Удинезе тарихы

Құрылған жылы клуб Тревизода өткен FNGI турнирінде Феррараны 2:0 жеңіп жеңімпаз атанды, бірақ бұл жеңіс ресми титул саналмайды. 1911 жылы Луиджи Дал Дан бастаған бір топ гимнаст A.C. Udinese клубын құрып, оны Италия футбол федерациясына (FIGC) қосты. Жаңа команда өзінің алғашқы жолдастық кездесуінде Ювентусты 6:0 жеңді. Ресми чемпионатқа алғаш рет 1912–1913 жылдары қатысты: үш команда ойнаған Венето промоушен чемпионатында Падуаны екі рет (3:1 және 5:0) ұтып, Петраркадан кейінгі екінші орынға шықты және жоғарғы дәрежелі Prima Categoria-ға көтерілді.

1920–1921 жылғы маусым клуб тарихында Джино Беллоттоның дебютімен есте қалды: ол Удинезе құрамында 17 маусым өткізіп, клуб тарихындағы осы көрсеткіш бойынша рекордшы болып қалды. 1922 жылы Удинезе ірі клубтардың қатыспағанын пайдаланып, FIGC чемпионатына кірді және Италия Кубогының финалына жетті, онда қосымша уақытта соғылған голдан кейін Вадодан 0:1 ұтылды. 1922–1923 жылғы маусым сәтсіз болды — команда соңғы орынға түсіп, екінші дивизионға шықты. 1923 жылы клуб қарызға байланысты таралып кету қаупінде қалды: 24 тамызда AS Udinese клубы AC Udinese Friuli-ден ажыратылды, ал барлық қарызды президент Алессандро Дель Торсо өзінің кейбір картиналарын сатып төледі.

1924–1925 жылғы маусым ерекше болды: F тобында Удинезе, Виченца және Olympia River титул үшін таласты. Олимпияны қосымша кездесуде 1:0 ұтып, Виченцамен 1:1 тең түскеннен кейін тағы қосымша ойындар өткізілді. Алдымен 0:0 болды, қайта ойында Удинезе 1:2 жеңілді, бірақ Виченца Хорварт есімді венгр футболшысын құқықсыз ойынға шығарғаны үшін жеңіс Удинезеге берілді. Финалдық айналымда клуб бірінші орын алып, Парма мен бірге Бірінші дивизионға көтерілді. Бір жылдан кейін 10-шы орын алып төмендеді, чемпионат форматы өзгергендіктен жеті клубпен бірге плей-оффқа қатысты, бірақ Леньяноға ұтылып, жоғарғы дивизиондағы орнынан айырылды.

Клуб 1928–1929 жылғы маусым соңына дейін екінші дивизионда ойнады, Серия А мен Серия Б құрылған кезде үшінші дәрежеге (Terza Serie) түсіп қалды, бірақ бірінші маусымда бірден Серия Бға көтерілді. Серия Бдегі кезең тек екі жылға созылды, содан кейін команда 1938–1939 жылға дейін үшінші дивизионда (1935 жылдан Серия С) қалды. Он шақты жыл Серия Бде ойнағаннан кейін, 1947–1948 жылғы маусым соңында чемпионаттар реформасына байланысты Серия Сқа түсті, алайда қатарынан екі жоғарылау болып, Серия Бде 1949–1950 жылы екінші орын алып, тарихта тұңғыш рет Серия Аға шықты.

Серия Ада бес маусым ойнаған клуб 1954–1955 жылы тарихи скудеттоға жақындап, тек Миланнан кейінгі екінші орынға тұрақтады. Алайда 1953 жылғы 31 мамырда, чемпионаттың соңғы күнінде жасалған, екі жылдан кейін әшкереленген құқықбұзушылық үшін команда төмендетілді. Бір маусымнан кейін Серия Аға қайтып келіп, келесі жылы төртінші орын алды. Одан соң құлдырау басталды: 1961–1962 жылы Серия Бге, 1963–1964 жылы Серия Сқа түсті және онда шамамен он бес жыл қалды. Тек 1977–1978 жылғы маусымнан кейін Массимо Джакомини бастаған фриулиліктер А тобында жеңіп, Серия Бге қайтты; сол маусымда Реджинаны ұтып, Серия С Кубогын (Coppa Italia Semiprofessionisti) және Англия-Италия кубогын да иеленді.

Келесі маусымда Джакомини басшылығымен Удинезе Серия Бде жеңіп, жиырма жылдан астам үзілістен кейін Серия Аға оралды. Қайта келген жылы команда 15-орында қалып, элитада сақталды, ал Еуропада бұрынғы маусымда Серия Бде жеңген командалар үшін өткізілген Митропа кубогын (1979–1980) жеңіп алды. Кейінгі маусымдарда клуб қиындықсыз сақталып, 1982–1983 жылы алтыншы орынға шықты; ол кезде командада клуб тарихындағы ең күшті ойыншылардың бірі саналатын бразилиялық жартылай қорғаушы Зико ойнады. 1985–1986 жылғы маусым соңында клуб бәс тігу жанжалына ілінді де, 1986–1987 маусымға тоғыз ұтыс ұпайынан айырылды; маусым соңында үміт үзбей күрескенімен, Серия Бге түсіп кетті — ұпай алынбаса, команда сақталатын еді.

Кейінгі жылдары Удинезе бірнеше рет Серия Аға көтеріліп, қайта түсіп жүрді, ал 1995–1996 жылғы маусымнан бастап жоғарғы дивизионға біржола орнықты. 1996–1997 жылы Альберто Дзаккерони басшылығымен УЕФА кубогына жолдама алды, келесі маусымда Оливер Бирхоффтың 27 голының арқасында Ювентус пен Интернационаледен кейінгі үшінші орынға шықты. 2000 жылы клуб УЕФА Интертото кубогын жеңіп, халықаралық титулын иеленді. 2001 жылдың наурызында Луиджи Де Канионың орнына Лучано Спаллетти келіп, командасын соңғы алдындағы турда сақтап қалды; Рой Ходжсон мен Джанпьеро Вентураның қысқа кезеңінен кейін Спаллетти 2002–2003 маусымның басында қайта тағайындалып, шабуылшыл футбол көрсеткен клубты тағы да УЕФА кубогына шығарды. 2004–2005 жылғы маусымда алынған төртінші орын клуб тарихында алғаш рет УЕФА Чемпиондар лигасына жол ашты, ал маусым соңында Спаллетти кетуге ниетті екенін білдірді.

Келесі маусымда Удинезе Чемпиондар лигасының іріктеу айналымында Спортингті екі ойын жиынтығымен 4:2 ұтып, Панатинаикос, Вердер Бремен және Барселонамен бір топқа түсті. Винченцо Якуинтаның хет-трикімен Панатинаикосты 3:0 жеңгенімен, топта үшінші орында қалып, ұпай санынан екінші болған Вердермен бірдей көрсеткішпен плей-оффқа шыға алмады. 2007 жылдың жазында клуб бас бапкер етіп Паскуале Мариноны тағайындап, Фабио Квальярелла мен Гёкхан Инлерді сатып алды; 2007–2008 маусымда команда жетінші орын алып, УЕФА кубогына жолдама алды. 2008–2009 маусымда УЕФА кубогының топтық кезеңінен Тоттенхэмді 2:0 ұтып өтіп, Лех Познаньді 4:3, титул иесі Зенитті 2:1 жиынтық есеппен жеңді, бірақ ширек финалда Вердерден 4:6 ұтылды; сол еурокубок додасында Квальярелла сегіз гол соқты. 2008–2009 маусым басында клуб жаңа ресми сайтын және футбол клубына арналған алғашқы веб-телеарна — Udinese Channel-ді таныстырды (Италияның солтүстік-шығысында сандық эфирлік телевизияның 110-арнасы).

2009–2010 маусымда Антонио Ди Натале чемпионатта 29 гол соғып, ең жақсы бомбардир атанғанымен, команда төмендеу аймағынан құтылу үшін күресіп, 15-орында қалды; сол маусымның басты жетістігі — Италия Кубогының жартылай финалы, онда 1/8 финалда Лумеццане, ширек финалда Милан ұтылды, ал Удинезе Ромадан жиынтық есеппен 1:2 жеңілді. 2010 жылдың жазында клубқа келген Мехди Бенатия мен Пабло Армеро 2010–2011 маусымдағы жетістіктің негізі болды: алғашқы төрт ойында ұтылып, бесіншісінде тең түскеніне қарамастан, команда клуб тарихындағы ең көп ұпай жинап, төртінші орынға шықты және Чемпиондар лигасының іріктеуіне жолдама алды. Ди Натале 28 голымен 1993 және 1994 жылдардағы Джузеппе Синьоридан кейін қатарынан екі жыл капокканньере атанған тұңғыш ойыншы болды, ал бапкер Франческо Гвидолин Чемпиондар лигасына шыққан жағдайда билейтіні туралы уәдесін орындап, алаң ортасында биледі.

2011–2012 маусымда Алексис Санчес (Барселона), Гёкхан Инлер (Наполи) және Кристиан Сапата (Вильярреал) кеткеніне қарамастан, команда табысын жалғастырды: Чемпиондар лигасының іріктеуінде Арсеналдан жиынтық есеппен 1:3 ұтылып, Еуропа лигасының топтық кезеңіне түсті, ал чемпионатта 15 турдан кейін тек жеті гол жіберіп, ең сенімді қорғанысты көрсетті және маусымның соңғы күнінде Катанияны сырт алаңда 2:0 ұтып, үшінші орынды қамтамасыз етті. Жазда Квадво Асамоа мен Маурисио Исла Ювентусқа кетті, ал клуб Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шыға алмады — португалиялық Брагадан қосымша уақыттан кейінгі пенальти сериясында ұтылды. 2012–2013 маусымды команда қатарынан сегіз жеңіспен түйіндеді, онда Луис Муриэль негізгі ойыншыға айналды; Ди Натале қайта 23 гол соғып, Фиорентинадағы Габриэль Батистутадан кейін Серия Ада қатарынан төрт және одан көп маусымда 20-дан асатын гол соққан тұңғыш футболшы болды. Кейінгі жылдары Удинезе кестенің орта және төменгі бөлігінде тұрақтады; 2017–2018 маусымда қатарынан 11 ойында ұтылғаннан кейін бапкер Массимо Оддо жұмыстан кетті, оның орнына келген Игор Тудор командасын төмендеуден сақтап қалды.

Клубтың ресми түстері — қала елтаңбасындағыдай ақ және қара. XIX ғасырдың соңында жаңа құрылған Società Udinese di Ginnastica e Scherma мүшелері кеуде тұсына ақ бес бұрышты жұлдыз қадалған толық қара жейде киді, 1910-жылдары жейде екі түске тігіс бойынша тік бөлінді, кейін ақ түс басым болды. 1930-жылдардан бастап ақ-қара тік жолақты жейде тұрақты пайдаланылып келеді. Айтарлықтай өзгеріс 1980-жылдары болды: алдымен ортасында қара жолағы бар ақ жейделер, сосын кең ақ жолақты қара жейделер қолданылды, ал 1990-жылдардан бастап қарапайым дәстүрге қайтты. Клуб тарихында көптеген эмблема болды: 1979 жылы жейдеде жасыл дөңгелек ішіндегі зебра суреті пайда болды, 1980-жылдардың басында президент Ламберто Мацца кезінде Удине қаласын білдіретін қара шеврон бейнеленген ақ қалқан мен астында клуб иесі Дзануссидің Z логотипі бекітілді, ал 1981–1982 маусымда жейдеде тек ірі Z әрпі болды. Джампаоло Поццо клубты сатып алғаннан кейін Z алынып тасталды, 1992–1995 жылдары алғаш рет дөңгелек эмблема, 1995–1996 маусымда қазіргі белгі — дөңгелекке алынған, екі жағынан лавр бұтағы қоршаған қалқан пайда болды. Жанкүйерлер жейделерге фриули бүркітін қосуды бірнеше рет талап етті, бірақ клуб оған келіспеді, ал 2008 жылы Фриули-Венеция Джулияның елтаңбасын жейдеге орналастыру шешіміне жанкүйерлер қарсы шықты.

Клубтың ресми әнұраны — Конни Дель Колле орындайтын Vinci per noi (Бізге жеңіс сыйла), ол әр үй ойынының алдында Фриули стадионында ойналады; бұған дейін Дарио Дзампа орындайтын Alè Udin әні әнұран болып, оның қайырмасы фриули жанкүйерлерінің танымал шақыруына айналды. Команда 1924 жылдан 1976 жылға дейін Моретти стадионында, содан бері 25 132 орындық Фриули стадионында (Bluenergy Stadium) ойнайды. Клубтың Фриули өңірі мен төңірегінде көптеген жанкүйері бар.

Қол жеткізген негізгі жетістіктері: Серия Б чемпионы (1924–1925, 1955–1956, 1978–1979), Серия С чемпионы (1929–1930, 1948–1949, 1977–1978), Серия С Кубогының иесі (1977–1978), УЕФА Интертото кубогы (2000), Англия-Италия кубогы (1978) және Митропа кубогы (1979–1980).