ісіне байланысты шеттетілді. 1980-жылдардың ойыншылары арасында кейін мықты мансап құрған Эдоардо Артистико Поли болды.

1990 жылдың жазында C1-ге шығуға үш ұпай жетпей қалған Фрозиноне қаржылық жағдайына байланысты Италия футбол федерациясынан шығарылды. Клуб Интеррегионалеге орналастырылып, онда төрт жыл ойнады. 1993–94 жылдары Джулианова мен Альбанова қуып жетіп, команда төмен түскен еді, бірақ маусым соңында Serie C-ға қайта қабылданды. Кейін үш орташа маусымнан кейін Фрозиноне Тиказеден жеңіліп, Serie D-ға түсті. Президент Наварра мен бапкерлер Лука және Стефано Сандерра тұсында команда 81 ұпаймен екінші орын алып, Serie C2-ге қайтты.

2003 жылы клубты Маурицио Стирпе бастаған кәсіпкерлер тобы сатып алды; ол 1960-жылдары клуб президенті болған Бенитоның ұлы. Бас директор болып Энрико Грациани келді, ал бапкерлікке маусым барысында Мессина мен Палермоны Serie B-де басқарған Даниэле Арригони тағайындалды. 2003–04 жылдардағы Serie C2 маусымында Фрозиноне Бриндизимен бірінші орынды соңғы турға дейін бөлісті: қорытынды матчта Чиро Де Чезаренің голымен Мелфиді жеңіп, Бриндизи Игеа Виртусты ұта алмағаннан кейін он алты жылдан соң Serie C1-ге көтерілді. Ол маусым Латинамен қатаң қарсыласқан дербиде екі жеңіспен де (екеуі де 1:0) есте қалды. Serie C1-ге қайтқан клуб бапкер Дино Пальяри тұсында бесінші орын алып, плей-оффта Мантовадан ұтылды. Клуб түстерінде өнер көрсеткендер арасында спорт комментаторы Сандро Чиотти де бар.

2005–06 жылдары Иво Якони басқарған Фрозиноне Serie B-дегі екі клубтың ұсынысын қабылдамай қалған бапкермен бірге күшті бәсекеге айналды: маусымды Перуджаны 4:1 жеңумен бастап, Скудетто иегері Наполиден кейінгі екінші орынды алды. Плей-оффта Санджованнесемен екі матч та 0:0 аяқталып, чемпионаттағы жоғары орны есебінен финалға шықты, ал финалда Гроссетомен үйде 0:0 ойнап, қонақта 1:0 жеңіп, тарихта тұңғыш рет Serie B-ға көтерілді. Осы кезде Матуза стадионы қайта жаңартылып, сыйымдылығы 5 000-нан 10 000-ға дейін өсті.

Serie B-дегі алғашқы маусымда клуб Болонья мен Лечеге қарсы 2:1, Бариға қарсы 1:0 жеңістерге жетті; 2006 жылғы 28 қазанда Ювентуспен матчта ойын тағдырын Алессандро Дель Пьеронің Ювентус үшін 200-ші голы шешті. Маусым 13-орынмен түйінделді, ал 2007–08 жылдары клуб оннан бірінші орынға дейін жақсарып, ұзақ уақыт плей-офф аймағына таласты. 2011 жылғы 21 мамырда кестені соңғы орында аяқтаған Фрозиноне Serie B-дан Lega Pro Prima Divisione-ге түсті.

2014 жылғы 7 маусымда бас бапкер Роберто Стеллоне басқарған клуб плей-оффта Лечені жалпы есеппен 4:2 жеңіп, Serie B-ға қайтты. 2014–15 жылдардағы Serie B маусымында Виченца және Болонья сияқты танымал командалармен күресіп, 2015 жылғы 16 мамырда үйде Кротонені 3:1 жеңіп, тікелей жолдаманы қамтамасыз етті — осылайша 2015–16 жылдары тарихта алғаш рет Serie A-да ойнады.

Serie A-дағы дебют ауыр басталды: алғашқы төрт матчта жеңіліп, команда кестенің соңына түсті. Бесінші турда Ювентус стадионында Леонардо Бланшардтың соңғы минуттағы басымен соққан голы арқасында 1:1 ойнап, элита дивизионындағы алғашқы ұпайын жинады. Келесі турда Матузада Эмполиді 2:0 жеңіп, тұңғыш жеңісіне қол жеткізді, сосын Сампдорияны 2:0, Карпиді 2:1 ұтты. Маусымды 19-орында аяқтаған клуб бір жылдан кейін Serie B-ға қайтты.

2017 жылғы 29 мамырда Фрозиноне плей-офф жартылай финалында Карпиден жеңіліп, Serie B-да қалды. 2018 жылғы 16 маусымда плей-офф финалында үйде Палермоны 2:0 жеңіп (жалпы есеп 3:2), тарихында екінші рет Serie A-ға шықты, бірақ бір маусымнан кейін қайта түсті: 2019 жылғы 25 мамырда соңғы турда Кьево Веронамен 0:0 ойнап, төмен түскені белгілі болды. Serie B-дағы алғашқы қайтқан маусымында клуб плей-офф финалында Специядан ұтылып, жолдамадан қағылды.

Serie B-да төрт жыл өткеннен кейін, 2023 жылғы 19 мамырда Фрозиноне турнир көшбасшысы ретінде және соңғы турда Тернананы 3:2 жеңіп, Serie A-ға көтерілді; ол маусымда Италия Кубогының 1/8 финалында Наполиді 4:0 ұтты. 2022–23 жылдардағы Serie B чемпионаты клубтың бұл дивизиондағы тұңғыш жеңісі болды. 2023–24 жылдардағы Serie A маусымын 18-орында аяқтап, клуб қайтадан Serie B-ға түсті. 2024–25 жылдардағы Serie B маусымында команда бастапқыда 20 клубтың ішінде 16-шы болып, Салернитанаға қарсы плей-аутта ойнауы керек еді, бірақ Брешиядан қаржылық мәселелерге байланысты ұпай алынғаннан кейін 15-орынға көтеріліп, плей-аутсыз дивизионда қалды.

Клубтың алғашқы түстері қызыл мен көк болған, қазіргісі — сары мен көк. Лақап аттары: I Canarini (Канариялықтар), I Giallazzurri (Сары-көктер) және I Ciociari (Чочариялықтар). 2007–08 маусымынан бастап клубтың Лилло деген тұмары бар — ол қала гербіндегі арыстанды бейнелейді, атауы жанкүйерлердің клубтың ресми сайтындағы дауыс беруі арқылы таңдалды; 2008–09 маусымынан бастап өтініш бойынша бір матчта Лилло рөлін ойнауға мүмкіндік берілді.

Фрозиноне ұзақ уақыт үй матчтарын Фрозиноне қалалық стадионында өткізді; құрылымының көнелігіне байланысты ол Матуза деген лақап атқа ие болды. Бастапқыда қала шетінде салынған стадион қалалық құрылыстың өсуі салдарында орталықта қалды; ол бірнеше рет қайта жаңғырғанымен, басты мінбенің іргелі құрылымы құрылған кездегі күйінде қалды. 2014 жылы стадионға шамамен 10 000 көрермен сыятын еді. 1980-жылдары жақын маңда жаңа Казалено стадионын салу басталды, бірақ бір мінбені тұрғызғаннан кейін жұмыс жанжалдар мен қате жобалар салдарынан тоқтап, команданың уақытша құлдырауына себеп болды. 2007 жылы кейбір жанкүйерлер ескі Матуза мен жаңа стадион мәселесіндегі тығырықты бұзу үшін оны eBay сайтында бір еуроға сатылымға қойды — бірнеше сағаттан кейін баға 8 миллион еуродан асты. Матузадағы көрермен рекорды 1988–89 жылдардағы Serie C1 чемпионатына жатады: Кампобассоға қарсы матчқа шамамен 12 000 адам келді.

2017 жылғы қазаннан бастап клуб үй матчтарын Бенито Стирпе стадионында өткізеді; оның сыйымдылығы — 16 227 орын. Бұл аренадағы көрермен рекорды 2017–2018 жылдардағы Serie B чемпионатында Фоджаға қарсы матчта жасалды — шамамен 16 286 адам. 2017 жылғы қарашада Фрозиноне Tifosy спорттық инвестиция платформасы арқылы Италия футболындағы тұңғыш көпшілікке арналған мини-облигация бағдарламасын іске қосты. Президент Маурицио Стирпенің айтуынша, жиналған қаражат орталық мінбенің астында медициналық орталық пен мейрамхана салуға, сондай-ақ стадион айналасындағы жаяу жүру аймағын жаңартуға жұмсалуы керек еді. Бағдарлама арқылы 1 500 000 еуро жиналды — бұл клубтың бастапқы жоспарынан 500 000 еуроға көп.

Клубтың жетістіктері: Serie B чемпионы (2022–23), Serie C2 чемпионы (1986–87, D тобы және 2003–04, C тобы), Serie D чемпионы (1965–66, D тобы және 1970–71, F тобы). Өңірлік деңгейде: Terza Divisione (1932–33), Seconda Divisione (1933–34 және 1945–46, E тобы), Prima Categoria (1962–63). Serie C Италия Кубогының финалисті — 2004–05. Жастар деңгейінде 2011–12 жылдары Данте Берретти атындағы ұлттық чемпионат, Allievi Nazionali ұлттық чемпионаты және Allievi Суперкубогы жеңіп алынды.