Депортиво (Ла-Корунья) тарихы

Алғашқы жылдары команда Корраль-де-ла-Гайтейрада ойнап, кейін Риасор жағажайының маңындағы ескі Риасор алаңына көшті. Достық кездесулер мен жергілікті лигаларға қатысқан клуб Корольдік кубокта табысқа жете алмады, алайда 1912 жылы өзінің алғашқы ресми жүлдесі — Concurso España турнирін жеңіп алды. 1928 жылы Депортиво тұңғыш Примера дивизионға іріктелмей, Сегунда дивизионда бастады әрі он команданың ішінде сегізінші орында қалды. 1932 жылы кубокта лигада бір де бір жеңіліс көрмеген Мадридтің Реалын ұтты.

Азаматтық соғыстан кейінгі жылдары клуб жоғары дивизионға жол тартты: 1940 жылы аралық кезеңде басты қарсыласы Сельтадан 0:1 есебімен ұтылып қалса, келесі маусымда Мурсияны 2:1 жеңіп, тарихында тұңғыш рет Ла Лигаға көтерілді. Жоғары дивизиондағы алғашқы маусымда команда төртінші орын алды, бірақ 1944–1945 жылдары 14-орынмен төмен түсті, бірден қайта көтерілді, 1946–1947 жылдары тағы құлдырап, 1947–1948 жылдары қайтадан оралды. Дәл осы кезеңде клуб өз стадионы Риасорды салды: арена 1944 жылғы 28 қазанда Валенсияға қарсы лига матчымен ашылды. Сол кездегі басты ойыншы қақпашы Хуан Акунья болды: «Шанетас» лақап атымен танылған ол 1942–1951 жылдар аралығында төрт рет Самора жүлдесін иеленді.

1948–1957 жылдар клуб тарихында «Алтын онжылдық» атанды. Аргентиналық бапкер Алехандро Скопелли командаға Хулио Коркуэра, Освальдо Гарсия, Рафаэль Франко, Дагоберто Молль сияқты оңтүстікамерикалық ойыншыларды тартты, нәтижесінде Депортиво 1950 жылы Мадридтің Атлетикосынан бір ұпай артта қалып, Ла Лиганың күміс жүлдегері атанды. Бұл кезеңде Риасорда Хеленио Эррера бапкерлік етті, Паиньо мен Луис Суарес ойнады.

1957 жылдан 1973 жылға дейінгі аралықта клуб «лифт команда» атанды: 1962, 1964, 1966, 1968 және 1971 жылдары жоғары дивизионға көтерілсе, 1963, 1965, 1967, 1970 және 1973 жылдары одан айырылды. Ол тұста Депортивоның жасөспірімдер мектебі Испаниядағы үздіктердің бірі саналып, Амансио Амаро, Северино Рейха, Хосе Луис Велосо, Хайме Бланко секілді болашақ ұлттық құрама ойыншылары осы жерден шықты, алайда қаржылық қиындық клубты жетекші футболшыларын сатуға мәжбүрледі.

1974–1988 жылдар клуб үшін ауыр кезең болды: команда тарихында алғаш рет үшінші дивизионға (Терсера) құлады, 1980 жылы жаңадан құрылған Сегунда B-ға түсті, бірақ екі жолы да бірден қайта көтерілді. 1980–1981 жылдары Сельтамен бірге үшінші дивизионда өткен ойындар Испания тарихындағы ең көп көрермен жинаған үшінші дивизион матчтары болды. 1987–1988 жылдары Висенте Селейро маусымның соңғы турында Сантандердің Расингіне қосымша уақытта гол соғып, клубты төмен түсуден сақтап қалды. 1988 жылдың жазында клуб жиналысы Аугусто Сесар Лендойро бастаған жаңа басқарманы сайлады; ол кезде қарыз 600 миллион песетаға жуық еді, ал команда жоғары дивизионнан 15 жыл бойы тыс қалған болатын.

1990–1991 жылдары Арсенио Иглесиастың қол астында Депортиво екінші орынға шығып, 18 жылдан кейін Ла Лигаға оралды. 1992 жылы командаға Лопес Рекарте, Пако Льяньо, Клаудио Баррахан, Хосе Луис Рибера, Адольфо Альдана, Донато, сондай-ақ жергілікті Фран мен бразилиялықтар Бебето және Мауро Силва қосылды. 1992–1993 жылдары клуб үшінші орын алып, тарихында тұңғыш рет еурокубокқа жолдама иеленді, Бебето Пичичи, Пако Льяньо Самора жүлдесін жеңіп алды. Сол маусымда Риасорда Мадридтің Реалына қарсы бірінші таймдағы 0:2 есебінен кейін 3:2 жеңіске жетіп, үй алаңында Реалдан 18 маусым бойы ұтылмау сериясын бастады — мұндай жетістікке Испания футболының тарихында басқа ешбір команда қол жеткізген жоқ.

1993–1994 жылдары команда маусымның көп бөлігінде көш бастап, соңғы турға бірінші орында шықты, бірақ Валенсияға қарсы матчтың аяғында Мирослав Джукич он бір метрлік айыппен берілген допты пайдалана алмай, чемпиондықтан құр қалды. Пако Льяньо 38 ойында 18 гол жіберіп, екінші Самора жүлдесін алды, ал клуб УЕФА Кубогында дебют жасап, Ольборг пен Астон Виллла ұтқанымен, 1/8 финалда Айнтрахттан ұтылды. 1994–1995 жылдары Депортиво тағы күміс жүлдегер атанды, ал 1995 жылғы 24 маусымда Сантьяго Бернабеуда өткен Корольдік кубок финалында Валенсиямен 1:1 есебінде нөсер мен бұршақ салдарынан 80-минутта тоқтатылған матч үш күннен кейін жалғасып, Альфредо Сантаэленаның басымен соққан голы клубқа тұңғыш ірі жүлдені әперді. 1995–1996 жылдары команда Кубоктар кубогының жартылай финалына дейін жетті.

1999–2000 жылдары Хавьер Ирурета бапкерлік еткен Депортиво Нуреддин Найбет, Джалминья, Фран, Рой Макай, Мауро Силва сияқты ойыншылармен Ла Лига чемпионы атанды: Барселона мен Валенсиядан бес ұпай озып финишке келді. Осылайша халқы шамамен 250 мың адам болатын Ла-Корунья Испания чемпионатын жеңген ең кішкентай қалалардың бірі (Сан-Себастьяннан кейінгі екіншісі) болды. Чемпиондық клубқа тарихында тұңғыш рет УЕФА Чемпиондар лигасына жол ашты: 2000–2001 жылдары команда топтық кезеңді жеңіліссіз өтіп, ширек финалда Лидс Юнайтедтен ұтылды, ал келесі маусымда топта Манчестер Юнайтедті екі рет жеңгенімен, ширек финалда дәл сол командадан ұтылды.

2001–2002 жылдары Депортиво лигада екінші орын алып, 2002 жылғы 6 наурызда Корольдік кубок финалында Мадридтің Реалын 2:1 ұтты. Испанияда «Сентенарьясо» деп аталған бұл матч Сантьяго Бернабеуда өтті және Реал өзінің 100 жылдығын жүлде көтерумен тойлауды жоспарлаған еді, бірақ Серхио мен Диего Тристанның голдары мерекені бұзды. Клубтың Чемпиондар лигасындағы ең үздік жорығы 2003–2004 жылдары болды: жартылай финалда турнир жеңімпазы Портуға екі матчтың жалпы есебі бойынша 0:1 есебімен ұтылды. Сол маусымда ширек финалда Миланға Сан-Сирода 1:4 ұтылғаннан кейін Риасорда 4:0 жеңіске жетіп, қолында кубогы бар чемпионды жалпы есеппен 5:4 ұтып шығарып жіберді. Сонымен бірге топтық кезеңде Монакодан 3:8 ұтылу клубтың еурокубоктардағы ең ірі жеңілісі болды. 2004–2005 жылдары команда Чемпиондар лигасында бірде-бір жеңіске жетпей, бірде-бір гол соқпай, топта соңғы орында қалды; бұл қатарынан бес жылға созылған Чемпиондар лигасы кезеңін аяқтады. 2005 жылдың жазында жеті жыл жұмыс істеген Ирурета орнына Хоакин Капаррос келді.

2006–2007 жылдары клуб 1992 жылдан бергі ең нашар нәтижемен 13-орынға тұрақтады. 2008 жылы Интертото кубогын жеңіп алған Депортиво УЕФА Кубогына шықты, бірақ 1/16 финалда даниялық Ольборгтан 1:6 жеңілді. 2010–2011 жылдары 18-орын алып, жоғары дивизионнан шығып қалды, алайда 2011–2012 жылдары Сегундада 91 ұпаймен дивизион рекордын жаңартып, бірден оралды. 2012–2013 жылдары үш бапкер ауысқан маусымда 19-орынмен тағы төмен түскенімен, 2013–2014 жылдары екінші орынмен қайта көтерілді. 2014–2015 жылдары үй алаңында Мадридтің Реалынан 2:8 ұтылды, маусымды 16-орында аяқтап, бұрынғы ойыншысы Виктор Санчесті бапкер етіп тағайындағаннан кейін ғана дивизионда қалды.

2015–2016 жылдары маусымның бірінші жартысын сәтті бастаған команда кейін 22 ойында небәрі екі рет жеңіп, Барселонадан 0:8 ұтылды және Ла Лигадағы орнын соңғының алдындағы турда ғана сақтап қалды. 2017–2018 жылдары үй алаңында Барселонадан 2:4 ұтылып, төмен түсті, екі жылдан кейін 39 жылда алғаш рет Сегунда B-ға құлады, ал 2020–2021 жылдары жаңа құрылған төртінші дивизионға түсуден бір ұпай айырмашылықпен аман қалды. Үшінші дивизионда төрт маусым өткізген клуб 2023–2024 жылдары Примера Федерасьонның 1-тобында бірінші орын алып, кәсіби футболға оралды; Барселона Атлетикке қарсы шешуші матчта Лукас Перестің голымен 1:0 жеңіске жеткен ойынға 31 833 көрермен келіп, дивизион рекордын орнатты. 2025–2026 жылдары команда соңғының алдындағы турда Вальядолидтің Реалын 2:0 ұтып, сегіз жылдан кейін Ла Лигаға қайта көтерілді. Көтерілуден кейін клуб жаңа атау мен елтаңба қабылдап, қала атауының испанша нұсқасынан (La Coruña) галисияша нұсқасына (A Coruña) көшті.

Клуб елтаңбасында Сала Калвет гимнастика залының нышандары сақталған: қызыл-күлгін және ақ жалауды белбеу қоршап тұр, ал жалаудағы көгілдір диагональ жолақ Ла-Корунья мен Галисияның теңіз туын білдіреді. Елтаңбадағы тәж 1909 жылы Альфонсо XIII берген корольдік қамқорлықтың белгісі; Испания Республикасы тұсында «реал» атауы мен тәж алынып тасталып, азаматтық соғыстан кейін қайтарылды. Команда әрдайым көк-ақ жолақты жейде, көк шалбар мен гетр киеді, бұл түстер ресми түрде 1912 жылы бекітілген. Лақап аттары — Os Branquiazuis (көк-ақтар) және Геркулестің мұнарасына байланысты Os Hercúleos (геркулестіктер).

Жанкүйерлері депортивистас деп аталады; 2007 жылғы Әлеуметтанулық зерттеулер орталығының сауалнамасы бойынша клуб Испанияда жанкүйер саны жөнінен тоғызыншы орында болған (2,2 пайыз). Жанкүйерлер шамамен 200 пенья деп аталатын топқа бірігеді, ең танымалы — «Риасор Блюз». 2022–2023 жылдары үшінші дивизионда ойнағанына қарамастан клубтың 25 001 маусымдық абонемент иесі болды, ал көтерілу плей-оффында Кастельонға қарсы матчқа 28 828 көрермен жиналды.

Үй матчтарын клуб 1944 жылдан бері 32 490 орындық Риасор (Abanca-Riazor) стадионында өткізеді, алаң өлшемі — 105 x 68 метр. Басты бәсекелесі — Вигодағы Сельта, екі команданың кездесулері Галисия дербиі деп аталады. Клуб ойыншылары үш рет Пичичи жүлдесін (1993 жылы Бебето — 29 гол, 2002 жылы Диего Тристан — 21 гол, 2003 жылы Рой Макай — 29 гол әрі Еуропаның алтын бутсасы) және сегіз рет Самора жүлдесін иеленген. Жетістіктер тізімінде бір Ла Лига чемпиондығы, екі Корольдік кубок, үш Испания Суперкубогы (1995, 2000, 2002), 1912 жылғы Concurso España, бес Сегунда дивизион жеңісі, 2008 жылғы УЕФА Интертото кубогы және 26 рет жеңіп алынған Тереса Эррера жүлдесі бар. Жоғары дивизионда клуб 47 маусым өткізген.