«Cortisol cocktail»: фитнес әлеміндегі жаңа тренд пе, әлде маркетингтік иллюзия ма?
TikTok-та миллиондаған қаралым жинаған «кортизол коктейлі» фитнес қауымдастығында да қызу талқылануда. Әлеуметтік желі оны стрессті азайтып, энергияны арттыратын сусын ретінде дәріптейді. Бірақ ғылыми көзқарас қандай?
TikTok-тағы «антистресс бомба»
Фитнес әуесқойлары үшін қалпына келу — жаттығудың өзі сияқты маңызды. Сондықтан да «кортизол коктейлі» көпшіліктің назарын аударды.
Қоспа қарапайым:
- жарты стақан апельсин шырыны,
- жарты стақан кокос суы,
- бір шымшым тұз,
- кейде қосымша магний немесе калий ұнтағы.
Фитнес-блогерлер бұл қоспаны жаттығудан кейінгі «қалпына келу сергіткіші», тіпті «кортизолды төмендететін эликсир» деп жариялауда.
Ғылым не дейді?
Австралиялық ғалым Тереза Ларкин (Вуллонгонг университеті) бұл трендті талдап, анық пікір білдірді:
«Иә, бұл коктейльде дәрумендер мен минералдар бар. Бірақ ол кортизолды айтарлықтай азайтпайды. Оның үстіне құрамында қант пен тұз мөлшері тым көп».
Кортизол – жау емес
Фитнес қауымдастығы кортизолды көбіне «бұлшық ет өсірмейтін гормон» ретінде қабылдайды. Бірақ шын мәнінде ол: энергияны реттейді, май мен көмірсулар алмасуын бақылайды, қабынумен күресуге көмектеседі. Яғни, кортизолды толықтай «жаман гормон» деп атау — қате түсінік.
«Коктейльдің» артықшылықтары мен қауіптері
Пайдалы жақтары:
- С дәрумені — иммунитет пен бүйрек үсті бездері үшін қажет.
- Калий — қан қысымын реттеуге көмектесуі мүмкін.
- Магний — бұлшық ет қалпына келуінде маңызды рөл атқарады.
Кемшіліктері:
- 16 грамм қант — күніне ұсынылатын норманың үштен бірі.
- Тұз мөлшері шамадан тыс, ал бұл фитнес-спортшылар үшін сусыздандыру қаупін күшейтеді.
- Диабетке, гипертонияға немесе жүрек ауруларына бейім адамдар үшін қауіпті болуы мүмкін.
Қорытындысы: бұл сусын «сергіткіш сусын» ретінде пайдалы болуы ықтимал, бірақ оны «кортизолды басатын ғажайып эликсир» деп атау асыра сілтеу.
Кортизолды табиғи реттеу жолдары
Ғылыми дәлелденген практикалар:
- Тұрақты жаттығу (Жоғары қарқынды интервалдық жаттығу емес, қалыпты кардионы да қосыңыз).
- Ұйқы – 7–9 сағат.
- Медитация – тыныс алу жаттығулары да көмектеседі.
- Қалпына келу күні – бұлшық еттерді шамадан тыс жүктемеу.
- Сапалы тамақтану – ақуыз, күрделі көмірсулар, пайдалы майлар.
«Cortisol cocktail» — фитнес әлемінде сәнге айналған сусын. Ол сергітетін, электролиттер беретін ретінде жарамды. Бірақ оның кортизолды айтарлықтай төмендететіні дәлелденбеген.
Шын мәніндегі прогресс пен қалпына келудің кілті — жаттығу мен демалыс арасындағы тепе-теңдік, дұрыс тамақтану және стресс-менеджмент.