Австрия тарихы

1930-жылдары бапкер Хуго Майслдің басшылығымен Австрия құрамасы Еуропа футболындағы ең күшті командалардың біріне айналып, Wunderteam (Ғажайып команда) атанды. Ол кездегі басты жұлдызы — Маттиас Синделар болды. 1931 жылдың 16 мамырында австриялықтар Шотландияны жеңген континенттік Еуропаның тұңғыш құрамасы атанды. 1934 жылғы әлем чемпионатында Австрия төртінші орынға тұрақтады: жартылай финалда Италиядан 0:1 есебімен, үшінші орын үшін матчта Германиядан 2:3 есебімен ұтылды. Сондай-ақ құрама Орталық Еуропа халықаралық кубогында 1931–1932 жылдары чемпион атанып, 1927–1930 және 1933–1935 жылдары күміс жүлдені, 1948–1953 және 1955–1960 жылдары қола жүлдені иеленді.

1936 жылғы Берлин Олимпиадасында Австрия күміс жүлде алды. Алғашқы матчта Египетті 3:1 есебімен ұтқан команда ширек финалда Перумен кездесті: негізгі уақыттың соңғы 15 минутында екі голдық айырманы жойған перулықтар қосымша уақытта 4:2 есебімен жеңіске жетті. Қосымша уақыт кезінде Перу жанкүйерлері алаңға жүгіріп шығып, австриялық ойыншыға шабуыл жасады деп айыпталды. Австрия тараптың наразылығынан кейін Халықаралық олимпиада комитеті матчты көрермендерсіз қайта ойнауға бұйрық берді, бірақ Перу құрамасы қайта ойнаудан бас тартып, ойындардан шығып кетті; наразылық ретінде Перудың бүкіл олимпиада делегациясы мен Колумбия да Берлиннен кетті. Финалда Австрия қосымша уақытта Италиядан 2:1 есебімен жеңіліп қалды.

1938 жылғы әлем чемпионатына іріктеуден өткен Австрия сол жылдың 12 наурызында аншлюс нәтижесінде Германияның құрамына қосылды. 28 наурызда ФИФА-ға ÖFB-нің таратылғаны хабарланып, ел чемпионаттан шығарылды. Австриялық футболшылар Германия құрамасына енгізілді, алайда жұлдызды ойыншы Маттиас Синделар біріккен команда үшін ойнаудан бас тартты. Австрияның орны бос қалып, оның қарсыласы болуға тиіс Швеция екінші айналымға автоматты түрде шықты.

Құрама 1945 жылы қайта құрылды және әлем чемпионаттарындағы ең жоғары жетістігіне 1954 жылы қол жеткізіп, үшінші орын алды. Сол турнирде Швейцарияны 7:5 есебімен ұтқан кездесу әлем чемпионаттары тарихындағы ең көп гол соғылған матч рекордын орнатты. Команда 1950–1960-жылдары да бәсекеге қабілетті болып, 1965 жылы Лондондағы Уэмбли стадионында Англияны жеңді. Дегенмен 1960-жылдары әлем чемпионаттарына іріктеуден өте алмады, ал 1974 жылғы әлем чемпионатына жолдама Швециямен өткен плей-офф матчында қолдан шығып кетті.

1970–1980-жылдары құрама қайта көтеріліп, 1978 және 1982 жылдардағы әлем чемпионаттарында екінші айналымға шықты; 1978 жылы Батыс Германияны жеңген матч ерекше есте қалды. 1982 жылғы Испаниядағы чемпионатта Австрия мен Батыс Германия топтық кезеңнің соңғы турында қайта кездесті. Топтағы қалған екі команда өз матчын бір күн бұрын өткізіп қойғандықтан, екі тарап та германдықтардың бір голдық жеңісі екеуін де келесі кезеңге шығаратынын білді. Хорст Хрубеш гол соққаннан кейін командалар 80 минут бойы шабуылдауға талпынбай ойнады; бұл кездесу Хихондағы шабуыл жасамау пактісі деген атқа ие болды. Екі матчта жеңіске жеткен Алжир гол айырмасы нашар болғандықтан турнирден шығып қалды, ал жанкүйерлердің наразылығынан кейін топтық кезеңнің соңғы матчтары барлық кейінгі турнирлерде бір мезгілде өткізілетін болды. Австрияның өзі екінші айналымның топтық кезеңінде Солтүстік Ирландиямен тең түсіп, Франциядан ұтылып, жарыстан шықты.

1990–2000-жылдар құрама үшін қиын кезең болды: УЕФА Еуро-1992 іріктеуінде Фарер аралдарынан жеңіліп қалды, ал 1998 жылғы әлем чемпионатында топтық кезеңнен аса алмады — бұл оның жетінші және ұзақ уақыт бойы соңғы әлем чемпионаты болды. 2008 жылғы Еуроға Австрия Швейцариямен бірге қабылдаушы ел ретінде автоматты түрде қатысты және бұл оның Еуропа чемпионатындағы тұңғыш өнер көрсетуі еді. Он жылдан кейінгі алғашқы ірі турнир алдында көпшілік сарапшылар оны топтағы Германия, Хорватия және Польшадан кейінгі аутсайдер санады; тіпті 10 мың австриялық жанкүйер елді ұятқа қалдырмау үшін құраманы турнирден шығаруды талап етіп, петицияға қол қойды. Нәтижесінде Австрия Польшамен 1:1 тең түсіп, Хорватия мен Германиядан 0:1 есебімен ұтылды.

Еуро-2016 іріктеуінде сәтті өнер көрсеткенімен, турнирдің өзі австриялықтар үшін сәтсіз аяқталды. F тобында Венгрия, Португалия және Исландиямен кездескен команда көршілес Венгриядан 0:2 есебімен жеңіліп бастады (қорғаушы Александар Драгович алаңнан қуылды), содан соң Португалиямен голсыз тең түсті — бұл матчта Криштиану Роналду 11 метрлік айыппұл добын соға алмады. Соңғы турда дебютант Исландиядан 1:2 есебімен ұтылған Австрия бір ұпаймен турнирден шықты.

2020-жылдары құрама тарихында бетбұрыс жасады. Коронавирус пандемиясына байланысты 2021 жылы өткен Еуро-2020-да Австрия Солтүстік Македония мен Украинаны жеңіп, C тобында екінші орын алды және тарихында тұңғыш рет Еуропа чемпионатының плей-офф кезеңіне шықты; 1/8 финалда Италиядан қосымша уақытта 2:1 есебімен жеңілді. Германияда өткен Еуро-2024-те D тобында Франция, Нидерланд және Польшамен бір топта ойнаған Австрия топты бірінші орынмен аяқтап, Франция мен Нидерландтан озды — бұл тарихи жетістік деп бағаланды, алайда 1/8 финалда Түркиядан 2:1 есебімен ұтылды. Ральф Рангниктің басшылығымен құрама 28 жылдық үзілістен кейін 2026 жылғы әлем чемпионатына да іріктеуден өтті. Құраманың капитаны — Давид Алаба.

Құрама тарихындағы ең көп матч өткізген әрі ең көп гол соққан ойыншы — Марко Арнаутович: 137 кездесуде 49 гол. Ең ірі жеңісін 2025 жылғы 9 қазанда Венада Сан-Маринодан 10:0 есебімен ұтып алса, ең ауыр жеңілісін 1908 жылғы 8 маусымда сол Венада Англиядан 1:11 есебімен көрді. ФИФА рейтингіндегі ең жоғары орны — 10-орын (2016 жылдың наурыз–маусым айлары), ең төменгі көрсеткіші — 105-орын (2008 жылдың шілдесі); Эло рейтингінде 1934 жылдың мамырында бірінші орында тұрған.

Австрия мен Венгрия арасындағы қарсыласу халықаралық футбол тарихындағы ең көп өткізілген матчтар тізімінде екінші орында тұр (олардан тек тағы бір көрші ел — Аргентина мен Уругвай кездесулері көп). Дегенмен Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австрияның басты қарсыласы Германия болып саналады.

Құраманың дәстүрлі үй формасы — ақ жейде, қара шалбар және ақ шұлық; бұл түстер Тевтон орденінен алынған. Дәстүрлі қонақтық формасы ту түстеріне сай келетін: қызыл жейде, ақ шалбар, қызыл шұлық. 2004 жылы бапкер әрі бұрынғы шабуылшы Ханс Кранкль формаларды ауыстыруды шешті, енді қызыл түс негізгі форма болды: бұл Австрия туының қызыл-ақ-қызыл түстеріне сәйкес келіп, құраманы көршілерінен ажыратып тұратын болды. Содан бері қонақтық форманың түсі бірнеше рет өзгерді.