Ланс тарихы

Клубтың пайда болу тарихы нақты құжатталмаған, бірақ дереккөздердің көпшілігі команда 1906 жылы «Расинг Клуб лансуа» деген атпен құрылғанын көрсетеді. Атау сол кездегі танымал «Расинг Клуб де Рубэ» және «Расинг Клуб де Франс» клубтарына сілтеме ретінде таңдалған. Қазіргі «Расинг Клуб де Ланс» атауы 1969 жылдан бері қолданылады. Алғашында команда жасыл-қара түспен ойнады: жасыл түс «Верте» («жасыл») деп аталатын алаңның атауын, қара түс аймақтағы көмір өндірісінің үстемдігін білдірді. 1907–1912 жылдары клуб екі рет алаң ауыстырып, Авион мен Ланс арасындағы «Парк де Глисуар» алаңына орнықты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Франциядағы барлық спорт клубтары сияқты, команданың қызметі тоқтап, тек 1919 жылы қайта жанданды — ол кезде Ланс аспан көк түсті нысанға көшкен еді.

Қызыл және алтын түстер алғаш рет 1924 жылы пайда болды. Бір аңыз бойынша, 1923–1930 жылдары клубты басқарған Моглиа Испания туының түстерін таңдаған: клубтағы әріптесі олар кешке жанынан өткен Сен-Леже шіркеуінің қирандылары 1648 жылғы жергілікті испан билігінің соңғы көрінетін іздері екенін айтқан деседі. Басқа нұсқа бойынша, түстер жергілікті көмір шахталарына байланысты: қызыл — шахтерлердің қаны, алтын — сол кезде қымбат саналған көмір. Сол 1924 жылы клубқа жаңадан салынған «Рауль Брике» муниципалдық стадионында (қазіргі «Лео Лагранж») ойнауға рұқсат берілді, ал жаңа түстердегі алғашқы кездесу осы стадионның ашылуына орайластырылды. 1926 жылы клубтың алғашқы жұлдызы болып ағылшын футболшысы Кид Фентон саналды: ол сегіз маусым ойнап, жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды. Сол жылы алғашқы жанкүйерлер бірлестігі құрылды және Ланс Артуа чемпионатын алғаш рет жеңіп алды. 1929 жылы команда Солтүстік чемпионатында жеңіп, Солтүстік лигасының Құрмет дивизионына көтерілді, ал 1932 жылы «Феликс Болларт» стадионы ашылды.

1930 жылдардың басында клубты ықпалды жергілікті шахта компаниясы Compagnie des mines de Lens қолдады, ал 1934 жылы Ланс кәсіпқойлыққа көшті. 1937 жылы Стефан Дембицки мен Спехтль сынды ойыншылардың арқасында екінші дивизионда бірінші орын алып, жоғары дивизионға шықты; сол маусымда Франция Кубогының 1/8 финалына жетіп, «Ред Стардан» 2:3 есебімен ұтылды. 1942 жылы Дембицки Франция Кубогының бір матчында 16 гол соғып (мәтіннің бір жерінде 17 гол деп көрсетілген), бір ойыншының бір ресми кездесуде соққан голының әлемдік рекордын жасады — «Оби Астюриге» қарсы ойын 32:0 есебімен бітті. 1943 жылы 30 ойында 43 гол соққан Дембицкидің көмегімен Ланс Солтүстік аймақтың бірінші дивизионында чемпион атанды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін команда 1945/46 маусымында алтыншы орынға шықты, бірақ келесі жылы төменгі дивизионға түсті. 1948 жылы клуб Франция Кубогындағы алғашқы финалында «Лилльге» 2:3 есебімен ұтылды, бір жылдан соң жоғары дивизионға қайтты, ал 1953 жылы Марьян Вишнеский құрамға қосылды; басшылықпен келіспеушіліктен кейін ол клубты тастап, италиялық «Сампдорияға» ауысты, бірақ онда табысқа жете алмады. 1962 жылы Ланс қаласындағы шахталар жабылып, ойыншылардың көпшілігі кәсібі бойынша шахтер болғандықтан, клубтың болашағы қауіп астында қалды. 1956–1968 жылдары аман қалу оңайға түспеді; дегенмен 1964 жылы команда үшінші орын алды, ал Ахмед Уджани 30 голмен ең көп гол соққан ойыншы болды. Клубқа Жорж Лех сияқты танымал футболшылар келгенімен, 1968 жылы Ланс төменгі дивизионға түсті, ал келесі жылы шахта әкімшілігі клубқа иелік етуден бас тартты — бұл «Болларт-Делели» стадионындағы кәсіпқой футболдың аяқталуын білдірді және Ланс әуесқой клубқа айналды.

Қала әкімшілігінің клубқа қызығушылық білдіруі жағдайды өзгертті. Ланс мэрі Андре Делели ұзақ жылдар бойы клубтың жанкүйері болып, команданың табысы қала үшін маңызды екенін түсінді; болашақ президент Жан Бондумен бірге ол еріктілер мен жарналарды жинап, клубты сақтап қалуға көмектесті, сондай-ақ қала жабылған шахта саласынан стадионға иелікті қайтарып алды. Келесі жиырма жылда жағдай біртіндеп жақсарды: 1972 жылы Ланс Франция Кубогының жартыфиналына жетті, екі поляк ойыншысының келуі жоғары дивизионға көтерілуге көмектесті. 1975 жылы клуб Франция Кубогының финалында күшті «Сент-Этьеннен» 0:2 есебімен ұтылды, ал финалист ретінде тұңғыш рет УЕФА Кубок иелері кубогына қатысып, голландиялық «АДО Ден Хаагтан» тез ойыннан шықты. 1976/77 маусымында чемпионатта «Нанттан» кейін екінші орын алып, УЕФА Кубогына жолдама алды: швед «Мальмёсі» мен күшті италиялық «Лационы» ұтты — Римде 0:2 ұтылғаннан кейін 1977 жылғы 2 қарашада «Болларт-Делелиде» қосымша уақытта 6:0 есебімен жеңді, бірақ шығыс германиялық «Магдебургтен» ұтылды. 1978 жылы клуб екінші дивизионға түсіп, 1979 жылы бас бапкер Роже Лемерремен бірден қайта көтерілді. 1980 жылдары командаға Жерар Улье мен Йоахим Маркс жетекшілік етті, ал Дидье Сенак, Гаэтан Юар, Филипп Веркрюйс сияқты маңызды ойыншылар клубтан кетті.

1988 жылғы тамызда клубты бақылауға Серж Доренің көмегімен жергілікті ірі кәсіпкер Жерве Мартель алды. Сол жылы бас бапкер болып тағайындалған Арно Дос Сантос 1991 жылы команданы жоғары дивизионға қайтарды. 1993 және 1994 жылдары клубтың сол кезге дейінгі ең күшті құрамы чемпионат басында бәсекеге түсіп, қатарынан екі рет УЕФА Кубогына жолдама алды; Франция Кубогында «Пари Сен-Жерменді» «Парк де Пренсте» еңсеріп жартыфиналға шықты, бірақ онда «Монпельеден» ұтылды. Клуб тарихындағы ең жарқын кезең 1998 жылы Даниэль Леклерк («Друид») кезінде келді: Ланс Франция чемпионы атанды, Лига кубогының жартыфиналына шығып, Франция Кубогының финалында «Пари Сен-Жерменнен» 1:2 есебімен ұтылды. Символдық түрде, чемпиондық сыйлаған голды Оксердегі ойында мансабын Лансте бастаған Йохан Лашор соқты — команда «Метцтен» алда бітірді. «Друид» тұсында 1999 жылы клуб екінші ірі жеңісіне жетті: Лига кубогының финалында «Метцті» Даниэль Морейраның голымен ұтты. Сол жылы УЕФА Чемпиондар лигасында Ланс «Уэмблиде» ағылшын «Арсеналын» ұтқан жалғыз клуб болды (1:0, Микаэль Дебевенің голы), дегенмен екі матчтың жиынтығымен ойыннан шықты. Келесі маусымда Леклерк қызметінен кетірілді, бірақ команда УЕФА Кубогының жартыфиналына жетті: Франсуа Бриссонның шәкірттері «Кайзерслаутернді» (Германияда 4:1), «Атлетико Мадрид» пен «Сельтаны» еңсеріп, «Арсеналдан» ұтылды.

2001/02 маусымында бас бапкер болып Жоэль Мюллер тағайындалды, команда екінші орын алып, тарихындағы екінші Чемпиондар лигасына жолдама алды. Келесі екі жылда клуб сегізінші орынмен шектелді, ал төртінші маусымның ортасында Мюллердің орнына келген Франсис Жийо командасын УЕФА Интертото кубогына шығарып, оны 2005 жылы жеңіп алды және УЕФА Кубогына жолдама әперді. 2006/07 маусымының бірінші жартысын «Лионнан» кейін екінші орында бітірген команда шатасқан екінші айналымнан соң тек бесінші болды, содан кейін Жийо қызметінен кетті. 2007 жылғы 5 маусымда клубқа Ги Ру қайтты, бірақ ол Страсбургте 1:2 ұтылғаннан кейін үш айдан соң жұмысын тастады. Орнына келген Жан-Пьер Папеннің тұсында команда 38 ойында тек 9 жеңіс алып, 40 ұпаймен 18-орында қалды және «Тулузадан» екі ұпай қалысып Лига 2-ге түсті. Ол дивизионда бір жыл болып, 2008/09 маусымында чемпион атанып қайта көтерілді, бірақ 2010/11 маусымынан кейін тағы да Лига 2-ге түсті.

2014 жылғы 16 мамырда Ланс маусымның соңғы турында Бастияда 2:0 жеңіп, Лига 1-ге көтерілуге жолдама алды. Алайда 27 маусымда лиганың қаржылық бақылау директоратты (DNCG) клубтың келесі маусымға ұсынған бюджетіндегі бұрмалауларға байланысты көтерілуге тыйым салды: есепте басты акционер Хафиз Мамедовтан келуге тиіс 10 миллион еуро жоқ болды. Президент Жерве Мартель кешігуді Әзербайжандағы мереке күнімен түсіндіріп, шағым беретінін айтты; ақша есепшотқа түспегендіктен, мәселе шешілмеді, содан кейін клуб Францияның Олимпиада комитетіне (CNOSF) жүгінді және 25 шілдеде комитет Ланстың Лига 1-де ойнауына рұқсат беруге кеңес берді. «Болларт-Делели» УЕФА Евро 2016-ға дайындық үшін жаңартылып жатқандықтан, клуб 2014/15 маусымындағы өз алаңындағы ойындарын Амьеннің «Стад де ла Ликорн» стадионында және Сен-Денидегі «Стад де Франста» өткізді. 2015 жылғы 29 қаңтарда 2013/14 маусымының соңындағы көтерілу жарамсыз деп танылды, сөйтіп команда орналасқан орнына қарамастан 2015/16 маусымына Лига 2-ге түсірілді. 2016/17 маусымында клуб Лига 2-дегі ең жоғары көрсеткішпен өз алаңында орташа 28 996 көрермен жинағанымен, маусымның шешуші соңғы турында көтерілуден қалды. 2017/18 маусымында Ланс алғашқы жеті ойынын қатарынан ұтылып, клуб тарихындағы ең сәтсіз бастауды жасады, ал алғашқы жеңісін 18 қыркүйекте «Кевийи-Руанға» қарсы 2:0 есебімен алды. 2018/19 маусымында бесінші орын алып, көтерілу плей-офф финалында «Дижоннан» ұтылды.

2020 жылғы 30 сәуірде COVID-19 пандемиясына байланысты Лига 1 мен Лига 2 маусымдары ерте тәмамдалған соң, кестеде екінші орында тұрған Ланс Лига 1-ге көтерілді. 2020/21 және 2021/22 маусымдарында команда жетінші орын алды, соңғысында 62 ұпай жинады. 2022/23 маусымының басында клуб өз алаңындағы алғашқы 10 ойынын жеңіп алды, 2023 жылғы 1 қаңтарда маусым басынан бері ұтылмай келген «Пари Сен-Жерменді» 3:1 еңсерді, ал 27 мамырда «Аяччоны» 3:0 ұтып, чемпионатта «Пари Сен-Жерменнен» бір ұпай қалысып екінші орында бітті және 1998/99, 2002/03 маусымдарынан кейін тарихындағы үшінші рет Чемпиондар лигасына шықты. Келесі екі маусым сәтсіз болып, команда жетінші, содан кейін сегізінші орын алды. 2024 жылғы маусымда Франк Эздің орнына бас бапкер болып Уилл Стилл, 2025 жылғы маусымда Пьер Саж келді. 2025/26 маусымында клуб екінші орын алып, Чемпиондар лигасына жолдама алды; 2026 жылғы 22 мамырда «Ниццаны» 3:1 ұтып, тарихындағы тұңғыш Франция Кубогын жеңіп алды, ал 16 тамызда «Пари Сен-Жерменді» 1:0 еңсеріп, алғаш рет Чемпиондар трофейінің (Франция суперкубогының) иесі атанды.

Ланс Франция чемпионатын бір рет жеңді (1997/98) және алты рет күміс жүлдегер болды (1955/56, 1956/57, 1976/77, 2001/02, 2022/23, 2025/26). Клуб төрт рет Лига 2 чемпионы (1936/37, 1948/49, 1972/73, 2008/09), Франция Кубогының иесі (2025/26) және үш мәрте финалисті (1947/48, 1974/75, 1997/98), Лига кубогын екі рет (1993/94, 1998/99) жеңіп, 2007/08 маусымында финалист болды. Тізімінде 2026 жылғы Чемпиондар трофейі (1998 жылы — финалист), үш Драго кубогы (1959, 1960, 1965) және 2005 жылғы УЕФА Интертото кубогы бар. Еуропалық турнирлердегі ең жақсы нәтижесі — 1999/2000 маусымындағы УЕФА Кубогының жартыфиналы.

Клубтың рекордтары қатарында чемпионаттағы ең ірі жеңіс — «Расинг Парижге» қарсы 10:2 (1963/64), еуропалық турнирдегі ең ірі жеңіс — «Авенир Беггенге» қарсы 7:0 (1995/96), «Лациоға» қарсы қосымша уақыттағы 6:0 (1977 жылғы 2 қараша) бар. Чемпионатта клуб түсінде ең көп ойын өткізгендер — Эрик Сикора (497) және Бернар Плачек (377). Бір маусымдағы ең көп гол — Ахмед Уджанида (30, 1963/64) және Роже Болиде (20, 1993/94), ал Уджани 94 голмен клубтың ең көп гол соққан ойыншысы. Өз алаңындағы ең көп көрермен — 1992 жылғы 15 ақпанда «Марсельге» қарсы ойында «Болларт-Делелиге» жиналған 48 912 адам (Ланс 2:1 ұтты). Клубта екі нөмір ойыннан алынған: 12-ші — жанкүйерлерге (он екінші ойыншы), 17-ші — 1994–1999 жылдары ойнаған Марк-Вивьен Фоэнің құрметіне, қайтыс болғаннан кейін.

1984 жылғы Лос-Анджелес Олимпиада ойындарында алтын медаль алған Франция құрамасында Ланстың үш ойыншысы болды: қорғаушы Дидье Сенак, шабуылшылар Франсуа Бриссон мен Даниэль Ксюереб — соңғы екеуі Пасадена қаласындағы «Роуз Боул» стадионында 103 мың көрермен алдында Бразилияны 2:0 еңсерген финалда бір-бір гол соқты. Клубтың бұрынғы бапкерлері арасында кейін Франция құрамасын басқарған екі маман бар: Жерар Улье (1982–1985, құрамада 1992–1993) және Роже Лемерре (1996/97 маусымының екінші жартысы, 1997/98 маусымында көмекші бапкер; құрамада 1998–2002). Ланстың басты бәсекелесі — көрші «Лилль», олармен өтетін кездесу Солтүстік дербиі деп аталады.