Флора (Таллин) тарихы

Клубты 1990 жылғы 10 наурызда Айвар Похлак негізін қалады. Ол Кеңес Одағы ыдырап жатқан кезде эстон футболын қайта тірілту мақсатымен құрылды, ал команданың негізін Лыйвид жасөспірімдер құрамасының ойыншылары құрады. Флора алғашқы маусымын соңғы орында аяқтап, төмендеп кетті, алайда 1992 жылы Мейстрилига құрылған соң жағдай өзгерді: 52 жылға созылған кеңестік кезеңнен кейін эстон клубтары қайтадан ел чемпионатының атағы үшін тартысқа түсті. Флора — Мейстрилиганың негізін қалаушы клубтардың бірі және Нарва Транспен қатар лига құрылғаннан бері жоғарғы дивизионнан ешқашан түспеген екі клубтың бірі.

Жалпы алғанда Флора эстон футболындағы ең көп тұлпар иесі — 37 тұлпар жеңіп алған. Оның ішінде рекордтық 16 Мейстрилига чемпиондығы, тоғыз рет Эстония Кубогы және рекордтық 12 Эстония Суперкубогы бар. Клуб үш мәрте Ливония Кубогын да (2011, 2018, 2023) иеленді.

Флораның трансфер саясаты бойынша құрамға тек тумысынан эстон немесе Эстония азаматтығы бар ойыншылар алынады. Бұл ұстаным эстон ұлтшылдығымен әрі клубтың эстон футболы мен оның мәдениетін дамыту мақсатымен байланысты — 1990 жылы клуб осы негізде құрылған болатын.

Тұңғыш чемпиондық 1993–94 маусымында келді: сол кезде турнир кестесін бастап тұрған Тевалте маусым соңына бір тур қалғанда матчтарды сатып алды деген айыппен жарыстан шеттетілді, ал 36 ұпайдан жинаған Флора мен Норма арасындағы алтын матчта таллиндіктер 5:2 есебімен басым түсті. Клуб еуропалық аренадағы алғашқы қадамын 1994–95 жылғы УЕФА Кубогында жасап, іріктеу кезеңінде Оденсеге екі матч қорытындысы бойынша 0:6 есебімен ұтылды. 1994–95 маусымында Флора чемпиондық атағын қорғап қалды әрі финалда Лантана-Марлекорды 2:0 жеңіп, алғашқы Эстония Кубогын алды. 1996 жылдың қаңтарында Роман Убакивидің орнына бас бапкер болған Тейтур Тордарсонмен бірге клуб 1997–98 маусымында чемпион атанды, ал лига форматы өзгергендіктен сол күнтізбелік жылы тағы бір чемпиондықты қоржынға салды. 1998–99 маусымында Флора тұңғыш рет УЕФА Чемпиондар лигасында ойнап, іріктеудің бірінші айналымында Стяуаға екі матч бойынша 4:5 есебімен есе жіберді.

2001 жылы клуб жаңа Лиллекюла стадионына көшіп, Арно Пейперсті бас бапкер етіп тағайындаған соң жаңа дәуір басталды. Пейперс тұсында Флора 2001, 2002 және 2003 жылдары қатарынан үш чемпиондық жеңіп алды. 2003 маусымында команда чемпионатта бірде-бір жеңіліске ұшырамай чемпион атанып, жеңіліссіз серияны өткен маусымнан бері 37 матчқа жеткізді, ал Тор Хеннинг Хамре бір маусымда рекордтық 39 гол соқты. 2005 жылы Флора төртінші орында қалып, 1992 жылдан бергі тұңғыш рет Мейстрилига медальсіз қалды. 2006–07 жылғы УЕФА Кубогында клуб іріктеудің бірінші айналымында Лин Ослоны қонақтағы гол есебімен (2:2) айналып өтіп, екінші айналымда Брондбюден 0:4 есебімен ұтылды. 2008 маусымында Флора 91 ұпай жинап, 113 гол соққанына қарамастан Левадиядан кейінгі екінші орында қалды. Сол кезеңде клуб 2008 және 2009 жылдары Эстония Кубогын иеленді. 2007 жылы Флора Мейстрилига тарихындағы ең ірі жеңілісін көріп, TVMK-дан 0:6 есебімен ұтылды.

2010 жылы команданы бұрынғы ойыншысы әрі Эстония ұлттық құрамасындағы матчтар саны бойынша рекордшы Мартин Рейм басқарды. Рейм тұсында жасарған Флора төрт жыл қатарынан чемпион болып келген Левадияның үстемдігін тоқтатып, 2010 және 2011 жылдары чемпион атанды, сондай-ақ 2010–11 жылғы Эстония Кубогының финалында Нарва Трансты 2:0 жеңді. Одан кейін командаға Марко Лелов (2012–13 жылғы Кубок жеңімпазы), содан соң Норберт Хурт келді. 2015 жылы клуб 25 жылдығын маусымның 34-турында алған 10-шы чемпиондық атағымен атап өтті әрі 2015–16 жылғы Кубок финалында қосымша уақытта Силламяэ Калевті 3:0 жеңді. 2016 жылдың мамырында Айвар Похлак президенттік қызметтен кетіп, орнына ұлы Пелле Похлак келді. 2017 жылы оралған Арно Пейперспен бірге Флора 11-ші чемпиондығын қолға түсірді.

2018 жылдың қаңтарында бас бапкер болып тағайындалған Юрген Хенн клуб тарихындағы ең ұзақ әрі ең табысты жұмыс кезеңін өткізді. Оның басшылығымен Флора 2019 жылы чемпион атанып, Еуропа лигасы іріктеуінің бірінші айналымында Раднички Ништі екі матч бойынша 4:2 жеңді. Екінші айналымдағы Айнтрахт Франкфуртқа қарсы үй матчына Таллинде рекордтық 8 537 көрермен жиналды, Михкел Айнсалу гол соққанымен, команда 1:2 есебімен ұтылды. Франкфурттағы жауап матчында да 48 мың көрерменнің алдында 1:2 есебімен жеңілді, дегенмен соңғы ысқырықтан кейін Айнтрахт жанкүйерлері қарсылас ойыншыларын құрметпен шығарып салды, ал неміс командасының бапкері Ади Хюттер бұл көріністі ерекше әрі әсерлі деп бағалады. 2020 жылы Флора Хеннің жетекшілігімен үш тұлпарды — Эстония Суперкубогын, 2019–20 жылғы Эстония Кубогын және чемпиондық атағын — жеңіп алды, сондай-ақ Еуропа лигасы іріктеуінің түйін кезеңіне жетіп, 2020 жылғы 1 қазанда Динамо Загребтен 1:3 есебімен ұтылды.

2021 жылғы 26 тамызда Шемрок Роверсті екі матч бойынша 5:2 жеңіп, Флора УЕФА клубтық турнирінің топтық кезеңіне шыққан алғашқы эстон командасы атанды. 2021–22 жылғы УЕФА Конференция лигасының В тобында клуб бельгиялық Гент, сербиялық Партизан және кипрлік Анортосиспен кездесті. Анортосиске қарсы қонақтағы 2:2 — эстон клубының УЕФА топтық кезеңі тарихындағы тұңғыш ұпайы болды: Кипрде Флора 0:2 есебінен кейін Рауно Саппиненнің екі голымен теңдікке қол жеткізді. 5-турда Таллинде Мартин Миллердің голымен Партизанды 1:0 жеңген команда УЕФА топтық кезеңінде жеңіске жеткен алғашқы эстон клубы болды.

2022 маусымында Флора 97 ұпай жинап, 14-ші чемпиондығын иеленді әрі Левадияның 2009 жылғы бір маусымдағы ең көп ұпай рекордын қайталады. 2023 жылы клуб 15-ші чемпиондық атағын қолға түсірді, ал сол жылдың 30 қарашасында Юрген Хенн алты жылдан кейін қызметтен кететінін мәлімдеді. Оның орнына клубтың спорттық директоры әрі бұрынғы бапкері Норберт Хурт келіп, 2024 жылдың ақпанында 12-ші Суперкубокты жеңіп алды, бірақ шілдеде Чемпиондар лигасы іріктеуінің бірінші айналымында үйде 0:5 есебімен жеңілгеннен соң қызметтен кетті. 2024 маусымын Флора сегіз жылда тұңғыш рет үздік үштіктен тыс — төртінші орында аяқтады. 2025 маусымына клуб бас бапкер етіп жақында ғана мансабын аяқтаған ойыншысы Константин Васильевті тағайындады және оның бапкерлік дебют жылында 16-шы чемпиондық атағын жеңіп алды.

Клубтың эмблемасында есімі берілген грек-рим құдайы Флораның бейнесі орналасқан. Түстері — жасыл мен ақ, олар өсуді, тазалық пен адалдықты бейнелейді. Команданың лақап аты — Rohevalged, яғни жасыл-ақтылар. 2024 жылдан бері негізгі құрамның эмблемасында 2023 жылы жеңілген 15-ші чемпиондық атағын білдіретін үш жұлдыз бар. Клубта 12-нөмір жанкүйерлерге — 12-ойыншыға арналып алынып тасталған.

Үй алаңы — 14 336 көрерменге арналған Лиллекюла стадионы. 2001 жылы ашылып, 2016–2018 жылдары кеңейтілген арена Эстониядағы ең үлкен футбол стадионы саналады. Лиллекюла футбол кешенінде екі табиғи шөпті, екі жасанды жабынды алаң және жабық зал бар. Қыс пен ерте көктемде, өңірдің қатал климатына байланысты табиғи шөпті алаңдарда ойнау мүмкін болмағандықтан, Флора үй матчтарын көршілес Sportland Arena жасанды жабынды алаңында өткізеді.

Клубтың ең өткір қарсыласы — FCI Левадия, олардың кездесуі Таллин дербиі деп аталады. Қарсыластық 1999 жылы Левадия Мейстрилигаға шығып, сол кездегі чемпион Флорамен бірден чемпиондық үшін таласып, жоғарғы дивизиондағы алғашқы жылында үш тұлпар жеңіп алғаннан кейін басталды. 2000 жылдардың басында Левадия қаланың орысша сөйлейтін тұрғындарының, ал Флора эстон тілділердің командасы саналып, тіл мен ұлт мәселесі де айырмашылық белгісі болған, алайда бұл көзқарас кейін жойылды. 2019 жылдан бері екі клуб A. Le Coq Arena алаңын ортақ пайдаланады, ал дерби көрермендерінің рекорды — 3 510 адам — 2023 жылғы 28 маусымда тіркелді.

Флора мен Нымме Калью арасындағы кездесу темір жол дербиі аталады: екі клубтың стадиондары теміржол арқылы жалғасады. Қарсыластық 2010 жылдардың басында Калью алаңдағы нәтижелер мен жанкүйер санында Флораға бәсеке бола бастаған кезде туды, оған Флора негізін қалаушы Айвар Похлак пен Калью президенті Куно Техва арасындағы жеке қарым-қатынас та әсер етті. 2018 жылы Флораның Калью тәрбиеленушілері Хенрик Пюрг пен Власий Синявскийді сатып алуы екі клубтың арасын одан әрі шиеленістірді, содан бері олардың арасында бірде-бір трансфер болған жоқ. 2023 жылғы сұхбатта Флораның голдар бойынша рекордшысы Рауно Саппинен Калью командасына барғанша мансабын аяқтауды таңдайтынын айтқан. Бұл дербидің көрермен рекорды — 3 521 адам — 2013 жылғы Эстония Кубогының финалында тіркелді.