Оқжетпес тарихы

Көкшетауда соғыстан кейінгі жылдары бірнеше команда құрылды, олардың арасында 1940-жылдардың соңы мен 1950-жылдардың басында «Машиностроитель» көш бастап тұрды. Осы командада ойнаған П. Мещерин, В. Пруцаков, Ю. Борзенков, В. Гладков, Я. Найбауэр, В. Селезнёв, К. Қалишев, И. Найбауэр, Н. Медведев, М. Молчанов, П. Бузин, Г. Востриков, А. Құрамшин қаладағы кәсіби футболдың негізін салды. 1957 жылы команда «Торпедо» деп аталып, осы атпен алғаш рет Қазақ КСР-інің дене шынықтыру ұжымдары арасындағы біріншілігіне қатысты. 1964 жылы «Торпедо» Тың өлкесінің кубогын жеңіп алды, 1967 жылы Қазақ КСР-інің дене шынықтыру ұжымдары арасындағы чемпионы атанды, келесі жылы шеберлер командасы мәртебесін алып, КСРО біріншілігінің «Б» класы қазақстандық аймағына енгізілді.

Клубтың бұрынғы атаулары: «Торпедо» (1957—1987), «Спартак» (1990), «Көкшетау» (1991—1993), «Көкше» (1994—1996), «Ақмола» (1999—2000), «Есіл» (2001—2003). 2004 жылдың 2 ақпанында облыс және қала басшылығының шешімімен «Есіл» футбол клубы «Оқжетпес» деп өзгертілді.

«Б» класында команда 110 кездесу өткізіп, 33 жеңіске, 30 тең ойынға жетті, 47 матчта жеңілді, доп айырмасы 85−128 болды, ең үздік көрсеткіші — 7-орын (1970). КСРО Кубогының ойындарына команда қатыспады. 1979 жылы «Торпедо» КСРО чемпионаты екінші лигасының алтыншы аймағына (Сібір және Қазақстан) енгізілді, бірақ жоғары деңгейге көтерілу сәтсіз болды: команда 40 ойында 120 доп жіберіп, соңғы 21-орында қалды. Сол маусымда, 20 мамыр күні, Петропавл «Авангардын» 7:2 есебімен ұтуы КСРО екінші лигасындағы ең ірі жеңісі болып қалды. Екінші лигадағы ең үздік нәтижесі — 1983 жылғы 10-орын. Команданың ең өнімді шабуылшысы Виктор Малов болды (1982, 1983 және 1984 жылдары ең көп гол соқты). 1984 жылы жергілікті түлек Владимир Нидергаус дебют жасады, 1985 жылдан кейін тағы бір жергілікті түлек Түрлыбек Батырбаев Алматының «Қайратына» ауысты. 1987 жылғы маусым «Торпедо» үшін соңғы болды: соңғы турда Жезқазғанда тікелей бәсекелесіне 0:1 есебімен ұтылып, команда екінші лигадан шықты. Бұл клубтың 30 жылдық мерейтойы жылы болды, Көкшетау екі маусымға үлкен футболсыз қалды.

1990 жылы «Кокчетавсельстрой № 2» тресінің жанынан құрылған «Спартак» «Торпедоның» жалғасы ретінде екінші төменгі лиганың сегізінші аймағында ойнады. Құрамға шақырылған ойыншылар мен жергілікті жас түлектер (С. Калабухин, В. Гусев, В. Зайцев, Л. Владимиров) тартылды, шабуылда Владимир Нидергаус ойнады. Команда жақсы бастады, бірақ маусым ортасында бас бапкер Владимир Коробков және бірқатар жетекші ойыншы кеткен соң нәтиже құлдырап, 19 команда ішінде 11-орында қалды; клубтың ең өнімді ойыншысы Нидергаус болды (17 гол). 1991 жылы команда қала билігінің қарамағына өтіп, «Көкшетау» деп аталды және тағы да 11-орынды иеленді; бұл маусымда ардагер шабуылшы Асланби Мазлоев 20 гол соқты. КСРО чемпионаттары шеңберіндегі соңғы матч 1991 жылғы 4 қарашада Көкшетауда, «Жастар» стадионының қармен көмкерілген алаңында өтті — «Көкшетау» Ош «Алайын» 4:0 еспесімен ұтты. Жалпы алғанда клуб 1968—1970, 1979—1987 және 1990—1991 жылдары КСРО-ның 14 чемпионатына қатысып, 492 матчта 147 жеңіске, 99 тең ойынға жетті, 246 матчта ұтылды, доп айырмасы 499—776 болды.

Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін, 1992 жылы команда «Көкшетау» атауымен ел чемпионатында 24 команда ішінде 20-орын алды. 1993 жылы тек 8 ойын өткізіп, командада турнирден шығып қалды, оның қатысуымен өткен қалған матчтар жойылды. 1994 және 1995 жылдары «Көкше» атауымен бірінші лигада екі мәрте 3-орынға ие болды, 1996 жылы жоғарғы дивизионға шығып, 19 матчтан соң тағы да сайыстан бас тартты. 1999 жылы Көкшетауда «Ақмола» деген кәсіпқой команда пайда болып, бірінші лигада 3-орын алды, 2000 жылы Суперлигада орнығып қалды. 2001—2003 жылдары команда «Есіл» деп аталды.

2004 жылы «Оқжетпес» атауымен бапкер Владимир Фомичёв басшылығында команда 11-орынды, 2005 және 2008 жылдары 9-орынды иеленді — бұл ол кезге дейінгі ең үздік көрсеткіш болды. 2009 жылы командаға жас бапкер Эдуард Глазунов келді, сол жылы «Оқжетпес» тарихында тұңғыш рет еуропалық турнирге — УЕФА Еуропа лигасына қатысты. Жеребе көкшетаулықтарға Молдованың «Зимбру» командасын тартты: Кишинёвтегі алғашқы кездесуде «Оқжетпес» 2:1 есебімен жеңіп, қонақта жеңіске жеткен алғашқы қазақстандық команда атанды, бірақ жауап ойынында 0:2 есебімен ұтылып, келесі айналымға өту мүмкіндігінен айырылды. 2010 жылы бас бапкер қызметінде үш маман (Сергей Герасимец, Алексей Клишин, Вячеслав Ледовских) ауысты, команда соңғы орында қалып, Премьер-лигадан шығып кетті. 2011 жылы Владимир Чебурин басшылығында Бірінші лиганың күміс жүлдесін алып, команда бірден жоғарғы дивизионға қайтты, алайда 2012 жылы қайтадан соңғы орында қалып, лиганы тастады. 2013 жылы клубты Серік Абдуалиев басқарып, құрамға Әлібек Бүлешев, Никита Хохлов сияқты тәжірибелі футболшылар қосылды, бірақ команда 3-орында қалды. 2014 жылы жас бапкер Андрей Ферапонтовпен Бірінші лиганың алтын жүлдесін жеңіп, елдің 12 үздік командасының қатарына тікелей шықты.

2015 жыл клуб үшін табысты болды: Владимир Муханов басшылығында команда 8-орын алды, құрамында белгілі орыс футболшысы Дмитрий Сычёв ойнады, ал қаратаулық легионер Лука Роткович 13 гол соғып, чемпионаттың екінші үздік бомбардирі атанды. 2016 жылы «Оқжетпес» Ақмола облысы басшылығы қойған міндетті орындап, ел чемпионатын 5-орынмен тәмамдады — бұл клубтың Премьер-лигадағы тарихындағы ең үздік нәтижесі. Ол құрамда серб қақпашысы Саша Стаменкович, Даниил Чертов, Олександр Чижов, Виталий Волков және басқалары ойнады, Серж Бандо Н'Ганбе 9 гол соғып, лиганың үздік бомбардирлері қатарына кірді. 2017 жылға үшінші орынға шығу мақсаты қойылғанымен, негізгі құрамның көбі командадан кетті, үй стадионының көгалы бүлінгендіктен клуб маусымның басым бөлігін өз жанкүйерлерінің қолдауынсыз өткізді, маусым қызған шақта бас бапкер В. Муханов қызметінен кетті, оның орнына келген В. Пасулько да жағдайды түзей алмады. Нәтижесінде команда өзінің 60 жылдық мерейтойы жылы бірінші дивизионға түсіп кетті.

2018 жылы бірінші лигада бас бапкер С. Н. Попков басшылығындағы «Оқжетпес» құрамын тәжірибелі шабуылшылар Никита Баженов пен Санат Жұмахановпен күшейтіп, қорғаныс пен орта буындағы Ренат Абдуллин және Виталий Гошкодеряны сақтап қалды. Команда бес жеңіспен бастап, көшбасшылықты маусым соңына дейін жіберген жоқ, екінші орындағы «Таразды» 7 ұпайға басып озды. Жартылай маусым ойнап 5 гол соққан ардагер Әлібек Бүлешев те елеулі үлес қосты, ал С. Н. Попков лиганың үздік бапкері атанды. 2019 жылы Андрей Карпович басқарған жаңа бапкерлер құрамы мен айтарлықтай жаңартылған құраммен клуб, маусым барысындағы қаржылық және ұйымдастыру қиындықтарына қарамастан, 7-орында мәреге жетті — бұл да Премьер-лигадағы ең жақсы көрсеткіштердің бірі. 2020 жылы команда маусымды бес жеңіліспен бастады, чемпионат ковид-карантинге байланысты екі рет тоқтатылып, матчтар Алматы мен оның төңірегіндегі стадиондарда өткізілді: «Оқжетпес» бүкіл маусымда өз стадионында тек бір ойын өткізді. Элитада қалу үшін басты бәсеке Ақтау «Каспийімен» болды; 21 қарашада аяздың 7 градусында өткен түйінді матчта «Каспий» 2:1 есебімен жеңіп, көкшетаулықтарды мүмкіндіктен айырды. Команда соңғы орында қалып, Бірінші лигаға түсті, ең өнімді ойыншысы жартылай қорғаушы Артём Дмитриев болды (5 гол).

2021 жылы құрамын жаңартқан «Оқжетпес» лигада голмен және доп айырмасымен ең жақсы көрсеткіш көрсетсе де, алдыңғы маусымдағы футболшыларға қарызы үшін алдымен 3, кейін тағы 6 ұпайдан айырылып, 4-орында қалды; Жасұлан Молдақараев 19 гол соғып, дивизионда екінші болды. 2022 жылы С. Н. Попковтың бапкерлер құрамы міндетті орындады: команда екі жеңіспен бастап, маусым ортасында көшбасшылықты алып, мәреге дейін жіберген жоқ. 18-турда «Қайсармен» ойында қосымша уақытта бұрыштық добына шыққан қақпашы А. Довгаль бас соққысымен есепті теңестірді, ал 20-турда «Астана М» командасын 8:0 есебімен ұтуы КСРО және Қазақстан чемпионаттарына қатысу тарихындағы ең ірі жеңіс болды. Дивизионның үздік бомбардирі Руслан Болов (24 гол), Санат Жұмаханов «гол+пас» жүйесімен 29 ұпай (14+15) жинады. 2024 жылы клуб Бірінші лиганы бесінші рет жеңіп алды.

Қазақстанның жоғарғы дивизионында клуб 1992 жылдан бастап 19 чемпионатқа қатысып, 334 матчта 91 жеңіске, 75 тең ойынға жетті, 168 матчта ұтылды, доп айырмасы 287—462 болды, ең үздік нәтижесі — 5-орын (2016). Ең ірі жеңістері — 5:0 (ЦСКА, Алматы, 1992) және 7:0 (ЦСКА, Алматы, 2011), ең ірі жеңілісі — 1:10 (Қостанай «Тобылынан», 2007). Кеңестік кезеңдегі ең ірі жеңілістері — 0:8 (Хабаровск «СКА», 1979; Хромтау «Горнягы», 1991). Қазақстан Кубогында команда жеті рет ширек финалға шықты: 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016 және 2017 жылдары. Бірінші лигада бес мәрте жеңімпаз (1993, 2014, 2018, 2022, 2024), бір мәрте күміс (2011) және төрт мәрте қола жүлдегер (1994, 1995, 1999, 2013) болды.

Клуб тарихында командаға Д. Козлов, В. Коробков, В. Малов, Г. Плотников, Б. Баймұхамедов, В. Кумыков, М. Кенетаев, В. Фомичёв, С. Герасимец, В. Ледовских, В. Чебурин, С. Абдуалиев, А. Ферапонтов, В. Муханов, В. Пасулько, С. Попков, А. Карпович, Қ. Нұрдәулетов, Р. Алюетов және басқа бапкерлер жетекшілік етті. Көкшетаулықтардың солтүстік дербиі — Петропавл «Қызылжарымен» кездесу. 2016 жылдан бастап клубтың «Оқжетпес U-21» екінші командасы Екінші лигада ойнайды.