Шелбурн тарихы

Клуб 1895 жылы Дублиннің Рингсенд ауданында жалпы жұмысшы Джеймс Роуэн бастаған адамдар тобының күшімен құрылды. Алғашқы жиналыс Бат-авеню бұрышындағы Шелбурн Хаус мейрамханасында (2017 жылғы жағдай бойынша Слэттерис пабы) өтті, ал атауы жақын жердегі Шелбурн-Роуд көшесінен алынды. Алғашқы алаң қазіргі Авива стадионының солтүстік мінбесінің артындағы Хэвлок Сквер болды. Тұңғыш маусымда пішім тапсырысындағы қателік себебінен командаға көкшіл және қоңыр түсті жейде киюге тура келді.

1896–1897 жылдардағы алғашқы ресми маусымда Шелбурн 28 кездесу өткізіп, 25-інде жеңіп, екеуінде тең түсті, біреуінде жеңілді, айырма 109:15 болды және Лейнстердің кіші кубогы мен кіші лигасын жеңіп алды. 1897–1898 жылдары клуб аға дәрежеге көшіп, бірден Лейнстердің аға кубогының финалына шықты, бірақ онда Богемианстан жеңілді. Бұл кубокты алғаш рет 1899–1900 жылдары, кейін 1901 және 1904 жылдары жеңіп алды. 1904–1905 жылдардағы маусымның басында Шелбурн сол кезде бүкілирландиялық жарыс болған Ирландия лигасына қосылды.

1905 жылы IFA Кубогының финалында Дистиллеридан жеңілген клуб келесі жылы Далимаунт Парктегі финалда 7 000 көрер алдында Белфаст Селтикті 2:0 ұтып (екі гол — Джеймс Оуэнс), бұл кубокты жеңіп алған оңтүстіктің алғашқы клубына айналды. Сол жылы Вэл Харрис клуб тарихында Ирландия құрамасында ойнаған тұңғыш футболшы болды. 1907 және 1908 жылдары Шелбурн финалдарда қайта ойындарда ұтылды, 1907 жылы Ирландия лигасында Линфилдтен кейінгі екінші орын алды, 1909 жылы Сити кубогын жеңіп, чемпионатта үшінші болды. IFA Кубогын 1911 және 1920 жылдары да жеңіп алды, 1915 жылы Алтын кубокқа қол жеткізді. 1912 жылы 25 000 көрерге арналған стадион салу мақсатымен Shelbourne Sports Company серіктестігі құрылды, бірақ он бір жылдан кейін мақсатына жетпей таратылды.

1921 жылы Ирландия Кубогының Гленторанға қарсы қайта ойынының өткізілетін жері төңірегіндегі дау клуб тарихы үшін бұрылыс болды: Ирландия футбол қауымдастығы қайта кездесуді Дублинде өткізу туралы уәдесінен айнып, оны Белфастқа тағайындағанда Шелбурн ойнаудан бас тартып, кубокты жоғалтты. Осы жанжалдан кейін Лейнстер футбол қауымдастығы IFA-дан бөлініп, қазіргі Ирландия футбол қауымдастығын (FAI) құрды. 1921 жылы Шелбурн Богемианс, Сент-Джеймс Гейт және басқа клубтармен бірге Ирландия лигасының негізін салушылардың біріне айналды. Тұңғыш чемпиондық 1925–1926 жылдары қолға тиді, кейін 1928–1929 және 1930–1931 жылдары қайталанды.

1934 жылы FAI Шелбурнның кездесуімен бір күнге өз матчын тағайындаған соң туған дау салдарынан клуб лигадан шықты, ал қауымдастық оны бір жылға футболдан шеттетті: 1934–1935 жылдары команда мүлде ойнамады, 1935–1936 жылдарды Атлетик Юнион лигасында өткізіп, 1936–1937 жылдары лигаға қайта қабылданды. Ол маусымда Шелбурнның бір топ ойыншысы мен қызметкерлері қолдаған Редс Юнайтед лигада төртінші орын алды, содан кейін негізгі клубқа жол беріп, лигадан шықты. Ондық сәтті бітті: 1939 жылғы FAI Кубогының финалында қайта ойында Шелбурн құрамында Дикси Дин ойнаған Слайго Роверсті Сэкки Гленнің қашықтан соққан голымен ұтып, кубокты алғаш рет жеңіп алды; финал мен қайта ойынға ресми деректе 30 000 және 25 000 көрер жиналды.

1944 жылы клуб жергілікті бәсекелес Шемрок Роверсті 5:3 ұтқаннан кейін төртінші чемпиондығы мен Қалқанды жеңіп алды, ал FAI Кубогының финалында сол Роверстен 2:3 жеңіліп, үш тәжден қалды. 1947 жылы кезекті чемпиондық та соңғы турда Шемрок Роверске қарсы матчта шешілді. 1949 жылғы сәуірде Шелбурн Шелбурн Парктегі соңғы ресми кездесуінде Уотерфордпен 2:2 тең түсті. 1951 жылғы FAI Кубогының финалында 38 900-ден асқан көрер алдында Корк Атлетикпен тең түсіп (Томми Карберри барлық кезеңде гол соққан), қайта ойында ұтылды. 1953 жылы алтыншы чемпиондық қолға тиді, 1955–1956 жылдары клуб Айриштаун стадионында бір ғана маусым өткізді, ал келесі жылдан Толка Парктің жалдаушысы болды.

Маусым барысында бас бапкер болып тағайындалған Джерри Дойлмен жаңа дәуір басталды: 1959 жылы FAI жастар кубогы жеңіп алынды, ал сол құрамның алты ойыншысы негізгі команданың тұрақты футболшысына айналды. Солардың арасында кейін Манчестер Юнайтедке ауысып, 1968 жылы Еуропа кубогын жеңген Тони Данн болды. 1960 жылы Шелбурн финалда Корк Хиберниансты 2:0 ұтып, FAI Кубогын екінші рет алды. 1962 жылы чемпиондық Корк Селтикке қарсы қосымша матчта Бен Ханниганның голымен шешілді, ал сол жылғы кубок финалында Ирландия лигасының құрамасымен Италияға барған соң алған екпеден үш негізгі ойыншы ауырып қалғандықтан, басты үміткер саналған команда Шемрок Роверстен жеңіліп, тұңғыш дүркінінен қалды. Кубок келесі жылы қолға тиді: финалда Корк Хибс тағы 2:0 есебімен ұтылды.

Еуропалық кубоктарда Шелбурн алғаш рет 1962 жылы ойнады: Еуропа кубогында Лиссабонның Спортингінен жалпы есеппен 1:7 жеңілді. Келесі маусымда Кубок жеңімпаздар кубогында Барселонадан 1:5 ұтылды. Еуропадағы тұңғыш жеңісін 1964–1965 жылдардағы Жәрмеңкелер кубогында алды: португалдық Беленсеспен екі матчта тең түсіп, қосымша кездесуде жеңіп шықты, ал келесі кезеңде Мадридтің Атлетикосынан 0:2 ұтылды. 1967 жылғы 19 қарашада Далимаунт Парктегі Богемианспен матчта Джимми О'Коннор 2 минут 13 секундта үш гол соғып, елдің жоғары дивизиондары тарихындағы ең жылдам хет-триктің әлемдік рекордын орнатты.

1970–1971 жылдары Атлон Таунды ұтып жеңіп алған Қалқан ұзақ жылдарға клубтың соңғы ірі жеңісі болды. Ирландияға ағылшын футболының телехабарлары тарала бастаған соң лига стадиондарындағы көрер саны күрт азайды, клубтар қаржы қиындығына ұшырады, ойыншылар жас кезінде Англияға кете бастады. 1973 жылы Шелбурн FAI Кубогының қайта ойынында Флауэр Лоджде Корк Хибстен жеңілді (финал Дублиннен тыс жерде өткен жалғыз жағдай), ал УЕФА Кубогында венгриялық Вашаштан ұтылып, бұл 21 жылға клубтың Еуропадағы соңғы кездесуі болды. 1975 жылы кубок финалында әуесқой Хоум Фармнан жеңілді; клубтың мәселелері RTÉ арнасының «In My Book You Should Be Ahead» деректі фильмінде көрсетілді. 1978 жылы Селтикпен 1967 жылы Еуропа кубогын жеңген Джимми Джонстон қысқа уақыт клубта ойнап, тоғыз матчта гол соққан жоқ. 1986 жылы Шелбурн доптар айырмасы бойынша Корктан қалып, бірінші дивизионға түсті, бірақ бірден Дерри Ситимен бірге жоғары ойынға көтерілді. 1989 жылы клубты Тони Доннелли қолына алып, қаржы құя бастады: команда қараусыз қалған Харолдс Кросс стадионынан Толка Паркке көшті, ойыншы-бапкер болып Ирландия құрамасының бұрынғы футболшысы Пэт Бирн тағайындалды.

Доннелли әулетінің қаржысы тез жеміс берді: 1991–1992 жылдары Шелбурн Дандолкті сырт алаңда 3:1 ұтып (Брайан Флуд 35 метрден әсерлі гол соқты), 30 жылдағы тұңғыш, барлығы сегізінші чемпиондығын жеңіп алды. Келесі маусымда Ленсдаун Роудтағы финалда Грег Костеллоның бас соққысы Дандолкті ұтуға жетіп, FAI Кубогы да 30 жылдан кейін қолға тиді. 1992 жылы клуб 21 жылдан кейін Еуропаға қайтып, Чемпиондар лигасында Симферопольдің Таврияcына қарсы ойнады; келесі маусымда Львовтың Карпатысын ұтып, 30 жылдағы тұңғыш еуропалық жеңісіне қол жеткізді, содан кейін Панатинаикостан 1:5 жеңілді. Дэмиен Ричардсонның басшылығымен 1996 жылы лига кубогы (тарихта алғаш рет, Слайго Роверске қарсы 11 метрлік соққылар сериясында) және FAI Кубогы жеңіп алынды: Сент-Патрикс Атлетикке қарсы финалда қақпашы Алан Гоф ойыннан шығарылып, қосалқы қақпашы болмағандықтан қақпада 70 минут жартылай қорғаушы Брайан Флуд тұрды, Тони Шеридан соңғы минуттарда есепті теңеді, ал қайта ойында Гоф кеш берілген айып добын қағып, Стивен Геогеган жеңіс голын соқты. 1997 жылы финалда Дерри Ситиді 2:0 ұтып, Шелбурн FAI Кубогын қатарынан екі рет жеңген үшінші клуб болды. 1997–1998 жылдардағы маусым ауыр болды: лига кубогының финалында Слайго Роверстен, FAI Кубогының финалында қайта ойында Корк Ситиден жеңіліп, чемпиондықтан соңғы турда қалды. Ричардсоннан кейін командаға Дермот Кили келді. 1998–1999 жылдардағы УЕФА Кубогында Рейнджерске қарсы үй матчы қауіпсіздік себебімен Биркенхедтегі Прентон Паркке көшірілді: Шелбурн 3:0 алда болғанымен 3:5 жеңіліп, жауап кездесуінде 0:2 ұтылды.

1999–2000 жылдары Кили клубқа тарихындағы тұңғыш дүркінді әкелді: чемпиондық Уотерфордта 2:0 жеңіспен, кубок Далимаунт Парктегі Богемианспен қайта ойында Пэт Фенлонның голымен бекітілді. 2001–2002 жылдары оныншы чемпиондық қолға тиді (басты бәсекелес Сент-Патрикс Атлетик тіркелмеген ойыншыларды ойнатқаны үшін 15 ұпайдан айырылды). Пэт Фенлонның басшылығымен клуб лига жазғы жүйеге көшкен 2003 және 2004 жылдары тарихында алғаш рет қатарынан екі чемпиондықты жеңіп алды. 2004–2005 жылдардағы Чемпиондар лигасында КР Рейкьявикті, содан кейін Сплиттің Хайдугін (сырт алаңда 2:3, үйде 2:0, жалпы есеп 4:3) ұтып, Шемрок іріктеудің үшінші кезеңіне шыққан ирландиялық тұңғыш клуб болды; ол кезеңде Ленсдаун Роудта 25 000 көрер алдында Ла-Корунья Депортивосымен 0:0 тең түскенімен, жалпы есеппен 0:3 жеңілді. УЕФА Кубогында Лилльден 2:4 ұтылды, үй матчында қосалқы ойыншы Глен Фицпатриктің екі голымен екі доптан кейін есепті теңеді. Сол маусымда клуб Еуропадағы ең ұзақ ирландиялық жорық рекордын орнатып, оны жеті маусым сақтады. 2006 жылы Шелбурн 1993 жылғы ереже өзгерісінен кейін алғаш рет доптар айырмасымен Дерри Ситиден басым түсіп чемпион болды, Интертото кубогында литвалық Ветраны жалпы есеппен 5:0 ұтып (клубтың Еуропадағы ең ірі жеңісі), одан кейін даниялық ОБ-дан 1:3 ұтылды; сол кезде Шелбурнның Еуропада үй алаңында жеңіліссіз сегіз матчы ирландиялық рекорд болды.

2006 жылғы қаржы дағдарысынан кейін Фенлон қызметінен кетіп, ойыншылардың басым бөлігі клубтан айырылысты. 2007 жылға Шелбурн қарыздары себебінен Премьер-дивизион лицензиясынан айырылып, FAI шешімімен бірінші дивизионға түсірілді, Сетанта кубогынан бас тартты және УЕФА лицензиясына өтінім бермеді. Клубтың негізгі акционері Олли Бирн 2007 жылғы тамызда қайтыс болды, командаға Дермот Кили қайта шақырылып, бесінші орын алды. Содан кейін клуб негізінен екінші дивизионда ойнады: 2011 жылы Финн Харпсті 4:0 ұтып жоғарылауға қол жеткізді және FAI Кубогының финалында Слайго Роверстен 11 метрлік соққыларда 1:4 жеңілді. 2012 және 2013 жылдары Премьер-дивизионда ойнап, 2013 жылы соңғы орында қалды, 2019 жылы бірінші дивизион чемпионы болып қайта көтерілді, 2020 жылдан кейін өтпелі матчтарда түсіп қалып, 2021 жылы қайта чемпион болды. Сол жылдың қарашасында бас бапкер болып Ирландия құрамасының бұрынғы ойыншысы Дэмиен Дафф тағайындалды.

2023 жылғы маусымда клубты Халл Ситиге де иелік ететін түрік медиакомпаниясы Acun Medya сатып алды, ал қарашада акциялар қайта құрылымдалып, ұзақ жылғы жанкүйер, Setanta Sports негізін қалаушы Мики О'Рурк TDL Media арқылы бақылау пакетін иеленді. 2024 жылғы 1 қарашада Шелбурн Брандивеллде Дерри Ситиді маусым соңына бес минут қалғанда соғылған голмен 1:0 ұтып, чемпион болды: маусым алдында команданың тәжге шығу мүмкіндігі 25-ке 1 деп бағаланған, ал шешуші матч Ирландия лигасының тарихындағы ең көп телекөрер жинады. 2025 жылғы ақпанда Толка Паркте Дрохеда Юнайтедті 2:0 ұтып, Ирландия Президентінің кубогын тұңғыш рет жеңіп алды. 2025 жылғы 28 тамызда Конференция лигасының өтпелі кезеңінде Линфилдті екі матчта жалпы есеппен 5:1 ұтып, клуб тарихында алғаш рет еуропалық жарыстың топтық кезеңіне шықты; маусымды үшінші орында түйіндеп, келер жылға да еуропалық жолдама алды. 2026 жылғы қаңтарда Клифтонвиллден қорғаушы Одран Кейсиді сатып алып, Ирландия лигасының трансферлік рекордын жаңартты. Дафф 2025 жылғы маусымда қызметінен кетіп, командаға Джои О'Брайен, ал 2026 жылғы шілдеден Слайго Роверстің бұрынғы бапкері Джон Расселл басшылық етеді.

Клубтың үй алаңы — Друмкондрадағы Толка Парк: оның жалдау құқығын Шелбурн 1989 жылы Дублин муниципалитетінен алды. Бұған дейін команда Хэвлок Сквер, Бат-авеню, Серпентайн-авеню алаңдарында, 1913–1949 жылдары Шелбурн Паркте, 1955–1956 жылдары Айриштаунда, әр кезде Далимаунт Парк, Гленмалюр Парк және Харолдс Кросс стадиондарында ойнады. Толка Парк 1924–1972 жылдары Друмкондра клубының, кейін Хоум Фармның ордасы болған. Шелбурн көшкен соң стадионға көп қаржы құйып, оны Ирландиядағы тұңғыш толық отыратын орындармен жабдықталған арена етті, 1999 жылы жаңа мінбе тұрғызды. Ирландия лигасы тарихындағы тікелей телеэфирде көрсетілген алғашқы матч та Толка Паркте — 1996–1997 жылдардағы Шелбурн мен Дерри Сити кездесуі болды. 2016 жылы клуб Далимаунт Паркке көшу жоспарын жарияласа, 2021 жылы жанкүйерлер, тұрғындар мен белсенділер «Толка Паркті сақтап қалу» науқанын бастады. 2024 жылғы мамырда муниципалитет клубқа стадионды 250 жылға жалға берді, келісім 2025 жылғы қарашада жасалды, 2026 жылы Толка Паркті дамытуға 9,2 млн еуро қаржы бөлу мақұлданды.

Жанкүйерлердің көбі Дублиннің солтүстігінен, бір бөлігі клуб шыққан Рингсенд ауданынан. 2025 жылы үй матчтарының орташа көрер саны 4 562 болды. Клубтың жалғыз ультрас топтастығы — 2003 жылы құрылған Бриогайд Дерг (Қызыл бригада). 1998 жылы Рейнджерске қарсы матчтың елден тыс жерге көшірілуінен кейін Reds Independent жанкүйерлер бірлестігі құрылып, әлемдегі ең ұзақ шығып келе жатқан фанзиндердің бірі Red Inc. арқылы дауыс берді; журналдың тұңғыш нөмірі 1999 жылғы 31 қаңтарда сатылды. 2006 жылы жанкүйерлерден қаржы жинау мақсатында қолдаушылар тобы құрылды, 2013 жылы клубтың құрылған жылына орай «1895 Трест» деп аталған жанкүйерлер тресті ашылды. 2016 жылы Толка Парктің орнына тұрғын үй салу және Далимаунт Паркке көшу жоспарына наразылық маусымның соңғы үй матчының тоқтатылуына себеп болды. Басты бәсекелесі — қазір бір шақырымдай жерде орналасқан және ескі Ирландия лигасының тұсынан бері қарсылас саналатын Богемианс; сондай-ақ Сент-Патрикс Атлетикпен және Шемрок Роверспен (Рингсенд дербиі) бәсеке бар.

Клубтың жетістіктері: Ирландия лигасының чемпионы — 14 рет, бірінші дивизион жеңімпазы — 2 (2019, 2021), FAI Кубогы — 7, Ирландия Кубогы (IFA) — 3, лига кубогы — 1, Ирландия лигасының Қалқаны — 8, Лейнстердің аға кубогы — 21, Лейнстердің аға лигасы — 12 (рекорд), Ирландия Президентінің кубогы — 1, FAI жастар кубогы — 3. Рекордтарына келсек, лигадағы ең ірі жеңіс — 9:0 (1922 жылы Пайониерс, 1926 жылы Брей Анноунс), ең ауыр жеңіліс — 1980 жылы Дандолктен 0:9, Еуропадағы ең ірі жеңіс — Ветраға қарсы 4:0 және жалпы есеппен 5:0. Бір маусымдағы ең көп гол — 72 (1922–1923), бір матчта алты гол соққандар — Джон Ледвидж (1929) және Алекс Хэйр (1930), бір маусымдағы ең көп гол жеке есепте — 29 (Алекс Хэйр, 1930–1931), клуб тарихындағы ең көп голдың иесі — Эрик Барбер (126), Еуропадағы ең көп гол — Джейсон Бирн (8). Шелбурнның сапында Ирландия құрамасының (IFA) бес ойыншысы ойнаған, олардың алғашқысы — 1906 жылы Вэл Харрис, ал FAI құрамасында 23 футболшы өнер көрсеткен: тұңғыштары 1926 жылы Мик Фоли мен Фрэн Уоттерс, соңғысы 2026 жылға дейінгі деректе 2006 жылы Чилиге қарсы ойнаған Джейсон Бирн, ең көп матч — Джо Хавертиде (7).

Қыздар командасы 1990 жылдары пайда болып, 1997 және 1999 жылдары FAI қыздар кубогының финалисті болды. 2015 жылы Шелбурн Рахени Юнайтедтің құрамасын қабылдап, ұлттық лигаға қосылды, 2016 жылы лига кубогын, содан кейін Авива стадионындағы финалда Уэксфорд Юттсті 5:0 ұтып (Лианн Кирнан хет-трик соғып, матчтың үздігі аталды) FAI кубогын және тұңғыш чемпиондықты жеңіп алды, сол арқылы 2017–2018 жылдардағы Қыздар Чемпиондар лигасына жолдама алды. 2019 жылы команданың атауынан «Ladies» сөзі алынып, үй матчтары Толка Паркке көшірілді; 2022 жылы чемпиондық және кубок, 2024 жылы қайтадан кубок, 2026 жылы Толка Парктегі финалда Голуэй Юнайтедті 2:0 ұтып Бүкіларал кубогы жеңіп алынды. Клубтың жасөспірімдер жүйесі Финбарр Флуд, Тони Данн, Ричи Бейкер сынды ойыншыларды тәрбиеледі; 2025–2026 жылдары U19 құрамы УЕФА Жастар лигасында тұңғыш рет ойнап, солтүстікмакедониялық Работничкиді жалпы есеппен 12:1 ұтты, кейін Жилинаға қарсы кездесуден 11 метрлік соққылар сериясында шығып қалды.