ГКС (Катовице) — Польшаның Катовице қаласынан шыққан кәсіпқой футбол клубы. Атауындағы ГКС — Górniczy Klub Sportowy, яғни «Кеншілер спорт клубы» дегенді білдіреді. Клубтың толық аты — ГКС ГиеКСа Катовице С.А., лақап аты — ГиеКСа. Құрылған күні — 1964 жылғы 27 ақпан. Үй алаңы — 15 048 орындық Арена Катовице стадионы, ойын киімінің негізгі түстері — сары және қара. Клуб акцияларының шамамен 90 пайызы Катовице қаласына тиесілі, төрағасы — Славомир Витек, бас бапкері — Рафал Гурак. 2024 жылы I лигадан жоғарылап, команда Экстраклассада өнер көрсетеді.
Клубтың тарихы 1963 жылы Катовицеде қаланың барлық спорт ұйымдарын біріктіріп, көп салалы ірі клуб құру мақсатында арнайы ұйымдастыру комитетінің құрылуынан басталды. 1963 жылдың орта шенінде Рапид Вельновец пен Ожел Вельновец бірігіп, Рапид/Ожел командасы пайда болды. 1964 жылы Рапид/Ожел, Гурник Катовице, Кошутка Катовице, Катовице мәнерлеп сырғанау клубы, Катовице спорт клубы Гурник, Шквал жүзу клубы және қаланың басқа да ұйымдары бірігіп, ГКС Катовице клубын құрды. Төрт жылдан кейін, 1968 жылғы 9 тамызда клубқа Домб Катовице де қосылды. Польшаның жоғары дивизионындағы (қазіргі Экстракласса) алғашқы ойынын команда 1965 жылғы 8 тамызда жерлес қарсыласы Гурник Забжеге қарсы өткізді, ал толық дебюттік маусымы 1965/66 жылдарға тиесілі болды.
1971 жылы клуб екінші дивизионға түсіп қалды, бірақ қиындықтарды еңсеріп, жоғары лигаға қайта көтерілді. 1982 жылдан бастап ГКС үнемі кестенің жоғарғы бөлігінде жүрді және Польша Кубогының бірнеше финалында ойнады. 1985 жылы клуб тұңғыш кубок финалына шығып, Видзев Лодзьге пенальти серияларында жеңілді. Келесі жылы Шлёнск стадионында өткен финалда Гурник Забжені 4:1 есебімен ұтып, тұңғыш тірофейін алды; мақала авторларының жазуынша, осы кезден бастап Катовице қаласы футболмен тыныстай бастады. Артынша команда лигада үшінші, одан кейінгі екі маусымда күміс жүлдегер атанды, 1989/90 маусымында қайта үшінші, 1991/92 маусымында тағы күміс жүлдегер болды. Тұтастай алғанда 1986 жылдан 1995 жылға дейін ГКС Катовице чемпионатта төрт мәрте күміс жүлдегер, Польша Суперкубогының екі мәрте және Польша Кубогының үш мәрте иегері атанды.
Клуб пен жанкүйерлер үшін ең есте қалар сәттер еурокубоктармен байланысты болды. Еуропалық сахнадағы алғашқы тәжірибесі 1970 жылы, қазір жойылған Жәрмеңкелер кубогында испаниялық Барселонаға қарсы екі ойыннан тұратын дуэльде болды: ГКС жалпы есеппен 2:4 жеңілгенімен, жанкүйерлер командасын мақтан тұтты. 1986/87 жылдардағы УЕФА Кубоктар кубогының бірінші айналымында клуб исландиялық Фрам Рейкьявикті ұтып, екінші айналымда швейцариялық Сионнан ұтылды. Содан кейінгі он жыл бойы ГКС Катовице еуропа кубоктарына тұрақты қатысты, жанкүйерлер командасының Спортул Студенцеск Бухарест, Рейнджерс, Брюгге, Галатасарай, Бенфика, Арис, Жирондэн Бордо және екі мәрте Байер Леверкузен сынды қарсыластармен кездескенін көрді. Еуропалық турнирлердегі жиынтық көрсеткіші — 10 жеңіс, 7 тең ойын және 19 жеңіліс.
Көмір өндіру саласындағы дағдарыс кезінде клуб қайта қиналды: 1998/99 маусымынан кейін Экстраклассадан түсіп қалып, бір жылдан соң қайта көтерілді. Клуб төрағасы Пётр Джюрович өсіп келе жатқан қарыздарға және қаржылық қиындықтарға қарамастан команданы жоғары лигада ұстап тұрды. 2003 жылы бапкер Ян Журектің басшылығымен команда чемпионатта үшінші орын алып, УЕФА Кубогына жолдама алды — поляк баспасөзі бұны Экстракласса тарихындағы ең үлкен тосынсыйлардың бірі деп бағалады. Дегенмен қарыз көлемі айтарлықтай өсті.
2003 жылғы 27 наурыздан 2004 жылғы 11 маусымға дейін клуб басты демеушісінің атымен Доспель Катовице деп аталды, мұны жанкүйерлер жақсы қабылдамады. 2004/05 маусымында команда Экстраклассада 14-ші, яғни соңғы орынды иеленіп, екінші дивизионға түсті, ал қаржылық қиындықтар мен 2003–2005 жылдардағы келісілген ойындар скандалына араласуы салдарынан төртінші дивизионға дейін құлдырады. Содан кейін клубты «ГКС Катовице жанкүйерлері қоғамдастығы» деп аталатын жанкүйерлер бірлестігі басқаруға алды. 2006 жылдың маусымында клуб үшінші дивизионға, 2007 жылдың маусымында екінші дивизионға көтерілді, ал бұл дивизион 2008 жылы I лига деп өзгертілді.
2024 жылғы 26 мамырда команда 2023/24 маусымының соңғы турында Аркa Гдыняны қонақта 1:0 ұтып, ұпайлары теңелген қарсыласынан жеке кездесулердегі көрсеткіш бойынша басым түсіп, Экстраклассаға күміс жүлдегер ретінде жолдама алды және жоғары дивизионнан 19 жылдық үзілісіне нүкте қойды. 2026 жылғы 23 мамырда ГКС маусымның қорытынды ойынында Погонь Щециньмен 1:1 тең ойнап, кестеде Легия Варшаваны басып өтті және бесінші орынды қамтамасыз етті. Бұл нәтиже клубқа УЕФА Конференция лигасынан жолдама берді — еуропалық турнирлерге 23 жылдан кейінгі қайтып келуі болды.
2026/27 жылдардағы УЕФА Конференция лигасында ГКС екінші біліктілік айналымынан бастады: қонақта Жилинадан 1:2 жеңілгенімен, Арена Катовицеде жауап ойында 3:1 ұтып, жалпы есеппен 4:3 алға шықты. Үшінші біліктілік айналымында клуб Хапоэль Тель-Авивке алғашқы ойында 0:2 есебімен ұтылды, жауап кездесуде 2:1 жеңіске жетсе де, жалпы есеппен 2:3 болып турнирден шығып қалды. Барлығы бұл маусымда еуропалық сахнада екі жеңіс пен екі жеңіліс тіркелді.
Клубтың жетістіктері: Экстраклассада төрт мәрте күміс (1987/88, 1988/89, 1991/92, 1993/94) және төрт мәрте қола жүлде (1986/87, 1989/90, 1994/95, 2002/03); Польша Кубогының үш мәрте иегері (1985/86, 1990/91, 1992/93) және бес мәрте финалисті (1984/85, 1986/87, 1989/90, 1994/95, 1996/97); Польша Суперкубогының иегері (1991, 1995). Еуропадағы ең жақсы нәтижелері — УЕФА Кубоктар кубогының 1/8 финалы (1986/87 және 1991/92) және УЕФА Кубогының 1/8 финалы (1994/95). Жастар құрамы Польшаның 19 жасқа дейінгілер чемпионатында екі мәрте (1995, 2002) үшінші орын алды. Клубтың басты бақталастары — Рух Хожув және Гурник Забже, ал Гурник Забже және чехиялық Баник Острава жанкүйерлерімен достық қатынас бар.
Дереккөз: Уикипедия (CC BY-SA) · penalty.kz редакциясы қазақ тіліне бейімдеді