Андерлехт тарихы

Клуб 1908 жылы 27 мамырда Андерлехт коммунасындағы Concordia кафесінде он екіге жуық футбол жанкүйері тарапынан Sporting Club Anderlechtois деген атпен құрылды. Алғашқы кездесуінде Institut Saint-Georges командасын 11:8 есебімен жеңді. Ресми жарыстарға 1909/10 жылғы маусымда, бельгиялық лигалар жүйесінің ең төменгі сатысы — үшінші провинциялық дивизионнан қосылды, 1912/13 жылы Promotion деп аталған деңгейге көтерілді. 1920/21 жылғы маусымның соңында Андерлехт тарихында бірінші рет жоғарғы дивизионға шықты. Келесі 14 маусымда команда төрт мәрте түсіп (1923, 1926, 1928 және 1931), төрт мәрте қайта көтерілді (1924, 1927, 1929, 1935), сол себепті жергілікті қарсыластары Юнион Сен-Жильуаз мен Даринг Клуб де Брюксель оларды «лифт-клуб» деп мазақ етті. 1933 жылы, құрылғанына 25 жыл толғанда, клуб Royal Sporting Club Anderlechtois деген атауға көшті. 1935 жылғы көтерілуден кейін команда жоғарғы деңгейден түспеді, ал 1935/36 жылдан бері бірінші дивизионда үздіксіз өнер көрсетеді.

1942 жылы K Tubantia FC клубынан рекордтық 125 000 бельгия франкіне сатып алынған шабуылшы Жеф Мерманспен бірге Андерлехт 1947 жылы алғашқы чемпиондығын жеңіп алды. Кейінгі жылдарда табысы арта түсті: 1949/50 — 1955/56 жылдар аралығында алты титул (екі мәрте қатарынан үш чемпиондық), сондай-ақ 1958/59 және 1961/62 жылдары екі титул қосылды. 1960 жылдары Пьер Синибальди, одан кейін Андреас Береш бастаған команда қатарынан бес чемпиондыққа қол жеткізді. Ол кезеңнің басты жұлдызы — 1965, 1967 және 1969 жылдары чемпионаттың үздік бомбардирі атанған, 1960, 1961, 1965 және 1974 жылдары Бельгияның Алтын аяқ киімі иеленген Пол Ван Хімст болды. Клуб бірінші дивизионның алтылығынан тек 2019/20 (8-орын) және 2022/23 (11-орын) маусымдарында шығып қалды.

Еуропалық сахнада Андерлехт 1955/56 жылғы алғашқы Еуропа чемпиондар клубтары кубогына қатысып, Vörös Lobogo командасынан екі матчта да жеңіліп қалды. Алғашқы еуропалық жұп жеңісін тек 1962/63 жылғы маусымда — Испаниядағы 3:3 есебінен кейін Реал Мадридті 1:0 жеңгенде — атқарды. Сол жылы клуб тұңғыш рет екінші айналымға өтіп, ЦСКА Софияны еңсерді, бірақ ширек финалда Дандиден жеңілді. 1969/70 жылғы Жәрмеңкелер қалалары кубогының финалында Арсеналға есе жіберді.

1975–1984 жылдар аралығында клуб ішкі чемпионатта бір-ақ титул алғанымен, еуропалық турнирлерде айтарлықтай табысқа жетті. 1975/76 жылдан бастап Андерлехт Еуропа кубок иеленушілер кубогының үш финалында қатарынан ойнады. Сол маусымда Брюссельде өткен финалда Уэст Хэм Юнайтедті 4:2 жеңіп, тұңғыш ірі еуропалық тұғырымын алды; Роб Ренсенбринк пен Франсуа Ван дер Элст екі-екі гол соқты. Келесі жылы финалда Амстердамда Гамбургтен 0:2 жеңілді, ал 1978 жылы Парижде Аустрия Виенаны 4:0 еңсеріп, екінші кубок иеленушілер кубогына қол жеткізді. 1976 және 1978 жылғы жеңістері клубқа Еуропа Суперкубогында ойнау құқығын берді, екі жолы да жеңіске жетті: 1976 жылы Бавария Мюнхенді екі матчта (қонақта 1:2, үйде 4:1), 1978 жылы Ливерпульді жалпы есепте 4:3 ұтты. Осы финалдар Андерлехттің халықаралық беделін нығайтып, оны дәуірдің жетекші еуропалық клубтарының біріне айналдырды.

1982/83 жылғы маусым клуб үшін бірнеше себеппен ерекше болды: бас бапкер қызметіне клубтың бұрынғы жұлдызы Пол Ван Хімст тағайындалды, команда финалда Бенфиканы жалпы есепте 2:1 жеңіп, УЕФА Кубогын алды, ал спорттық директор Мишель Вершуеренің ықпалымен стадионды қайта құру басталды. Ішкі чемпионатта Андерлехт Стандардтан кейінгі екінші орынмен шектелді. 1983/84 жылы УЕФА Кубогын сақтап қалу талабы финалда ағылшындық Тоттенхэм Хотспурмен кездесуде үзілді. 1997 жылы Андерлехттің 1984 жылғы финалға шығу жолында жартыфиналдың төрешісіне 27 000 фунт стерлингке тең пара беріп, Ноттингем Форестке қарсы кездесуде өтуін қамтамасыз еткені белгілі болды.

Қатарынан үш мәрте екінші орын алғаннан кейін «күлгін-ақтар» 1984/85 жылы Клуб Брюггеден 11 ұпай артықшылықпен 18-ші титулын алды. 1985/86 жылы чемпиондық Клуб Брюггемен өткен екі матчтық плей-офф арқылы шешілді. 20-шы чемпиондығын клуб 1986/87 жылғы маусымның соңғы турында бекітті. Содан кейін команда негізгі ойыншыларынан айрылды: Франки Веркаутерен мен Энцо Шифо 1987 жылдың жазында басқа клубқа кетті, Хуан Лосано бірнеше ай бұрын KSV Варегемге қарсы матчта ауыр жарақат алды. Раймон Гётальс басқарған әлсіреген құрам 1988 жылы Клуб Брюгге, KV Мехелен және Роял Антверпеннен кейінгі төртінші орынға ғана тұрақтады, дегенмен финалда Стандард Льежді 2:0 (Люк Нилис пен Эдди Крнчевич голдары) жеңіп, клуб тарихындағы алтыншы Бельгия Кубогын иеленді. Келесі жылы Эдди Крнчевич пен Милан Янкович голдарымен (тағы да Стандардты 2:0) кубок сақталды, бірақ чемпионатта команда екінші болды. Екінші кубок жеңісінен соң Гётальс француз Лига 1 клубы Бордоға кетті.

1990 жылдары Андерлехт тағы бір еуропалық финалға шықты: 1990 жылғы Кубок иеленушілер кубогының финалында италиялық Сампдориядан жеңілді. Кейін клубтың еуропалық нәтижелері төмендеп, ең жақсы жетістігі 1990/91 және 1996/97 жылдардағы УЕФА Кубогының ширек финалдары болды. Ішкі жарыстарда сол онжылдықта төрт чемпиондық және бір кубок жеңіп алынды. 2000 жылдары команда тағы бес чемпиондық атақ пен бір кубок қосып, 2007 жылы титул санын 29-ға жеткізді. 2000/01 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасында клуб тұңғыш рет екінші айналымға — екінші топтық кезеңге өтіп, Реал Мадрид пен Лидс Юнайтедтен кейінгі үшінші орынды алды.

2009/10 жылы Андерлехт 30-шы чемпиондығын жеңіп алды, ал 2011/12 жылғы УЕФА Еуропа лигасында топтық кезеңді ең көп ұпай жинап аяқтаған алғашқы бельгия командасы атанып, Локомотив Мәскеу, Штурм Грац және АЕК Афины командаларын басып озды; сол жылғы Еуропа лигасында мұны жалғыз клуб ретінде жасады. 2012 жылы 6 мамырда 31-ші чемпиондығын, 22 шілдеде оныншы Бельгия Суперкубогын иеленді.

2014/15 және 2015/16 маусымдары спорттық тұрғыда сәтсіз болды. Жас швейцариялық бапкер Рене Вайлер тағайындалғаннан кейін, құрамында Юри Тилеманс пен Леандер Дендонкер сияқты өз мектебінің ойыншылары бар команда 2016/17 жылғы маусымда қайта чемпион атанды. Еуропа лигасында клуб ширек финалда Манчестер Юнайтедтен қосымша уақытта ұтылды. 2018 жылы кәсіпкер Марк Кук клубты сатып алғаннан кейін құрылымдық өзгерістер мен жиі кадрлық ауысулар басталды. Спорттық құлдырау шегі 2019/20 жылы болды: клуб белгісіне айналған Венсан Компанидің қайтып келуіне қарамастан, команда келер маусымға еуропалық кубоктарға жолдама алмады — бұған дейін оны 55 жыл бойы үздіксіз қамтамасыз етіп келген. Бірнеше көңілсіз маусымнан кейін Андерлехт 2023/24 жылы чемпиондық үшін қайта күресіп, Бельгия Про лигасының тұрақты чемпионатын екінші орында аяқтады.

Клубтың түстері — күлгін және ақ; үй жиынтығы әдетте ақ әшекейлі күлгін түсте болады, дегенмен 2005/06 маусымда қара-күлгін, 2007/08 маусымда сұр нұсқа пайдаланылды. Түстердің шығу тегі толық анық емес: журналист Робер Викаерттің айтуынша, олар Андерлехт коммунасында өткен гүл шеруінің түстері болған, онда болашақ королева Элизабет ақ және күлгін орхидеялармен безендірілген арбамен жүрген; күлгін — Бельгия монархиясының түсі. Алғашқы форма ақ шалбар мен күлгін-ақ жейдеден тұрды. Клуб түстері басқа командаларға да ықпал етті: Біріккен Араб Әмірліктерінің Аль-Айн клубы 1977 жылғы жолдастық турнирде Андерлехттің ойынын көрген соң түсін күлгінге өзгертуді ұйғарды. Клубтың елтаңбасында «Mens sana in corpore sano» ұраны және бастапқы атауға сілтейтін SCA әріптері жазылған. 1933 жылы 25 жылдығында клуб корольдік мәртебе алып, атауы өзгергеннен кейін елтаңбаға тәж қосылды, ал 1959 жылы 50 жылдыққа орай екі шеңберлі жаңа нышан енгізілді.

Андерлехт үй матчтарын Андерлехт коммунасындағы Астрид паркінде орналасқан Лотто Парк стадионында өткізеді. Клуб танымалдығы артқан кезде, 1917 жылы Астрид паркіндегі (ол кезде Меир паркі) жаңа стадионға көшіп, оны клубтың алғашқы ірі қамқоршысы, өнеркәсіпші Эмиль Версенің құрметіне Эмиль Версе стадионы деп атады. 1917 жылға дейін команда 1908 жылдан бірнеше жыл бойы қазіргі Rue du Serment көшесіндегі алаңда, кейін Verheydenstraat көшесіндегі стадионда ойнады. Арена 1983 жылы толық қайта жаңғыртылып, сол кездегі президент Констан Ванден Стоктың құрметіне аталды, ал 2019 жылдың шілдесінде жаңа иесі Марк Кук атау құқығын Lotto компаниясына сатып, стадион Лотто Парк деп өзгертілді. Бастапқыда стадион сыйымдылығы отыратын және тұратын орындармен 40 000 болса, қауіпсіздік талаптарына сай ол 22 500 орынға дейін қысқартылды. 2013 жылы стадионда жаңа табло мен УЕФА Чемпиондар лигасы ережелеріне сай жарнама таспалары орнатылды. Клуб 2019 жылы бітуі күтілген, Бельгия ұлттық құрамасының үйі болуға және УЕФА Евро 2020 матчтарын өткізуге тиіс 60 000 орындық Еуростадионға көшуді жоспарлаған, бірақ саяси қақтығыстардан туған кешігулерден кейін 2017 жылдың ақпанында жобадан шықты. 2018/19 маусымында үй матчтарына орташа 18 536 көрермен келді.

Үй матчтарының алдында стадионда Ланге Жожоның «Anderlecht Champion» әні орындалады. Ол 1985 жылы, клуб ел чемпионы атанғаннан кейін француз және фламанд (брюссель диалекті) тілдерінде шықты. Кейін ән бельгиялық жанкүйерлер әніне айналып, 1986 жылы Мексикадағы ФИФА әлем чемпионатында қолданылды, содан соң «Оле-оле-оле» қайырмасы спортта, музыкалық қойылымдарда және саяси акцияларда қолданылатын халықаралық әнұранға айналды.

Клуб 2004/05 маусымына дейін он жыл бойы Бельгияның бірінші дивизионындағы ең жоғары орташа көрермен көрсеткішін ұстап тұрды. Андерлехт жанкүйерлері ел түкпір-түкпірінен шыққан, Брюссель астаналық өңірінен келгендер азшылықты құрайды. Клубтың 77 жанкүйер клубы бар, оның бесеуі шет елде — Францияда, Польшада, АҚШ-тың Техасында, Канаданың Монреалінде және Англияның Сандерлендінде. 2024 жылдың 1 қаңтарындағы дерек бойынша клубтың әлеуметтік желілердегі ізбасарлары 4 миллионға жетті — бельгиялық клубтар ішінде ең көп көрсеткіш. Қарсылас жанкүйерлер Андерлехт жанкүйерлерін «диккенеккен» («жуан мойындар») деп атайды; бұл фламанд сөзі олардың клубы мен өздеріне деген асқақ мақтанышын білдіреді, соңғы жылдары әзіл ретінде андерлехттіктердің өз арасында да қолданылады.

2024 жылға дейін Андерлехттің басты қарсыластары Бельгияның «үлкен үштігіне» кіретін Стандард Льеж пен Клуб Брюгге болды. Клуб Бруггеден Андерлехтке ауысқан ойыншылар саны өте аз, ал бұл орын алған жағдайда жанжал тудырған. Мысалы, Лоренцо Стайленстің Андерлехтке ауысатыны 1998 жылдың сәуірінде жарияланғаннан кейін, ол Клуб Брюггедегі тоғызыншы маусымының қалған 10 матчын жанкүйерлердің үздіксіз ысқырығы астында өткізді; айып добын соғуға шыққанда да ысқырық естілді, ол добын жібермегенде алаң дуылдап кетті. Стандард Льежбен ойыншылар алмасу жиірек болды. 2015 жылы Стандардтың жанкүйерлер бірлестігі бұрынғы ойыншысы Стевен Дефурдың басы алынған суретпен тифо шығарғаны Бельгияда үлкен резонанс туғызып, Ішкі істер федералдық қызметі тергеу бастады. 2021 жылдан кейін Стандард Льежнің Бельгиядағы салмағы кеміп, Андерлехттің басты қарсыласы ретінде оның орнын Юнион алды: төменгі дивизиондарда 48 жыл өткізіп, жоғарғы дивизионға қайта көтерілген Юнион ел элитасының біріне айналды және Андерлехт сияқты брюссельдік клуб. Бұл бәсекені 2026 жылы Юнионның финалда Андерлехтті жеңіп Бельгия Кубогын алуы да күшейтті.

Клуб тарихында 1920 жылы тағайындалған алғашқы бапкер Сильва Бребардан бастап 37 тұрақты және 3 уақытша бас бапкер жұмыс істеді. Ең ұзақ қызмет еткен бапкер — 1950-1959 жылдар аралығында тоғыз маусым басқарған ағылшын Билл Гормли. Клубқа алғашқы тұғырымды әкелген бапкер — 1946/47 жылы чемпиондық алған француз Жорж Перино. Жеті бапкер клубты екі мәрте басқарды: Эрнест Черчилль Смит, Пьер Синибальди, Урбен Браемс, Раймон Гётальс, Ари Хаан, Йохан Боскамп және Франки Веркаутерен. Жан Докс бас бапкер болып тағайындалғанға дейін үш рет уақытша басшы қызметін атқарды.

Клубтың жастар кешені Андерлехттің Нерпеде ауданында орналасқан. RSC Андерлехт «үлкен бестіктен» тыс елдердегі ең өнімді академиялардың біріне ие. 2023 жылдың тамызында жастар дамыту бөлімінің жетекшісі Жан Киндерманс 16 жылдан кейін клубтан кететіні жарияланды; оның басшылығымен Ромелу Лукаку, Юри Тилеманс және Жереми Доку сияқты ойыншылар жол ашты.

1993 жылы Brussels Dames 71 командасы Андерлехттің әйелдер құрамына айналды және содан бері он чемпиондық, жеті Суперлига және он бір Бельгия Кубогын жеңіп алды. Клубтың басқа бөлімдері де бар: 1931 жылы құрылған R.S.C. Anderlecht Rugby — Бельгиядағы ең көне әрі әлі де жұмыс істейтін регби командасы, ол Бельгия Элита лигасын рекордтық 20 мәрте алды. 2008-2011 жылдары өткен Superleague Formula автожарысында Андерлехт командасы 2010 жылғы маусымда чемпион атанды. 2022/23 маусымына клуб бельгиялық FP Halle-Gooik футзал клубын өз қарамағына алып, RSC Anderlecht Futsal деп атады; команда Руздалдағы 1 200 көрерменге арналған Belleheide орталығында ойнайды, 2022/23 жылғы УЕФА Футзал Чемпиондар лигасының негізгі айналымын өткізді, элиталық айналымда өткен жылғы жеңімпаз Барселонаны гол айырмасымен еңсеріп, жартыфиналда Спортинг Лиссабоннан жеңілді. 2024 жылдың қаңтарында RSCA Futsal Futsalplanet Awards сыйлығында әлемнің ең үздік он ерлер клубының бірі ретінде ұсынылды.

Еуропалық клубтық жарыстардың барлық жеңімпаздары арасында Андерлехт 14-орында, Халықаралық футбол тарихы және статистика федерациясының ХХ ғасырдың еуропалық клубтары рейтингінде оныншы, 2012 жылғы УЕФА командалық рейтингінде 41-орында болды. Ең жоғары УЕФА көрсеткішіне 1986 жылы — Ювентуспен бірге бірінші орынды бөліскенде — қол жеткізді.