Молдова тарихы

Кеңес Одағы ыдырар алдында, 1991 жылғы 2 шілдеде Молдова Кишиневте Грузиямен алғашқы матчын өткізіп, 2:4 есебімен жеңілді. Құрама тарихындағы алғашқы допты Александру Спиридон соқты. 1992 жылы командаға Иордания халықаралық турниріне қатысып, өз тарихындағы ең ірі жеңісіне қол жеткізді: 18 тамызда Амманда Пәкістанды 5:0 есебімен ұтты, ол кездесуде Сергей Александров төрт гол соғып, ұлттық құраманың алғашқы хет-тригін жасады. Сол турнирде Юрие Митерев Конгоға қарсы 3:1 аяқталған матчта екінші хет-трикті орындады. ФИФА мойындаған алғашқы кездесуін Молдова 1994 жылғы 16 сәуірде Джэксонвиллде АҚШ-пен 1:1 есебімен тең аяқтады.

Тұңғыш іріктеу циклы 1996 жылғы Еуропа чемпионатына сұрыптау болды: алғашқы ресми кездесуінде Грузияны 1:0 есебімен жеңіп, кейін Грузияны екі рет, Уэльсті бір рет ұтып, алты команданың арасында 4-орын алды. 1998 жылғы әлем чемпионатына іріктеуде барлық матчын жеңіліп, топ соңында қалды, 2000 жылғы Еуро іріктеуінде де соңғы орынға тұрақтады, бірақ Солтүстік Ирландиямен екі рет, Түркия және Финляндиямен бір-бір реттен тең ойнады.

2002 жылғы әлем чемпионатына сұрыптауда Молдова Швециядан 0:6 жеңілді — бұл есеп жиырма жылға жуық құраманың ең ірі ұтылысы болып қала берді; сол циклде Әзербайжанды 2:0 ұтты. 2004 жылғы Еуро іріктеуінде Австрия мен Беларусьті жеңді, 2006 жылғы әлем біріншілігіне сұрыптауда топ соңында қалғанымен, Норвегия және Шотландиямен тең түсті. 2008 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеуде жеті командадан құралған C тобында 12 ұпаймен 5-орын алды: Босния және Герцеговинаны 1:0, Венгрияны 3:0 есебімен жеңді. Осы нәтижелерден кейін 2008 жылғы сәуірде Молдова ФИФА рейтингінде өз тарихындағы ең жоғары 37-орынға көтерілді.

2010 жылғы әлем чемпионатына сұрыптауда құрама топ соңында қалды, Грециямен бір, Люксембургпен екі рет тең ойнады, ал сол кезеңдегі жолдастық кездесуде Ереванда Арменияны 4:1 ұтты. 2012 жылғы Еуро іріктеуінде Финляндияны 2:0 жеңді, 2014 жылғы әлем чемпионатына сұрыптауда Черногорияны 5:2 есебімен ұтып, Украина және Польшамен тең түсті. 2016 жылғы Еуро іріктеуінде Мәскеуде Ресеймен 1:1 тең ойнады — есепті теңестірген гол Александру Эпуряну үшін ұлттық құрамадағы соңғы доп болды; сол циклде үй алаңында Лихтенштейннен 0:1 жеңіліп, топ соңында қалды. 2018 жылғы әлем чемпионатына сұрыптауда да соңғы орын алып, тек Грузиямен екі рет тең түсті.

УЕФА Ұлттар лигасының тұңғыш маусымында Молдова ең төменгі D дивизионында ойнап, тобында Сан-Мариноны артта қалдырып, 3-орынды иеленді; Сан-Мариноны жеңуі 2014 жылдан бергі алғашқы ресми жеңісі болды. 2020 жылғы Еуро іріктеуінде Андорраға 0:1 ұтылып, топ соңында қалды. Формат өзгергендіктен, 2018/19 маусымындағы D дивизионының үздік үшінші командасы ретінде C дивизионына көтерілді, бірақ онда бір ғана ұпай жинады (Косовомен тең ойын). Осы кезеңдегі жолдастық кездесуде Италиядан 0:6 жеңілді. 2022 жылғы әлем чемпионатына сұрыптауда да бір ұпай жинап (Фарер аралдарымен тең ойын), Даниядан 0:8 есебімен ұтылды — сол уақыттағы ең ірі жеңілісі. 2021 жылғы қазанда ФИФА рейтингінде тарихындағы ең төмен 181-орынға түсті. Ұлттар лигасының плей-аутында Қазақстаннан пенальти сериясында ұтылып, D дивизионына түсті, ал келесі маусымда Латвиямен ұпайы тең болғанымен, гол айырмасы бойынша 2-орын алып, жоғарылай алмады.

2024 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеу құрама үшін бетбұрыс болды: бес команданың тобында 10 ұпай жинап, барлық үй матчында жеңіліссіз ойнады, оның ішінде Кишиневте Польшаны 0:2 есебінен кейін 3:2 жеңді және Чехиямен 0:0 тең түсті. Молдова тарихында тұңғыш рет Еуропа чемпионатына шығуға бір жеңіс жетпей қалды: соңғы турда Чехиядан қонақта ұтылып, қосымша көрсеткіштер бойынша 4-орында қалды. Ион Николаеску Польшаға қарсы матчта 11 және 12-голдарын соғып, құраманың үздік бомбардиры атанды, ал жарыста жинаған 4 голымен іріктеу тобының үздік бомбардиры болған тұңғыш молдовалық футболшыға айналды. Құрама 1994 жылдан бері іріктеу ойындарына қатысып келе жатқанымен, Еуропа чемпионаты мен әлем чемпионатының финалдық кезеңіне ешқашан шыға алған жоқ.

2025 жылғы 9 қыркүйекте Молдова Осло қаласындағы «Уллевол» стадионында Норвегиядан 1:11 есебімен ұтылып, тарихындағы ең ірі жеңілісін көрді; сол матчта Эрлинг Холанд бес гол соқты. Екі күннен кейін бас бапкер Сергей Клещенко қызметінен кетті. 2025 жылғы қыркүйектен бастап құраманы бұрынғы молдовалық халықаралық деңгейдегі футболшы Лилиан Попеску басқарады.

Құрама рекордтары бойынша ең көп матч өткізген ойыншы — 100 кездесу өткізген Александру Эпуряну, ол ұлттық құрама сапында 100 матч ойнаған тұңғыш молдовалық футболшы. Ең көп гол соққан ойыншы — 18 доп есебіндегі Ион Николаеску; оған дейін 2023 жылға дейін 11 голымен Сергей Клещенко үздік бомбардир болып келді, оның соңғы добы 2006 жылы Литваға қарсы жолдастық матчта соғылған.

Құрама ресми ойындарын Кишиневтегі «Зимбру» стадионында өткізеді; нысан жеке меншікте болғанымен, 2026 жылға дейін FMF басқаруында. Негізгі және жасөспірімдер құрамалары жаттығу үшін Кишиневтен шамамен 25 шақырым жердегі, Днестр жағасындағы Вадул-луй-Водэ қаласында орналасқан Stadionul CPSM нысанын пайдаланады. 1991–2006 жылдары команда Кишиневтегі Республикалық стадионда ойнады, ал 2004 жылғы Еуро іріктеуіндегі үй матчтары мен кейбір жолдастық кездесулерін (соңғысы 2013 жылы) Тираспольдегі «Шериф» аренасында өткізді.

1997 жылғы қыркүйекте Молдова Англиядан 0:4 жеңілгеннен кейін британдық жазушы әрі комик Тони Хокс елге арнайы барып, барлық 11 молдовалық ұлттық құрама футболшысын теннистен жеңуге шақырып, мақсатына жетті. Сол оқиға негізінде жазылған кітап бойынша түсірілген Playing the Moldovans at Tennis фильмі 2010 жылдың мамыр-маусымында Кишинев пен оның маңында түсіріліп, 2012 жылдың көктемінде жарыққа шықты.