Унион (Берлин) тарихы

1910 жылы команда «Унион 06 Обершёневайде» деп аталды. Екі дүниежүзілік соғыс арасындағы кезеңде клуб Берлиннің ең күшті командаларының бірі саналып, жергілікті чемпионаттарды жиі жеңіп, ұлттық деңгейде ойнады: 1923 жылы Германия чемпионатының финалына шығып, «Гамбургтен» 0:3 ұтылды. Берлин-Бранденбург чемпионы атағын 1920 және 1923 жылдары алды. Толықтай көк түсті ойын киімі өнеркәсіптік Обершёневайде зауыттарындағы жұмысшы киімін еске салғандықтан, команданы Schlosserjungs (слесарь балалар) деп атады; жанкүйерлердің «Айзерн Унион!» деген ұраны да осы тұста пайда болды. Клуб құрылғаннан бері «Виктория 89», «Блау-Вайс 90», БСВ 92 немесе «Теннис Боруссия» секілді орта таптық тектегі жергілікті клубтардан ерекшеленетін жұмысшы бейнесін сақтады.

1933 жылы неміс футболы қайта құрылғаннан кейін команда Берлин-Бранденбург гаулигасында ойнады, 1935 жылы төмен түсіп, 1936 жылы қайта көтерілді. 1940 жылы В тобында бірінші болып, «Блау-Вайс 90»-ды екі матчта (1:2, 3:0) ұтып, дивизион чемпионы атанды, бірақ ұлттық плей-оффтың топтық кезеңінде Вена «Рапидінен» (2:3, 1:3) ұтылды. 1942 жылы тағы төмен түсіп, соғыс салдарынан қысқартылған 1944/45 маусымында ойнады.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін одақтас әкімшіліктер Германиядағы барлық ұйымдарды, оның ішінде спорт бірлестіктерін таратты. 1945 жылдың соңында SG Oberschöneweide спорт қоғамы құрылып, соғыстан кейін ұйымдастырылған қалалық лигада ойнады; 1946 жылы жаңа Берлин оберлигасына іліге алмағанымен, 1947 жылы жоғарылап, бірден дивизион чемпионы болды және 1948/49 жылдары SG Union Oberschöneweide атауымен клуб мәртебесін қайтарды. 1949/50 маусымында Берлинде екінші орын алып, ұлттық финалдық кезеңге жолдама алды, бірақ Кеңес әкімшілігі команданың сапарға шығуына рұқсат бермеді. Осыдан кейін клуб екіге жарылды: ойыншылар мен жаттықтырушылардың көбі батысқа көшіп, «Спорт-Клуб Унион 06 Берлин» құрды, ол Килде «Гамбургпен» жоспарланған плей-офф матчын өткізіп, 0:7 жеңіліп қалды. Батысқа көшкендердің бір бөлігі кейін «Берлинер Балшпил-Клуб Зюдост» атты үшінші команда ұйымдастырды. Батыстағы команда 1961 жылы Берлин қабырғасы салынғанға дейін күшті болып, «Олимпиаштадионға» көп көрермен жинады; қала бөлінгеннен кейін ББЦ «Зюдост» төменгі дивизиондарға түсіп кетті.

Клубтың шығыстағы тармағы бірнеше рет атауын өзгертті: «Унион Обершёневайде» (1950), БСГ «Мотор Обершёневайде» (1951), СК «Мотор Берлин» (1955), ТСК «Обершёневайде» (1957), ТСК «Берлин» (1963) және ақыры 1966 жылы 1. ФК Унион Берлин. Клуб 1965 жылғы желтоқсан — 1966 жылғы қаңтарда шығысгермандық футбол қайта құрылып, он арнайы футбол клубы ашылған кезде дүниеге келді. Бастапқыда ТСК «Берлиннің» футбол бөлімі есепке алынбаған, Шығыс Берлинде АСК «Форвертс» пен СК «Динамо» негізінде екі клуб қана жоспарланған еді. Екеуі де қарулы органдармен байланысты болғандықтан, ФДГБ кәсіподақтарының төрағасы, СЕПГ политбюро мүшесі Херберт Варнке жұмысшылар үшін үшінші, «азаматтық» клуб ашуды талап етті; оны СЕПГ политбюро мүшесі, Шығыс Берлиндегі бірінші хатшы Пауль Вернер де қолдады. Клуб 1966 жылы 20 қаңтарда Обершёневайдедегі Карл Либкнехт атындағы трансформатор зауытының клубында өткен жиналыста құрылды, оны Кёпеник аудандық хатшысы Ханс Модров ұйымдастырды, ашылу жиналысында Вернер сөз сөйледі. Тұңғыш президент — VVB Hochspannungsgeräte und Kabel бірлестігінің бас директоры Вернер Отто болды. «Унион» құрылған кезде ДДР оберлигасында ойнамаған жалғыз клуб болса да, элиталық клубтар қатарына қосылды; ол мемлекет есебінен қаржыландырылды, барлық шешім орталық спорт агенттігі ДТСБ-ға есеп беріліп отырды. 1975 жылы Варнкенің орнына ФДГБ төрағасы болған Харри Тиш өз қолдауын «Ханза Ростокқа» бергендіктен, клуб бұдан кейін Шығыс Берлиндегі СЕПГ аудандық басқармасы мен KWO, TRO, WF секілді жергілікті мемлекеттік кәсіпорындарға сүйенді.

Шығыс Германия кезеңінде «Унион» Штазиге қатысты БФК «Динамомен» қатты бақталастықта болды. «Динамо» 1979–1988 жылдары қатарынан он чемпиондық алғанда, «Унион» ДДР оберлигасы мен ДДР лигасы арасында жүрді. Дегенмен клуб 1968 жылы «Карл Цейсс Йенаны» 2:1 ұтып, ДДР кубогын (ФДГБ кубогы) иеленді; 1986 жылғы екінші финалда Лейпциг «Локомотивінен» 1:5 жеңілді. 1989 жылы DEFA мемлекеттік киностудиясы «Унион» жанкүйерлері туралы «Ал жұма күндері — Жасыл тозақта» деген деректі фильм түсірді, онда 1987/88 маусымындағы үй және қонақтағы матчтар көрсетілген.

1990 жылы Германия біріккеннен кейін команда алаңда жақсы ойнағанымен, қаржылық жағынан күйреуге жақын келді: 1993 және 1994 жылдары дивизионын жеңсе де, қаржылық жағдайына байланысты Екінші Бундеслигада ойнауға лицензия алмады, 1997 жылы қайтадан банкроттық қаупіне тап болды. 2000/01 маусымында болгар маманы Георги Василевтің қолбасшылығымен «Норд» регионаллигасында жеңіп, бір дивизион көтерілді және қаланың екінші танымал командасына айналды. Сол жылы клуб Германия кубогының финалына шығып, «Шальке 04»-тен 0:2 ұтылды, УЕФА Кубогында екінші раундқа дейін жетіп, болгарияның «Литекс Ловечінен» ұтылды. 2004/05 маусымында үшінші дивизионға, 2005/06-да төртінші дивизионға түсіп, бірден оберлига чемпионы атанып қайтты. 2008/09 маусымында «Унион» жаңа 3-лиганың негізін салған клубтардың бірі болып, оның тұңғыш чемпионы атанды және 10 мамырда Екінші Бундеслигаға жолдама алды. 2011 жылы клуб президенті Дирк Цинглердің әскери қызметте үш жыл бойы Штазидің әскерилендірілген құрамы — Феликс Дзержинский атындағы полкте болғаны белгілі болып, дау туды; Цинглер полктің Штазиге қатысын алдын ала білмегенін айтты.

2018 жылы 1 маусымда бас бапкер болып швейцариялық Урс Фишер тағайындалды. Команда 2018/19 маусымында ауыспалы матчтарда «Штутгартты» ұтып, тарихында тұңғыш рет Бундеслигаға шықты; жеңістен кейін жанкүйерлер алаңға басып кірді, бірақ ешкім зардап шекпеді. «Унион» бұрынғы Шығыс Берлиннен Бундеслигаға шыққан бірінші, бүкіл бұрынғы ГДР аумағынан Дрезден «Динамосы», «Ханза», ВфБ «Лейпциг», «Энерги Коттбус» және «РБ Лейпцигтен» кейінгі алтыншы клуб болды. Бундеслигадағы тұңғыш голды Себастьян Андерссон «Аугсбургпен» 1:1 ойында соқты, ал алғашқы жеңісті клуб 2019 жылғы 31 тамызда үй алаңында Дортмунд «Боруссиясын» 3:1 ұтып алды. Дебют маусымында команда 11-орынды иеленді, Андерссон 12 гол салды.

2021 жылғы 22 мамырда «Унион» үй алаңында «РБ Лейпцигті» 2:1 ұтып (Макс Крузе 92-минутта жеңіс голын соқты), жетінші орын алды және алғашқы УЕФА Конференция лигасына жолдама алды — бұл жиырма жылдағы тұңғыш еуропалық жорық болды. Келесі маусымда бесінші орынға шығып, Еуропа лигасына іліккен клуб онда 1/8 финалға дейін жетті. 2022/23 маусымында соңғы турда «Вердер Бременді» 1:0 ұтып, төртінші орын алды және тарихында бірінші рет УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шықты. 2023/24 маусымы сәтсіз басталып, команда қатарынан 14 ресми матчта жеңіске жете алмады, соның салдарынан Урс Фишермен өзара келісім бойынша жолдары ажырады; маусым соңында «Бохум» мен «Кёльннен» жеңіліп, 16-орынға түсті, бірақ қорытынды турда қосымша уақытта «Фрайбургты» 2:1 ұтып, Бундеслигада қалды.

«Ан дер Альтен Фёрстерай» стадионы 1920 жылдан бері клубтың үйі. Бұрынғы алаңында тұрғын үй салынғандықтан, «Унион Обершёневайде» Кёпеник ауданының солтүстік-батысына көшті; жаңа стадион 1920 жылдың тамызында Германия чемпионы 1. ФК «Нюрнбергпен» матчпен (1:2) ашылды, ал алаңдағы алғашқы ойын сол жылдың 17 наурызында «Виктория 89»-бен өткен. 1966 жылы ДДР оберлигасына шыққаннан кейін арена кеңейтілді: 1970 жылы Гегенгераде трибунасы көтерілді, 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басында сыйымдылық 22 500 орынға жетті, бірақ қарапайым нысан тез тозды. 2008 жылдың ортасында клуб стадионды жаңғыртуды шешті, қаражат тапшы болғандықтан жұмысты жанкүйерлер өздері атқарды: 2000-нан асқан жанкүйер 140 000 жұмыс сағатын арнады. Құрылыс кезінде команда «Фридрих-Людвиг-Ян-Спортпаркта» ойнады. Жаңартылған арена 2013 жылғы 12 шілдеде Шотландия чемпионы «Селтикпен» жолдастық матч арқылы ашылды; ол Берлиндегі таза футбол стадиондарының ең үлкені саналады және 22 012 адамды қабылдайды, оның 3617-сі отыратын орын, қалғаны тұратын трибуна. 2017 жылы сыйымдылықты 37 000-ға дейін ұлғайту жоспары жарияланғанымен, көлік инфрақұрылымына байланысты жоба кейінге ығысып, 2025 жылдың қарашасында клуб жобаның 32 500 орындық нұсқасымен жалғасатынын хабарлады: бұл кезеңде команда бір маусым «Олимпиаштадионда» ойнап, 2028 жылы кеңейтілген аренаға қайтады деп жоспарланды. Конференция лигасындағы матчтарды клуб УЕФА тұратын трибуналарға тыйым салғандықтан «Олимпиаштадионда» өткізді, Еуропа лигасында өз аренасына қайтты, ал Чемпиондар лигасы кезінде билетке сұраныс шектен шыққандықтан (үш үй матчына арналған 120 000 билет бір күнде сатылып кетті) өз қалауымен қайтадан «Олимпиаштадионды» таңдады.

«Унион» көптеген ерекше жанкүйер бастамалары арқылы Еуропа футболында «культ» клубы атанды. 2004 жылдың мамырында жанкүйерлер «Унион үшін қан бер» науқанын өткізіп, Берлин ауруханаларына қан тапсырып, ол үшін алған ақшаны клубқа берді — жиналған қаражат клубтың төртінші дивизион лицензиясын алуына жетті. 2014 жылы клуб жанкүйерлерге әлем чемпионаты кезінде өз диванын стадионға алып келуді ұсынды: үлкен экран алдында алаңға 800-ден асқан диван қойылды, бұл идея 2015 жылы Барселонада өткен The Stadium Business Summit-те Fan Experience Award сыйлығын алды. Клубтың ресми әні — Нина Хагеннің 1998 жылы жазылған «Айзерн Унион» композициясы, оның 2006 жылы Rammstein әнінен алынған кіріспесі қосылды. 2003 жылы 89 жанкүйердің бейресми жиынынан бастау алған дәстүрлі Рождестволық ән айту кешіне 2013 жылы 27 500 адам келді. Клубтың рәміздік кейіпкері — 2000 жылы таныстырылған Риттер Койле. 2014 жылы жанкүйерлер туралы «Унион — өмір бойы» деректі фильмі шықты.

Шығыс Германия кезінде «Унион» бақталастықты БФК «Динамомен», сондай-ақ ДДР оберлигасынан бері «Ханза Росток», Дрезден «Динамосы» және «Магдебургпен» жалғастырды. Берлиннің екі ірі клубы «Унион» мен «Герта» арасында бақталастық әлдеқайда бәсең: бөлінген қала кезінде екі клуб жанкүйерлерінің арасында ынтымақ қалыптасып, 1970-жылдары алғашқы тікелей байланыстар пайда болды, «Шпрееде екі-ақ команда бар — Унион мен Герта БСК» деген ұрандар танымал болды. Екі команда тұңғыш рет 1990 жылғы 19 қаңтарда Берлиндегі зал турнирінде кездесіп, «Герта» 3:2 жеңді. 1990 жылғы 27 қаңтарда, қабырға құлағаннан 79 күн өткенде, «Олимпиаштадионда» 52 000 көрермен алдында өткен жолдастық матчта «Герта» 2:1 ұтты. Ресми матчта клубтар алғаш рет 2010 жылғы 17 қыркүйекте Екінші Бундеслигада кездесіп, 1:1 ойнады, ал жоғары дивизиондағы тұңғыш дербиде 2019 жылғы 2 қарашада Себастьян Полтердің 87-минуттағы пенальтиден соққан голы «Унионға» 1:0 жеңіс әкелді. Соңғы жылдары клуб «РБ Лейпцигпен» де қарсылық танытып жүр: 2011 жылы «Унион» инвесторлық үлгіге қарсы үгіт жүргізіп, маусым алдындағы жолдастық матчты болдырмады, 2014 жылы және Бундеслигадағы тұңғыш ойында 2019 жылы жанкүйерлер матчтың алғашқы 15 минутында үнсіз наразылық акциясын өткізді.

Клуб тарихындағы ең көп гол соққан ойыншы — 213 матчта 87 гол салған Карим Беньямина; оның рекордын біреу бұзғанға дейін «Унионда» 22-нөмірлі ойын жейдесі пайдаланылмайды. Беньяминаның қоштасу кешіне, сол дәуірдің тағы бір белгілі ойыншысы Торстен Маттушкамен бірге, 14 000-нан астам жанкүйер жиналды. Клубта әр кезде Йорг Хайнрих, Роберт Хут, Марко Ремер, Сергей Барбарез, Себастьян Полтер, Макс Крузе, Кристиан Гентнер, Тайво Авонийи, Себастьян Андерссон, Юлиан Рюрсон, Шералдо Беккер сынды ойыншылар өнер көрсетті. Клубтың әйелдер командасы 1969 жылдың қыркүйегінде құрылып, Берлиндегі тұңғыш және Шығыс Германиядағы алғашқы әйелдер командаларының бірі болды; қарсылас табылмағандықтан алғашында клубтың жасөспірімдер құрамдарымен ойнады, тұңғыш матчын 1970 жылғы 17 қаңтарда 1:7 есебімен ұтылды. 1971 жылы команда KWO Берлин құрамына қосылып, 1990 жылдың маусымында KWO «Унионмен» біріктірілді.