Словакия тарихы

Бірінші Словак Республикасының алғашқы ресми матчы 1939 жылғы 27 тамызда Братиславада Германияға қарсы өтіп, 2:0 есебімен жеңіспен аяқталды. Соғыс жылдарында словактар көптеген жолдастық матч өткізді, барлығы Осьтік блокқа жақын елдерге қарсы болды. Соғыстан кейін ұлттық құрама Чехословакия құрамасына қосылды және 50 жылдан астам уақыт Словакия дербес ел ретінде матч өткізбеді. Бұл кезеңде словактар Чехословакия құрамасына бірқатар негізгі ойыншы берді: 1976 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатында финалда Батыс Германияны жеңген он бір футболшының сегізі словак болған.

Чехословакия құрамасымен жеңілген марапаттарға әлем чемпионатының күміс жүлдесі (1934 және 1962), 1976 жылғы Еуропа чемпионатындағы жеңіс, 1960 және 1980 жылдардағы Еуропа чемпионаттарының үшінші орны, 1980 жылғы Мәскеу Олимпиадасының алтын және 1964 жылғы Токио Олимпиадасының күміс медальдары жатады. Сондай-ақ Орталық Еуропа халықаралық кубогында 1955–1960 жылдары жеңіске жетіп, 1927–1930 және 1948–1953 жылдары екінші орын алған.

Тәуелсіздікті қайта алғаннан кейінгі алғашқы ресми халықаралық матч 1994 жылғы 2 ақпанда Дубайда өтті: Словакия Біріккен Араб Әмірліктерін 1:0 жеңді. Алғашқы үй матчында 1994 жылғы 20 сәуірде Братиславада Хорватияны 4:1 еңсерді. 1992 жылғы 14 қазанда Вильнюсте Литваға қарсы 1:0 ойналған бейресми матч та тарихта белгілі.

Ең ірі жеңістер — 7:0: 2004 жылы Лихтенштейнге, 2007 және 2009 жылдары Сан-Мариноға қарсы. Ең ауыр жеңілістер 6:0 есебімен тіркелген: 1995 жылғы 22 маусымда Мендосада Аргентинадан, 2017 жылғы 17 қаңтарда Абу-Дабиде Швециядан және 2025 жылғы 17 қарашада Лейпцигте Германиядан.

Дербес құрама ретінде іріктеу ойындарына алғаш рет Евро-1996 сұрыптауында қатысып, Румыния мен Франциядан кейінгі үшінші орынды алды. 1998 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде алты командалық топта төртінші болды, алғашқы төрт матчын жеңіп (оның бірінде чех көршілерін ұтып), ФИФА рейтингіндегі ең жоғары 17-орынға дейін көтерілді. 2006 жылғы әлем чемпионатына жолығуға жақындап, топта Португалиядан кейін екінші орынға шықты, бірақ плей-офф матчтарында Испаниядан жалпы есеппен 2:6 ұтылды.

2010 жылғы әлем чемпионаты — Словакияның дербес құрама ретіндегі алғашқы ірі турниры. Іріктеу тобында Словения, Чехия, Солтүстік Ирландия және Польшаны артқа тастап бірінші орын алды, жолдаманы 2009 жылғы 14 қазанда Польшаны қонақта 1:0 жеңіп қамтамасыз етті. Турнирде 2010 жылғы 24 маусымда әрекеттегі әлем чемпионы Италияны 3:2 жеңіп, топтан екінші орынмен шықты; ESPN бұл матчты «эпикалық» деп атады. Нәтижесінде Италия топ соңында қалды, ал әлем чемпионаттары тарихында бірінші рет алдыңғы турнирдің екі финалисі де топтық кезеңде шеттетілді. 1/8 финалда Словакия Нидерландыдан 2:1 ұтылды, айып добынан голды Роберт Виттек матчтың соңғы соққысымен соқты.

Евро-2012 іріктеуі сәтсіз аяқталды: Македония мен Ресейге қарсы 1:0 есепті екі жеңістен кейін Армениядан 1:3, содан кейін үйде Арменияға 4 гол жіберіп жеңілу сияқты нәтижелер құраманы күрестен шығарды. Топта төртінші орын алып, барлық іріктеуде жеті гол ғана соқты және Евро-1996 сұрыптауынан бергі алғаш рет теріс гол айырмасымен аяқтады. Осыдан кейін төрт жыл жұмыс істеген бас бапкер Владимир Вайсс орнынан кетті, оның көмекшілері Михал Хипп пен Станислав Грига да нәтиже төмен болғандықтан ауыстырылды. Маусым соңында құраманы Чехословакия құрамасының бұрынғы футболшысы Ян Козак басқарды.

Евро-2016 іріктеуінде Словакия Украинаны Киевте 1:0 жеңіп бастады, 2014 жылғы 9 қазанда Испанияны 2:1 ұтып, топ жетекшісіне айналды. Топта екінші орынды иеленіп, дербес құрама ретінде тұңғыш рет Еуропа чемпионатына жолдама алды. Финалдық турнирде В топта Англия, Ресей және Уэльспен ойнады. Уэльске қарсы матчта Ондрей Дуда Словакияның Еуропа чемпионаттары тарихындағы алғашқы голын соқты (2:1 жеңіліс), сосын Ресейді 2:1 жеңіп (Владимир Вайсс пен Марек Хамшик голдары), Англиямен есепсіз тең ойнап, үздік үшінші орын иелерінің біріне айналып 1/8 финалға шықты, онда әлем чемпионы Германиядан 0:3 ұтылды.

2018 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Словакия соңғы матчта Мальтаны 3:0 жеңіп Шотландияны артқа тастады, бірақ басқа топтардағы нәтижелерге байланысты екінші орын алған командалардың ең нашары болып плей-офқа өтпей қалды.

Евро-2020-ға Солтүстік Ирландияға қонақта қиын жеңіспен жолдама алды. Е тобында Польшаны 2:1 жеңгенімен, Швециядан 0:1 ұтылып, Испаниядан 0:5 ойсырап, гол айырмасы бойынша үшінші орында қалды және алғаш рет топтық кезеңде шеттетілді. 2022 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Хорватия мен Ресейден кейінгі үшінші орынды алды, бұл барысында Кипр мен Мальтаға ұпай жіберді.

Евро-2024 іріктеуіндегі нашар нәтижелерден кейін 2022 жылғы 30 тамызда бас бапкер болып Наполидің бұрынғы бапкері Франческо Кальцона тағайындалды. Словакия іріктеуде бесінші себетке түсіп, тарихындағы ең төмен жағдайға жеткен еді. Португалия, Босния және Герцеговина, Исландия, Люксембург, Лихтенштейнмен бір топта Люксембургпен есепсіз тең ойнап бастаған құрама жеті жеңіске жетті және екі матчта ғана — Португалияға (үйде 0:1, қонақта 2:3) ұтылып, топта екінші орынмен тікелей жолдама алды.

Евро-2024 финалдық турнирінде Е тобында Бельгия, Украина және Румыниямен ойнады. 17 маусымда Франкфуртте Бельгияны 1:0 жеңіп, турнир тарихындағы ең үлкен сенсациялардың бірін тудырды. Плей-оффқа шыққан Словакия 1/8 финалда болашақ финалист Англиядан қосымша уақытта 1:2 ұтылды. Иван Шранц Евро-2024-тің үздік голшысы атағын бөлісті.

Құрама үй матчтарын Братиславадағы Техелне поле және Трнавадағы Антон Малатинский стадионында өткізеді. Жилинадағы Штадион под Дубнём 2003–2015 жылдары пайдаланылды, бірақ 2016 жылы жасанды шым төселгендіктен енді қолданылмайды. Бұрын үй ойындары Кошицедегі Вшешпортовы ареал мен Локомотива стадионында, Нитрадағы Штадион под Зобором, Дубница-над-Вагомдағы қала стадионы және Прешовтағы Татран стадионында да өтті.

Құрама әдетте Repre (Reprezentácia сөзінің қысқаша түрі) деп аталады. 2016 жылы Еуропа чемпионатына алғаш қатысу алдында федерация жаңа лақап ат ұсынды: Slovenskí sokoli («словак сұңқарлары»), ал 15 жастан 21 жасқа дейінгі жасөспірімдер құрамалары Slovenskí sokolíci деп аталды. Жанкүйерлер бұл атауды бірден қабылдамаса да, ол турнир кезінде қолданысқа кірді және бүгінде, әсіресе баспасөзде, Repre атауымен қатар жиі айтылады.

1993 жылдан бері Словакияның негізгі формасы көк түсті; 2020 жылдан бастап уақытша ақ түске ауыстырылды. Ойыншылар түгел ақ немесе түгел көк жиынтықта, кейде көк жейде мен ақ трусимен ойнады. Форманы 2012 жылғы ақпаннан 2016 жылға дейін Puma жеткізді, 2016 жылдан Nike қайта келді (бұған дейін 1995–2005 жылдары жабдықтаған), 2024 жылдан италиялық Macron бренді форма жеткізушісі болды.

Матч саны бойынша рекордшылар — Марек Хамшик пен Петер Пекарик (138 матч), ең көп гол соққан ойыншы — Марек Хамшик (26 гол). Құрама ФИФА рейтингіндегі ең жоғары 14-орынға 2015 жылғы тамызда көтерілді, ең төменгі 150-орында 1993 жылғы желтоқсанда болды. Капитан — Милан Шкриниар, 1964 жылы туған Владимир Вайсс бас бапкер.

Жолдастық жарыстарда Словакия 2000 жылы Кирин кубогын, 2004 және 2018 жылдары Король кубогын жеңіп алды, 2002 және 2004 жылдары Кирин кубогында үшінші орын иеленді. Құрама Словакияның жыл спортшысы сыйлығының командалық номинациясында 2009, 2010, 2014, 2015 және 2020 жылдары марапатталды.