Севилья тарихы

Клубтың құрылуын атап өту үшін Исайас Уайт Уэльва Рекрейшн клубын матчқа шақырды. 1890 жылы 8 наурызда өткен ол кездесу Испания футболы тарихындағы бірінші ресми матч болып саналады: Севилья 2:0 жеңіп, тарихтағы алғашқы голды Ритсон соқты.

Севилья — жеңімпаздық атақтары бойынша Андалусиядағы ең табысты клуб: 18 Андалусия Кубогы, 1945/46 жылғы Ла Лига чемпиондығы, бес Испания Кубогы (1935, 1939, 1948, 2007 және 2010), бір Испания Суперкубогы (2007), рекордтық жеті УЕФА Кубогы мен УЕФА Еуропа лигасы (2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020 және 2023) және бір УЕФА Суперкубогы (2006). Халықаралық футбол тарихы және статистика федерациясы (IFFHS) клубты 2006 және 2007 жылдары әлемнің үздік командасы деп таныды — осы марапатты қатарынан екі жыл алған алғашқы клуб.

Алғашқы онжылдықтарда Севилья қаладағы ең көне клуб ретінде басымдық көрсетті: 1912 жылы алғашқы Севилья Кубогын жеңіп алды, 1915–1940 жылдары өткізілген Оңтүстік аймақ чемпионатының (Андалусия Кубогы) 20 ойынының 17-сін иеленді. 1917 жылы клуб Испания Кубогына қатысып, жарыстың қорытынды кезеңіне жеткен алғашқы андалусиялық команда атанды. 1928 жылы ұлттық лига құрылғанда Севилья Сантандер Расингіне іріктеу матчында ұтылып, жоғары дивизионға кіре алмады. 1933/34 маусымның соңында бірінші дивизионға көтерілді, ал 1935 жылы Сабадельді жеңіп, тұңғыш рет Кубок чемпионы атанды; бұл табысын 1939 жылы Ферроль Расингіне (6:2) және 1948 жылы Виго Сельтасына (4:1) қарсы қайталады. 1955 жылы Бильбао Атлетикіне, 1962 жылы Мадрид Реалына ұтылып, кубок финалдарында жеңіліс тапты.

1945/46 маусым клуб тарихында ерекше орын алады: Севилья Барселонадан бір ұпай басым түсіп, жалғыз чемпиондығын жеңіп алды. Бұған қоса клуб төрт мәрте вице-чемпион болды (1939/40, 1942/43, 1950/51 және 1956/57). Соғыстан кейінгі жылдардағы шабуыл линиясын жанкүйерлер лос стукас деп атады: Лопес, Торронтеги, Кампаналь, Раймундо, Беррокаль және Пепильо төрт маусымда 216 гол соқты. Ол дәуірдің басты трансфері Испания құрамасының шабуылшысы Хуан Арса болды — ол 1954/55 маусымда Ла Лиганың ең мықты бомбардирі атанып, Пичичи жүлдесін алды. 1953 жылдан аргентиналық жаттықтырушы Элениo Эррера жұмыс істеп, командамен 1956/57 маусымда Мадрид Реалынан кейін екінші орынға шықты және Еуропа кубогына жолдама алды. 1957/58 маусымда клуб еуропалық дебютінде ширек финалға дейін жетіп, атақты қорғаушы Мадрид Реалынан ұтылды.

Алғашқы елу жылда Севилья қаладағы әртүрлі алаңдарда — Тринидад, Меркантиль, Ла Виктория және Нервьон стадиондарында ойнады. 1956 жылы 28 қазанда клубты 17 жыл басқарған және тұсында үш Испания Кубогы жеңіп алынған президент Рамон Санчес-Писхуан қайтыс болғаннан кейін жанкүйерлер салынып жатқан жаңа арена оның атымен аталатынын шешті. Жобаны Мадрид Реалының Сантьяго Бернабеу стадионының авторларының бірі Мануэль Муньос Монастерио әзірледі; құрылыс 1954 жылы басталып, 1958 жылы 7 қыркүйекте Реал Хаэнмен өткен жолдастық матчпен ашылды, ал бірінші ресми кездесуде Севилья қалалық қарсыласы Бетисті 4:2 ұтты. 1974 жылы шығыс және батыс мінбелері бітіп, стадион сыйымдылығы 70 000 орынға жетті. Арена 1982 жылғы әлем чемпионатында КСРО — Бразилия топтық матчын және Франция — Батыс Германия жартылай финалын, 1986 жылы Стяуа мен Барселона арасындағы Еуропа кубогының финалын қабылдады. 1990 жылдардың ортасында барлық мінбе орындықпен жабдықталып, сыйымдылық қазіргі 42 714 орынға дейін азайды. Стадионда клуб музейі, кубоктар залы және ресми дүкен жұмыс істейді; Испания құрамасы 1961 жылдан бері мұнда 26 матч өткізіп, бірде жеңілмеген (21 жеңіс, 5 тең ойын). Жаттығу базасы — 1974 жылы ашылған, Утрера жолында орналасқан Сиудад Депортива.

1970 жылдары стадион құрылысынан қалған қарызды жабу үшін клуб жетекші ойыншыларын сатуға мәжбүр болды және стадионға таяу жерді банкке берді. 1967/68 маусымда Севилья 31 жылдан кейін екінші дивизионға түсіп, бір жылдан соң қайта көтерілді; кейін 1972/73 маусымнан соң тағы да құлады. 1973 жылы клуб тарихындағы бірінші қара нәсілді ойыншы — гамбиялық Бири Бири келіп, 1978 жылға дейін ойнап, жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды; оның атымен аталған ультрас топ бүгінге дейін бар. 1974/75 маусымда аргентиналық Роке Олсенмен бірге команда жоғары дивизионға қайтты, ал онжылдықтың соңында Эктор Скотта, Даниэль Бертони сияқты аргентиналықтар келді. Мигель Муньос пен кейін Маноло Кардо басшылығымен клуб 1981–1983 жылдары УЕФА Кубогына қатарынан екі рет қатысты. 1989/90 маусымда Висенте Кантаторе командасын УЕФА Кубогына шығарды, ал австриялық шабуылшы Тони Польстер 33 гол соғып, чемпионаттағы клуб рекордын жасады. 1992/93 маусымда Севилья Наполиден 7,5 миллион долларға Диего Марадонаны сатып алды, команданы әлем чемпионы жаттықтырушы Карлос Сальвадор Билардо басқарды, бірақ Марадонаның клубтағы кезеңі жарақаттар мен жаттықтырушымен қақтығыстарға байланысты сәтсіз бітті.

1994/95 маусымның соңында Севилья әкімшілік себептермен Виго Сельтасымен бірге жоғары дивизионнан шығарылды, бірақ жанкүйерлер наразылығынан кейін екі клуб та Ла Лигаға қайтарылды. Бұл институционалдық тұрақсыздыққа ұласып, бір маусымда клубты төрт президент пен үш жаттықтырушы басқарды. 1996/97 маусымнан соң команда жоғары дивизионда 22 жыл болғаннан кейін құлады, 1999 жылы қайтты, ал 2000 жылы тағы да екінші дивизионға түсті. Клуб аз танымал Хоакин Каппаррости шақырып, ол бірінші маусымында командамен үш турға дейін екінші дивизион чемпионы атанды (бұған дейінгі осындай жеңіс 1968/69 маусымда болған). Бүкіл тарихында Севилья жоғары дивизионда 83, екінші дивизионда 13 маусым өткізіп, одан төмен түскен емес.

2002 жылы мамырда клуб президенті болып севильялық заңгер Хосе Мария дель Нидо сайланды; ол Каппарросты бас жаттықтырушы, Мончиді спорт директоры етіп қалдырды. 2006 жылы 10 мамырда Эйндховендегі Филипс стадионында Севилья Хуанде Рамос басшылығымен УЕФА Кубогының финалында ағылшындық Миддлсброны 4:0 ұтып, 58 жылдағы алғашқы ірі атағын алды: голдарды Луис Фабиано, екі рет матчтың үздігі аталған Энцо Мареска және Фредерик Кануте соқты. 2006 жылғы 25 тамызда Монакода Чемпиондар лигасының жеңімпазы Барселонаны 3:0 ұтып, УЕФА Суперкубогын иеленді. Келесі маусымның соңында Глазгодағы Хэмпден Парк стадионында Эспаньолмен негізгі және қосымша уақытта 2:2 бітіп, 11 метрлік соққылар сериясында қақпашы Андрес Палоп үш соққыны тойтарып, клуб УЕФА Кубогын қатарынан екінші рет жеңіп алды. Сол маусымда Севилья Кубок финалында Хетафені Кануте голымен 1:0 ұтты, ал Ла Лигада үшінші орынға шығып, 50 жылдан кейін Чемпиондар лигасына оралды.

2007 жылы клуб Испания Суперкубогын Ла Лига чемпионы Мадрид Реалына қарсы жеңіп алды, бірақ маусым қайғылы жағдаймен басталды: қорғаушы Антонио Пуэрта бірінші матчта жүрек талмасынан зардап шегіп, үш күннен соң, 28 тамызда қайтыс болды. Үш күн өткенде команда Монакода УЕФА Суперкубогының финалында Миланға 1:3 ұтылды, ал 27 қазанда Хуанде Рамос Тоттенхэмге кетіп, орнына Маноло Хименес келді. Чемпиондар лигасында Севилья Арсеналды артқа қалдырып, топтан бірінші шықты, бірақ 1/8 финалда пенальти сериясында түрік Фенербахчесіне жол берді. 2008 жылдың жазында Дани Алвес пен Сейду Кейта Барселонаға, Кристиан Поульсен Ювентусқа сатылды, сол маусымда клуб Ла Лигада үшінші орын алып, 21 жеңіспен клуб рекордын қайталады және қонақтағы жеңіс саны бойынша жаңа рекорд жасады. 2010 жылы 19 мамырда Камп Ноуда Испания Кубогының финалында Диего Капель мен Хесус Навас голдарымен Мадрид Атлетикосын 2:0 ұтты; 2010 жылы Испания әлем чемпионатын жеңгеніне байланысты кубок Севильяға мәңгілік иелікке берілді.

2011 жылы қаңтарда командаға Унаи Эмери келді. Қаржылық қиындықтан клуб Альваро Негредо мен Хесус Наваны жалпы 40 миллион еуроға сатып, олардың орнына Карлос Бакка, Кевин Гамейро сияқты жас ойыншыларды алды. 2014 жылы 14 мамырда Севилья Еуропа лигасының финалында Бенфикадан 11 метрлік соққылар сериясында басым түсіп, жарыста үшінші рет чемпион атанды. 2015 жылы 27 мамырда финалда украиналық Днепрді 3:2 ұтты (Гжегош Крыховяк пен Бакканың екі голы), ал 2016 жылы Ливерпульді 3:1 жеңді (Гамейро және капитан Кокенің екі голы). Осылайша Севилья Еуропа лигасын қатарынан үш рет — 2013/14, 2014/15 және 2015/16 маусымдарда — жеңіп алған жалғыз клуб болды. Бұл кезеңде Иван Ракитич Барселонаға 16 миллион еуроға, Бакка Миланға 30 миллион еуроға сатылды.

Эмери кеткен соң клубты Хорхе Сампаоли, Эдуардо Беризсо, Винченцо Монтелла басқарды. 2017/18 маусымда Севилья Чемпиондар лигасының 1/8 финалында Манчестер Юнайтедті ұтып, 60 жылдан кейін ширек финалға жетті, онда Бавариядан екі матчтың қосынды есебімен 1:2 ұтылды. 2019 жылы 4 маусымда бас жаттықтырушы болып Хулен Лопетеги тағайындалды: 2020 жылы 16 тамызда Еуропа лигасының жартылай финалында Манчестер Юнайтед 2:1 еңсерілді, ал финалда Интер 3:2 ұтылып, клуб трофейді рекордтық алтыншы рет иеленді. 2023 жылы 31 мамырда Севилья финалда Романы қосымша уақыттан кейінгі 1:1 есебінен соң 11 метрлік соққыларда 4:1 ұтып, өз рекордын жетінші жеңіске дейін жеткізді.

Клубтың лақап аттары — лос нервьоненсес, лос испаленсес, паланганас, бланкирроххос (ақ-қызылдар) және рохибланкос; жанкүйерлері севильисталар деп аталады. Алғашқы эмблеманы Хуан Лафита жасаған: сыртқы шеңберінде клуб атауы мен құрылған жылы, ішінде өрнектелген SFC әріптері болды. Қазіргі таңбаны 1922 жылы Пабло Родригес Бланко сызған: жүрек пішініне ұласқан үш бөлікте қаланың елтаңбасындағы әулиелер — Севильялық Исидор, Кастилиялық Фердинанд III және Севильялық Леандр, сондай-ақ SFC әріптері мен сол дәуірдің доптары бейнеленген. Қызыл-ақ жолақтардың шығуы жөнінде бірнеше нұсқа бар, олардың бірі 1248 жылы Севильяны қайтарып алған Фердинанд III-нің туына байланысты. Клуб туы 1982 жылғы жарғыда белгіленген: диагональ бойынша бөлінген, жоғарғы үшбұрышы ақ, төменгісі қызыл. Севильяның екі ресми әнұраны бар — 1983 жылғы ресми әнұран және 2005 жылы әнші Хавьер Лабандон «Эль Арребато» жазған жүзжылдық әнұраны, ол Испанияда бірінші нөмірлі сингл болып, ел футбол тарихында клуб әнұрандарының ішінде ең көп сатылғаны атанды. Клуб жейдесінде демеуші логотипі алғаш 1986/87 маусымда пайда болды; форма шығарушымен алғашқы келісім 1980/81 маусымның алдында Adidas-пен жасалған.

Рамон Санчес-Писхуанның солтүстік мінбесінде Biris Norte ұйымдасқан ультрас топ орналасқан; оның атауы 1970 жылдары жанкүйерлер арасында өте танымал болған гамбиялық Бири Биридің есімінен алынған. Топ 1974/75 маусымда құрылып, Испаниядағы ең көне ультрас бірлестіктердің бірі саналады. Жанкүйерлер клубтарының көбі «Сан Фернандо» федерациясына біріккен. 2002 жылы 6 қазанда Бетиспен матч алдында тәртіп сақшысына шабуыл жасалғаны үшін клуб келесі төрт үй матчын көрермен жоқ өткізуге мәжбүр болды — бұл Ла Лига тарихындағы ең ұзақ осындай жаза.

Севильяның басты қарсыласы — қалалық бақталасы Бетис; олардың кездесуі Севилья дербиі аталады және Испания футболындағы ең маңызды дербилердің бірі саналады. Екі команда алғаш рет 1915 жылы 8 қазанда ойнап, Севилья 4:3 жеңген. Клубтың Мадрид Атлетикосы және Валенсиямен де қарсыласуы бар. 1960 жылдан бері Гвадалквивир өзенінде Севилья мен Бетис арасында жыл сайынғы ескек есу жарысы өтеді, оның 47 басталымының 30-ында Севилья жеңген.

Клубтың 1958 жылы құрылған қосалқы командасы — Севилья Атлетико; оның түлектері арасында Испания құрамасымен 2010 жылғы әлем чемпионатын және 2012 жылғы Еуропа чемпионатын жеңген Серхио Рамос пен Хесус Навас бар. 2003 жылы Севилья FC C командасы құрылды, ал әйелдер командасын клуб 2004 жылы CD Hispalis-тен сатып алды; әйелдер құрамының ең үлкен табысы — 2005/06 маусымда чемпионатта және ұлттық кубокта екінші орын. Жеке жүлделер бойынша клуб футболшылары Пичичи (Хуан Арса, 1955), Сарра (Альваро Негредо, 2011 және 2013) және Самора (Ясин Буну, 2022) жүлделерін алған. 2005 жылы Севилья Андалусия медалімен марапатталды.