Кристал Пэлас тарихы

Клубтың бастауында 1854 жылы Гайд-парктен Сайденхем-Хилл маңына көшіріліп қайта тұрғызылған Кристал Пэлас көрме сарайы тұр. Маңайдағы аумақ Кристал Пэлас деп аталып, онда түрлі спорт нысандары салынды. 1857 жылы саябақта Кристал Пэлас крикет клубы құрылды, оның мүшелері қыс айларында да спортпен айналысуды қалап, әуесқой Кристал Пэлас футбол командасын ұйымдастырды. Ол 1863 жылы Футбол қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі болды, 1871–1872 жылдардағы тұңғыш ФА Кубогында жартылай финалға шықты, бірақ 1875 жылдың желтоқсанынан кейін тарихи деректерден жоғалды.

Кәсіпқой клубты Астон Вилла хатшысының көмекшісі Эдмунд Гудман құрды; кейін ол клуб тарихындағы ең ұзақ жұмыс істеген бас бапкер атанды. Футбол лигасына қабылдау туралы өтініш қабылданбаған соң, команда 1905–1906 жылдардағы маусымда Оңтүстік лиганың екінші дивизионына кірді және сол тұңғыш маусымда чемпион атанып, бірінші дивизионға шықты. Алғашқы ресми матчында Нью-Бромптонды қонақта 3:0 есебімен жеңді. 1907 жылы ФА Кубогының бірінші раундында Ньюкасл Юнайтедті 1:0-ге, ал 1909 жылы кубок иегері Вулверхэмптонды жеңіп, кубок иегерін ойыннан шығарған алғашқы лигадан тыс команда болды. 1913 жылы ФА Кубогының финалы кезінде суфражистер Кристал Пэлас стадионының мінбелерін жарып жіберуді жоспарлаған, бірақ әрекет жүзеге аспаған. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталып, 1915 жылы әскери-теңіз ведомствосы сарай мен оның аумағын иеленген соң, клуб Херн-Хилл велотрегіне, ал үш жылдан кейін Кройдон Коммон клубы таратылғанда оның Нест атты алаңына көшті.

1920–1921 жылдардағы маусымда клуб Футбол лигасының жаңадан құрылған үшінші дивизионының негізін қалаушылардың бірі болып, бірден чемпион атанды және екінші дивизионға жоғарылады. Осылайша Престон Норт Энд, Смолл Хит, Ливерпуль және Бери сияқты лигадағы алғашқы маусымында чемпиондыққа жеткен санаулы клубтардың қатарына қосылды. 1924 жылы Селхерст Паркте өткен тұңғыш матчта команда 25 000 көрермен алдында Уэнсдиден 0:1 есебімен ұтылып, сол маусымда 21-орынды иеленіп, Оңтүстік үшінші дивизионға түсті. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін клуб көбіне турнир кестесінің жоғарғы жартысында аяқтап, үш мәрте күміс жүлдегер болды, ал соғыс жылдарында екі соғыс уақыты лигасын жеңіп алды. Соғыстан кейінгі кезеңде нәтижелер нашарлап, клуб үш рет лигаға қайта сайлану туралы өтініш беруге мәжбүр болды.

1957–1958 жылдардағы маусымнан кейін Футбол лигасы қайта құрылып, Оңтүстік үшінші дивизионда 14-орын алған клуб жаңадан құрылған төртінші дивизионға жіберілді. Бірақ ол жерде ұзақ қалмады: төраға Артур Уэйт Тоттенхэмнің бұрынғы бапкері Артур Роуды шақырды және келесі маусымда команда жоғарылады. 1962 жылдың сәуірінде клуб тарихи жолдастық кездесуде сол дәуірдегі Реал Мадридпен ойнады — испандық алыптардың Лондондағы тұңғыш матчы болды әрі ол Еуропа кубогының Бенфикамен өтетін финалынан екі апта бұрын өтті; толық құрамдағы Мадрид командасы 4:3 есебімен жеңді. Дик Грэм, одан кейін Берт Хед клубты 1963–1964 және 1968–1969 жылдардағы маусымдарда қатарынан екі рет жоғарылатып, бірінші дивизионға жеткізді.

Клубтың жоғарғы дивизиондағы алғашқы кезеңі 1969 жылдан 1973 жылға дейін созылды; ең есте қаларлық нәтижелердің бірі 1972–1973 жылдардағы маусымда Манчестер Юнайтедті өз алаңында 5:0 есебімен жеңуі болды. 1973 жылдың наурызында жаңа төраға Реймонд Блой бас бапкер етіп Малколм Эллисонды тағайындады, бірақ бұл ауысу команданы екінші дивизионға түсуден құтқара алмады. Келесі маусым одан да ауыр болып, клуб қатарынан екінші рет төмендеп, үшінші дивизионға оралды. Нақ Эллисонның тұсында команданың Глейзиерс (әйнекшілер) деген лақап аты Иглс (бүркіттер) болып өзгерді, ал шымылдықтай қошқыл қызыл мен көк түсті форма Барселонадан шабыт алған, бүгінге дейін сақталған қызыл-көк тік жолақты формамен ауыстырылды. 1975–1976 жылдардағы маусымда клуб ФА Кубогының жартылай финалына дейін жетіп, жолда Лидс пен Челсиді ұтты, бірақ Стэмфорд Бриджде болашақ жеңімпаз Саутгемптоннан 0:2 есебімен жеңілді.

Эллисон кеткен соң, Терри Венейблстің басшылығымен команда 1976–1977 және 1978–1979 жылдардағы маусымдарда екі мәрте жоғарылады, соңғысында екінші дивизионның чемпионы атанды. Сол 1979 жылғы құрамды бұқаралық ақпарат құралдары сексенінші жылдардың командасы деп атады, себебі онда 1976–1977 және 1977–1978 жылдары ФА Жастар кубогын жеңген жасөспірімдер командасынан шыққан дарынды жас ойыншылар көп болатын; 1979–1980 жылдардағы маусымның басында команда бүкіл Футбол лигасында бірінші орынға шықты. Алайда қаржылық қиындықтар сол топтың ыдырауына әкеліп, клуб 1980–1981 жылдардағы маусымда бірінші дивизионнан түсті. Сол кезде клубты Рон Ноудс сатып алды.

1984 жылғы 4 маусымда бас бапкер болып Манчестер Юнайтед пен Англия құрамасының бұрынғы ойыншысы Стив Коппелл тағайындалды. Ол командасын біртіндеп қайта құрып, 1988–1989 жылдардағы маусымда плей-офф арқылы бірінші дивизионға қайтарды. 1990 жылы клуб ФА Кубогының финалына шығып, Манчестер Юнайтедпен қосымша уақытта 3:3 тең ойнады, бірақ қайталама матчта 0:1 есебімен ұтылды. 1990–1991 жылдардағы маусымда команда Арсенал және Ливерпульмен чемпиондық үшін күресіп, маусымды үшінші орында аяқтады — бұл клуб тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. Еуропалық турнирге жолдама бұйырмады: Хейзел стадионындағы қайғылы оқиғадан кейінгі шектеулер салдарынан Англия сол маусымда УЕФА коэффициенттер кестесінде орын алмай, жоғарғы дивизионға УЕФА Кубогында бір ғана орын берілді, ол күміс жүлдегер Ливерпульге тиді. Сол маусымда клуб Уэмблиде Толық мүшелер кубогын жеңіп алды: финалда қосымша уақытта Эвертонды 4:1 есебімен ұтты. Келесі маусымда шабуылшы Иан Райт Арсеналға кетті, команда оныншы орында аяқтады және 1992–1993 жылдары жаңадан құрылған Премьер-лиганың негізін қалаушылардың бірі болды.

Марк Брайт Шеффилд Уэнсдиге сатылған соң команда гол соғуда қиналып, маусымды төмендеумен аяқтады: қалу үшін берілетін соңғы орынды гол айырмашылығы жақсырақ Олдэм Атлетикке беріп алды. Сонымен бірге клуб 49 ұпай жинап, Премьер-лигадан түскен команда үшін ең көп ұпай рекордын орнатты — ол бүгінге дейін сақталып отыр. Коппелл отставкаға кетіп, оның орнын көмекшісі Алан Смит басты. Смиттің бас бапкер ретіндегі алғашқы маусымында клуб бірінші дивизион чемпионы атанып, Премьер-лигаға оралды. Бұл кезең дау-дамайға толы болды: 1995 жылғы 25 қаңтарда Селхерст Парктегі Манчестер Юнайтедпен матчта алаңнан қуылған Эрик Кантона жанкүйер Мэтью Симмонстың тіл тигізуіне ұшып тебумен жауап қайтарды; Кантона екі апта қамауға кесіліп, шағымнан кейін жаза 120 сағаттық қоғамдық жұмыспен ауыстырылды, ал Симмонс Селхерст Паркке кіруге тыйым салынып, Кантонаға қауіп төндіргені үшін кінәлі деп танылды. Наурыз айында шабуылшы Крис Армстронг допинг сынағынан өтпей, Футбол қауымдастығының шешімімен ойыннан шеттетілді. Смит командасын ФА Кубогы мен Лига кубогының жартылай финалдарына жеткізгенімен, лигадағы тұрақсыз ойын салдарынан клуб тағы да төмендеді: Премьер-лига 22 клубтан 20-ға қысқартылғандықтан, төменнен төртінші орын да құтқармады.

Кейінгі жылдары клуб жоғары мен төменнің арасында сенделді. 1996 жылы плей-офф финалында Лестер Ситиден қосымша уақыттың соңғы минутында Стив Клариджден гол жеп, 1:2 есебімен ұтылды, ал 1997 жылы Уэмблидегі финалда Шеффилд Юнайтедті 1:0 есебімен жеңіп, Премьер-лигаға оралды. Бірақ 1997–1998 жылдардағы маусымның соңында қайта төмендеді. 1998 жылы клубты Марк Голдберг сатып алды, Терри Венейблс екінші рет бас бапкер болып оралды, ал жаз айында команда УЕФА Интертото кубогында ойнады. 1999 жылы Голдберг клубты қаржыландыруды жалғастыра алмай, Кристал Пэлас сыртқы басқаруға өтті. Кейін клубты Саймон Джордан сатып алды. 2000–2001 жылдардағы маусымда команда үшінші дивизионға түсе жаздады: сәуірде Смит жұмыстан босатылып, уақытша бапкер Стив Кембер қалған екі матчты да жеңіп шықты — соңғы турда Дуги Фридман 87-минутта гол соғып, Стокпорт Каунтиді 1:0 есебімен ұтуды қамтамасыз етті.

2001–2002 жылдардағы маусымның алдында Манчестер Юнайтедтің бұрынғы капитаны Стив Брюс тағайындалды, бірақ ол төрт айдан кейін Бирмингем Ситиге кетті; орнына Тревор Фрэнсис келді. Одан соң бас бапкер болған Стив Кембер 2003–2004 жылдардағы маусымның басында қатарынан үш жеңіс алып, кестені бастағанымен, нәтижелердің күрт нашарлауы салдарынан қарашада қызметінен айырылды. Клубтың бұрынғы шабуылшысы Иан Дауи командасын плей-офф финалына жеткізіп, Вест Хэмді 1:0 есебімен жеңу арқылы жоғарылатты. Алайда келесі маусымның соңғы турында Чарлтон Атлетикпен тең ойнап, команда қайта төмендеді.

2010 жылғы қаңтарда клуб несие берушінің талабымен екінші рет сыртқы басқаруға түсті. Футбол лигасының ережелеріне сәйкес одан он ұпай алынды, ал сыртқы басқарушылар Виктор Мозес пен Жозе Фонте сияқты жетекші ойыншыларды сатуға мәжбүр болды. Наурызда бас бапкер Нил Уорнок кетті. Уақытша басшылық еткен Пол Харттың тұсында Чемпионшипте қалу тек соңғы турда Шеффилд Уэнсдиден қонақта 2:2 тең ойнағаннан кейін шешілді — сол нәтиже Уэнсдиді төмендетті. Маусым аяқталар тұста Стив Пэриш бастаған, Стивен Броуэтт, Джереми Хоскинг және Мартин Лонг кіретін CPFC 2010 атты ауқатты жанкүйерлер консорциумы клубты сатып алуға қол жеткізді. Олар Селхерст Парктің меншік құқығын да қайтарып алды — бұған жанкүйерлердің Lloyds Bank-ке қысым жасаған науқаны септігін тигізді.

Жаңа иелер тағайындаған Джордж Бёрли 2011 жылғы 1 қаңтарда Миллуоллдан 0:3 есебімен ұтылғаннан кейін жұмыстан босатылды; оның көмекшісі Дуги Фридман алдымен уақытша, кейін тұрақты бас бапкер болды. 2012 жылғы қазанда Фридман Болтон Уондерерске кеткен соң, қарашада Иан Холлоуэй тағайындалды және ол клубты сегіз жылдан кейін Премьер-лигаға қайтарды: Чемпионшип плей-оффының жаңа Уэмблиде өткен финалында Уотфорд 1:0 есебімен жеңілді.

2013 жылдан бастап клуб жоғарғы дивизионда тұрақты орнықты. 2013 жылғы қазанда Холлоуэй отставкаға кетіп, Тони Пулис команданы құлаудан сақтап қалғаны үшін 2013–2014 жылдардағы маусымның Премьер-лигадағы үздік бапкері атанды, бірақ келесі маусым басталардан екі күн бұрын қызметінен кетті. 2015 жылғы қаңтарда клубтың бұрынғы жартылай қорғаушысы Алан Пардью тағайындалып, команданы оныншы орынға жеткізді, ал 2015–2016 жылдардағы маусымда 26 жылдан кейінгі алғашқы ФА Кубогы финалына шығарды — онда Манчестер Юнайтедтен қосымша уақытта 1:2 есебімен ұтылды. 2016 жылғы желтоқсанда Пардьюдің орнына келген Сэм Эллардайс клубты Премьер-лигада қалдырып, маусым соңында күтпеген жерден кетті.

2017 жылғы 26 маусымда клуб тарихында алғаш рет тұрақты шетелдік бас бапкер — Франк де Бур тағайындалды, бірақ ол небәрі 77 күн жұмыс істеді: команда маусымның алғашқы төрт турында жеңіліп, бірде-бір гол соға алмады. 2017 жылғы 12 қыркүйекте Англия құрамасының бұрынғы бапкері Рой Ходжсон келіп, клубпен бірге он бірінші, он екінші және қатарынан екі мәрте он төртінші орындарды иеленді әрі 2020–2021 жылдардағы маусым соңында келісімшарты аяқталған соң кетті. 2021 жылғы 4 шілдеде Арсеналдың бұрынғы капитаны Патрик Виейра үш жылға келісімшарт жасап, командасын ФА Кубогының жартылай финалына және он екінші орынға жеткізді, бірақ 2023 жылғы 17 наурызда 12 матчта жеңіссіз қалған соң жұмыстан босатылды. Оралған Ходжсон команданы он бірінші орында аяқтатып, 2023–2024 жылдардағы маусымның ортасында қызметінен кетті.

Оның орнына келген австриялық Оливер Гласнер маусымның соңғы жеті матчының алтауын жеңіп, клубтың Премьер-лигадағы ең жоғары көрсеткішін — оныншы орынды қайталады. Содан кейін Эберечи Эзе, Марк Гехи, Дин Хендерсон және Адам Уортон Еуро-2024-ке Англия құрамасының сапында шақырылды — турнирде ағылшын құрамасына ойыншы берген клубтар ішінде ең көп саны. 2024–2025 жылдардағы маусымда Гласнер клубқа тарихындағы тұңғыш ірі трофейді сыйлады: 2025 жылғы ФА Кубогының финалында Эзенің голымен Манчестер Ситиді 1:0 есебімен жеңіп, алғаш рет УЕФА Еуропа лигасына жолдама алды. Алайда УЕФА-ның көп клубты иелену ережелері бойынша дау туды: клубтың сол кездегі ірі акционері Джон Текстор Франция Лига 1 клубы Лионға да иелік ететін. 2025 жылғы 11 шілдеде УЕФА клубты ережені бұзды деп танып, оны УЕФА Конференция лигасына ауыстырды, ал 11 тамызда Спорттық арбитраж соты (CAS) бұл шешімді күшінде қалдырды.

2025–2026 жылдардағы маусымды клуб тұңғыш рет ФА Қоғамдық қалқанын жеңумен бастады: негізгі уақыт 2:2 аяқталған соң Ливерпульді айыптық доптар сериясында 3:2 есебімен ұтты. Осылайша ол 1975 жылғы Дерби Каунтиден кейін турнирге алғашқы қатысуында-ақ трофей жеңіп алған алғашқы клуб болды. 21 тамызда Селхерст Паркте Конференция лигасының плей-офф раундында норвегиялық Фредрикстадқа қарсы клуб тарихындағы тұңғыш ресми еуропалық матч өтті: үй иелері 1:0 есебімен жеңді, ал тұңғыш еуропалық голды Жан-Филипп Матета соқты; жауап матчында Норвегияда голсыз тең ойнап, топтық кезеңге өтті. ФА Кубогын қорғау үшінші раундта аяқталды — лигадан тыс, кестеде 117 сатыға төмен тұрған Макклсфилд 2:1 есебімен жеңіп, турнир тарихындағы ең үлкен сенсациялардың біріне қол жеткізді. Еуропада клуб топтық кезең мен плей-оффтан өтіп, өзінің алғашқы ірі еуропалық финалына шықты: 2026 жылғы 27 мамырда Лейпцигте испандық Райо Вальеканоны 1:0 есебімен жеңіп, тұңғыш еуропалық трофейді иеленді. Маусым соңында келісімшарты аяқталған Гласнер клубтан кетті, ал жаңа бас бапкер болып француздық Ланс клубында табысты жұмыс істеген Пьер Саж үш жылға тағайындалды.

Клубтың тұңғыш төрағасы Сидни Борн болды — оны хатшы Эдмунд Гудман ФА Кубогы финалына билет сатып алушылардың тізімін қарап отырып тапқан. Борн 1930 жылы қайтыс болғанға дейін төраға қызметін атқарды. Одан кейінгі жылдары бірнеше қысқа мерзімді төрағалар ауысты, ал 1949 жылы жергілікті құрылысшы Артур Уэйт жеті кәсіпкермен бірге клубты сатып алды және 1958 жылдан 1972 жылға дейін тұрақты төраға болды. 1981 жылғы 26 қаңтарда басқару жылжымайтын мүлік құрылысшысы Рон Ноудске өтті; ол 1998 жылғы 5 маусымда клубты Марк Голдбергке сатып, Борннан кейінгі ең ұзақ қызмет еткен төраға болып қалды, бірақ Селхерст Парк меншігін өзінде сақтап, стадионды клубқа жалға берді. 2015 жылғы желтоқсанда америкалық инвесторлар Джош Харрис пен Дэвид Блитцер жалпы 50 миллион фунтқа үлес сатып алды, 2021 жылғы тамызда Джон Текстор 87,5 миллион фунтқа 40 пайыздық үлеске ие болып, 2023 жылы оны 45 пайызға дейін арттырды. 2025 жылы Текстор өз үлесін NFL-дегі Нью-Йорк Джетс иесі Вуди Джонсонға шамамен 190 миллион фунтқа сатты, мәміле 24 шілдеде аяқталды. Стив Пэриш төраға қызметінде қалды.

Селхерст Парктің жобасын атақты стадион сәулетшісі Арчибалд Лейтч жасаған, құрылыс 1924–1925 жылдардағы маусымға дейін бітті. Арена 1969 жылы Артур Уэйт мінбесі салынғанға дейін айтарлықтай өзгермеді; 1981 жылдың жазында Басты мінбе толық отыратын болды, кейін Уайтхорс-Лейн шеті қайта жаңғыртылып, онда супермаркет, клуб кеңселері мен дүкен орналасты, 1990 жылы Артур Уэйт мінбесі отыратын орындармен жабдықталды, ал 1994 жылы Холмсдейл террасасының орнына екі қабатты жаңа мінбе тұрғызылды. Стадионның ресми рекордтық келушілер саны — 51 482 адам, ол 1979 жылғы 11 мамырда екінші дивизиондағы Бернлимен матчта тіркелді; Тейлор баяндамасынан кейінгі қауіпсіздік талаптары мен қайта жаңғыртулардан соң қазіргі сыйымдылығы 25 194 орын. 2018 жылғы 19 сәуірде Кройдон кеңесі 13 500 орындық жаңа Басты мінбе жобасын мақұлдады, ол жалпы сыйымдылықты 34 000-ға жеткізуге тиіс; жоба COVID-19 пандемиясы, академияны жаңарту және көрші үйлерді бұзуға қарсылық салдарынан кейінге шегерілсе де, 2024 жылғы тамызда қайта бекітілді.

Әуесқой клуб көк-ақ көлденең жолақты жейде мен көк шалбар киген, ал 1905 жылғы кәсіпқой клуб Гудманның Астон Виллаға қатысы себепті қошқыл қызыл мен көк түсті жейдені, ақ шалбарды таңдады. 1938 жылы клуб ақ жейде мен қара шалбарға көшті, 1949–1954 жылдары қошқыл қызыл мен көк түске оралды, 1963 жылы сары жейдені үй формасы етті, 1964 жылы Реал Мадридтен үлгі алып толық ақ формаға ауысты, 1966 жылы қайта қошқыл қызыл-көк жейде киді. 1973 жылы Эллисон клубтың бүкіл бейнесін өзгертіп, қызыл-көк тік жолақтарды енгізді; содан бері команда осы түстердің түрлі нұсқаларында ойнайды, тек 2005 жылғы мерейтойлық маусымда 1971–1972 жылдардағы форманың нұсқасы киілді. Эмблема кеш пайда болды: 1935–1936 жылдардағы маусымнан бастап жейдеге әріптер тігілсе, Кристал Пэлас сарайының қасбеті бейнеленген елтаңба тек 1955 жылы шықты. 1972 жылы Глейзиерс лақап аты жазылған дөңгелек белгі енгізілді, кейін Эллисон оны Бенфикадан шабыттанып, доп ұстаған бүркіт бейнесімен ауыстырды. 1987 жылы бүркіт пен сарай қасбеті біріктіріліп, 1996 және 2012 жылдары жаңартылды. 2022 жылғы маусымда эмблемадағы құрылған жыл 1905-тен 1861-ге өзгертілді.

Клубтың жанкүйерлері негізінен Оңтүстік Лондон, Кент және Суррей аймағынан, қамту аумағы шамамен 900 мың адам. 1992 жылы Palace Independent Supporters' Association құрылды, ал 2000 жылғы сыртқы басқару кезінде клубты сатып алу мақсатымен Crystal Palace Supporters' Trust ұйымдастырылып, 2023 жылдың аяғына дейін жұмыс істеді. Жылдар бойы Eagle Eye, Palace Echo, Five Year Plan сияқты бірнеше фэнзин шығарылды, ал жанкүйерлер The BBS және Holmesdale.net интернет-форумдарында пікір алысады. 2005 жылдан 2026 жылға дейін Селхерст Парктегі Холмсдейл-Роуд мінбесінде Holmesdale Fanatics ультрас тобы әрекет етті. 1964 жылдың басынан бастап үй матчтарында Dave Clark Five тобының Glad All Over әні орындалады; топ 1968 жылы оны Селхерст Паркте орындаған, ал клуб 1990 жылғы ФА Кубогы финалы қарсаңында кавер-нұсқасын шығарған. Клубтың танымал жанкүйерлері арасында комедиялық актерлер мен әртістер, радиожүргізушілер, Rolling Stones тобының бас-гитарашысы Билл Уаймен және олимпиада чемпионы Алекс Йи бар. Үш онжылдықтан бері матчтарда бүркіт бейнесіндегі маскот Пит пен оның серігі Элис көрермендерді көңілдендіреді, ал 2010 жылдан бері ойын алдында стадионда тірі америкалық аққұтан бүркіт ұшырылады. Клуб — ағылшын футболында NFL үлгісіндегі чирлидерлер тобын (Crystals) ұстайтын жалғыз команда.

Астанада орналасқандықтан клуб бірқатар жергілікті дербиге қатысады: Миллуолл мен бұрынғы жалға алушысы Чарлтон Атлетикпен Оңтүстік Лондон дербилерін өткізеді. Ең өткір қарсыластығы — Брайтон энд Хоув Альбионмен; ол 1974 жылы үшінші дивизионға түскеннен кейін қалыптасып, 1976–1977 жылдардағы ФА Кубогының бірінші раундында шарықтау шегіне жетті. Жұп екі қайта ойнауға жетті, екінші қайталама матч дауға ұласты: төреші Рон Челлис Брайтонның ойыншысы айып алаңына ерте кіргені үшін нәтижелі айып добын қайта тептірді, екінші әрекет қағып алынды, клуб 1:0 есебімен жеңді.

Клубтың барлық турнирлердегі матч саны бойынша рекордшысы — 1973 жылдан 1988 жылға дейін негізгі құрамда 660 кездесу өткізген Джим Кэннон; ол 571 ойынмен лигадағы матч саны бойынша да рекордшы. Бір маусымдағы ең көп гол рекорды Питер Симпсонға тиесілі — 1930–1931 жылдардағы маусымда Оңтүстік үшінші дивизионда 54 гол, сондай-ақ ол 1929–1935 жылдары 165 гол соғып, клубтың барлық уақыттағы үздік бомбардирі атанды. Құрамада ең көп матч өткізген ойыншы — Уэйн Хеннесси. 1960–1961 жылдардағы маусымдағы орташа 19 092 көрермен және сол маусымда Селхерст Паркте Миллуоллмен өткен матчтағы 37 774 көрермен төртінші дивизионның рекордтары болып қалды. Лигадағы ең ірі жеңісі — 1959 жылы төртінші дивизионда Барроуды өз алаңында 9:0 есебімен ұтуы, ал ең ауыр жеңілісі — 1989 жылы бірінші дивизионда Ливерпульден қонақта дәл сол есеппен ұтылуы. Клуб үшін алынған ең жоғары трансфер ақысы — 2025 жылғы тамызда Эберечи Эзе үшін Арсеналдан алынған 67,5 миллион фунт, ал ең қымбат сатып алуы — 2026 жылғы ақпанда Вулверхэмптоннан 48 миллион фунтқа келген Йорген Странд Ларсен. Клуб сондай-ақ жоғарғы дивизионға шығумен аяқталған плей-офф финалдарындағы жеңіс саны бойынша рекордшы (4): 1989 жылы Селхерст Паркте, 1997 жылы ескі Уэмблиде, 2004 жылы Кардиффтегі Миллениум стадионында және 2013 жылы жаңа Уэмблиде.

Жетістіктер қатарында екінші дивизион мен бірінші дивизион чемпиондығы (1978–1979, 1993–1994), үшінші дивизион чемпиондығы (1920–1921), ФА Кубогы (2024–2025), ФА Қоғамдық қалқаны (2025), Толық мүшелер кубогы (1990–1991) және УЕФА Конференция лигасы (2025–2026) бар. Еуропалық турнирлерде клуб үш рет өнер көрсетті: 1998 жылғы УЕФА Интертото кубогында, 2025–2026 жылдардағы Конференция лигасында және 2026–2027 жылдардағы Еуропа лигасында; 1970 жылдары Англия-Италия кубогына да қатысқан.

2005 жылы мерейтойға орай жанкүйерлердің дауысымен ғасыр құрамасы сайланды: Найджел Мартин, Пол Хиншелвуд, Крис Коулман, Джим Кэннон, Кенни Сэнсом, Джон Салако, Джефф Томас, Энди Грей, Аттилио Ломбардо, Эндрю Джонсон және Иан Райт. Клубтың 1992 жылы құрылған әйелдер командасы Әйелдер суперлигасында өнер көрсетеді және үй матчтарын Оңтүстік Лондондағы Саттонда, VBS Community Stadium аренасында өткізеді.