Вердер (Бремен) тарихы

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін клубта жеңіл атлетика, бейсбол, шахмат, крикет және теннис секілді басқа да спорт түрлері пайда болды. 1920 жылғы 19 қаңтарда ол қазіргі Sportverein Werder Bremen атауын алды, ал 1922 жылы Бременде алғаш рет кәсіби жаттықтырушыны — венгриялық Ференц Коняны жұмысқа шақырды. 1920 және 1930 жылдардың басында команда Солтүстік Германия чемпионатының плей-офф кезеңіне тұрақты шығып жүрді, бірақ жеңіске жете алмады. 1930 жылдардың ортасында шабуылшы Маттиас Хайдеман клуб тарихындағы алғашқы ұлттық құрама ойыншысы болды. Вердер Гаулига Нижняя Саксония турнирін 1933/34, 1935/36, 1936/37 және 1941/42 маусымдарында жеңді, ал ел чемпионатының плей-оффындағы ең үздік нәтижесі — 1942 жылғы ширек финал. Кәсіпқойлыққа тыйым салынғандықтан бірнеше ойыншы маңайдағы Бринкман темекі фабрикасында жұмыс істеді, сол себепті команда компания шығаратын сигарет маркасының атымен Texas 11 деген лақап атқа ие болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс пен 1963 жылы Бундеслиганың құрылуы аралығында Вердер Гамбургпен бірге Солтүстік Германияның екі мықты командасының бірі саналды. 1960/61 маусымда клуб алғашқы Германия кубогын жеңіп алды: финалда Кайзерслаутерн 2:0 есебімен ұтылды. Ол құрамда Зепп Пионтек, Вилли Шрёдер және Арнольд Шютц ойнады. 1962/63 маусымда Солтүстік Оберлигада Гамбургтен кейін екінші орын алуы Вердерге 1963/64 жылғы алғашқы Бундеслига маусымына жолдама берді. Клуб алғашқы Германия чемпионы атағын 1964/65 маусымда Кёльннен үш ұпай алда фиништеп иеленді; команданың негізгі ойыншыларының бірі ұлттық құрама қорғаушысы Хорст-Дитер Хёттгес еді. 1967/68 маусымда күміс жүлде алғаннан кейін команда бірнеше жыл кесте түбінде жүрді.

1971 жылғы сәуірде Боруссия Мёнхенгладбахтағы қонақтық матчта үй иелерінің шабуылшысы Херберт Лаумен қақпашы Гюнтер Бернардпен қақтығысып, қақпа торына құлады, соның салдарынан оң тіреу сынып, қақпа құлады және оны жөндеуге де, ауыстыруға да мүмкіндік болмады. Төреші матчты 1:1 есебінде тоқтатты, кейін DFB жеңісті Вердерге берді. Қымбат ойыншыларды сатып алғаны үшін команданы Millionenelf деп атады, бірақ нәтиже жақсармады және 1979/80 маусымда клуб тарихында тұңғыш рет Бундеслигадан құлады.

1980/81 маусымда Вердер 2-Бундеслиганың солтүстік аймағын жеңіп, элитаға оралды. 1981 жылғы сәуірде бас жаттықтырушы болып Отто Реххагель тағайындалды: оның тұсында команда 1982/83, 1984/85 және 1985/86 маусымдарда Бундеслигада екінші орын алды, оның ішінде 1983 және 1986 жылдары чемпиондықтан айырылу себебі — гол айырмасы. 1986 жылы соңғының алдындағы турда үйде Баварияны ұтса, титул Вердердікі болатын, алайда ойынның соңғы минуттарында Михаэль Куцоп 11 метрлік айыппұл добын соға алмай, матч 0:0 аяқталды; соңғы турда Бавария жеңіске жетті, ал Вердер Штутгартқа 1:2 есебімен ұтылды. Екінші чемпиондық 1987/88 маусымда келді: команда сол кезеңдегі рекорд — бар болғаны 22 гол өткізді және сол жылы УЕФА кубогының жартылай финалына шықты. 1989/90 маусымда УЕФА кубогының үшінші айналымында Вердер қолданыстағы жеңімпаз Наполиді екі матч қорытындысы бойынша 8:3 есебімен ұтты, үйде ойын 5:1 аяқталды (сол Наполи құрамында Диего Марадона болды).

1989 және 1990 жылдары Германия кубогының финалына шыққан клуб 1991 жылы трофейді жеңіп алды, ал 1991/92 маусымда финалда Монаконы 2:0 ұтып, Еуропа кубок иегерлері кубогын иеленді. 1992/93 маусымда үшінші чемпиондық, 1994 жылы үшінші Германия кубогы келді. 1993/94 маусымда Вердер жаңа атау алған УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шыққан алғашқы неміс клубы болды; сол маусымда бельгиялық Андерлехтке 66-шы минутқа дейін 0:3 есебімен ұтылып тұрып, ойынды 5:3-ке бұрып жіберуі Wunder von der Weser (Везердегі кереме­т) деген атқа ие болды. Бұл кезеңде клубта Марио Баслер, Марко Боде, Руне Братсет, Андреас Херцог, Карл-Хайнц Ридле, Уинтон Руфер және Руди Фёллер сияқты ұлттық құрама ойыншылары өнер көрсетті.

1994/95 маусымда күміс жүлде алғаннан кейін, клубта сол кездегі ел рекорды — 14 жыл жұмыс істеген Реххагель Баварияға кетті. Ол Вердер тарихындағы ең табысты жаттықтырушы саналады, шектеулі бюджетпен жұмыс істеп, бақыланатын шабуыл стилін ұстанды. Оның ізбасарлары Аад де Мос, Дикси Дёрнер, Вольфганг Сидка және Феликс Магат ірі жетістікке жете алмады. 1999 жылғы мамырда командаға клубтың бұрынғы қорғаушысы әрі жасөспірімдер жаттықтырушысы Томас Шааф келді: ол Вердерді Бундеслигада қалдырып, бірнеше аптадан кейін финалда Баварияны 11 метрлік айыппұл соққылар сериясында ұтып, Германия кубогын жеңді.

2000 жылдардан бастап клуб кестенің жоғарғы бөлігінде тұрақтады. 2003/04 маусымда Вердер Бундеслига мен Германия кубогын жеңіп, тарихындағы алғашқы дубльді жасады және мұны істеген Бундеслига тарихындағы үшінші клуб атанды. Команда сол онжылдықта Чемпиондар лигасына тұрақты іріктелді: 2005/06 маусымның соңғы турында принципті қарсыласы Гамбургті қонақта 2:1 ұтып, жолдаманы гамбургтіктердің орнына өзі иеленді. 2006/07 маусымда УЕФА кубогының жартылай финалында испаниялық Эспаньолдан ұтылды, ал 2008/09 маусымда УЕФА кубогының финалына шығып, қосымша уақытта Шахтёрге (Донецк) 1:2 есебімен есе жіберді, бірақ Байер Леверкузенді 1:0 ұтып, Германия кубогын алды. 2009 жылдың сәуірі мен мамырында Вердер 19 күн ішінде Гамбургпен төрт рет кездесті — Бундеслигада, УЕФА кубогының жартылай финалындағы екі матчта және Германия кубогының жартылай финалында; Бундеслигадағы ойын 2:0 аяқталып, гамбургтіктер екі кубок турнирінен де шығып қалды.

Бұл жылдары клуб Диего, Торстен Фрингс, Мирослав Клозе, Месут Озил және Клаудио Писарро сияқты ойыншыларды ірі сомаға сатты; 2010 жылғы қазанда Писарро Бундеслига тарихындағы ең көп гол соққан легионер атанды. 2013 жылы Бундеслигада 14-орын алғаннан кейін Шааф клубпен өзара келісім бойынша қоштасты. 2019/20 маусымның соңғы турында Кёльнді 6:1 ұтып, Фортуна Дюссельдорфты артта қалдырып 16-орынға көтерілген Вердер Хайденхаймға қарсы өтпелі матчтарда екі ойын қорытындысы бойынша 2:2 есебінде қонақтағы гол ережесімен лигада қалды. Келесі маусымда 17-орын алып, 1979/80 маусымнан бері алғаш рет 2-Бундеслигаға түсті, бірақ 2021/22 маусымда екінші орын алып, бір жылдан кейін элитаға қайта оралды.

Вердер Бундеслигада өткізген маусым саны бойынша Баварияға тең рекордшы, ал турнирдің мәңгілік кестесінде Бавария мен Боруссия Дортмундтан кейін үшінші орында тұр. Клуб төрт рет Германия чемпионы, алты рет Германия кубогының, бір рет Лига кубогының, үш рет Германия Суперкубогының және бір рет Еуропа кубок иегерлері кубогының иегері; сондай-ақ 1998 жылғы Интертото кубогын және 1982, 1986 жылдары Кирин кубогын жеңген. 2022 жылғы сәуірде клубта 40 мыңнан астам мүше болды.

Клуб түстері — жасыл мен ақ, олар Lebenslang Grün-Weiß әнұранында да аталады. 1971–1973 жылдары команда қаланың қызыл-ақ түстерін, ал 1976 жылы демеуші Norda себебінен көк түсті форма киген. Эмблема тарихында бірнеше рет өзгерген: 1899 жылғы FVW монограммасынан кейін 1902 және 1911 жылдары жаңа нұсқалар пайда болды, 1924 жылы үлкен ақ W әрпі бар сопақ белгі жасалды, ал 1929 жылы сопақ пішін ромбқа ауысып, қазіргі елтаңба қалыптасты (1970 жылдары қысқа мерзімде Бремен қаласының елтаңбасы пайдаланылды). Ойыншылардың жейделерінде эмблема үстінде төрт чемпиондықты білдіретін жұлдыз бейнеленген, ал 12-нөмір жанкүйерлерге арналып алынып тасталған.

Вердер 1909 жылдан бері үй матчтарын бір жерде — Везерштадионда өткізеді. Сол жылы ағаш трибуналы спорт нысаны салынды, 1926 жылы 1 250 000 рейхсмаркаға киім ауыстыратын бөлмелері мен мейрамханасы бар жаңа трибуна тұрғызылды. Арена Weserstadion деп алғаш рет 1930 жылы аталды, кейін Bremer Kampfbahn атауын алып, негізінен саяси жиындарға пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін мұнда бейсбол мен америкалық футбол ойналды, ал 1947 жылы стадион қайта ашылып, Везерштадион атауын қайтарды. 1965 жылғы алғашқы чемпиондықтан кейін бұрыштағы трибуналар екінші ярусқа ұлғайтылды, 1992 жылы Вердер скай-бокстар орнатқан алғашқы неміс клубы болды, 2002 жылы жүгіру жолының бір бөлігі алынып, сыйымдылық артты. 2008–2011 жылдардағы реконструкция кезінде қасбет күн батареяларымен қапталып, ескі шатырдың үстіне жаңасы салынды, шығыс және батыс трибуналары қирап, алаң шетіне параллель қайта тұрғызылды. Қазіргі сыйымдылығы — 42 100 көрермен.

Клубтың ең принципті қарсыласы — Гамбург, олармен матч Солтүстік дерби (Nordderby) деп аталады. Бұл бақталастық футболдан тыс та бар: Гамбург пен Бремен арасындағы бәсеке орта ғасырларға барып тіреледі, екі қала бір-бірінен жүз шақырым қашықтықта орналасқан және Солтүстік Германияның ең ірі мегаполистері. 1980 жылдары ішкі трофейлер үшін таласқаннан кейін Бавария да қарсылас саналады, ал 2000 жылдардың ортасынан бері жанкүйерлер Шальке 04-ті ұнатпайды, себебі ол клуб жылдар бойы Айлтон, Фабиан Эрнст, Младен Крстаич, Оливер Рек, Франк Рост, Франко Ди Санто сияқты ойыншыларды өзіне тартты. Вердердің жеті ультрас тобы бар, ал жанкүйерлері Санкт-Паули, италиялық Козенца, австриялық Штурм Грац, израильдік Маккаби Хайфа және Хапоэль Иерусалим жақтастарымен достық қарым-қатынаста. Әрбір үй матчының алдында бремендік Original Deutschmacher тобының Lebenslang Grün-Weiß әнұраны шырқалады, ал әр голдан кейін кеме гудогінің дыбысымен бірге The Proclaimers тобының I'm Gonna Be (500 Miles) әні қосылады.