Викинг (Ставангер) тарихы

Алғашқы жылдары клуб негізінен жергілікті кездесулерге қатысты, ал 1930 жылдардан бастап ұлттық деңгейде танылды. 1933 жылы кубок финалына шығып, Мьёндаленнен жеңілді. Осы онжылдықта клубтың белгілі ойыншылары қалыптасты: Норвегия құрамасымен 1936 жылғы Олимпиадада қола жүлде алған Рейдар Кваммен, ұлттық құрамада ойнаған оның ағасы Артур Кваммен, кейін клуб әнұранының сөзін жазған Бернхард Лунд.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Викинг 1950 жылдары Норвегия футболының жетекші командасына айналды: 1953 жылғы кубок финалында Лиллестрёмді, 1959 жылғы финалда Сандефьордты жеңіп, 1957–1958 жылдары лига чемпионы атанды. Бұл буынның басты ойыншысы — ұзақ жыл қақпаны қорғаған Сверре Андерсен, сондай-ақ ұлттық құрамаға шақырылған Эдгар Фалк, Рольф және Коре Бьёрнсен, Асбьёрн Шерпе, Лейф Николайсен. 1959 жылы клубта жас Улав Нильсен жол бастады. Клубтың көрермен рекорды да сол кезден: 1959 жылғы кубоктың жартылай финалында Викингтің Оддты 4:0 жеңгенін 18 892 адам көрді.

1970 жылдары клуб норвег футболында үстемдік құрды: 1972 жылдан 1975 жылға дейін қатарынан төрт чемпиондық, ал 1979 жылы лига мен кубокты қоса алып, дубль жасады. Осы табыстың негізін салған деп 1972 жылғы бас бапкер Кьелль Шоу-Андреассен есептеледі — ол ұжымдық ойын идеяларын енгізіп, жылдам, шабуылға шығатын шеткі қорғаушылар Сигбьёрн Слиннинг пен Анбьёрн Экеландты жаңаша пайдаланды. Алайда команда жыл сайын бапкерін ауыстырды: келесі чемпиондықтарға Сверре Андерсен, Стюарт Уильямс және Улав Нильсен, 1979 жылғы жеңіске Тони Кнапп жетекшілік етті. Алаңда Улав Нильсен басты рөл ойнап, «Улав Викинг» атанды, ал жарты қорғаушы Свейн Квиа бірнеше мәрте Норвегияның жылдың үздік футболшысы атағын алды.

1980 жылдар да жақсы басталды: Кьелль Шоу-Андреассен қайта келіп, командаға 1982 жылғы чемпиондықты сыйлады, клуб 1981 және 1984 жылдары лигада, 1984 жылы кубокта күміс жүлдеге ие болды. Осы кезеңде Бьярне Бернтсен, Эрик Торстведт, Пер Хенриксен және басқа ойыншылар өсті. Бірақ онжылдықтың ортасында клуб екінші дивизионға түсіп қалды, 1987 жыл ең сәтсіз маусым болды — Викинг екінші дивизионда 8-орында қалды, ал жергілікті бақталасы Брюне кубок жеңіп алды. Клубты құтқаруға швед бапкері Бенни Леннартссон, ойыншылар Кьелль Йоневрет пен Пер Холмберг келді. 1988 жылғы соңғы турда Вардқа қарсы ойында Альф Коре Твейт 95-минутта таласты пенальти ұтып алды, Арильд Равндал оны жүзеге асырып, жоғарғы дивизионға жолдама әперді; бұл кездесу «Хаугесундтағы кереметі» атанды. Жаңа дәуір басталып, клуб 1989 жылы кубокты, 1991 жылы чемпиондықты жеңіп алды.

1991 жылғы чемпион құрамның жас ойыншыларының көбі үмітті ақтамады, 1992 жылы жаңа бапкер Арне Ларсен Экланн тұсында клуб түсіп кете жаздады, маусым ортасында команданы қабылдаған Бьярне Бернтсен жоғарғы дивизиондағы орынды сақтап қалды. 1990 жылдары Викинг медаль үшін таласқанымен, чемпиондықта Русенборгқа бәсеке бола алмады. Бұл кезең норвег футболында ойыншы экспортының уақыты болды: клуб 1996 жылы шабуылшы Эгиль Эстенстадты Саутгемптонға 900 мың фунтқа, 1997 жылы қақпашы Томас Мюрені Эвертонға 800 мың фунтқа сатып, айтарлықтай қаржы тапты. Еуропалық сахнада 1999–2000 жылдардағы УЕФА Кубогында Спортинг (Лиссабон) шығарылды.

2000 жылы Бенни Леннартссон Поуль Эрик Андреасеннің орнына қайта келді: екі қола жүлде, 2001 жылғы кубок және УЕФА Кубогында 2002–2003 маусымда Челсиден асып түсу осы кезеңнің жемісі болды. 2004 жылдың басында клуб Йоттоваген ауданындағы жаңа Викинг Стадионға көшті, сол тұста команданы ағылшын Рой Ходжсон басқарды; 2005 жылғы бесінші орын және 2005–2006 жылдардағы УЕФА Кубогының топтық кезеңіне шығу осы жылдарға сәйкес келеді. Бұл кезеңнің көрнекті ойыншылары — Бреде Хангеланн, Эгиль Эстенстад, Петер Коптефф, Фроде Хансен. Ходжсон 2005 жылдың соңында Финляндия құрамасына кетті, орнына Том Праль келді. 2006 жылғы маусым өте сәтсіз басталды, жеті тур қалғанда команда кестенің соңында тұрды; Том Нордли үш айлық келісімшартпен шақырылып, соңғы турда Викинг үй алаңында лига күмісі Браннды 5:0 жеңіп, жоғарғы дивизионда қалды. 2006 жылдың 22 қарашасында бас бапкер болып Уве Рёслер тағайындалды: 2007 жылы клуб қола алды, бірақ келесі маусымдар сәтсіз шықты — 2008 жылы 6-орын, 2009 жылы 10-орын, УЕФА Кубогында фин Хонкасынан күтпеген жеңіліс, 2009 жылы кубокта Брюнеден ұтылу. Рёслер 2009 жылдың 18 қарашасында қызметінен кетті.

2009 жылдың желтоқсанында клубты Норвегия құрамасының бұрынғы бапкері Оге Харейде басқарды, бірақ жүлде әперместен 2012 жылдың 9 маусымында жұмыстан босатылды. Оның орнына 1988–1990 жылдары Викингте ойнаған Кьелль Йоневрет келіп, клубтың қаржылық жағдайы ауырлағанына қарамастан төрт жылдан астам уақыт қанағаттанарлық нәтиже көрсетті; 2016 жылғы маусымнан кейін келісімшарт өзара уағдаластықпен бұзылды. 2016 жылдың 24 қарашасында бас бапкер болып ағылшын Иан Бёрчнелл тағайындалды, бірақ 2017 жылғы маусым бүкіл бойы құлау аймағында өткен ауыр маусым болды; клуб бірінші дивизионға түскеннен кейін ол маусым соңына екі ойын қалғанда қызметінен айырылды, соңғы екі кездесуде команданы көмекші бапкер Бьярте Лунде Орсхейм басқарды.

2017 жылдың 19 желтоқсанында Норвегия футбол федерациясындағы вице-президент қызметінен кеткен Бьярне Бернтсен клубты басқарды. 2017 жылдың желтоқсаны мен 2018 жылдың қаңтарында қаржылық қиындық клубты банкроттық шегіне жеткізді: клуб ақпанда ойыншылар мен қызметкерлерге жалақы төлей алмайтынын мәлімдеді. Мәселе Ставангердегі SR-Bank-пен келісім арқылы шешіліп, банк қарызды қайта қаржыландыруға мүмкіндік берді, стадионның бір бөлігін және стадион атауының құқығын сатып алды. 2018 жылдың 11 қарашасында Викинг бірінші дивизионда 1-орын алып, жоғарғы дивизионға көтерілді — соңғы турда толған Викинг Стадионда Конгсвингерді 3:1 жеңді, бұл жанкүйерлердің Норвегия футболында өте сирек кездесетін алаңға жүгіріп шығуымен ерекшеленді. 2019 жылдың 8 желтоқсанында клуб Хаугесундті 1:0 жеңіп, Норвегия Кубогын алды; жеңісті гол пенальтиден Златко Трипичтің есебінде.

2020 жылдың 26 қарашасында клуб Бьярне Бернтсеннің келісімшартын күтпеген жағдайда тоқтатты; бұған бапкер қатты өкініш білдірді. Команда қос бас бапкер жүйесіне көшті — Мортен Йенсен мен Бьярте Лунде Орсхейм бірге басқарды. Алғашында көпшілік бұл шешімге күмәнмен қараса да, дуэт 2021 жылғы Элитсериенде командаға үшінші орын әперіп, 2022–2023 жылдардағы УЕФА Конференция лигасына жолдама алды. 2025 жылдың 30 қарашасында Викинг соңғы турда Волеренганы 5:1 жеңіп, Будё-Глимттен бір ұпай алда болып, 34 жылдағы алғашқы чемпиондығын қамтамасыз етті, кейін 2026–2027 жылдардағы УЕФА Чемпиондар лигасының лига кезеңіне шықты.

1899 жылы клубтың алғашқы ойын киімі толықтай ақ түсті болды. Жуған кезде қызыл-сары клуб белгісінің бояуы ақ жейдеге өтіп кетпеу үшін белгіні әрбір жуу алдында шешіп, кейін қайта тағуға тура келді. Сондықтан клуб қою көк түске көшті, ал жейде түсі кейін лақап атына негіз болды. Ту тәрізді клуб эмблемасы 1899 жылдан 2020 жылға дейін өзгеріссіз дерлік сақталды. 2020 жылдың қаңтарында жаңартылған белгі енгізілді: ту пішіні қалғанымен қаріп өзгерді, емен түбірінің суреті жаңартылды, құрылған жыл (1899) басқа орынға көшірілді, Ставангер жазуы кішірейді, дәстүрлі қызыл фон жейде түсіне сай қою көк фонмен ауыстырылды. Екі жылдан кейін, 2022 жылғы жиынтықта қызыл фон қайта оралды. 2011 жылдан техникалық серіктес — Diadora, 1999 жылдан басты жейде демеушісі — норвег энергетика компаниясы Lyse.

2004 жылғы маусымнан бастап клубтың үй алаңы — 15 900 көрермен сыйатын Викинг Стадион. Оған дейін команда 1899 жылы құрылған кезден бері сыйымдылығы 17 555 орындық Ставангер Стадионда ойнады. Жаңа стадионмен қатысу да өсті: 2003 жылғы орташа 6712 көрерменнен 2004 жылы 12 450-ге дейін көтерілді, содан кейін орташа көрсеткіш 10 мың шамасында тұрды. Тарихтағы ең жоғары орташа қатысу — 2007 жылдағы 15 842 адам, ең төмені — клуб 16-орында қалып, Элитсериеннен түскен 2017 жылы. Ресми жанкүйерлер клубы — Vikinghordene (Викинг тобырлары), басқа топтар: F19 Stavanger, Viking Oslo, Blå Brigade 99 және Vecchia Guardia.

Клубтың жергілікті және тарихи басты бақталастары — Бранн, Брюне, Хаугесунд, Саннес Улф, Старт және Русенборг. Бранн мен Хаугесундпен кездесулер Вестландсдербиет (Батыс Норвегия дербиі), Стартпен ойындар Сёрвестландсдербиет (Оңтүстік-батыс Норвегия дербиі) деп аталады. Брюне, Хаугесунд және Саннес Улф Викингпен бір фюльке — Ругаланда орналасқан, ал Брюне мен Саннес Улф географиялық тұрғыда ең жақын бақталастар. Брюне көбіне басты қарсылас саналады: 2003 жылғы маусымнан кейін екі клуб лигада 22 жыл бойы кездеспеді, бұл кезеңде кубокта бірнеше рет бетпе-бет келсе де. Брюне 2025 жылға қарай жоғарғы дивизионға көтерілгеннен кейін, 2025 жылдың 27 шілдесінде командалар алдыңғы лигалық кездесуден кейін дәл 22 жыл өткенде Брюнеде тағы да ойнады; кездесу 3:1 есебімен Викингтің қонақтағы жеңісімен түйінделді.