Борнмут тарихы

Алғашқы маусымында, 1899–1900 жылдары, команда Борнмут және аймақ кіші лигасында ойнап, Хэмпшир кубогына қатысты. Алғашқы екі маусымда Поуксдаундағы Каслмейн-авенюде, үшінші маусымнан бастап Кингс-Парктегі алаңда өнер көрсетті. 1905–1906 жылдары клуб үлкен әуесқойлық футболға көтерілді. 1910 жылы жергілікті кәсіпкер Дж. Э. Купер-Дин Кингс-Парктің қасындағы бос жерді клубқа ұзақ мерзімге жалға берді, сол демеушінің құрметіне стадион Дин Корт деп аталды. Сол жылы клуб алғашқы кәсіпқой ойыншысы Бейвен Пентонмен келісімге қол қойды. Шиелер лақап аты осы кезеңде пайда болған: бір дерек бойынша ол команданың шие түстес жолақты жейдесінен, екінші дерек бойынша Дин Корт салынған Купер-Дин иелігіндегі шие ағаштарынан шыққан.

1913–1914 жылдары клуб тұңғыш рет Англия кубогына қатысты, алайда Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты Хэмпшир лигасына оралды. 1920 жылы Футбол лигасының Үшінші дивизионы құрылғанда, Боскомб Оңтүстік лигаға көтерілді. 1923 жылы клуб аймақты толық танытуы үшін Борнмут энд Боскомб Атлетик деп аталып, сол жылы кеңейтілген Үшінші дивизион (Оңтүстік) құрамына қабылданды. Лигадағы алғашқы ойынын 1923 жылғы 25 тамызда Суиндон Таунға қонаққа барып 1:3 есебімен ұтылды, ал Дин Корттағы тұңғыш лига кездесуінде сол қарсыласпен 0:0 тең түсіп, алғашқы ұпайын жинады. Клуб Үшінші дивизионның құрамында ең ұзақ үзіліссіз ойнаған команда ретінде тарихта қалды. Лига клубы ретіндегі алғашқы жүлдесін Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана алды: 1946 жылы Стэмфорд Бриджде өткен Үшінші дивизион (Оңтүстік) кубогының финалында Уолсоллды жеңді.

1958 жылы жаңадан қайта құрылған Үшінші дивизионға енгізілген клуб 1970 жылы төмен түсіп, 1970–1971 жылғы маусымда бірден кері көтерілді. 1971–1972 жылғы маусымның қарсаңында клуб ағылшын клубтарының әліпбилік тізімінде бірінші тұруы үшін AFC Bournemouth атауын қабылдады. Бір жылдан кейін жаңа эмблема бекітілді: ондағы жолақтар клуб жейдесінен алынды, алдыңғы бетінде допты бас соғып ойнап тұрған футболшының бейнесі салынды — бұл 1950–1960 жылдары клуб үшін көп гол соққан Дикки Даусеттің құрметіне жасалған. 1971 жылы енгізілген қызыл-қара пішім Милан киімінің үлгісімен әзірленді. Сол кезең Тед Макдугаллдың есімімен байланысты: ол 1971 жылдың қарашасында Англия кубогында Маргейтті 11:0 есебімен ұтқан ойында тоғыз гол соқты, ал 1970–1971 жылғы маусымда Төртінші дивизионда жинаған 42 голы клубтың бір маусымдағы рекорды болып қалды.

1975 жылы Төртінші дивизионға түскен клуб 1981–1982 жылғы маусымда қайта көтерілді. Харри Реднапптың басшылығымен Борнмут 1984 жылдың қаңтарында Англия кубогында титул иесі Манчестер Юнайтедті жеңіп, кең танылды, ал сол жылғы 24 мамырда Бутферри Паркте өткен Қауымдастық мүшелері кубогының тұңғыш финалында Халл Ситиді 2:1 есебімен ұтып, екінші жүлдесін иеленді. 1986–1987 жылдары Үшінші дивизион чемпионы атанған команда тарихында тұңғыш рет екінші эшелонға шықты. 1988–1989 жылғы маусымда жоғары дивизионға жолдама үшін тартысқа түсіп, 12-орынмен аяқтады — бұл көрсеткіш 2013–2014 жылғы маусымға дейін клубтың Футбол лигасындағы ең жоғары нәтижесі болды.

1990 жылғы 5 мамырда Дин Корттағы маусымның соңғы турында Лидс Юнайтед бір голмен жеңіске жетіп, дивизион чемпионы атанды әрі жоғары дивизионға көтерілді, ал Борнмут төмен түсті. Қонақтардың жанкүйерлері қалада мереке демалысы бойы тәртіпсіздік ұйымдастырып, 1 миллион фунттан астам шығын келтірді, қарсылас жанкүйерлер мен полиция қызметкерлері жарақат алды; мәселе парламентте де көтерілді. Соның салдарынан клубқа 2003 жылғы 21 сәуірде Шрусбери Таунмен өткізілген ойынға дейін мереке күндері үй ойындарын өткізуге жергілікті полиция рұқсат бермеді.

1990 жылдардың басында қаржылық қысым күшейіп, Реднапп 1992 жылы орнынан кетті, оның орнына келген Тони Пулис те дәл сол себеппен клубты тастап шықты. 1994–1995 жылғы маусымда команда көпке дейін кесте түбінде тұрып, Мел Мэчин тағайындалғаннан кейінгі нәтижелер арқасында соңғы турда ғана аман қалды. 1997 жылы клуб сыртқы басқаруға түсті, 2002 жылы төртінші эшелонға дейін құлдырады, бірақ Шон О'Дрисколлдың басшылығымен 2003 жылы плей-офф арқылы бірден көтерілді: Миллениум стадионындағы финалда Линкольн Ситиді 5:2 есебімен ұтып, сол аренада бес гол соққан алғашқы команда атанды. 2003–2004 жылғы маусымда Джеймс Хейтер Рексемді 6:0 есебімен ұтқан ойында екі минут 21 секундта үш рет дәл соғып, ағылшын Футбол лигасы тарихындағы ең жылдам хет-трикті жасады.

2008 жылдың ақпанында Борнмут екінші рет сыртқы басқаруға түсіп, 10 ұпайдан айырылды және шамамен 4 миллион фунт қарызбен Лигаға 2-ге құлдырады. Келесі маусымға клуб төлем қабілетсіздігі ережелерін бұзғаны үшін 17 ұпай айыппұлымен кірісті. 2008 жылдың соңында бас бапкерлікке бұрынғы ойыншысы Эдди Хау тағайындалды — 31 жасында ол Футбол лигасындағы ең жас бапкер болды. 2008–2009 жылғы маусымның соңғы үй ойынында Стив Флетчердің голымен Гримсби Таун 2:1 есебімен жеңіліп, команда лигадағы орнын сақтап қалды; бұл кезең Ұлы құтқарылу деген атқа ие болды. 2009 жылдың маусымында Джефф Мостин, Стив Слай, Нилл Блейк, Эдди Митчелл және Адам Мюррей кіретін консорциум клубты сатып алды.

Хаудың тұсында клуб алты жылда үш рет көтеріліп, тарихында тұңғыш рет Англияның жоғары дивизионына жолдама алды: 2009–2010 жылдары Лигада 2 екінші орын, 2012–2013 жылдары Лигада 1 екінші орын және 2014–2015 жылдары Чемпионшип чемпиондығы. 2013 жылы жаңа эмблема таныстырылды. 2014 жылғы 25 қазанда Сент-Эндрюсте Бирмингем Ситиді 8:0 есебімен ұтып, клуб лига ойынында алғаш рет сегіз гол соқты әрі лигадағы ең ірі жеңісін тіркеді. Сол маусымда Лига кубогында Вест Бромвич Альбионды 2:1 есебімен жеңіп, ширек финалға тұңғыш рет шықты.

Премьер-лигадағы алғашқы кезеңінде (2015–2020) клубтың ең үздік нәтижесі 2016–2017 жылдардағы 9-орын болды. 2017 жылдың маусымында Челсиден Нэтан Аке сол кездегі клуб рекордын жаңартқан, шамамен 20 миллион фунтқа тартылды, келесі жазда рекорд Джефферсон Лерма үшін тағы жаңартылды. 2017–2018 жылғы маусымның екінші жартысында команда ұтылып тұрған ойындарда 19 ұпай жинап, Премьер-лига рекордын орнатты және 12-орынмен мәреге жетті. 2020 жылы клуб төмен түсіп, Хау сегіз жылға созылған екінші кезеңін аяқтады. Бұған дейін, 2016 жылы, Борнмут 2014–2015 жылғы маусымда Футбол лигасының қаржылық әділ ойын ережесін бұзғаны үшін кінәлі деп танылып, 4,75 миллион фунт айыппұл төледі.

Чемпионшипте Джейсон Тиндолл мен Джонатан Вудгейттен кейін клубты 2021 жылы Скотт Паркер басқарды: команда маусымды 15 ойын жеңіліссіз бастап, 88 ұпай жинап, Ноттингем Форестті 1:0 есебімен ұтқан кездесуде көтерілуді қамтамасыз етті. 2022 жылы Энфилдте Ливерпульден 0:9 есебімен ұтылғаннан кейін Паркер қызметінен босатылып, орнына Гари О'Нил келді. 2022 жылғы 13 желтоқсанда клубты Максим Деминнен американдық кәсіпкер Билл Фоли бастаған Black Knight Football Club сатып алды, азшылық үлес иелерінің тобын актер Майкл Б. Джордан басқарады. 2023 жылдың маусымында бас бапкерлікке Андони Ираола тағайындалды. Оның тұсында клуб Премьер-лигадағы ұпай рекордын үш маусым қатарынан жаңартты: 2023–2024 жылдары 48 ұпаймен 12-орын, 2024–2025 жылдары 56 ұпаймен 9-орын (сонымен бірге 15 жеңіс, 58 соғылған гол, 46 жіберілген гол), ал 2025–2026 жылдары 57 ұпай жинап, тарихындағы ең жоғары — 6-орынды иеленді. Сол маусымда команда 38 ойындық Премьер-лига маусымындағы ең көп тең ойын (18) рекордын орнатып, 18 ойындық жеңіліссіз топтаманы тіркеді.

2026 жылғы 19 мамырда Манчестер Ситимен 1:1 тең ойыннан кейін Борнмут тарихында тұңғыш рет еуропалық жарысқа жолдама алды, ал 24 мамырда Ноттингем Форестпен 1:1 тең түсіп, 2026–2027 жылғы УЕФА Еуропа лигасына іріктелгенін бекітті. Еуропа лигасындағы алғашқы ойынында 17 қыркүйекте қонақта Реал Сосьедадты 2:1 есебімен, 15 қазанда үй алаңындағы тұңғыш кездесуінде Штурм Градты 3:0 есебімен, 22 қазанда Миланды да 3:0 есебімен жеңіп, еуропалық жарыстағы алғашқы үш ойынын түгел ұтқан 53 жылдағы бірінші клуб атанды. Үш күннен кейін, 25 қазанда, Олд Траффордта Манчестер Юнайтедті 3:0 есебімен ұтып, осы стадионға қатарынан төрт сапарында үш және одан көп гол соққан тұңғыш команда болды.

Клуб рекордтарына келсек, Стив Флетчер 1992–2013 жылдар аралығында негізгі құрамда 726 ойын өткізіп, оның 628-і лигада болды. Рон Эйр 1924–1933 жылдары 337 ойында 229 гол соғып, клубтың ең нәтижелі ойыншысы болып қалды, ал бір маусымдағы рекорд — Тед Макдугаллдың 42 голы. Клуб тарихындағы ең қымбат сатылым — 2024 жылдың тамызында Тоттенхэм Хотспурға 65 миллион фунтқа кеткен Доминик Соланке, ең қымбат сатып алу — сол айда Портудан 40,2 миллион фунтқа тартылған Эванилсон. Англия кубогындағы үздік нәтижесі — 1956–1957, 2020–2021 және 2024–2025 жылдардағы ширек финал, Лига кубогында — 2014–2015, 2017–2018 және 2018–2019 жылдардағы ширек финал.

Клуб жейдесінің түстері тарих бойы өзгеріп отырған: алғашында қызыл-ақ жолақты, кейін толық қызыл, жеңі ақ қызыл, ал негізінен 1990 жылдан бері қызыл-қара жолақты пішім қолданылады. 2004–2005 және 2005–2006 жылдары негізінен қызыл жейде таңдалғанымен, жанкүйерлердің талабымен 2006–2007 жылғы маусымда жолақты үлгі қайтарылды. 2019 жылғы сауалнамаға сәйкес, жанкүйерлер басты қарсылас деп көршілес Саутгемптонды атаған, одан кейін Портсмут, Брайтон энд Хоув Альбион, Рединг пен Лидс Юнайтед аталады. Ең өткір қарсыластық — 1990 жылғы 5 мамырдағы оқиғадан кейін Лидс Юнайтедпен.