Айнтрахт (Франкфурт) тарихы

Клубтың тарихы 1899 жылы құрылған екі командадан — клуб тарихындағы бастапқы ұжым саналатын «Франкфуртер Фусбаль-Клуб Викториядан» және «Франкфуртер Фусбаль-Клуб Кикерстен» басталады. Екеуі де 1909 жылы жаңадан ашылған Нордкрайс-лиганың негізін қалаушылар қатарында болды, ал 1911 жылдың мамырында бірігіп, «Франкфуртер Фусбаль Ферайн» атауын алды. Жаңа клуб 1912–1914 жылдары Нордкрайс-лигада үш рет чемпион атанып, үш жолы да Оңтүстік Германия чемпионатына жолдама жеңіп алды. 1920 жылы футболшылар «Франкфуртер Тургемайнде фон 1861» гимнастика клубымен қосылып, TuS Eintracht Frankfurt von 1861 ұжымын құрды. Неміс тіліндегі Eintracht сөзі «татулық», «бірлік» дегенді білдіреді және команда атауларындағы ағылшынның United сөзінің баламасы. Ол кезде Германиядағы спортта гимнастика ұйымдары үстемдік еткендіктен, 1927 жылы гимнастшылар мен футболшылар қайтадан екі бөлек клубқа айналды, футбол бөлімі Sportgemeinde Eintracht Frankfurt (FFV) von 1899 деп аталды.

1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдары Айнтрахт жергілікті және аймақтық бірнеше чемпионатты — Кройслига Нордмайн, Бецирксилига Майн және Бецирксилига Майн-Гессен турнирлерін жеңіп алды. 1930 және 1931 жылдары ел чемпионатының ширек финалында шеттетілген команда 1932 жылы финалға жетті, бірақ сонда тұңғыш рет Германия чемпионы атанған Мюнхен «Баварияға» 0:2 есебімен есе жіберді. 1933 жылы неміс футболы он алты гаулигаға бөлінгенде клуб Гаулига Зюдвестте ойнап, кестенің жоғарғы бөлігінен түспеді және 1938 жылы өз дивизионында бірінші орын алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Айнтрахт жаңа жоғары дивизион — Оберлига Зюдке қосылды, 1946 жылы алғашқы Гессен кубогын, ал 1953 жылы Оберлига Зюд чемпиондығын жеңіп алды.

Клуб тарихындағы басты жетістік 1958 жылы бапкерлік қызметке үшінші рет оралған Пауль Освальдтың есімімен байланысты. 1958/59 маусымында Айнтрахт Оберлигада қайтадан жеңіске жетіп, Германия чемпионатына шықты. Топтық кезеңдегі алты ойынның бәрін ұтқан команда финалда өзінің қарсыласы, Оберлига Зюдте екінші орын алған Офенбах «Кикерсімен» кездесті және қосымша уақытта 5:3 есебімен жеңіп, Берлиндегі Олимпия стадионында 75 мың көрерменнің көз алдында тарихында тұңғыш әрі әзірге жалғыз рет ел чемпионы атанды.

Чемпион ретінде Айнтрахт 1959/60 жылғы Еуропа чемпиондар кубогында Германияны таныстырып, халықаралық деңгейде танымал болды. Бернедегі «Янг Бойз» бен Вена «Спорт-клубын» еңсерген франкфурттықтар жартылай финалда Шотландия чемпионы «Рейнджерспен» кездесті; шотландтықтарда қарсыласына күмәнмен қарағаны сонша, «Рейнджерс» бапкері Скот Саймон ойын алдында «Айнтрахт? Олар кім?» деп сұраған деседі. Үй ойынында 6:1 есебімен жеңген Айнтрахт «Айброкстағы» екінші кездесуде тағы алты гол соғып, екі ойынның қорытындысымен 12:4 есебімен жеңіске жетті; матчтан кейін «Рейнджерс» футболшылары қарсыластарын алаңнан құрмет шеруімен шығарып салды. Глазгодағы «Хэмпден Парк» стадионында өткен финалда Айнтрахт ерте гол соғып озып шыққанымен, Мадрид «Реалынан» 3:7 есебімен ұтылды. Альфредо ди Стефанудың хет-тригі мен Ференц Пушкаштың төрт голымен есте қалған бұл финал футбол тарихындағы ең көрікті матчтардың бірі саналады.

1963 жылы Германияда кәсіпқой Бундеслига құрылғанда Айнтрахт оның алғашқы 16 командасының қатарына енді және лигада қатарынан 33 маусым ойнады. Тұңғыш маусымда команда «Кёльн» мен «Майдерихер SV»-ден кейінгі үшінші орынды иеленді — бұл клубтың Бундеслигадағы ең үздік нәтижесі болып қалды; сол жылы Айнтрахт Германия кубогының финалына да шықты. 1970/71 маусымына дейін команда жыл сайын кестенің жоғарғы жартысын жайлады. 1967 жылы Братислава «Интерін» жеңіп, бастапқы форматтағы соңғы Интертото кубогын иеленді, сол жылы Жәрмеңкелер кубогының жартылай финалында Загреб «Динамосынан» ұтылды.

1973–1981 жылдар клубтың Бундеслига дәуіріндегі ең табысты кезеңі болды: осы уақытта үш рет Германия кубогы және УЕФА кубогы жеңіп алынды. Клуб тарихындағы ең танымал футболшылар — Бернд Никкель, Чарли Кёрбель, Бернд Хёльценбайн, Юрген Грабовски және Ча Бум Гын осы тұста ойнады. Тұңғыш жетістік Дитрих Вайзенің басшылығымен 1973/74 жылғы кубокта келді: финалда Гамбург «HSV» 3:1 есебімен жеңілді, ал Батыс Германия құрамында әлем чемпионы атанған Хёльценбайн мен Грабовскиге байланысты шешуші матч тек 1974 жылдың тамызында өтті. Келесі жылы Айнтрахт финалда «Дуйсбургті» 1:0 есебімен ұтып, кубокты қайта қорғап қалды, ал 1975/76 маусымында Кубоктар кубогының жартылай финалына жетті. 1976 жылдың қарашасында командаға келген Дьюла Лорант Бундеслигаға аймақтық қорғаныс тәсілін енгізіп, маусымның екінші жартысында жеңіліссіз өтті және клубты төртінші орынға шығарды.

1979 жылы клубқа бас бапкер болып Фридель Рауш, ал шілдеде Еуропада ойнаған алғашқы кореялық футболшы Ча Бум Гын келді; ол дебют маусымында лигада 12 гол соғып, Франкфурттың сүйіктісіне айналды. 1979/80 жылғы УЕФА кубогында «Абердин», Бухарест «Динамосы», «Фейеноорд» және «Зброёвканы» еңсерген Айнтрахт жартылай финалда Мюнхен «Баварияны» қосымша уақытта 5:1 есебімен ұтып, финалға шықты. Финалдың алғашқы матчында әрекеттегі чемпион Мёнхенгладбах «Боруссиясынан» 2:3 есебімен ұтылған команда екі аптадан кейінгі үй ойынында Фридель Рауш ойынға қосқан жасөспірім Фред Шаубтың голымен 1:0 есебімен жеңіп, қонақтағы соғылған голдардың арқасында еуропалық трофейді иеленді. Лотар Бухманның тұсында, 1981 жылы жеңіп алынған үшінші Германия кубогы осы алтын кезеңді түйіндеді.

1980 жылдардың ортасында клуб лигадан құлау қаупімен күресті: 1984 жылы 16-орын алып, өтпелі ойындарда «Дуйсбургті» екі матчтың қорытындысымен 6:1 есебімен жеңді, 1986 және 1987 жылдары 15-орында қалды. Ал 1987/88 маусымында команда 1982 жылдан бергі алғаш рет кестенің жоғарғы жартысына көтерілді және Германия кубогын жеңіп алды — финалда «Бохум» венгр Лайош Детаридың голымен 1:0 есебімен ұтылды. Детари жанкүйерлердің кумиріне айналса да, финалдан екі күн өткенде клубтың қарызын жабуға көмектескен ірі сомаға «Олимпиакосқа» сатылды.

1990 жылдардың басында Йорг Бергердің басшылығымен үшінші және төртінші орындарды иеленген Айнтрахт құрамында Уве Байн, Ули Штайн, Йорн Андерсен, Манфред Бинц, Тони Ебоа, Андреас Мёллер сияқты лиганың мықты футболшылары ойнады. Берглерден кейін келген Драгослав Степанович екі маусымда да команданы үшінші орынға жеткізді және ойын мәнерімен жанкүйерлердің ықыласына бөленді. 1991/92 маусымында клуб Бундеслига чемпиондығына бұрын-соңды болмағандай жақындады: соңғы турға кестені бастап кіріп, лигадан шығып қойған Росток «Хансасымен» ойында 1:1 кезінде айқын пенальти ала алмай, 1:2 есебімен ұтылды; төреші Альфонс Берг кейін шешімі үшін кешірім сұрады, ал чемпиондыққа «Штутгарт» қол жеткізді. 1994 жылы бапкер болған Юпп Хайнкес Тони Ебоа, Маурицио Гаудино және Жей-Жей Окочамен қақтығысып, үшеуі де ойыннан шеттетілді, ал клуб 13-орында тұрғанда бапкердің өзі кетті. 1995/96 маусымында Айнтрахт Бундеслигадағы 33 жылдық үздіксіз тарихын тоқтатып, тұңғыш рет лигадан құлады.

Одан кейінгі жылдар клуб үшін толқымалы кезең болды. 1997/98 маусымында екінші Бундеслиганы жеңіп, элитаға оралған команда 1998/99 маусымының соңғы турында Ян Оге Фьортофтың голымен «Кайзерслаутернді» 5:1 есебімен ұтып, соғылған голдар айырмасының арқасында аман қалды. Келесі жылы лицензия шарттарын бұзғаны үшін екі ұпайдан айырылса да, соңғы турда «Ульмді» жеңіп сақталып қалды, бірақ бір маусымнан кейін бәрібір түсіп кетті. 2003 жылы соңғы турда «Ройтлингенді» 6:3 есебімен (соңғы он минутта үш гол соғып) жеңіп көтерілген Айнтрахт бірден қайта құлады, алайда Фридхельм Функельдің басшылығымен тағы бір жылдан соң Бундеслигаға оралды. Функель командаға тұрақтылық әкелді және 2006 жылы клубты 1988 жылдан бергі алғашқы кубок финалына жеткізді; «Баварияға» ұтылғанымен, мюнхендіктер еуроклуб жолдамасын бұрын иеленгендіктен Айнтрахт УЕФА кубогына шықты. 2010/11 маусымында маусымның бірінші жартысында клубтық ұпай рекордын жаңартқан команда қыстан кейін күрт құлдырап, жеті ойында гол соға алмай, тағы да лиганы тастады, бірақ бір жылдан кейін қайта көтеріліп, 2012/13 маусымында алтыншы орын алып, Еуропа лигасына жолдама алды.

2016 жылдың наурызында бапкерлікке Нико Ковач тағайындалды. Ол сол маусымда 16-орын алған команданы өтпелі ойындарда «Нюрнбергті» екі матчтың қорытындысымен 2:1 есебімен жеңіп, лигада қалдырды, ал 2017 жылы Германия кубогының финалына алып шықты, онда Дортмунд «Боруссиясынан» ұтылды. 2017/18 маусымында Айнтрахт қатарынан екінші рет финалға шығып, бұл жолы Ковачтың келесі маусымнан бастап жұмыс істеуге келісіп қойған Мюнхен «Баварияны» 3:1 есебімен жеңді. Бапкер орнын Ади Хюттер басты. 2018/19 маусымында Лука Йович, Анте Ребич және Себастьен Аллерден құралған шабуыл үштігі лигада 41, Еуропа лигасында 16 гол соғып, «Буйвол табыны» деген атқа ие болды. Сол еурокубокта Айнтрахт топтық кезеңдегі алты ойынның бәрін ұтып («Лацио», «Аполлон» және «Марсельмен» кездесулерде), Донецк «Шахтёрын», Милан «Интерін» және «Бенфиканы» еңсерді, ал жартылай финалда «Челсиге» қарсы екі матчты да 1:1 есебімен тең аяқтап, «Стэмфорд Бриджде» пенальти сериясында ұтылды.

2020/21 маусымында бесінші орын алып, Еуропа лигасына оралған клуб 2021/22 жылғы турнирде өзінің ең үлкен еуропалық жетістігіне жетті. Топта бірінші орын алған команда ширек финалда «Барселонаны» таңғалдырып, «Камп Ноуда» 3:0-ге дейін ойын ашып, 3:2 есебімен жеңді — сол кездесуге Франкфурттан 30 мыңға жуық жанкүйер барған. Жартылай финалда «Вест Хэмді» үйде де, қонақта да ұтқан Айнтрахт 1980 жылдан бергі алғашқы еуропалық финалына шықты. Севильядағы «Рамон Санчес Писхуан» стадионында өткен финалда қосымша уақыт 1:1 есебімен аяқталып, пенальти сериясында «Рейнджерс» 5:4 есебімен жеңілді; клубтың голын соғып, шешуші айыппұл добын да дәл орындаған — Рафаэл Сантос Борре, ал матчтың үздігі атанған қақпашы Кевин Трапп ойын соңында Райан Кенттің соққысын қағып, серияда Аарон Рэмсидің добын тойтарды. Турнирді жеңіліссіз еңсерген Айнтрахт 1960 жылдан кейінгі алғашқы рет УЕФА Чемпиондар лигасына шықты, 2022/23 маусымында топта екінші орын алып, плей-оффқа ілікті, бірақ 1/8 финалда «Наполиден» ұтылды. Сол маусымда команда Германия кубогының финалына жетіп, «РБ Лейпцигтен» 0:2 есебімен есе жіберді, ал лигадағы жетінші орын УЕФА Конференция лигасына жолдама әперді. 2022 жылы клуб УЕФА Суперкубогының финалында да ойнады.

Клуб елтаңбасы Франкфурт қаласының гербінен — XIII ғасырдағы бір басты империялық бүркіттен бастау алады. Белгі ұзақ уақыт елеулі өзгеріссіз келіп, 1980 жылы ақ-қара түсті стильдендірілген бүркітке ауысты, ал клубтың 100 жылдығы қарсаңында, 1999 жылы дәстүрлі бүркіт бейнесі қайта қабылданды. 2005 жылдан бері команданың тірі тұмары бар — Ханау зообағынан алынған, Аттила атты алтын бүркіт. Ресми түстер — қызыл, қара және ақ — құрылтайшы клубтардың түстерінен қалған: «Викторияда» қызыл-ақ, «Кикерсте» қара-ақ нысан болған; қызыл мен ақ — қала гербінің, қара мен ақ — Пруссияның түстері. Жергілікті қарсыласы Офенбах «Кикерсі» қызыл-ақ түсте ойнайтындықтан, Айнтрахт мұндай нысаннан бас тартып, қара-қызыл немесе қара-ақ киімді таңдайды. Клубтың лақап аттары — елтаңбасына байланысты «Бүркіттер» (Die Adler), ескі ресми атауынан қалған SGE, мықты қарсыластарды жеңіп, әлсіздерден ұтылатын ойынына орай 1990 жылдардың басында таралған «Көңіл күйі ауыспалы дива» (Launische Diva) және 1920 жылдары клубтың басты демеушісі болған, аймақтық диалектте schlappe деп аталатын үй кебісін шығаратын J. & C. A. Schneider фабрикасының есімімен байланысты Schlappekicker. 2021/22 жылғы Еуропа лигасында көбіне тұтас ақ нысанмен ойнағаны және «Камп Ноуда» «Барселонаны» ұтқаны үшін команда la bestia blanca («ақ аң») деген ат алды.

1899–1906 жылдары клуб Хундсвизе алаңында, 1906 жылдан Эшерсхаймер Ландштрассе бойындағы Викторияплацта, 1912 жылдан Дорнбуштағы Роузеггерштрассе алаңында ойнады, ал 1920 жылы бірігуден кейін Ридервальд стадионына көшті. 1925 жылы «Вальдштадион» («Орман стадионы») Германия чемпионатының «FSV Франкфурт» — «Нюрнберг» финалдық матчымен ашылды. Арена 2006 жылғы әлем чемпионатына дайындық кезінде жаңғыртылды; демеушілік келісімге сәйкес қазір «Дойче Банк Парк» деп аталады, Бундеслига ойындарындағы сыйымдылығы 60 100 орын. Бұқаралық ақпарат құралдары ресми атауды қолданса да, клуб жанкүйерлері көбіне бастапқы «Вальдштадион» атауын пайдаланады.

Клуб рекордтары: Бундеслигадағы ең ірі үй жеңісі — 1974 жылғы 5 қазанда Эссен «Рот-Вайсін» 9:1 есебімен, қонақтағы ең ірі жеңіс — 1977 жылғы 7 мамырда сол қарсыласты 8:1 есебімен ұтуы. Ең ауыр жеңілістер — 1964 жылғы 19 қыркүйекте үйде «Карлсруэден» 0:7 және 1983 жылғы 29 қазанда қонақта «Кёльннен» 0:7. Үйдегі ең көп көрермен — 1959 жылғы 23 мамырда «Пирмазенспен» ойында 81 000 адам, қонақтағы — 1960 жылғы 18 мамырда Глазгодағы «Хэмпден Паркта» «Реалға» қарсы финалда 127 621 адам. Барлық турнирлерде ең көп ойын өткізген футболшы — Чарли Кёрбель (720), ол Бундеслигада да 602 матчпен лиганың тарихи рекордын иеленеді және бүкіл кәсіби мансабын Айнтрахтта қорғаушы ретінде өткізген. Барлық турнирлердегі ең көп гол соққан — Карл Эмер (225), Бундеслигада — Бернд Хёльценбайн (160), ал бір маусымдағы рекорд Андре Силваға тиесілі (2020/21 маусымында 28 гол). Рихард Кресс Бундеслига тарихындағы ең егде дебютант саналады: ол 1963 жылғы 24 тамызда лиганың алғашқы ойын күнінде 38 жас 171 күнінде алаңға шықты.

Клубтың басты қарсыласы — Майн өзенінің жоғарғы ағысында, бірнеше шақырым жерде орналасқан Офенбах «Кикерсі»; екі команда 1959 жылғы Германия чемпионатының финалында кездескен, ал «Кикерстің» құлдырауына байланысты негізгі құрамдар 2009 жылдан бері бетпе-бет шықпаған. Айнтрахт сондай-ақ «Дармштадт 98»-бен Гессен дербиінде, «Майнц 05» және «Кайзерслаутернмен» бақталасады. Клубтың алғашқы қарсыласы қала ішіндегі «FSV Франкфурт» болған, бірақ соғыстан кейін Айнтрахт айқын күшейіп, тайталас бәсеңдеді; 2011/12 маусымында екі команда шамамен 50 жылдағы алғашқы лига ойындарын өткізіп, Айнтрахт 4:0 және 6:1 есебімен жеңді. Жанкүйерлер Лейпциг «Хемиясы», «Дуйсбург» және «Вальдхоф Маннхайм» қолдаушыларымен достық қарым-қатынас сақтайды, ал ағылшын «Олдэм Атлетик» және итальян «Аталанта» жанкүйерлерімен халықаралық достық отыз жылдан астам уақытқа созылып келеді.

Eintracht Frankfurt e.V. спорт клубы 23 бөлімнен тұрады; кәсіпқой футболшыларды бас клубтың еншілес компаниясы — Eintracht Frankfurt Fußball-AG басқарады, ал клубтың өзі тікелей жасөспірімдер академиясы мен дубльге жауап береді. Клубтың жеңіл атлетика бөлімінде 2007 жылғы балға лақтырудан әлем чемпионы Бетти Хайдлер жаттыққан, регби бөлімі Германия чемпионатының финалына екі рет — 1940 және 1965 жылдары шыққан. Дубль құрамы 2014 жылдан кейін таратылып, 2022 жылы қайта құрылды және алғашқы маусымда-ақ Гессенлигада чемпион атанып, Регионаллига Зюдвестке көтерілді.