Сьон тарихы

Клубты 1909 жылы Робер Жиллар негіздеді, ол команданың алғашқы капитаны да болды. Сол жылы Сьон тұңғыш кездесуін өткізіп, Эгль клубын 3:2 есебімен жеңді. Клуб жергілікті тұрғындардың қолдауымен өсті, ал алғашқы ресми лига ойынын 1914 жылы өткізіп, Монте командасын да 3:2 есебімен ұтты. 1919 жылы Сьон басқару құрылымын ресми түрде қалыптастырды: Жиллар вице-президент, Шарль Эймон президент болды.

1932 жылдан бастап Сьон Швейцария футболының төртінші дивизионында ойнады және келесі 20 жылдың көбін сонда өткізді. 1944 жылы үшінші дивизионға көтерілгенімен, 1946 жылы қайта төмен түсті. 1952 жылы клуб үшінші дивизионға оралды, бес жылдан кейін B Ұлттық лигасына, ал тағы бес жылдан соң — 1962 жылы A Ұлттық лигасына (қазіргі Швейцария Суперлигасы) жолдама алды. 1965 жылы Сьон Серветтені 2:1 есебімен жеңіп, Швейцария Кубогын тұңғыш рет иеленді.

1968 жылдың тамызында сыйымдылығы 16 263 орындық Турбийон стадионы ресми түрде ашылды, алайда 1969 жылы клуб төмен дивизионға түсті. Сьон бірден A Ұлттық лигасына қайта оралды, ал 1974 жылы Невшатель Ксамаксты 3:2 есебімен ұтып, Швейцария Кубогын екінші мәрте жеңіп алды. Бұдан кейін де команда кубок додасында тұрақты нәтиже көрсетіп, 1980 жылы Янг Бойзді, 1982 жылы Базельді, 1986 жылы Серветтені, 1991 жылы қайта Янг Бойзді жеңді. Осы кезеңде, 1989 жылы, Турбийон жаңғыртылып, кеңейтілді, ал 1992 жылы Сьон тарихындағы алғашқы Швейцария чемпиондығын еншіледі.

1995 жылдан бастап клуб қатарынан үш жыл Швейцария Кубогын жеңіп алды: шешуші матчтарда Грассхоппер, Серветте және Люцерн ұтылды. 1997 жылғы Люцернмен ойындағы жеңіс Сьонға тарихындағы жалғыз қос мәртебені сыйлады — сол маусымда клуб ел чемпионы да атанған еді.

Алайда көп ұзамай клуб қаржылық дағдарысқа ұшырады. Гилбер Каджидің сатып алуының арқасында банкроттықтан әзер құтылған команда 1999 жылы төмен дивизионға түсті. Келесі маусымда жоғарғы дивизионға оралғанымен, қаржылық қиындықтар жалғасып, 2001 жылы қайта төмендеуге, Каджидің кетуіне және 2003 жылы кәсіби лицензиядан айырылуға әкелді. Клубты сәулетші әрі бұрынғы футболшы Кристиан Константен құтқарып, 2003 жылдың қазан айында Сьон екінші дивизионға қайта қосылды.

Константен келесі маусымдарда клубты қайта құрумен айналысты: қаржылық тұрақтылыққа жету жолында сегіз жылда командада 20 бас бапкер ауысты, оның екеуінде Константеннің өзі жаттықтырушы болды. 2006 жылы клуб Суперлигаға оралып, Швейцария Кубогын да жеңіп алды: негізгі уақыты 1:1 есебімен аяқталған финалда Янг Бойзді 11 метрлік айып добында 5:3 есебімен ұтып, кубокты жеңген алғашқы екінші дивизион командасы атанды.

2008 жылы Эссам Әл-Хадариді құрамға қосуы клубқа үлкен дау әкелді: футболшының бұрынғы клубы Әл-Ахлимен келісімшарты күшінде болғандықтан, 2009 жылдың маусымынан бастап Сьонға екі жылға футболшы тіркеуге тыйым салынды, ал Әл-Хадариге төрт айға халықаралық ойындарға шығуға рұқсат етілмеді. Клуб шағымданғанымен, Швейцарияның Федералдық жоғарғы соты ФИФА, Даулар жөніндегі палата мен Спорт төрелік сотының (CAS) шешімдерін 2009 және 2010 жылдары бекітті. Ұзаққа созылған сот тартысына байланысты тыйым іс жүзінде 2010/11 маусымының қысқы трансфер кезеңінен бастап қана күшіне енді.

Алдыңғы маусымда Швейцария Кубогын жеңіп, 2011/12 жылғы УЕФА Еуропа лигасының іріктеу кезеңіне жолдама алған Сьон Селтикпен өткен плей-офф матчтарында ойнауға құқығы жоқ футболшыларды алаңға шығарғаны үшін УЕФА тарапынан турнирден шеттетілді. Екі ойынның жиынтық нәтижесінде 3:1 есебімен жеңген Сьонның орнына УЕФА бақылау және тәртіп органы екі кездесуді де 3:0 есебімен Селтикке берді, сөйтіп шотланд командасы топтық кезеңге өтті. Дау бірнеше сот пен инстанцияда жалғасты: Сьон Швейцария футбол лигасы мен УЕФА-ға қарсы талап-арыздар берді, Еуропалық комиссияға шағымданды, бірақ 2011 жылдың 15 желтоқсанында CAS УЕФА-ның шағымын қанағаттандырып, оның Сьонға жаза қолдану құқығын растады. Шешімнен кейін ФИФА клуб тиісті жазаға тартылмаса, Швейкарияның ұлттық және клубтық командаларын халықаралық жарыстардан шеттетумен қорқытты, ал 2011 жылдың желтоқсан айының соңында Швейцария футбол федерациясы Сьонды 36 ұпайдан айырып, клубты турнир кестесінің соңғы сатысына түсірді.

Сьон 2011/12 маусымын тоғызыншы орында аяқтап, сақтап қалу матчтарында Ааруды жиынтық есеппен 2:1 ұтып, Суперлигада қалды. 36 ұпай алынбағанда клуб үшінші орынға шығып, 2012/13 жылғы УЕФА Еуропа лигасына жолдама алар еді. 2012/13 маусымы қарсаңында клуб бос агент мәртебесіндегі Дженнаро Гаттузо мен Кайл Лаффертиді құрамға қосты, бірақ маусым көңілсіз өтіп, бапкер үш рет ауысты әрі команданы маусым соңында Гаттузо жаттықтырып, үшінші орынды иеленді.

2014/15 маусымын екінші орында аяқтаған Сьон тарихында тұңғыш рет УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңіне шықты. 2015/16 жылғы еурокубок додасында клуб 1/16 финалға дейін жетіп, Брага командасынан жиынтық есеппен 3:4 ұтылды.

2022/23 маусымында Сьон жоғарғы дивизионда 17 жыл ойнағаннан кейін Стад Лозанн Уши командасына жиынтық есеппен 2:6 ұтылып, Челлендж-лигаға түсті. Келесі маусымда клуб 2024 жылдың 20 мамырында Шаффхаузенді 3:0 есебімен жеңіп, тарихында алғаш рет Челлендж-лига чемпионы атанды және бір жылдан соң Суперлигаға қайта оралды.

Сьонның жетістіктері қатарында екі чемпиондық (1991/92, 1996/97), Челлендж-лига чемпиондығы (2023/24) және 13 Швейцария Кубогы (1964/65, 1973/74, 1979/80, 1981/82, 1985/86, 1990/91, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 2005/06, 2008/09, 2010/11, 2014/15) бар. Клуб ішкі кубоктың 13 финалының барлығында жеңіске жетіп, финалда ешқашан ұтылмаған команда болып саналды — 2017 жылғы шешуші кездесуде Базельден жеңілгенге дейін.

Команда үй кездесулерін көпфункционалды Турбийон стадионында өткізеді. Арена 1968 жылы салынып, 1989 және 2012 жылдары жаңғыртылды. Клубтың Мартиньи қаласындағы кеңсесінің жанында жаттығу орталығы, ал іргедегі Ридде елді мекенінде жасөспірімдер даярлау орталығы бар. Клуб президенті — Кристиан Константен, ал бас бапкер қызметін Дидье Толо атқарады.

Сьонның бұрынғы футболшылары арасында Иззет Акгүл, Алекс Сонг, Робертс Улдрикис, Марио Балотелли, Дженнаро Гаттузо, Адриан, Матеус Кунья, Вилан Сиприен және Антон Миранчук бар.