Penalty.kz қосымшасыГол туралы бірінші біліңіз Ашу
Футбол
Бөлімдер
Барселона

Барселона тарихы

Оқу
22 мин

Барселона — Испанияның Каталония автономиясындағы Барселона қаласында орналасқан кәсіпқой футбол клубы. Толық атауы — Futbol Club Barcelona, жанкүйерлер арасында Барса деген атпен белгілі. Клуб елдің жоғарғы дивизионы Ла Лигада өнер көрсетеді. 1899 жылы 29 қарашада Жоан Гампер бастаған швейцариялық, каталондық, неміс және ағылшын футболшыларының тобы Foot-Ball Club Barcelona атауымен құрған. Клуб каталон мәдениеті мен каталонизмнің нышанына айналды, осыдан барып «Клубтан да артық» (Més que un club) ұраны туды. Көптеген басқа клубтардан айырмашылығы — Барселона жанкүйерлерінің меншігінде және солардың басқаруында. Ресми әнұраны — Жауме Пикас пен Жозеп Мария Эспинас жазған «Cant del Barça». Дәстүрлі түсі — көк пен қою қызыл жолақтар, осыған орай команда Блауграна деп аталады.

Клубтың алғашқы жылдары аймақтық және ұлттық кубоктармен байланысты болды. 1901 жылы Пиреней түбегіндегі тұңғыш футбол жарысы Макайя кубогында Hispania AC-тан ұтылып қалды, ал келесі жылы бұл турнирді жеңіп алып, тарихындағы алғашқы жүлдесіне ие болды. Сол жылы алғашқы Испания Кубогының финалында Bizcaya құрамасына 1:2 есебімен есе жіберді. 1908 жылы қаржылық және спорттық дағдарысқа ұшыраған клубты жабылудан құтқару үшін Ганс Гампер — енді Жоан Гампер — президент болды. Ол 1908 жылдан 1925 жылға дейін бес мәрте клуб басшысы қызметін атқарды, ең басты жетістігінің бірі — командаға жеке стадион әперіп, тұрақты табыс көзін қалыптастыру.

1909 жылы 14 наурызда команда сыйымдылығы 8 мың көрерменге арналған Камп де ла Индустрияға көшті. Келесі жылы клуб эмблема байқауын өткізді, жеңімпаз Карлес Комамала ұсынған нұсқа аздаған өзгерістермен бүгінгі күнге дейін клуб таңбасы болып қала береді. Жаңа аренаның арқасында команда 1909–1911 жылдары қатарынан үш рет Каталония чемпионатын, 1910–1913 жылдар аралығында төрт жылда үш Испания Кубогын және 1910 жылғы алғашқы розыгрыштан бастап қатарынан төрт Пиреней кубогын жеңіп алды. Сол тұстағы белгілі ойыншылар қатарында Карлес Комамала, Альфредо Массана, Амечазурра, Пако Бру болды, ал Джек Гринуэлл 1917 жылы клубтың тұңғыш кәсіби бас бапкері болып тағайындалды.

Дәл осы кезеңде клуб ресми тілін кастилиядан каталон тіліне ауыстырып, біртіндеп каталон бірегейлігінің маңызды нышанына айналды. Гампер мүшелерді тарту науқанын бастап, 1922 жылға қарай клуб мүшелерінің саны 20 мыңнан асты, бұл жаңа стадион салуға мүмкіндік берді. Сол жылы команда бастапқы сыйымдылығы 30 мың адамдық Лес Кортс аренасына көшті, 1940 жылдары ол 60 мыңға дейін кеңейтілді. 1912 жылы Гампер клуб тарихындағы жетінші үздік бомбардир Паулино Алькантараны шақырды. Гринуэлл басқарған кезеңде құрамда Сагибарба, Рикардо Самора, Жозеп Самитьер, Феликс Сесумага, Франц Платко сияқты ойыншылар өнер көрсетіп, команда 1919–1928 жылдары он Каталония чемпионатының тоғызын, сондай-ақ 1920 және 1922 жылдары Испания Кубогын жеңді. Жалпы Гампер дәуірінде Барселона он бір Каталония чемпионатын, алты Испания Кубогын және төрт Пиреней кубогын иеленді.

1925 жылы 14 маусымда Примо де Ривера диктатурасына наразылық ретінде стадиондағы көпшілік Корольдік маршты ысқырықпен қарсы алды. Жазалау шарасы ретінде арена алты айға жабылып, Гампер президенттіктен кетуге мәжбүр болды. 1926 жылы клуб басшылығы алғаш рет кәсіби футбол клубы ретінде жұмыс істейтінін жария етті. 1929 жылы 23 маусымда Барселона тұңғыш Испания чемпионатының жеңімпазы атанды. Бір жылдан кейін, 1930 жылы 30 шілдеде, жеке және қаржылық қиындықтардан туған депрессиядан кейін Гампер өз өміріне қол жұмсады.

Одан кейінгі кезеңде саяси қақтығыстар спортты көлеңкелеп, клуб құлдырауға ұшырады. Команда 1930, 1931, 1932, 1934, 1936 және 1938 жылдары Каталония чемпионатын жеңгенімен, 1937 жылғы даулы Жерорта теңізі лигасы атағынан басқа ұлттық деңгейде жетістікке жете алмады. 1936 жылы Азамат соғысы басталған соң бірқатар ойыншылар әскери көтеріліске қарсы күреске аттанды. 6 тамызда Гвадаррама маңында фалангашы сарбаздар клуб президенті Жозеп Суньолды өлтірді; ол барселонизмнің шәһиды атанды, бұл қаза клуб пен каталон бірегейлігі тарихында шешуші сәт болды. 1937 жылдың жазында команда Мексика мен АҚШ-қа сапар шегіп, Екінші Испания Республикасының елшісі ретінде қабылданды; сапар клубтың қаржысын түзегенімен, ойыншылардың жартысы Мексика мен Францияда баспана сұрап қалып қойды. 1938 жылы 16 наурызда Барселона Италия әуе күштерінің бомбалауына ұшырады, бомбалардың бірі клуб кеңсесіне түсті. Каталония оккупацияланған соң мүше саны 3486-ға дейін азайған клубқа бірқатар шектеулер қойылды: каталон туы мен испандық емес атаулар тыйым салынып, клуб атауын Club de Fútbol Barcelona деп өзгертіп, эмблемасынан каталон туын алып тастауға мәжбүр болды.

1943 жылы Генералиссимус Кубогының жартылай финалында Барселона Лес Кортсте Реал Мадридті 3:0 жеңгенімен, жауап кездесуде 1:11 есебімен ойсырай ұтылды. Футбол жазушысы Сид Лоудың пікірінше, дәл осы матч Мадридті диктатура командасы, Барселонаны оның құрбаны ретінде қабылдау түсінігін қалыптастырды. Саяси ахуалдың ауырлығына қарамастан, клуб 1940–1950 жылдары елеулі табысқа жетті: 1945 жылы бапкер Жозеп Самитьермен және Сесар, Рамальетс, Веласко сияқты ойыншылармен 1929 жылдан кейінгі алғашқы чемпиондығын алды, 1948 және 1949 жылдары тағы екі атақ қосты, 1949 жылы тұңғыш Латын кубогын жеңді. 1950 жылы маусымда клубқа Ласло Кубала келді. 1952 жылы бапкер Фердинанд Даучик пен Кубала командаға бес жүлде — Ла Лига, Генералиссимус Кубогы, Латын кубогы, Ева Дуарте кубогы және Мартини мен Росси кубогын сыйлады; бұл команда испан футболында бір маусымда бес тәж жеңіп алған алғашқы ұжым ретінде El Barça de les Cinc Copes атанды. 1953 жылы чемпиондық пен кубок қайталанды.

Еленио Эррера бапкер болған тұста, 1960 жылғы Еуропаның үздік футболшысы Луис Суарес және Кубала ұсынған венгрлер Шандор Кочиш пен Золтан Цибор ойнаған кезде команда 1959 жылы ұлттық дубльді, 1960 жылы Ла Лига мен Жәрмеңкелер кубогын жеңді. 1961 жылы Барселона Еуропа кубогында Реал Мадридті ұтқан алғашқы клуб болды, бірақ финалда Бенфикадан 2:3 есебімен ұтылды. 1960 жылдары Ла Лигада Реал Мадрид үстемдік етті, 1957 жылы аяқталған Камп Ноудың құрылысы клубтың жаңа ойыншыларға қаражатын шектеді. Сол жылдары Жозеп Мария Фусте мен Карлес Решак танылды, клуб 1963 жылы Генералиссимус Кубогын, 1966 жылы Жәрмеңкелер кубогын жеңді. 1968 жылғы кубок финалында Сантьяго Бернабеуда диктатор Франсиско Франконың көз алдында Реал Мадридті 1:0 ұтты. 1974 жылы Франко диктатурасы аяқталған соң клуб ресми атауын Futbol Club Barcelona деп қайтарып, эмблемасын бастапқы нұсқасына оралтты.

1973–1974 маусымында Барселонаға Аяксттан сол кездегі әлемдік рекорд 920 мың фунт стерлингке Йохан Кройф келді. Ол еуропалық баспасөзге Франкомен байланысты клубта ойнай алмайтынын айтып, Реал Мадридтің орнына Барселонаны таңдағанын мәлімдеп, жанкүйерлердің ықыласына бөленді, ал ұлына каталондық әулие Георгийдің құрметіне Жорди деп ат қойды. Хуан Мануэль Асенси, Карлес Решак, Уго Сотил сияқты шеберлермен бірге ол клубқа 1960 жылдан кейінгі алғашқы чемпиондықты әперді, жол-жөнекей Сантьяго Бернабеуда Реал Мадридті 5:0 ұтты. Кройф 1973 жылы Еуропаның үздік футболшысы атанды, ал 1974 жылы бұл сыйлықты үш рет алған тұңғыш ойыншы болды.

1978 жылы Жозеп Льюис Нуньес клубтың тұңғыш сайланбалы президенті болды, содан бері президентті клуб мүшелері сайлайды. Оның 22 жылға созылған президенттігі жалақы мен тәртіпке қатаң саясат жүргізуімен есте қалды: ол Диего Марадона, Ромарио, Роналдо сияқты ойыншылардың талаптарын орындағаннан гөрі олармен қоштасуды жөн көрді. 1979 жылы 16 мамырда Базельде Фортуна Дюссельдорфты 4:3 жеңіп, клуб алғашқы Кубок иегерлері кубогын алды; финалда 30 мыңнан астам блауграна жанкүйері болды. Сол жылы Нуньес Камп Ноу салынған жердегі Ла Масия фермасын шетелден келген жас ойыншыларға арналған жатақханаға айналдырып, жастар бағдарламасына қаржы салды; кейін бұл атау клубтың жастар академиясымен синоним болды.

1982 жылы маусымда Бока Хуниорстан әлемдік рекордтық 5 миллион фунтқа Диего Марадона сатып алынды, келесі маусымда бапкер Сесар Луис Меноттимен клуб Испания Кубогын жеңді. 1984–1985 маусымының басында бапкер болған Терри Венейблс неміс жартылай қорғаушысы Бернд Шустердің ойынымен Ла Лиганы жеңді, ал келесі маусымда команда екінші рет Еуропа кубогының финалына шығып, Севильяда Стяуа Букурештиден пенальти сериясында ұтылды. 1988 жылы Луис Арагонес басқарған команда Испания Кубогының финалында Реал Сосьедадты 1:0 ұтты, ал маусым Эсперия көтерілісі деп аталған ойыншылардың президент Нуньеске қарсы наразылығымен аяқталды.

1988 жылы Йохан Кройф клубқа бапкер болып оралды және кейін «Dream Team» атанған команданы құрды. Онда Пеп Гвардиола, Жозе Мари Бакеро, Жон Андони Гойкоэчеа, Мигель Анхель Надаль, Чики Бегиристайнмен қатар Роналд Куман, Микаэль Лаудруп, Ромарио, Христо Стоичков ойнады. Кройфтің қолында Барселона 1991 жылдан 1994 жылға дейін қатарынан төрт рет Ла Лига чемпионы атанды, 1989 жылғы Кубок иегерлері кубогының және 1992 жылы Уэмблиде өткен Еуропа кубогының финалында Сампдорияны жеңді — шешуші голды Куман айып добынан соқты. Сондай-ақ 1990 жылы Испания Кубогы, 1992 жылы Еуропа Суперкубогы және үш рет Испания Суперкубогы алынды. 11 жүлдемен Кройф сол кездегі клубтың ең табысты бапкері әрі қатарынан сегіз жыл жұмыс істеген ең ұзақ мерзімді бапкері болды.

1996–1997 маусымында клубты бір жыл басқарған Бобби Робсон ПСВ-дан әлемдік рекордтық сомаға Роналдоны сатып алып, Испания Кубогы, Кубок иегерлері кубогы және Испания Суперкубогынан тұратын кубоктық трипль сыйлады; Роналдо 49 ойында 47 гол соқты. Кейін Луис Фигу, Патрик Клюйверт, Луис Энрике, Ривалдо сияқты ойыншылармен команда 1998 жылы чемпиондық пен кубокты қатар иеленді, ал 1999 жылы клуб жүз жылдығын чемпиондықпен атап өтті, Ривалдо Еуропаның үздік футболшысы атанған клубтың төртінші ойыншысы болды. Чемпиондар лигасында табысқа жете алмаған соң 2000 жылы бапкер Луи ван Гал да, президент Нуньес те қызметінен кетті.

Жанкүйерлер үшін ең ауыр соққы вице-капитан Луис Фигудың басты бәсекелес Реал Мадридке ауысуы болды; Камп Ноуға оралған сайын ол өте дұшпандық қарсылыққа тап болды, бірінші рет көрермендер оған шошқаның басын және виски толтырылған бөтелке лақтырды. Келесі үш жылда клуб құлдырап, бапкерлер жиі ауысты. Ван Галдың орнына келген Лоренсо Серра Феррер маусым соңына дейін жұмыс істей алмады, оның орнындағы Карлес Решак командаға Чемпиондар лигасына іліктіруге қол жеткізді — ол маусымның соңғы күні Валенсияға қарсы матчта Ривалдо соңғы минутта шалқасынан соққан голмен хет-трик жасады. Ван Галдың екінші кезеңінде команда 2003 жылы ақпанда 15-орынға дейін құлдырады, бұл оның отставкасына алып келді; Радомир Античпен маусым алтыншы орынмен аяқталды, ал президент Жоан Гаспар қызметінен кетті.

Жас президент Жоан Лапорта мен жас бапкер Франк Райкард тандемі клубты қайта көтерді. Роналдиньо, Деку, Хенрик Ларссон, Людовик Жюли, Самуэль Этоо, Рафаэль Маркес, Эдгар Давидс сияқты шетелдіктер мен Карлес Пуйоль, Андрес Иньеста, Хави, Виктор Вальдес сияқты өз тәрбиеленушілерінің қосындысы нәтиже берді. 2004–2005 маусымында клуб Ла Лига мен Испания Суперкубогын жеңді, келесі маусымда бұл табысын қайталады әрі Сантьяго Бернабеуда Реал Мадридті 3:0 ұтты — Роналдиньоның ойыны соншалықты әсерлі болғаны сонша, екінші голынан кейін Реалдың кейбір жанкүйерлері оны тік тұрып қошеметтеді. Чемпиондар лигасының финалында Барселона Арсеналдан 0:1 артта қалып, соңғы 15 минутта есені 2:1-ге өзгертті: Ларссон Этоо мен Жулиано Беллеттидің голдарын әзірледі, бұл клубтың 14 жылдағы алғашқы Еуропа кубогы болды. 2006–2007 маусымында команда жүлдесіз қалды, ал 2007–2008 маусымында Ла Лигада үшінші орын алып, Чемпиондар лигасы мен Испания Кубогының жартылай финалында ойыннан шықты; содан кейін Райкардтың орнына Барселона B құрамасының бапкері Пеп Гвардиола тағайындалды.

Гвардиола клубтың жастар командаларында үйренген тики-така ойын стилін алып келді, Роналдиньо мен Декуді сатып, команданы Хави, Иньеста және Лионель Месси төңірегінде құрды. 2009 жылы Испания Кубогының финалында Атлетик Бильбаоны 4:1 жеңіп, трофейді рекордтық 25-рет иеленді, үш күннен кейін Реал Мадридті 2:6 ұтып чемпион атанды, ал Римдегі финалда Манчестер Юнайтедті 2:0 жеңіп, үшінші Чемпиондар лигасын алды және испан командалары ішінде тұңғыш рет трипль жасады. Содан кейін Испания Суперкубогы мен УЕФА Суперкубогын, желтоқсанда клубтық әлем чемпионатын жеңіп, Барселона бір күнтізбелік жылда алты жүлдені иеленген Еуропадағы алғашқы клуб болды. 2010 жылы команда 99 ұпаймен чемпиондығын қорғады.

2010 жылы Лапорта кеткен соң президент болып Сандро Росель сайланды. 2010 жылғы әлем чемпионатында Ла Масия тәрбиеленушілері Испанияның әлем чемпионы атануына үлкен үлес қосты: финалда академиядан шыққан жеті футболшы ойнады, жеңіс голын Иньеста соқты. 2010 жылы қарашада Барселона Эль Класикода Реал Мадридті 5:0 ұтты, ал желтоқсанда Алтын доп сыйлығының үш финалисі де — Месси, Иньеста, Хави — Ла Масия түлектері болды; бұл бір академияның тарихында бұрын-соңды болмаған жетістік. 2011 жылы клуб 96 ұпаймен қатарынан үшінші чемпиондығын алды, Уэмблидегі финалда Манчестер Юнайтедті 3:1 жеңіп, төртінші Еуропа кубогын иеленді. Тамызда Испания Суперкубогы мен УЕФА Суперкубогын жеңіп, ресми жүлделер санын 74-ке жеткізді әрі Реал Мадридтің көрсеткішінен асып түсті; Гвардиола клуб тарихындағы ең көп тәж алған бапкерге айналды. Желтоқсанда финалда Сантосты 4:0 жеңіп, клубтық әлем чемпионатын рекордтық екінші рет иеленді. 2011 жылғы бес жүлдесі үшін команда Laureus сыйлығының «Жылдың үздік командасы» аталымын алды, ал Манчестер Юнайтед бапкері Алекс Фергюсон бұл команда туралы «Олар пас берісімен сені баурап алады» деген.

Гвардиола 2012 жылы кеткенде клубтың төрт жылда 14 жүлдесі болды, оның орнына көмекшісі Тито Виланова келді. Виланованың тұсында команда маусым бойы кесте басында тұрып, екі-ақ жеңіліспен 100 ұпай жинап, 2013 жылы 22-рет чемпион атанды, ал Месси Ла Лигада 46 гол соқты. 2013 жылы шілдеде Виланова тамақ рагының қайта оралуына байланысты қызметінен кетті. Оның орнына келген Херардо Мартиномен клуб 2013 жылғы Испания Суперкубогын жеңді. 2014 жылы қаңтарда Неймардың трансферіне байланысты шағымнан кейін Росель отставкаға кетіп, оның орнына Жозеп Мария Бартомеу келді.

2014–2015 маусымында Луис Энрикенің басшылығымен Барселона Ла Лига, Испания Кубогы және Чемпиондар лигасын жеңіп, трипльді екі рет жасаған Еуропадағы алғашқы клуб болды; Берлиндегі финалда Ювентус 3:1 есебімен тізе бүкті. Месси, Суарес және Неймардан құралған «MSN» шабуыл үштігі барлық турнирде 123-ке жуық — нақтырақ айтқанда 122 гол соғып, испан футболы тарихындағы рекордты жаңартты. 2015 жылы Севильяны 5:4 ұтып, рекордқа тең бесінші Еуропа Суперкубогын, ал желтоқсанда Ривер Плейтті 3:0 жеңіп, клубтық әлем чемпионатын рекордтық үшінші рет алды; бұл клубтың 20-халықаралық тәжі болды, мұндай көрсеткіш тек мысырлық Аль-Ахлиде бар. 2015 жылы барлық турнирде 180 гол соғып, команда бір күнтізбелік жылдағы голдар рекордын жаңартты. 2016 жылы клуб жеңіліссіз 39 матчтан тұратын серияны құрып, Испания рекордын жаңартты, сол маусымда сегіз жылдағы алтыншы чемпиондығын алды, ал шабуыл үштігі 131 голмен өз рекордын қайта жаңартты.

2017 жылы 8 наурызда Барселона Чемпиондар лигасы тарихындағы ең ірі кері қайтуды жасады: Парижде ПСЖ-дан 0:4 ұтылғаннан кейін үй алаңында 6:1 жеңіп, жалпы есепте 6:5-пен келесі кезеңге шықты. 2018 жылы Вильярреалды 5:1 ұтып, команда Ла Лига тарихындағы ең ұзақ жеңіліссіз серияны — 43 матч — тіркеді және чемпион атанды. 2019 жылы 26-чемпиондығын алғанымен, Чемпиондар лигасының жартылай финалында Ливерпульге үй алаңындағы 3:0 жеңістен кейін жауап кездесуде 0:4 есебімен ұтылып, жарыстан шықты. 2020 жылы клуб 12 жылда алғаш рет жүлдесіз қалды, ал жанкүйерлердің наразылығы артқан соң Бартомеу 27 қазанда президенттіктен кетті.

2021 жылы 7 наурызда Жоан Лапорта дауыстың 54,28 пайызын алып, қайтадан президент болып сайланды. Роналд Куманның тұсында клуб финалда Атлетик Бильбаоны 4:0 жеңіп, 31-рет Испания Кубогын алды. 2021 жылы тамызда клубтың 1,35 миллиард еуро қарызы және жалпы табыстың 103 пайызын құрайтын жалақы қоры барлығы белгілі болды; Ла Лиганың қаржылық талаптарына сай келмеуіне байланысты клуб келісілгеніне қарамастан Лионель Мессимен жаңа келісімшарт жасай алмады. Клубтың бар кездегі ең көп гол соққан ойыншысы 21 жылдан кейін Барселонадан кетіп, Пари Сен-Жерменге қосылды. Қазан айында Куман қызметінен босатылып, орнына клуб аңызы Хави келді. Хави командасы 2003–2004 маусымынан бері алғаш рет Еуропа лигасына түсіп, ширек финалда шығып қалды, бірақ Ла Лигада тоғызыншы орыннан екінші орынға көтерілді. 2023 жылы 15 қаңтарда Испания Суперкубогының финалында Реал Мадридті 3:1 жеңіп, клуб 2021 жылдан бергі алғашқы тәжін алды, ал 14 мамырда Месси кеткеннен кейінгі алғашқы, жалпы 27-чемпиондығын қамтамасыз етті.

2024 жылы 29 мамырда клуб Ханси Фликті бас бапкер етіп тағайындады. Фликтің басшылығымен команда жоғары прессингке негізделген тік ойын стилін енгізді, гол соғу көрсеткіші едәуір артты; алдыңғы шепте Роберт Левандовски мен жас Ламин Ямал ерекшеленді. 2024 жылы 26 қазанда Сантьяго Бернабеуда Реал Мадридті 4:0 жеңіп, мадридтіктердің Ла Лигадағы 42 матчтық жеңіліссіз сериясын үзді. 2025 жылы 15 мамырда клуб 28-чемпиондығын иеленді, сол маусымда Испания Суперкубогы мен Испания Кубогын да алды — екі финалда да Реал Мадрид жеңілді, ал Чемпиондар лигасында команда 2019 жылдан бері алғаш рет жартылай финалға шықты. Осы табыстан кейін Фликтің келісімшарты 2027 жылға дейін ұзартылды.

Клубтың эмблемасын 1910 жылы өткен байқауда жеңген Карлес Комамала жасаған: ол жоғарғы сол жақта Әулие Георгий кресті, қасында каталон туы, төменгі бөлігінде команда түстерінен тұрады. Көк пен қою қызыл түсті жейде алғаш рет 1900 жылы Hispania-мен кездесуде киілді; бұл түстердің шығу тегі туралы бірнеше нұсқа бар, Каталонияда кең тараған пікір бойынша оны Жоан Гампер өзі ойнаған Базельдің түстеріне қарап таңдаған. Клуб 1998 жылдан бері Nike компаниясымен жұмыс істейді. Испан клубтары 1981 жылдан жейдеде демеуші атауын көрсете бастағанымен, Барселона 2006 жылға дейін мұндай келісімге бармады: сол жылы клуб ЮНИСЕФ атауын жейдеге орналастырып, ақы алудың орнына керісінше қор үшін қаражат жинауға келісті. Алғашқы коммерциялық демеушілік шарт 2011 жылы Qatar Foundation-мен жасалды. Бүгінгі әнұран — клубтың 75 жылдығына орай 1974 жылы жазылған «Cant del Barça».

Барселонаның үй аренасы — Еуропадағы ең үлкен стадион Камп Ноу. Клуб бастапқыда Камп де ла Индустрияда ойнады, 1922 жылы Лес Кортсқа көшті, онда бірнеше рет кеңейтілгеннен кейін 60 мың орын болды. Камп Ноудың құрылысы 1954 жылы 28 наурызда 60 мың жанкүйердің көз алдында басталып, үш жылға созылды және 1957 жылы 24 қыркүйекте 288 миллион песета шығынмен аяқталды, бұл жоспарланғаннан 336 пайызға көп болды. 1980 жылы УЕФА талаптарына сай қайта жаңарту үшін клуб жанкүйерлерге шағын ақыға кірпіштерге өз есімін жазу мүмкіндігін ұсынып, қаражат жинады. 1992 жылғы Олимпиада ойындарына дайындық кезінде екі қосымша ярус қосылды. Клубтың үй матчындағы ең жоғары көрермен саны — 1986 жылы 3 наурызда Ювентуспен Еуропа кубогының ширек финалында 120 мың адам. 2021 жылы желтоқсанда клуб мүшелерінің рекордтық 88 пайызы Espai Barça жобасын қолдады; Камп Ноудағы жөндеу жұмыстары 2023 жылы 1 маусымда басталып, шамамен 1,5 миллиард еуроға бағаланды және 2027 жылы аяқталуы жоспарланған. Жөндеу кезінде команда екі маусым Монжуиктегі Льюис Компанис олимпиадалық стадионында ойнады. Клубтың басқа да нысандары бар: Жоан Гампер спорт қалашығы, Ориол Торт атындағы Ла Масия дайындық орталығы, Йохан Кройф стадионы, Палау Блауграна.

Клуб рекордтарының басым бөлігі Лионель Мессиге тиесілі: ол Хавидің 767 матч рекордын бұзып, барлық турнирде 778 ресми ойын өткізді, оның ішінде Ла Лигада 520 матч. Ресми жарыстардағы ең көп гол да оныкі — 672 гол, ол 2012 жылы Сесар Родригестің 60 жыл бойы сақталған 232 голдық көрсеткішін артта қалдырды, ал 2020 жылы Пеленің Сантоста соққан 643 голынан асып, бір клуб үшін ең көп гол соққан футболшы атанды. Ла Лигада ол 474 гол соқты. Клуб үшін чемпионатта 100-ден астам гол соққан тағы төрт футболшы бар: Сесар Родригес (190), Луис Суарес (147), Ласло Кубала (131) және Самуэль Этоо (108). Испания Кубогындағы ең көп гол Жозеп Самитьерге тиесілі — 64. Кубала 1952 жылы Спортинг Хихонға қарсы жеті гол соғып, Ла Лигада бір матчтағы рекордты орнатты, ал Эулохио Мартинес 1957 жылы Атлетико Мадридке жеті гол соғып, кубок кездесуіндегі клуб рекордын жаңартты. Барселона қақпашылары Самора жүлдесін рекордтық 20 рет алған, Антони Рамальетс пен Виктор Вальдестің әрқайсысында бестен. Клубтың ең ұзақ жұмыс істеген бапкері — екі кезеңде тоғыз жыл еңбек еткен Джек Гринуэлл, ең табысты бапкері — төрт жылда 14 тәж алған Пеп Гвардиола, ал ең көп жүлде жинаған ойыншы — 35 тәжі бар Месси, одан кейін 32 тәжбен Иньеста. Клуб тарихындағы ең қымбат сатып алу — 2018 жылы Ливерпульден 120 миллион еуроға келген Филипе Коутиньо, ал 2017 жылы Неймар әлемдік рекордтық 222 миллион еуроға ПСЖ-ға кетті.

Барселона — әлемдегі ең көп тәж жеңген клубтардың бірі. Ішкі аренада ол рекордтық 82 трофей жинады: 29 Ла Лига, 32 Испания Кубогы, 2 Лига кубогы, 16 Испания Суперкубогы және 3 Ева Дуарте кубогы. Халықаралық деңгейде 22 тәжі бар: бес УЕФА Чемпиондар лигасы, рекордтық төрт Кубок иегерлері кубогы, рекордтық үш Жәрмеңкелер кубогы, бес УЕФА Суперкубогы, рекордқа тең екі Латын кубогы және үш ФИФА клубтық әлем чемпионаты. Клуб 1997, 2009, 2011, 2012 және 2015 жылдары IFFHS әлемдік клубтық рейтингінде бірінші орынды иеленді. Барселона — 1929 жылы Примера дивизион құрылғаннан бері бірде-бір рет төмен түспеген үш клубтың бірі, қалған екеуі — Атлетик Бильбао мен Реал Мадрид. Клуб ойыншылары рекордқа тең он екі Алтын доп (иегерлері арасында Йохан Кройф), рекордтық алты ФИФА-ның жыл үздік футболшысы атағы (Ромарио, Роналдо, Ривалдо, Роналдиньо, Месси) және рекордтық сегіз Еуропаның Алтын бәтеңкесін иеленген. Барселона 1955 жылы еуропалық турнирлер басталғаннан бері олардың әр маусымына қатысқан жалғыз клуб.

Жанкүйерді білдіретін кулер сөзі каталон тіліндегі cul сөзінен шыққан: алғашқы Камп де ла Индустрия стадионында көрермендер трибуна шетінде отыратын. Испания халқының шамамен 25 пайызы Барселонаны жақтайды, бұл Реал Мадридтен кейінгі екінші көрсеткіш. Клуб мүшелерінің саны 2003–2004 маусымдағы 100 мыңнан 2009 жылғы қыркүйекте 170 мыңға дейін өсті, 2023 жылы 31 мамырдағы дерек бойынша клубта 150 317 соци бар. Сондай-ақ әлем бойынша penyes деп аталатын 1264 ресми тіркелген жанкүйер клубы жұмыс істейді. Әлеуметтік желідегі ізбасарлары саны бойынша Барселона спорт командалары арасында Реал Мадридтен кейінгі екінші орында. Клубтың көрнекті жанкүйерлерінің арасында құрметті мүше болған Рим папасы Иоанн Павел II және Испанияның бұрынғы премьер-министрі Хосе Луис Родригес Сапатеро бар.

Клубтың басты бәсекелесі — Реал Мадрид, олардың кездесуі Эль Класико деп аталады. Ұлттық жарыстардың басынан-ақ екі клуб Испанияның қарама-қарсы екі аймағы — Каталония мен Кастилияның өкілі ретінде қабылданды, бұл бәсеке каталондар мен кастилиялықтар арасындағы саяси және мәдени шиеленістің көрінісі саналады. 2026 жылдың мамырындағы дерек бойынша екі клуб ресми матчтарда 264 рет кездесіп, әрқайсысы 106 жеңіске жеткен, 52 ойын тең аяқталған. Бәсеке 1950 жылдары Альфредо Ди Стефаноның ауысуы төңірегіндегі дауда шиеленісті: Барселона Ривер Плейтпен келіскенімен, соңында ойыншы Реал Мадридке барып, клубтың алдағы жетістіктерінің кілтіне айналды. Қала ішіндегі бәсекелесі — Эспаньол, олардың кездесуі Эль Дерби Барселони деп аталады. Эспаньол корольдік қамқорлыққа ие болып, Барселонадан өзгеше тек испан жанкүйерлерінің күшімен құрылған және алғашқы үндеуінде Барселонаға ашық қарсы шыққан. Бұл дерби Ла Лига тарихындағы ең көп ойналған жергілікті дерби, бірақ сонымен бірге ең теңсіз дерби: 1928–2022 жылдардағы 87 маусымда Эспаньол кестеде Барселонадан үш-ақ рет жоғары тұрды. Эспаньолдың ең ірі жеңісі — 1951 жылғы 6:0, ал Барселонаның ең ірі жеңісі жеті рет 5:0 есебімен тіркелген. Еуропалық деңгейде клубтың дәстүрлі қарсыласы — Милан, екі команда 19 рет кездескен, бетпе-бет кездесулерде Барселона сегіз жеңіспен басым. Милан 1994 жылғы Чемпиондар лигасының финалында Кройфтің Dream Team құрамасын 4:0 жеңген, ал 2013 жылы Барселона бірінші матчтағы 0:2 жеңілістен кейін Камп Ноуда 4:0 ұтып, тарихи кері қайту жасады.

Реал Мадрид, Атлетик Бильбао және Осасуна сияқты Барселона да тіркелген қауымдастық түрінде ұйымдастырылған: клубтың акциясын сатып алу мүмкін емес, тек мүшелікке өтуге болады. Социлер жиналысы клубтың жоғарғы басқару органы болып саналады. Клуб әлемдегі ең қымбат футбол клубтарының үштігіне кіреді, құны 5,6 миллиард доллар, ал жылдық айналымы 800,1 миллион еуромен табысы бойынша әлемде төртінші орында. 2018 жылы Барселона жылдық табысы 1 миллиард доллардан асқан алғашқы спорт командасы болды. Алайда Бартомеу басқарған жылдардағы шектен тыс шығындар мен COVID-19 пандемиясы сияқты факторлар салдарынан 2021 жылы клубтың жалпы қарызы шамамен 1,4 миллиард долларға жетті. 2024 жылы 9 қарашада клуб Nike-пен футбол тарихындағы ең ірі деп аталған жаңа демеушілік келісімге қол қойды.

Барселона бастапқыда мәдениет әлемімен, әсіресе каталон мәдениетімен тығыз байланыста болды: 1932 жылғы жарғыда клуб «мәдени және спорттық сипаттағы қауымдастық» деп аталған. Клуб пен оның ойыншылары жазушылар, музыканттар, суретшілер, журналистер, театр және кино қайраткерлері үшін шабыт көзі болды. 1957 жылы Камп Ноудың ашылуына орай Жозеп Мария де Сагарра «Blau i grana» өлеңін арнады, ақын Мануэль Васкес Монтальбан клубты «Каталонияның қарусыз әскері» деп атады. Жозеп Сегрельес, Жоан Миро, Антони Тапиес мерейтойлық плакаттарға қол қойса, Сальвадор Дали клубтың 75 жылдығына офорт арнады. Клубтың тарихы мен табыстары туралы көптеген деректі фильмдер түсірілген, 2022 жылы желтоқсанда Amazon Prime Video «FC Barcelona: A New Era» атты бес сериялы деректі жобасын шығарды.

Дереккөз: Уикипедия (CC BY-SA) · penalty.kz редакциясы қазақ тіліне бейімдеді

Барселона қазір

Ла Лига 2026/27
Орын
111 ойыннан 30 ұпай
Голдар
46:12
Келесі матч
09.11Атлетико (Мадрид) · қонақта
Құрам, кесте және нәтижелер