Спартак (Трнава) тарихы

Атауы бірнеше рет өзгерді: ШК Рапид Трнава (1923–1939), ТСС Трнава (1939–1948), Сокол НВ Трнава (1948–1949), ТЙ Сокол Ковосмалт Трнава (1949–1953), ДШО Спартак Трнава (1953–1962), ТЙ Спартак Трнава (1962–1967), ТЙ Спартак ТАЗ Трнава (1967–1988), ТЙ Спартак ЗТС Трнава (1988–1993), 1993 жылдан бері ФК Спартак Трнава. Коммунистік билік орнағаннан кейін клуб металл өнеркәсібіне бекітіліп, Ковосмалт («металл-эмаль») деп аталды. Қазіргі атауын 1952 жылы алды.

Клуб түстері — қызыл, қара және ақ. Ерте кезден бері үй формасы қызыл-қара жолақты жейдеден тұрады, ал қонақтағы жиынтық дәстүрлі түрде толықтай ақ болды — осыдан клубтың жергілікті диалекттегі лақап аты шықты: bíli andeli, яғни «ақ періштелер». Клуб әнұраны — Il Silenzio, ол 1960 жылдардың соңынан бері әр үй матчының алдында, ойыншылар алаңға шыққанда орындалады.

Алғашқы жылдары нәтижелер тұрақсыз болды: команда екінші лигада ойнады, жоғарғы дивизионға көтерілгеннен кейін көбіне турнир кестесінің төменгі бөлігінде жүрді, ал алғашқы елеулі жетістік 1959/60 маусымда келді — 4-орын. Клубтың алтын дәуірі 1966/67 маусымда басталды: бапкер Антон Малатинскийдің командасы күзде турнир кестесін бастап тұрғанымен, маусымды үшінші орында аяқтады. Сол жылы Митропа кубогында үлкен жеңіске жетті — «Будапешт Гонвед», «Лацио» және «Фиорентинаны» ұтып, финалда венгриялық «Уйпештті» жеңді.

1960–1970 жылдары Спартак Чехословакия футболында үстемдік етті: алты маусым ішінде Чехословакияның бірінші лигасын бес рет жеңіп алды. Екінші чемпиондық Ян Гуцконың басшылығымен келді, үшінші және төртінші тақ 1970/71 және 1971/72 маусымдарда Валер Швец пен Антон Малатинскийдің қол астында жеңіп алынды, ал 1972/73 маусымдағы бесінші әрі соңғы чемпиондық алтын дәуірдің аяқталуын білдірді. Халықаралық деңгейде команда 1969 жылы Еуропа чемпиондар кубогының жартылай финалына шықты, онда «Аяксқа» екі матчтың жиынтығымен 2:3 есебімен ұтылды — бұл күні бүгінге дейін словак не чех клубының осы турнирдегі үздік нәтижесі. 1973 және 1974 жылдары Спартак ширек финалға жетті. 1976 жылы клуб ойыншысы Карол Добиаш УЕФА Еуро-1976 чемпионы атанған құрама құрамында болды.

Чехословакияның соңғы біріккен чемпионатында, 1992/93 маусымда, Спартак 16-шы, яғни соңғы орынды иеленді. Алайда 1990 жылдардың екінші жартысы Трнава футболының қайта өрлеуі саналады: 1995/96 маусымда команда үшінші орынға шықты, 1996/97 маусымда Карол Пецзенің басшылығымен клуб алғашқы словак чемпиондығына жақындады, бірақ турнирдің соңғы аптасында Кошицеге жол берді. Келесі маусымда жаңа бапкер Душан Галиспен екінші орынды, 1998/99 маусымда үшінші орынды иеленді.

2017/18 маусымда Спартак 45 жылдан кейін алғаш рет чемпион атанды: бапкер Нестор Эль Маэстроның командасы Дунайска Стреданы 2:0 жеңіп, тақты маусым аяқталуына үш тур қалғанда қамтамасыз етті. АС Тренчинге қарсы соңғы матчтан кейінгі (17 113 көрермен) тойлау автограф сессиясын, ашық автобуспен қала аралауды, отшашуды және Шомылдырушы Әулие Иоанн соборындағы салтанатты мессаны қамтыды; бұл Словакия тарихындағы ең ауқымды чемпиондық тойлауы болды. 2018/19 маусымда клуб тұңғыш рет УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңіне шығып, «Динамо» (Загреб), «Фенербахче» және «Андерлехтпен» ойнады әрі 2 жеңіс, 1 тең ойын және 3 жеңіліспен 3-орын алды. Ұлттық чемпионаттағы сәтсіз науқанға қарамастан, команда 2018/19 маусымда Словакия кубогын жеңіп алды.

2022 жылы Конференция лигасының іріктеуінде Михал Гашпариктің командасы екінші біліктілік кезеңінде «Ньютаунды» жиынтық 6:2 есебімен (4:1 және 2:1) ұтты, бірақ үшінші кезеңде поляк «Раков Ченстохова» клубынан ұтылды. 2023 жылғы Словакия кубогының финалы Антон Малатинский стадионында 15 мыңнан астам көрерменнің көз алдында өтті: 110-минутта Якуб Паур бас соққысымен есепті ашты, ал Филип Твардзик пенальтиден 3:1 есебін белгілеп, кубокты қорғауды бекітті. Жалпы клуб есебінде алты чемпиондық және тоғыз кубок бар, оның ішінде 2019, 2022, 2023 және 2025 жылдардағы Словакия кубоктары.

Клуб құрылғаннан бері үй матчтарын қала орталығында, ескі қала қабырғасының дәл артында орналасқан Антон Малатинский стадионында өткізеді. Бұрын жай ғана Спартак стадионы аталған арена 1998 жылы клуб тарихындағы ең табысты бапкер Антон Малатинскийдің құрметіне қайта аталды. Стадион 2013–2015 жылдары толық қайта жаңартудан өтті, жаңа арена 2015 жылы 22 тамызда салтанатты түрде ашылды, сыйымдылығы — 18 200 көрермен.

Спартактың жанкүйерлер тобы үлкен: клуб словак футболында үй матчтарына орташа келушілер саны бойынша тұрақты түрде бірінші орында. Негізгі ультрас тобы — Ultras Spartak. 1988 жылдан бері Спартак ультрастары чех «Баник» (Острава) жанкүйерлерімен берік достық қарым-қатынаста, сондай-ақ поляк ГКС Катовице және РОВ Рыбник клубтарының жанкүйерлерімен дос. Басты қарсыласы — Братислава «Слованы», олармен кездесу Дәстүрлі дерби деп аталады және словак футбол күнтізбесіндегі ең беделді матч саналады. Трнава өңіріндегі екінші ірі клуб ДАК 1904 (Дунайска Стреда) командасымен матч Өңірлік дерби деп аталады.

Клуб Словакия ұлттық құрамасына көптеген ойыншы берді. Соңғы онжылдықтарда жас футболшылар бірнеше маусым негізгі құрамда ойнаған соң күштірек чемпионаттарға көшіп отырды: Юлиус Шимон 1997 жылы Вена «Австриясына», Любомир Лугови 1998 жылы «Грацер АК» клубына, Эрик Сабо 2015 жылы ПАОК-қа, Адам Якубех 2017 жылы «Лилльге», Владимир Лейтнер 2000 жылы «Теплицеге», Мирослав Кархан 1999 жылы испан «Реал Бетисіне» ауысты. Кархан үшін төленген 2,3 миллион еуро клуб тарихындағы ең қымбат трансфер болды.

Спартакпен серіктес клубтар қатарында Локомотива Трнава (2016 жылдан) және ПФК Пиештяни (2020 жылдан) бар. Клуб президенті — Петер Мачо, бас бапкері — Антонио Муньос.