Ягеллония — Польшаның Белосток қаласындағы кәсіпқой футбол клубы, ел футболының жоғарғы дивизионы Экстракласада ойнайды. Клуб 1920 жылы 30 мамырда Белостоктағы 42-ші жаяу әскер полкі резерв батальонының сарбаздары құрған. Алғашқы атауы қысқаша КСБЗ 42 ПП болды, кейін ол ВКС 42 ПП, яғни Әскери спорт клубы деп өзгертілді. Бірінші матчын 1920 жылы 30 мамырда Белостоктың Кресовцы командасына қарсы өткізіп, 5:1 жеңіске жетті. Ягеллония — Польшаның солтүстік-шығысындағы ең табысты футбол клубы деп саналады.
1920 жылдың орта тұсында клуб ойыншыларының көбі Польша-Совет соғысында шайқасты, сол жылдың қарашасында клуб қызметін қайта жандандырды. 1920–1923 жылдары негізінен жолдастық кездесулер мен Белостоктағы шағын турнирлерге қатысты. 1924 жылы Вильно OZPN округінің B класынан бастап тұрақты чемпионатқа қосылды, бірінші маусымда жеңіп, A класқа шықты. 1925 жылы чемпионат өтпеді, 1926 жылы қайта басталды, келесі маусымда команда үшінші орын алды. 1929 жылы клуб жаңадан құрылған Белосток OZPN округіне көшті.
1930 жылы клуб ел біріншілігінің жоғарғы дивизионына жолдама үшін өтпелі ойындарға шықты. Ұпай саны бірдей болғандықтан, бейтарап алаңда Брест қаласының ВКС 82 ПП командасымен қосымша матч өткізіп, 1:2 есебімен жеңілді (ойын 1930 жылғы 2 қарашада болды). Сол маусымда округ чемпионатын жеңіп алды — бұл Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі соңғы тағы болды.
1932 жылы 27 қаңтарда ВКС 42 ПП футбол командасы мен KS Związku Młodzieży Wiejskiej жеңіл атлетика клубы бірігіп, Белосток спорт клубы Ягеллония деген көпсалалы клуб құрылды. Атауы Польшаны 1386–1572 жылдары билеген Ягеллондар әулетінің тарихына байланысты. Сол кезде клубтың қызыл-сары түстері бар елтаңбасы да енгізілді. Клубта волейбол, баскетбол, бокс бөлімдері ашылды; команда түрлері ішінде ең табыстысы волейбол болды — 1933 және 1934 жылдары Польша чемпионатына шығып, 7-ші және 8-ші орындарды иеленді.
1930 жылдардың ортасында клуб қиындыққа тап болды: қала оны ұстауға қауқарсыз еді. 1932 жылы Белостокта тұрған әскер клубты құтқаруға белсене араласты, 1936 жылы муниципалды билікпен бірге клуб атауы Ягеллония әскери спорт клубы болып өзгерді. Бірақ мәселе шешілмеді: 1938 жылы команда A класқа қосылып, қаржы тапшылығына байланысты аз уақыттан кейін ойыннан шықты, барлық матчтары жойылып, ойыншылар жаңа клуб іздеуге мәжбүр болды. Көпшілігі Белостоктың Стшелец командасына ауысып, соғысқа дейін екі маусым ойнады.
1939 жылғы Германия мен Совет одағының Польшаға басып кіруі кезінде Ягеллонияның көп ойыншысы елін қорғады, кейін оккупация тұсында поляк қарсыласу қозғалысына қосылды. Бірнеше ойыншы 1940 жылы Катынь қырғынында өлтірілді, НКВД тұтқындаған төраға орынбасары Северын Новаковскийдің тағдыры белгісіз қалды.
Соғыстан кейін клубты негізінен Кароль Ковальчыньскийдің күшімен қайта жандандырды, бірақ 1946 жылғы 20 маусымда Ягеллония таратылды. Оның орнына Белостоктың Мотор командасы келіп, аймақ чемпионы атанды. 1949 жылы қалада Будовляны Белосток командасы құрылды, 1951 жылы Мотор оның құрамына кірді, 1955 жылы Будовляны БКС Ягеллония Белосток болып өзгерді. 1957 жылы 26 қаңтарда Ягеллония мен Спарта клубтарының бірігуі нәтижесінде Ягеллония қайта жаңғырып, бастапқы сары-қызыл-қара елтаңбасы қалпына келтірілді және Звежынецки стадионы клубтың үй алаңы болды.
1970 жылдардың басында команда A класта және округ чемпионатында ойнады. Жағдай Михал Урбан бас бапкер болғанда өзгерді: заманауи жаттығу әдістері енгізіліп, клубқа көп жас ойыншы келді. Скаут ретінде жұмысқа кірген Гжегож Белятович солтүстік-шығыс өңірінен таланттар тапты, солардың бірі Ежы Завислян 1975/76 маусымында II лигада 13 гол салып, екінші үздік шабуылшы болды. 1974/75 маусымында өтпелі ойындарда жеңіп, команда II дивизионға көтерілді, бірақ үш маусымнан кейін, 1978 жылы, ол жерден шығып қалды. 1970 жылдардың соңында Ежы Болтуць, Лешек Фрелек, Ришард Каралюс және Збигнев Скочылас ауқымды жастар жобасын бастады.
1982/83 маусымында Гжегож Белятович басқарған клуб екінші орындағы Гвардия Щытноны тоғыз ұпайға басып, бірінші орын алып, II дивизионға шықты. Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері Януш Вуйцик бапкер болған кезде команда II дивизионда бірнеше жақсы маусым өткізіп, 1986 жылы үшінші орын алды, келесі жылы клуб тарихында бірінші рет I лигаға көтерілді. Турнирдің үздік голшысы кейін Польша құрамасында ойнаған Яцек Байер болды — ол Ягеллония үшін 20 гол салды.
Белостокта екінші лига матчтарына орта есеппен 15 мың көрермен келетін. Экстракласаға қайтып келген алғашқы матчқа шамамен 35–40 мың жанкүйер жиналды, одан кейінгі үй ойындарына 20 мыңнан кем адам келмеді; куәгерлердің айтуынша, өңірдің барлық ауылынан автобуспен жанкүйер ағылған. Алайда алғашқы маусымдар сәтсіз шықты: команда екі мәрте 8-ші, содан соң 16-шы орын алып, дивизионнан түсті. Бір жылдан кейін Заглембе Сосновецке қарсы өтпелі ойында пенальти серияларында жеңілді, келесі жылы 2-ші орын алып, Экстракласаға шықты. Бірақ бір маусымнан кейін команда қайта түсіп, 4-ші лигаға дейін құлдырады. Төменгі дивизиондарда ұзақ тұрмай, үш жыл ішінде екінші лигаға қайтты.
2007 жылы клуб жоғарғы дивизионға көтерілді. Қайтып келген бірінші маусымда 27 ұпаймен 14-ші, келесісінде 34 ұпаймен 8-ші орын алды. 2009 жылы клубтың бұрынғы президенті жасаған сыбайластық ісіне байланысты команда 10 ұпайдан айырылды. Клубтың алғашқы үлкен жетістігі 2009/10 маусымда келді: Ягеллония Андрюс Скерланың голының есебінен Щецин Погоньін ұтып, Польша Кубогын жеңіп алды. Осы жеңістен кейін клуб алғаш рет еуропалық турнирге — УЕФА Еуропа лигасының үшінші іріктеу кезеңіне жолдама алды. Михал Пробеж басқарған кезде клуб 2014/15 маусымында 3-ші, 2016/17 маусымында тарихында бірінші рет 2-ші орын алды. 2017 жылдың маусымында бас бапкер болған Иренеуш Мамрот тұсында команда чемпиондық үшін тығыз бақталастықта қайта күміс жүлде алып, қатарынан екінші рет Еуропа лигасына жолдама жеңіп алды.
2018/19 маусымында Ягеллонияның үй матчтарына орта есеппен 9 458 көрермен келді. 2019 жылдың қаңтарында клуб тарихында ең көп ойын өткізген, ұзақ уақыт капитан болған Рафал Гжыб футболды тәрк етіп, команданың бапкер көмекшісі болды. 2019 жылғы 23 тамызда Хесус Имас клуб тарихында Экстракласадағы алғашқы хет-трикті жасады.
2024 жылы 25 мамырда Ягеллония 104 жылдық тарихында бірінші рет Экстракласа чемпионы атанды: маусымның соңғы турында Варта Познаньды 3:0 ұтып, Шлёнск Вроцлавды өзара кездесулердегі гол айырмасы бойынша басып түсті. Клуб Польша Суперкубогын 2010 және 2024 жылдары жеңді.
2024/25 еуропалық маусымында Ягеллония УЕФА Чемпиондар лигасының екінші іріктеу кезеңінен бастап, Паневежисті екі матчтың жиынтығымен 7:1 ұтты (үйде 3:1, қонақта 4:0). Үшінші кезеңде Будё-Глимттен 1:5 жиынтық есебімен жеңілді (үйде 0:1, қонақта 1:4), содан Еуропа лигасының плей-офф кезеңінде Аяксқа 1:7 жиынтық есебімен ұтылды (үйде 1:4, қонақта 0:3). Осыдан кейін команда УЕФА Конференция лигасының лига кезеңіне түсті: қонақта Копенгагенді 2:1, үйде Петрокуб Хынчештиді 2:0 және Мольдені 3:0 ұтты, Целье қаласында 3:3 тең ойнады, Млада Болеславтан 0:1 жеңіліп, Олимпия Люблянамен 0:0 тең түсті.
Плей-офф кезеңінде сербиялық ТСЦ Бачка Тополаны жиынтық есеппен 6:2 ұтты (қатарынан екі мәрте 3:1). 1/8 финалда бельгиялық Церкле Брюггені ығыстырды: үйде 3:0 жеңіп, қонақта 0:2 жеңілгенімен, жиынтықта 3:2 басымдықпен өтті. Еуропадағы жолы ширек финалда Реал Бетиске қарсы аяқталды: Севильяда 0:2 жеңіліп, Белостокта 1:1 тең ойнады, бірақ турнирдегі көрсеткен ойыны үшін клуб көп мақтауға ие болды. Ел ішінде команда чемпиондық атағын қорғай алмай, 3-ші орын алды, Польша Кубогында 1/8 финалда жарыстан шықты.
Клубтың елтаңбасы мен түстері алғаш рет 1932 жылы пайда болды. Бастапқы елтаңбада қара түсті, әрленген J әрпі және сары-шие қызыл түсті қалқан болды, ал клубтың туы мен ойын жейделері ақ-қара еді. Сары-қызыл түстерді жанкүйерлер 1980 жылдардың ортасынан бастап клуб түсі ретінде қолдана бастады, сол кездегі ресми құжаттарда әлі ақ-қара түстер жазылған. Қазіргі ресми түстері — сары-қызыл, ал тарихқа құрмет ретінде қонақтағы форма ақ-қара түсті. Клубтың лақап аты — Яга.
Ягеллонияның алғашқы толыққанды стадионы 1971 жылы салынып, 15 мың орындық болды, екі жылдан кейін сыйымдылығы екі есе өсті. Ол бастапқыда Хетман Белосток немесе гвардия стадионы деп аталды. 2006 жылы арена Белосток қаласының иелігіне өтіп, Қалалық стадион (Stadion Miejski) деп өзгертілді. 2008 жылы француз-поляк құрылыс компаниясы стадионды жаңғыртуға кірісті, бірақ кешігулерге байланысты 2012 жылы қала келісімшартты бұзып, жұмысты 254 миллион злотыға (75 миллион АҚШ доллары) испан-поляк консорциумы аяқтады. 22 372 орындық жаңа стадион 2014 жылдың соңында пайдалануға берілді; қазіргі атауы — Chorten Arena.
Жанкүйерлердің клубпен байланыстағы ресми өкілдігі — Белосток балалары қауымдастығы, оның басты мақсаты Ягеллонияның барлық жанкүйерін стадионда да, күнделікті өмірде де біріктіру. Қауымдастық балалар мен жасөспірімдерге мектептерде, балалар үйлерінде, білім орталықтарында спорттық және ойын-сауық шаралары ұйымдастырады, қаржылық көмекке зәру адамдарға қол ұшын береді, Белосток қаласы мен Подляс воеводствосын көркейтуге, еріктілік пен қан тапсыруға, дене шынықтыру, спорт, туризм және салауатты өмір салтын насихаттауға қатысады. Стадиондағы жарық көрсетілімдері мен хореографияны негізінен Ultras Jagiellonia Białystok (UJB) ұйымдастырады. Ең берілген жанкүйерлер жыл сайын қысқы үзілістен кейінгі бірінші үй матчы күні Ультра күнін атап өтеді.
Клубтың келісім-шарт бойынша сатылған матчтар жөніндегі ісі 2008 жылы 20 маусымда басталды: Вроцлавтағы ұлттық прокуратура Польша футбол федерациясының тәртіп департаментіне 2004/05 маусымында II лигадағы 6 матчты сатуға қатысты құжаттар тапсырды. 2009 жылы 12 ақпанда Ягеллония бұл іс бойынша жазаланған 10-шы клуб болды: PZPN тәртіп департаменті бес спорттық қылмыс дәлелденген соң келесі маусымда бір дивизион төмен түсіру жазасын тағайындады. Клуб 2009 жылғы 24 наурызда шешімге шағым түсірді, ал 29 сәуірде сот төмен түсіру жазасын жойып, оның орнына келесі маусымда 10 ұпай шегеріп, 300 мың злоты айыппұл салды.
Клубтың жетістіктері: Экстракласа чемпионы — 2023/24, күміс жүлдегер — 2016/17 және 2017/18; I лига чемпионы — 1986/87; Польша Кубогының иегері — 2009/10, финалисті — 1988/89 және 2018/19; Польша Суперкубогының иегері — 2010 және 2024. Клубтың жастар құрамдары Польшаның 19 жасқа дейінгілер чемпионатында 1988, 1992, 2004, 2011 жылдары жеңіп, 1981 жылы екінші орын алды, сондай-ақ 2000 жылы чемпион атанып, 2006, 2007 және 2010 жылдары күміс жүлде иеленді.
2022 жылдан бері команданы Адриан Семенец басқарады.
Дереккөз: Уикипедия (CC BY-SA) · penalty.kz редакциясы қазақ тіліне бейімдеді