Университатя (Крайова) тарихы

Крайовада футбол 1921 жылы басталды: сол кезде қаланың алғашқы екі командасы — Крайован Крайова мен Ровине Гривица Крайова құрылды. 1940 жылы бұл екі клуб бірігіп, соғыс аралығындағы Румынияның табысты командаларының біріне айналған ФК Крайова пайда болды, ол қаладағы бірінші чемпион команда болды, бірақ 1942–43 жылғы титулды Румыния футбол федерациясы мен кәсіби лига ресми деп танымайды.

Крайовада жоғары білім жүйесі қалыптасқаннан кейін, 1948 жылы оқытушылар мен студенттер тобы CSU Крайова спорт клубын құрды. Клубта жеңіл атлетика, волейбол, қол добы, үстел теннисі және шахмат бөлімдері болды, футбол бөлімі Халық ағарту министрлігі мен Румыния студенттерінің ұлттық одағының қарауында UNSR Крайова деген атпен ашылып, аудан чемпионатына қосылды. Алғашқы ресми матч 1948 жылғы 5 қыркүйекте Филиашта өтті: бас бапкер Николае Положинскийдің ақ-көк жейде киген командасы CFR Филиашқа 3:6 есебімен жеңілді. 1950 жылы футбол бөлімі бас клубтың атауымен CSU Крайова аталды, 1953 жылы Штиинца Крайова, 1962 жылы CSO Крайова болып өзгерді, ал 1966 жылдың жазында Университатя Крайова деген атауға көшті. Соған қарамастан жанкүйерлер әнұрандарында Штиинца атауын сақтап қалды және ұтылған кездерде «Хей, хей, хай Штиинца!» деп шырқайды.

Клуб алғаш рет 1954 жылы Крайова өңірлік чемпионатын жеңіп, Арадта өткен турнирден кейін Дивизия B-ға шықты, бірақ бір маусымнан соң қайта құлады. 1957–58 жылы Дивизия C-нің III сериясында Унире Рымнику-Вылчамен бірдей ұпай жинап, гол арақатынасының артықтығымен екінші дивизионға көтерілді. 1960–61 жылы Дивизия B-де екінші орын алды, ал 1963–64 жылы Николае Оцелянудың басшылығымен I серияны жеңіп, тарихында алғаш рет Дивизия A-ға шықты. Элитадағы бірінші маусымы ауыр болды: команда 11-орында тұрақтап, құлаудан бір ұпаймен құтылды. Кейінгі жылдары нәтижелер тұрақсыз болса да, клуб жоғарғы дивизионда қалып, 1966–67 жылы үшінші, 1969–70 жылы төртінші орын алды.

1970 жылдардағы құрам Ион Облеменко, Петре Деселнику, Теодор Цэрэлунга, Лучиан Стрымбяну және Думитру Марку сынды ойыншылардың төңірегінде құрылды. 1972–73 жылғы маусымда Крайова Динамо (Бухарест) командасымен бірдей ұпай жинап, гол арақатынасы бойынша чемпиондықтан айырылды. Сол кезде команданың құрғақ жанкүйері, ақын Адриан Пэунеску клубқа «Ұлы махаббаттың чемпионы» деген ат берді. 1973–74 жылы Константин Церняну мен Константин Оцет бапкерлік еткен Университатя Динамодан бір ұпай алда келіп, алғашқы чемпиондығын жеңіп алды — бұл Еуропадағы университет командасы иеленген бірінші ұлттық титул болды. Динамо коммунистік режимнің қолдауындағы команда саналғандықтан, Крайова халықтың және таза футболдың өкілі ретінде қабылданып, лақап аты кеңінен танылды. 1974–75 жылы клуб еуропалық кубоктарда тұңғыш рет ойнады: Чемпиондар кубогында швед Отвидаберг командасынан екі матчтың жиынтығымен 3:4 есебімен ұтылды. 1976–77 жылы Облеменконың соңғы маусымында Стяуа (Бухарест) құрамасын финалда жеңіп, Румыния Кубогын тұңғыш иеленді, келесі жылы Олимпия Сату-Мареді ұтып, жетістігін қайталады.

1979–1991 жылдардағы кезең Крайова Максима деп аталды. Бұл ұрпақта Илие Балачи, Родион Кэмэтару, Костикэ Штефэнеску, Золтан Кришан, Ион Джеолгэу, Аурел Белдяну, Костикэ Доносе, Силвиу Лунг ойнады және олар Румыния құрамасының негізін құрады. 1979–80 жылы Валентин Стэнеску мен Ион Облеменконың басшылығымен клуб екінші рет ел чемпионы болды; УЕФА Кубогында Винер SC мен Лидс Юнайтедті шығарып, үшінші айналымда Боруссия Мёнхенгладбахтан жиынтық есеппен 1:2 ұтылды. 1980–81 жылы команда чемпионат пен кубокты бірге алып, тарихи «дубль» жасады. 1981–82 жылғы Чемпиондар кубогында Олимпиакос пен КБ-ны шығарып, ширек финалда Бавария (Мюнхен) алдында жиынтық есеппен 1:3 тоқтады — бұл сол кездегі румын футболы үшін тарихи жетістік болды. 1982–83 жылғы УЕФА Кубогында Константин Оцет пен Николае Иванның шәкірттері Фиорентина, Бордо және Кайзерслаутернді ұтып, Румыния тарихында алғаш рет еуропалық жарыстың жартылай финалына шықты; онда екі мәрте еуропа чемпионы Бенфикамен екі матчта да тең түсіп, қонақта соғылған гол есебінен жарыстан шықты. 1980 жылдардың қалған бөлігінде клуб чемпионатта үнемі үшінші-бесінші орындарда болып, еуропалық кубоктарда Реал Бетис, Олимпиакос, Монако және Галатасарайды шығарды, бірақ үшінші айналымнан аса алмады; 1985 жылы кубок финалында Стяуадан 1:2 ұтылды. 1990–91 жылы Сорин Кырцу мен Штефан Чоакэның басшылығымен команда чемпиондық пен кубокты қатар жеңді. Крайова — Англия, Франция, Германия, Италия және Испания сияқты бес жетекші чемпионаттың әрқайсысының өкілін еуропалық кубоктарда шығарған жалғыз румын клубы.

1991 жылы CS Университатя Крайова спорт клубы футбол бөлімін таратты, жекешелендіруден кейін лигадағы орынды Fotbal Club Университатя Крайова алды. Ол клуб 1993 жылы Румыния Кубогын жеңіп, 1994, 1998 және 2000 жылдары финалда ойнады, бірақ 1990-шы жылдар мен 2000-шы жылдардың басындағы нашар басқару 2005 жылы құлауға алып келді — бұл Дивизия A-да қатарынан 41 жыл өткізген кез болатын. 2011 жылғы 20 шілдеде Румыния футбол федерациясы бұрынғы бапкер Виктор Пицуркэмен дауды азаматтық соттан қайтармағаны үшін клубты жарыстардан шеттетті, бұл шешім 2012 жылғы 14 мамырда федерацияның бас жиналысында бекітілді, ойыншылар еркін агент деп жарияланды.

2013 жылдың жазында Крайованың жергілікті билігі Павел Бадяның қолдауымен Club Sportiv U Craiova SA арқылы спорт клубының футбол бөлімін қайта құрды. Жаңа құрылым Университатяның барлық жетістіктеріне мұрагер деп танылды: бұны 2016 жылғы сот шешімі, 2017 жылғы қарашада кәсіби лига, ал 2023 жылғы 10 шілдеде Тимишоара апелляциялық соты 1990–91 маусымның соңына дейінгі тарихи мұраның CS U Крайоваға тиесілі екенін нақтылап растады; дегенмен бұл титулдарды қайта құрылған FC U Крайова да иеленбекші. Клуб 2013 жылғы 14 тамызда федерацияға уақытша тіркеліп, Лига II-ге қосылды және маусымды 27 тамызда кубокта Пандурий II Тыргу-Жиуды 6:1 ұтумен бастады. 2014 жылы 23 жылдық үзілістен кейін Лига I-ге көтерілді. 2016–17 жылғы төртінші орын еуропалық кубоктарға жол ашты, бірақ Еуропа лигасының үшінші біліктілік айналымында Милан жиынтық есеппен 3:0 басып өтті. 2018 жылғы 27 мамырда Бухаресттегі «Арена Национале» стадионында Германштадты 2:0 ұтып, қайта құрылғаннан кейінгі алғашқы тұлғасын — Румыния Кубогын иеленді, ал 2018 жылғы Суперкубокта өз алаңында ЧФР Клужға 0:1 ұтылды. 2019–20 жылы клуб чемпионаттың екінші орнында аяқтады: соңғы айналымда ЧФР Клужға өз алаңында 1:3 жеңілді, есепті 11-минутта Дан Нистор ашқан еді. 2020–21 жылы қайтадан кубокты, 2021 жылы тарихындағы бірінші Суперкубокты жеңді.

2025 жылғы 28 тамызда Конференция лигасының плей-офф айналымында Истанбул Башакшехирді өз алаңында 3:1, жиынтық есеппен 5:2 жеңіп, клуб алғаш рет еуропалық жарыстың топтық (лига) кезеңіне шықты. 2025–26 маусымында Крайова тарихи «дубль» жасады: Румыния Кубогының финалында Университатя Клужды 0:0-ден кейін айып добымен ұтып, кейін чемпионаттың соңғының алдындағы айналымында сол қарсыласты 5:0 басып, 1990–91 жылдан кейінгі тұңғыш чемпиондығын жеңіп алды. Барлығы клуб бес мәрте ел чемпионы (1973–74, 1979–80, 1980–81, 1990–91, 2025–26), сегіз мәрте Румыния Кубогының (1976–77, 1977–78, 1980–81, 1982–83, 1990–91, 2017–18, 2020–21, 2025–26) және екі мәрте Суперкубоктың (2021, 2026) иесі, сондай-ақ екінші дивизионды екі рет, үшінші дивизионды бір рет жеңген.

Команда өз матчтарын «Ион Облеменко» стадионында өткізеді. Бастапқыда Орталық стадион деп аталған көпмақсатты арена 1967 жылғы 29 қазанда Румыния мен Польша ұлттық құрамаларының 2:2 аяқталған кездесуімен ашылған, оның сыйымдылығы 25 252 орын болды. Онда Крайова Максима дәуірінің басты кездесулері — 1981–82 жылғы Чемпиондар кубогының Бавария (Мюнхен) қарсы ширек финалы және 1982–83 жылғы УЕФА Кубогының Бенфикамен жартылай финалы өтті. 1996 жылы клубтың белгілі ойыншысы Ион Облеменко қайтыс болғаннан кейін арена оның атымен аталды, 2008 жылы ірі жөндеуден өтіп, 2015 жылы толық бұзылды. 30 929 орындық жаңа «Ион Облеменко» стадионы 2017 жылғы 10 қарашада Университатя мен чех Славия (Прага) командасының жолдастық матчымен ашылды.

Клубтың ойын түстері — ақ пен көк. Лақап аттары көп: Ақ-көктілер, Жувеций (Олтения халқы), Штиинца (Ғылым), Ұлы махаббаттың чемпионы, Бэние арыстандары және Студенттер. 2016 жылғы сауалнамаға сәйкес, Крайова FCSB мен Динамо (Бухарест) командаларынан кейін Румынияда жанкүйерлері ең көп үшінші клуб; оны негізінен Крайова мен Олтения өңірінде, сондай-ақ Сибиу, Арджеш және Тимишоара төңірегінде қолдайды. 2013 жылы Университатяның тарихына таласқан екі клубтың жағдайы белгісіз болғандықтан жанкүйерлер арасында жік туды: Sezione Ultra' 2000 және Utopia топтары CS Университатяны, Praetoria мен Ultras 2004 FC U-ды қолдады, кейін 2017 жылы Ultras Craiova 2004 бейтарап қалды. Соңынан Peluza Nord Craiova төңірегінде жаңа топтар пайда болды. Клубтың басқа командалармен ресми достық қатынасы жоқ, бірақ жанкүйерлері Наполи мен Поли Тимишоара тарапкерлерімен жиі тіл табысады.

Клубтың басты қарсыласы — Динамо (Бухарест). Бақталастық 1972–73 маусымның соңында, екі команда бірдей ұпай жинап, титул гол арақатынасының артықтығымен Динамоға берілгенде күшейді. 2004 жылғы 21 қазанда Крайова мен Динамо матчында жанкүйерлер көшбасшысы алаңға кіріп, Крайовадан Динамоға көшкені үшін сатқын саналған Клаудиу Никулескуға клуб шарфын тастап кеткені де бақталастықты арттырды. Одан басқа Штиинца астананың Стяуа, FCSB және Рапид клубтарымен, жергілікті деңгейде Экстенсив Крайова, сондай-ақ 2013 жылдан бері Университатяның тарихына таласатын FC U Крайовамен бақталасады. Николае Чаушескудың қолдауына байланысты ФК Олт Скорничешти де бақталас саналды, 2010 жылдары Олтенияның басқа командасы Пандурий Тыргу-Жиумен, сондай-ақ шешуші матчтарда ФК Арджеш Питештимен қарсыласу пайда болды.

Клуб ойыншылары ірі халықаралық турнирлерде Румынияны және басқа елдерді жиі таныстырды. 1984 жылғы Еуропа чемпионатында Румыния құрамасында Родион Кэмэтару, Мирча Иримеску, Силвиу Лунг, Николае Негрилэ, Костикэ Штефэнеску, Аурел Циклану және Николае Унгуряну ойнады, 1990 жылғы әлем чемпионатында — Адриан Попеску, Георге Попеску және Эмил Сэндой. Кейінгі жылдары клуб ойыншылары 2015 және 2023 жылғы Африка Кубогына, 2024 жылғы Еуропа чемпионатына (Никушор Банку және грузин Анзор Меквабишвили) және 2025 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогына қатысты.