Гибралтар тарихы

Құраманың тарихы 1923 жылдың сәуірінен басталады: сол кезде гибралтарлықтар Испанияға барып, Севилья клубымен екі жолдастық кездесу өткізіп, екеуінде де жеңілді — 0:2 және 0:5. 1949 жылы команда Реал Мадридпен тең ойнап шықты.

УЕФА-ға кірер алдында Гибралтар негізінен Аралдар ойындарында өнер көрсетті. Арал болмаса да, алғашқы ресми емес құрамасын 1993 жылғы турнирге жасақтады: Уайт аралында өткен ойындағы Джерсимен алғашқы кездесуде 1:2 есебімен ұтылып, барлық матчын жеңіліспен аяқтады. 1995 жылы турнирді өзі қабылдап, күміс жүлдеге ие болды: жартылай финалда Джерсиді 1:0 ұтып, финалда Уайт аралына дәл сондай есеппен есе жіберді. 2003 жылы Сарк құрамасын 19:0 жеңіп, өз тарихындағы ең ірі ресми емес жеңісін тіркеді; ең ауыр ресми емес жеңілісі — Гренландиядан 0:5. 2007 жылы Гибралтар Аралдар ойындарының чемпионы атанды. 2006 жылы ФИФА мүшесі емес құрамалар арасында бір рет қана өткен FIFI Wild Cup турнирінде үшінші орын алды, ал 2008 жылы Уэльсте өткен Төрт ұлт турниріне қатысып, топта соңғы болды.

Гибралтар УЕФА-ға мүшелікке алғаш рет 1999 жылы өтініш берген, бірақ Испанияның қарсылығына байланысты қабылданбады. 2007 жылғы дауыс беруде оны тек Англия, Шотландия және Уэльс қолдады. Гибралтар футбол қауымдастығы Спорттық арбитраж сотына жүгінді, ал 2013 жылғы 24 мамырда Лондондағы УЕФА Конгресі оны толық мүшелікке қабылдады — қарсы болғандар тек Испания мен Беларусь еді. Осы шешімнен кейін команда Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңіне қатысуға құқық алды; Испаниямен бір топқа түспейтіні келісілді. Құрамаға іріктеу критерийлері де айқындалды: ойыншы Гибралтарда туған, гибралтарлық ата-анасы не атасы-әжесі бар немесе жергілікті мектепте бес жыл оқыған британдық төлқұжат иесі болуы тиіс. Осының арқасында бұрын Манчестер Юнайтед, Дерби Каунти, Саутгемптон және Сток Ситиде ойнаған қорғаушы Дэнни Хиггинботам құрамаға шақырыла алды; команданы сол кезде оның нағашысы Аллен Була бапкерлік етті.

Алғашқы ресми халықаралық матчын Гибралтар 2013 жылғы 19 қарашада Португалиядағы Фаруда өткізіп, Словакиямен 0:0 тең ойнады. 2014 жылғы маусымда Кайл Кашаруның голымен Мальтаны 1:0 ұтып, УЕФА құрамындағы алғашқы жеңісіне жетті. Евро-2016 іріктеуіндегі алғашқы ресми матчында 2014 жылғы 7 қыркүйекте Польшадан 0:7 жеңілді. 2015 жылғы 29 наурызда Глазгодағы Хэмпден Парк алаңында Ли Кашару Шотландия қақпасына ресми турнирдегі алғашқы голды соқты (матч 1:6 аяқталды), ал Джейк Гослинг Польшадан 1:8 жеңілген ойында екінші голды салды. Іріктеуді Гибралтар ұпайсыз, топ соңында аяқтап, он матчта 56 гол жіберді — бұл Сан-Мариноның 53 голдық көрсеткішінен асып түсті.

ФИФА-ға мүшелік жолы да оңай болмады: 2014 жылы өтініш тәуелсіз мемлекет болмау себебімен қабылданбады, бірақ Спорттық арбитраж сотының шешімінен кейін 2016 жылғы 13 мамырда Мехикодағы конгресте Гибралтар 172 дауыспен 12-ге қарсы ФИФА-ның 211-ші мүшесі болды (одан бір сәт бұрын 210-шы болып Косово қабылданған еді).

Әлем чемпионатының іріктеуіне Гибралтар алғаш рет 2018 жылғы турнир қарсаңында қатысты: жеребе өткеннен кейін қосылған команда Бельгия, Босния және Герцеговина, Грекия, Эстония мен Кипр бар H тобына енгізілді. 2016 жылғы 6 қыркүйекте Лиам Уокер Грекияға 1:4 жеңілген матчта әлем біріншілігінің іріктеуіндегі алғашқы голды соқты; топта Гибралтар барлық ойында ұтылып, 3 гол салып, 47 гол жіберді. 2018 жылғы 25 наурызда Виктория стадионында Латвияны Уокердің голымен 1:0 ұтып, ФИФА мүшесі ретіндегі әрі үй алаңындағы алғашқы жеңісіне жетті.

Ресми турнирдегі тұңғыш жеңіс 2018 жылғы 13 қазанда Ұлттар лигасының алғашқы розыгрышында келді: қонақта Армения 1:0 есебімен ұтылды, жалғыз голды 50-минутта пенальтиден Джозеф Чиполина соқты. Үш күннен кейін үйде Лихтенштейн 2:1 жеңіліп, Гибралтар D дивизионының 4-тобында үшінші орын алды. Евро-2020 іріктеуінде команда сегіз матчтың бәрінен ұтылып, 3 гол салып, 31 гол жіберді. 2020–2021 жылғы Ұлттар лигасында Гибралтар жеңіліссіз өтіп, тобында бірінші орын алды және C дивизионына көтерілді. 2022–2023 маусымында үйде Болгариямен 1:1 тең ойнап (61-минутта пенальтиден капитан Лиам Уокер есепті теңестірді), C дивизионындағы алғашқы ұпайын жинады, бірақ қалған бес матчын ұтылып, топ соңында қалды және Литвамен өткен өтпелі кезеңде екі ойында да 0:1 есебімен жеңіліп, қайтадан D дивизионына түсті.

2023 жылғы 18 қарашада Евро-2024 іріктеуінде Гибралтар Ниццада Франциядан 0:14 жеңіліп, тарихындағы ең ірі ұтылысын тіркеді; бұл іріктеуде команда бірде-бір гол соға алмай, ұпайсыз күйде B тобының соңғы орнында қалды және 41 гол жіберді. 2024 жылғы 6 маусымда жолдастық кездесуде елеулі жаңарған құрам Эштадиу Алгарвиде Уэльспен 0:0 тең ойнады — қонақтар үшін «ұятты» деп бағаланған бұл нәтиже уэльстік бапкер Роб Пейдждің соңғы матчы болды, көп ұзамай ол қызметінен босатылды. 2025 жылғы 26 ақпанда бас бапкер Хулио Рибас отставкаға кетті, оның орнына құраманың бұрынғы ойыншысы Скотт Уайзман тағайындалып, 2025 жылғы мамырда оның 2026 жылғы әлем чемпионаты циклы мен Ұлттар лигасының плей-офф кезеңіне дейін жұмыс істейтіні хабарланды.

Құраманың ең ірі жеңісі — 2026 жылғы 3 маусымда Еуропа Пойнтте Британ Виргин аралдарын 4:0 ұтуы. Матч саны (88) және соққан гол саны (8) бойынша клуб рекордшысы — Лиам Уокер. ФИФА рейтингіндегі ең жоғары орны — 2018 жылғы қазандағы 190-шы орын.

УЕФА-ға кірер алдында команда үй матчтарын 5000 орындық Виктория стадионында өткізетін. Талаптарға сай нысан болмағандықтан, 2013 жылдан 2018 жылға дейін ресми кездесулер Португалиядағы, төрт сағаттық жолдағы Эштадиу Алгарвиде өтті. Еуропа Пойнтте 8000 орындық жаңа стадион салу жоспары жүзеге аспады, ал 2017 жылы Гибралтар футбол қауымдастығы УЕФА қаржысымен Виктория стадионын сатып алып, оны УЕФА стандарттарына сай қайта жаңғыртуға келісті. 2020 жылғы наурызда стадион Евро-2020 іріктеу матчтарын қабылдауға рұқсат алғанымен, COVID-19 пандемиясына байланысты жұмыстар кешеуілдеп, 2023 жылғы наурыздан бастап ресми ойындар қайтадан Португалияда өткізілді. 2024 жылғы мамырда УЕФА Ұлттар лигасының 2024–2025 маусымындағы матчтарды Еуропа спорт саябағындағы Еуропа Пойнт стадионында өткізуге рұқсат берді.