ОФИ (Крит) тарихы

ОФИ — Крит аралының футболдағы ең табысты клубы және аралдан еуропалық турнирлерге қатысқан жалғыз команда. Афина мен Салоники сияқты екі үлкен орталықтан тыс клубтардың арасында Грекияның бірінші дивизионында ең көп ойнаған команда: 1968–1969 жылдардағы дебютінен бері 2024 жылға қарай 48 маусым. Клуб екі рет Грекия Кубогын (1986–1987 және 2025–2026), 2026 жылы Грекия Суперкубогын, 1989 жылы Балқан Кубогын жеңіп алды және УЕФА турнирлерінде жеті рет өнер көрсетті.

Соғысқа дейінгі кезеңде Крит пен Грекиядағы жағдай ұлттық турнирлерге жол жүруді қиындатты, сондықтан ОФИ негізінен арал ішіндегі, көбіне ираклиондық командалармен ойнайтын жергілікті кездесулерге қатысты. Ресми дерек сақталмаған, бірақ ескі жанкүйерлердің бағамдауынша, клуб Крит неміс басқыншылығына ұшырағанға дейін шамамен 400 матч өткізген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралдағы футбол тоқтады, ойыншылардың көбі соғысқа кетті, олардың бірқатары қайтпады.

Соғыстан кейін жоғарғы дивизионға жол провинциялық командалар үшін бірнеше іріктеу кезеңі арқылы өтетін болды. ОФИ 1957–1958 жылдары іріктеу тобын жеңіп ұлттық чемпионатқа алғаш ілінді, бірақ соңғы орында қалды. 1962 жылы ресми екінші дивизион құрылғаннан кейін клуб грек футболында тұрақты орын тапты: 1962–1963 маусымында тоғызыншы, келесі жылдары үшінші және бесінші болды. 1965–1966 жылдары екінші дивизион чемпионы атанғанымен, федерацияның шешімімен чемпионға да өтпелі матчтар тағайындалып, ОФИ жоғарылай алмады. 1967–1968 маусымында екінші орын алған команда 1968 жылы 26 маусымда Ханья қаласында 10 мың крит жанкүйерінің қолдауымен өтпелі матчта бірінші дивизион командасын 3:0 ұтып, элита қатарына қосылды.

Жоғарғы дивизиондағы алғашқы маусымда клуб бірінші айналымнан кейін 15-орында болғанымен, екінші айналымда ойынын түзеп 12-орында аяқтады. Келесі маусымда 13-орын алды, әрі Ираклиондағы үй ойындарының барлығында дерлік жеңіліс көрмеді — тек екі команда аралдан жеңіспен кетті. 1970–1971 маусымы клуб тарихындағы ең нашары болды: 17-орын және тарихындағы соңғы құлау. Екінші дивизионда бес маусым өткізген ОФИ 1975–1976 жылдары екі топқа бөлінген турнирде өз тобын бастан-аяқ басым түрде жеңіп, тікелей жолдамаға ие болды.

1976–1977 маусымында жаңадан көтерілген команда бірден алтыншы орын алды, ал Димитрис Пападопулос чемпионаттың үздік бомбардирі атанды. Келесі екі маусымда клуб сегізінші және жетінші болды, осы кезеңде үйінде жеңіліс көрмеді, оның ішінде Панатинаикос, Олимпиакос, АЕК және ПАОК сияқты күштілерге де ұпай бермеді. 1979–1980 жылдары грек футболы кәсіби мәртебеге көшкен тұста клубтың бақылау пакетін Вардиноянис әулеті сатып алды және Теодорос Вардиноянистің басшылығымен жаңа дәуір басталды. 1980-жылдардың басында Панатинаикос өз жас ойыншыларын ОФИ-ге жіберіп отырды; осылай келгендердің арасында Никос Ниоплиас пен Вангелис Хосадас команданың негізгі ойыншыларына айналды.

1985 жылы клуб голланд бапкер Эжен Герардсты тағайындады — оның 15 жылға созылған жұмысы грек чемпионаты тарихындағы ең ұзақ бапкерлік кезең болып қалды. 1985–1986 маусымында ОФИ чемпионнан бес ұпай кейін қалып, күміс жүлде алды, содан кейін үшінші және төртінші орындарды иеленді. 1987 жылы 21 маусымда Афинадағы Олимпиадалық стадионда Гераклиске пенальти сериясында 3:1 басым түсіп, Грекия Кубогын жеңіп алды. 1987–1988 маусымында клуб алғаш рет Панатинаикостан жоғары аяқтады, әрі Ираклионда Стефанос Вавуластың соңғы минуттағы голымен 2:1 жеңіске жетті. 1989 жылы 7 маусымда Серре қаласында Радничкиді (Ниш) 3:1 ұтып, Балқан Кубогын алды. 1990 жылы 27 мамырда Караискаки стадионында Олимпиакостан 0:4 қалып қойған кездесуде есені өзгертіп, 5:4 жеңіп кетті.

1992–1993 маусымында чемпионатта төртінші болған клуб УЕФА Кубогына жолдама алды, онда Славияны (Прага) және Атлетико Мадридті шеттетіп, Боавиштадан ұтылды. 1996–1997 жылдары үшінші орын алып, УЕФА Кубогына қайта ілінді, сол маусымда клубтың төрт ойыншысы Грекия құрамасына шақырылды. 2000 жылы Герардс 15 жылдан кейін орнын босатты. Бұдан кейін клуб еуропалық турнирлерге 20 жыл бойы, 2019–2020 маусымына дейін қатыспады.

2000-жылдар клуб үшін өтпелі кезең болды: Ниоплиас, Махлас сияқты негізгі ойыншылар жүрген соң құрам жаңартылды, 2001 жылы жоғарғы дивизионда қалу үшін күресті. 2006 жылдың жазында президент Фанурис Вацинас неміс Райнер Маурерді бапкер етіп тағайындады, ол ойын мәнерін жаңғыртты және Герардс дәуірінен бері алғаш рет клуб еуропалық жолдамаға таласты; 2007 жылдың жазында ОФИ Интертото Кубогына қатысты. 2007–2008 маусымынан кейін Маурердің орнын Георгиос Парасхос, кейін чех бапкері Франтишек Страка басты. 2009 жылы басшылық дағдарысы мен қаржы қиындықтары қатар келді: жанкүйерлер Вацинастың кетуін талап етті, бұрынғы ойыншы Никос Махлас клубты сатып алуға ниет білдірді. Страканың орнына Иоаннис Мацуракис келсе де, клуб 2008–2009 маусымында 16-орын алып, екінші дивизионға түсті.

2011 жылы Махлас басқарған жаңа әкімшілік тұсында ОФИ Суперлигаға оралды және 2013–2014 маусымында алтыншы орын алды. Алайда шамамен 12 миллион еуро қарыз клубты тұралатты: 2015 жылы 21 наурызда әкімшілік қаржы міндеттемелерін орындай алмағандықтан клуб кәсіби турнирлерден шықты. Құрамда қалған 15 ойыншы Теодорос Вардиноянис стадионында жанкүйерлермен қоштасу үшін алаңға шықты. Кәсіби деңгейде үзіліссіз 47 жыл өткізген клуб әуесқойлық мәртебеге түсті. Кәсіби бөлім бас спорт клубымен біріктіріліп, жаңа басшылық келді, ал команда үшінші дивизионнан бастап, 2015–2016 маусымында чемпион болып жоғарылады. Футбол лигасында екі маусым өткізген соң ОФИ 2017–2018 жылдары екінші дивизион чемпионы ретінде, тарихи қарсыласы Салоники Арисімен бірге Суперлигаға қайтты.

2018 жылы 4 қазанда Грекияның кәсіби спорт комитеті Михаил Бусисті клубтың жаңа басты акционері ретінде мақұлдады, 10 қазанда ол Ираклионда клуб басқаруын ресми қабылдады. 2019 жылдың сәуірінде Паливос әулеті акциялардың 36,4 пайызын иеленді, ал 2020 жылы 22 маусымда Бусис олардың үлесін сатып алып, қайтадан негізгі иесі болды. 2020 жылдың тамызында клуб жаңа эмблеманы таныстырды: дәстүрлі қалқан пішінінің орнына ΟΦΗ әріптері ортасында тұрған дөңгелек нышан келді. Клубтың мәлімдемесінше, дизайн жоғарыдан қараған футбол алаңының сызықтарынан шабыт алған: О және Н әріптері екі жаза алаңына, Φ әрпі алаң ортасына сәйкес келеді. 2021 жылы 17 мамырда бас атқарушы директор болып Минас Лисандру тағайындалды, ол клубта төрт жыл қызмет етіп, 2025 жылдың мамырында ынтымақтастықты тоқтатты.

Бусис тұсында клуб 2018–2019 маусымында өтпелі матчтар арқылы дивизионда қалды, келесі жылы чемпионаттық плей-оффқа шығып, 20 жылдан кейін алғаш еуропалық жолдама алды: 2020–2021 УЕФА Еуропа лигасының іріктеу кезеңінде Аполлон Лимасолдан ұтылды. Дәуірдің басты табысы 2025–2026 маусымында келді: Волостағы Панфессалико стадионында өткен финалда ПАОК-ты қосымша уақытта 3:2 ұтып, клуб тарихында екінші рет Грекия Кубогын жеңді. Бұл 1986–1987 жылдардан кейінгі алғашқы үлкен жеңіс болды және 2026–2027 УЕФА Еуропа лигасының плей-офф кезеңіне жол ашты, сонымен бірге УЕФА турнирінің — Еуропа лигасы немесе Конференция лигасының — лига кезеңінде орынға кепілдік берді.

Клубтың түстері құрылғаннан бері қара және ақ. Қара түс крит еркектерінің дәстүрлі киім түсі болып, аралдың мұрасын білдіреді; сол тұста Криттегі бірде-бір спорт клубы бұл тіркесті қолданбаған. Дәстүрлі эмблема қара жиекті ақ қалқан және сол жақ төменнен оң жақ жоғарыға қарай оқылатын ΟΦΗ әріптері жазылған көлбеу қара лента болатын. 2016 жылы клуб кәсіби турнирлерге қайтқанда эмблемаға 1925 деген құрылу жылы қосылды және жиегі қалыңдатылды.

Ұзақ жылдар бойы клубтың үй алаңы — Ираклиондағы Теодорос Вардиноянис стадионы. 1951 жылы салынған арена бірнеше рет жаңартылды, халық арасында Салоникидегі Гептапиргион бекінісінің оспан атауына сілтейтін Еди Куле лақап атымен белгілі. Клубтың танымал басшысы қайтыс болғаннан кейін стадионға Теодорос Вардиноянистің аты берілді. Ашылу матчы 1951 жылы 11 қарашада өтті: ОФИ ұлттық құрамаға жақын A.S.D.A.N. командасынан 1:4 ұтылды, бірақ клуб тұрақты үйге ие болды. Арена бұрынғы христиан, еврей және армян қорымдарының орнына салынған, ал алаң аумағында Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс оккупациясынан қалған үлкен зеңбірек орындарының қалдықтары сақталған. Стадиондағы ең көп келушілер саны — 12 391 адам, 1988 жылы 25 қыркүйекте Олимпиакоспен өткен, ОФИ 2:1 жеңген матчта тіркелген. 2025–2026 маусымынан бастап клуб үй матчтарын Панкритио стадионында өткізеді, себебі тарихи арена құрылымдық қауіпсіздік себебінен ресми ойындарға лицензия ала алмайды. Панкритио стадионының сыйымдылығы — 26 240 орын.

Клубтың Криттегі жанкүйер қауымы үлкен, ең танымал ұйымдасқан топтары — Snakes 4 Heraklion club және S.F Cretans 4 T. Papadopoulos. ОФИ жанкүйерлерінің ПАОК жанкүйерлерімен достығы 1987 жылдың қазанында, клуб Кубоктар кубогында Аталантаға қарсы Тумба стадионында ойнағанда көптеген ПАОК жанкүйері критшілерді қолдағаннан бастау алады.

Басты бәсекелес — Ираклионның екінші командасы Эрготелис, олардың кездесулері Крит дербиі деп аталады. Бәсекелестік 1929 жылдан бастау алады: 1929 жылдың тамызындағы алғашқы жолдастық матч ойыншылар арасындағы төбелестен кейін 35-минутта тоқтатылды, ол кезде Эрготелис бір гол алда тұрған. 1967–1974 жылдардағы әскери хунта тұсында әрбір қалада бір-ақ футбол командасы болуы тиіс деген заң шықты; сол кезде екі клуб та екінші ұлттық дивизионда ойнайтын, 1966–1967 маусымында Эрготелис сегізінші орын алып, ОФИ жоғары тұрғандықтан Эрготелис дивизионнан шығарылды. Заң бойынша қалған командалар түскен клубтардың ойыншыларын ала алатын болды, соның салдарынан Эрготелистің бес негізгі ойыншысы ОФИ-ге ауысты, ал Эрготелис ұзақ жылдар төменгі лигаларда қалды. 2000-жылдардың басында Эрготелис жоғарғы дивизионға қайтқанда қатынас жұмсарды: ОФИ жанкүйерлері олардың Суперлигадағы дебют маусымындағы ойындарына барды, кейін Эрготелис өзінің белгілі бомбардирі Патрик Огунсотоны Суперлигаға қайтуға тырысқан, қаржылық қиындықта отырған ОФИ-ге тегін жалға берді.

Клубтың президенті — Михаил Бусис, бас бапкері — Христос Контис. Команда Грекия Суперлигасында өнер көрсетеді.