Германия тарихы

Құраманың ресми тарихына дейін 1897 жылы Гамбургте Дания футбол федерациясының құрамасы Гамбург-Альтона құрамасын 5:0 жеңген кездесу өтті, ал 1899-1901 жылдары Германия мен Англияның әуесқой құрамалары бес рет кездесті. Ол матчтар екі ел федерациясы да ресми деп санамайды, бесеуінің барлығы да ірі жеңіліспен аяқталды, оның ішінде 1901 жылғы қыркүйекте «Уайт Харт Лейнде» 0:12 есебімен ұтылуы бар. 1909 жылғы 13 наурызда Оксфордта Англияның әуесқой құрамасынан 0:9 ұтылуы құраманың бүгінге дейінгі ең ірі жеңілісі болып қалды (бұл матчты DFB ресми деп есептейді, ағылшын федерациясы есепке алмайды). Осы кездесулер футболдағы ең ұзақ қарсыластықтардың біріне бастау болды.

Құраманың ең ірі жеңісі — 1912 жылғы 1 шілдеде Стокгольм олимпиадасында Ресей империясын 16:0 жеңуі. Ол матчта Готфрид Фукс 10 гол соғып, турнирдің ең көп гол авторы болды; оның әлемдік рекорды 2001 жылы Австралия футболшысы Арчи Томпсон Америкалық Самоаны 31:0 жеңген кездесуде 13 гол соққанға дейін бұзылмады. Фукс еврей болғандықтан, DFB 1933-1945 жылдары оның есімін өз құжаттарынан алып тастады. Құрама сапында ойнаған бірінші еврей футболшысы 1911 жылы шақырылған Юлиус Хирш болды: ол 1912 жылы Нидерландқа қарсы матчта төрт гол соғып, бір ойында төрт рет дәл соққан алғашқы неміс футболшысына айналды.

Алғашында ойыншыларды тікелей DFB таңдады, бас бапкер лауазымы болмады. Құраманың бірінші бапкері — Маннгеймдегі мектеп мұғалімі Отто Нерц (1926-1936). Ұлы тоқырау тұсында федерация 1930 жылғы алғашқы әлем чемпионатына Уругвайға сапар шығуға қаражат таба алмады, бірақ 1934 жылы турнирге бірінші рет қатысып, үшінші орын алды. 1936 жылғы Берлин олимпиадасындағы сәтсіздіктен соң құраманы Зепп Гербергер басқарды; 1937 жылы ол жинаған құрам Бреслауда Данияны 8:0 жеңгеннен кейін «Бреслау он бірлігі» атанды. 1938 жылғы аншлюстен соң таратылған Австрия құрамасының бірнеше ойыншысы саяси себептермен «бүкілгермандық» құрамаға қосылды, ал Франциядағы әлем чемпионатында бұл команда Швейцариямен 1:1 ойнап, қайта матчта Парижде 2:4 ұтылды. Сол сәтсіздік 2018 жылға дейінгі ең нашар нәтиже болып қалды. 1939 жылғы қыркүйек пен 1942 жылғы қараша арасында құрама 30-дан астам халықаралық матч өткізді, содан кейін ойыншылардың көпшілігі армияға шақырылып, кездесулер тоқтатылды.

Соғыстан кейін Германияға 1950 жылға дейін көптеген спорт түрінде қатысуға тыйым салынды. Батыс Германия DFB дәстүрін жалғастырып, соғысқа дейінгі құраманың рекордтарын сақтап қалды, ал 1950 жылы оның бірінші қарсыласы тағы да Швейцария болды. Саарланд 1952 жылғы олимпиадаға және 1954 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңіне өз құрамасын жіберіп, 1957 жылы ФРГ құрамына кірді. 1952 жылы құрылған ГДР құрамасы екі Германияның жалғыз кездесуінде 1974 жылғы әлем чемпионы Батыс Германияны 1:0 жеңген жалғыз команда болды; ГДР 1976 жылы Монреальда олимпиада алтынын, 1972 және 1980 жылдары қоңырау және күміс медальдарын жеңіп алды. 1990 жылы шығыс герман футболы DFB құрамына қайта енді, біріккен құраманың бірінші матчы 1990 жылғы 19 желтоқсанда Швейцарияға қарсы өтті.

1954 жылғы әлем чемпионатында Фриц Вальтер капитандық еткен Батыс Германия топтық кезеңде Венгриядан 3:8 ұтылса, финалда сол «қуатты мадьярларды» 3:2 жеңіп, олардың 32 матчтық жеңіліссіз сериясын үзді; шешуші голды Хельмут Ран соқты. Бұл жеңіс «Берн кереметі» (Das Wunder von Bern) деп аталады. 1958 жылы төртінші, 1962 жылы ширек финалда аяқтағаннан кейін DFB реформа жасап, кәсіпқойлықты енгізді және Бундеслига құрылды. 1964 жылы 28 жыл жұмыс істеген Гербергерді Хельмут Шён ауыстырды. 1966 жылы құрама финалға шықты, бірақ Англиядан 2:4 ұтылды; Джефф Херсттің қосымша уақыттағы алғашқы голы әлем чемпионаттары тарихындағы ең даулы голдардың бірі саналады. 1970 жылы ширек финалда Англия 3:2 ұтылса, жартылай финалда Италиямен ойын қосымша уақытта бес гол соғылып 3:4 аяқталды — бұл кездесу екі елде де «Ғасыр матчы» атанды; Герд Мюллер 10 голмен турнирдің ең мықты шабуылшысы болды, құрама үшінші орын алды.

1971 жылы құраманың капитаны болған Франц Беккенбауэр командасын Евро-1972 жеңісіне жетелеп, финалда КСРО 3:0 ұтылды. 1974 жылы үйінде өткен әлем чемпионатында Батыс Германия Мюнхендегі финалда Йохан Кройфф бастаған Нидерландты 2:1 жеңіп, екінші тәжін алды: Пауль Брайтнер пенальтиден есепті теңестірді, Герд Мюллер жеңіс голын соқты. Евро-1976 финалында Чехословакиядан пенальти сериясында 3:5 ұтылды (2025 жылға дейінгі ірі турнирлердегі соңғы осындай жеңілісі), 1978 жылы Австриядан 2:3 ұтылып, екінші топтық кезеңде тоқтады. Шённің орнына келген Юпп Дервалль тұсында құрама Евро-1980 финалында Бельгияны 2:1 жеңіп, екінші еуропалық тәжін алды, ал 1982 жылғы әлем чемпионатында Алжирден 1:2 ұтылып бастап, жартылай финалда Франциямен 3:3 ойнап, пенальтиде 5:4 жеңді, бірақ финалда Италиядан 1:3 ұтылды.

Евро-1984-те топтан шыға алмағаннан кейін құраманы бас бапкер ретінде Беккенбауэр басқарды. 1986 жылы құрама қатарынан екінші рет финалға шығып, Диего Марадона бастаған Аргентинадан 2:3 ұтылды, Евро-1988-де жартылай финалда Нидерландтан 1:2 жеңілді. 1990 жылы Италияда өткен әлем чемпионатында Лотар Маттеус капитандық еткен Батыс Германия қатарынан үшінші финалға шығып, Римде Аргентинаны 1:0 жеңді; жалғыз голды 85-минутта пенальтиден Андреас Бреме соқты. Осылайша Беккенбауэр әлем чемпионатын капитан да, бас бапкер де ретінде жеңіп алған бірінші адам болды.

Беккенбауэрден кейін құраманы Берти Фогтс басқарды: Евро-1992 финалында Даниядан 0:2 ұтылды, 1994 жылы ширек финалда Болгариядан 1:2 жеңілді, ал Евро-1996-да Чехияны қосымша уақытта «алтын гол» арқылы 2:1 жеңіп, біріккен Германия тұңғыш ірі тәжін алды. 1998 жылы ширек финалда Хорватиядан 0:3 ұтылғаннан кейін Фогтстың орнына Эрих Риббек келді. Евро-2000-да құрама топтық кезеңде тоқтады, ал Руди Фёллер тұсында 2002 жылғы әлем чемпионатында плей-оффта Парагвай, АҚШ және Оңтүстік Кореяны 1:0 есебімен жеңіп финалға шықты, онда Бразилиядан 0:2 ұтылды. Капитан, қарауыл Оливер Кан турнирдің үздік ойыншысына берілетін «Алтын допты» жеңіп алып, әлем чемпионаттары тарихында осы сыйлықты алған алғашқы қақпашы болды. Евро-2004-те құрама тағы топтан шыға алмай, Фёллер қызметтен кетті.

Юрген Клинсман тұсында 2006 жылы үйінде өткен әлем чемпионатында құрама топтағы үш матчты да жеңіп, 1/8 финалда Швецияны 2:0, ширек финалда Аргентинаны пенальтиде ұтты, жартылай финалда Италиядан қосымша уақыттың соңында жеңіліп, үшінші орын матчында Португалияны 3:1 жеңді; бес голымен Мирослав Клозе «Алтын бутса» иегері болды. Клинсманнан кейін келген Йоахим Лёв дәуірінде құрама Евро-2008 финалында Испаниядан 0:1 ұтылды, 2010 жылғы әлем чемпионатында 1/8 финалда Англияны 4:1, ширек финалда Аргентинаны 4:0 жеңіп, жартылай финалда Испаниядан 0:1 ұтылды және Уругвайды 3:2 жеңіп үшінші орын алды; Томас Мюллер «Алтын бутса» және турнирдің үздік жас ойыншысы атағын алды. Евро-2012 ширек финалында Грекияны жеңген кезде құрама барлық ресми матчтардағы қатарынан 15 жеңіс рекордын орнатты, бірақ жартылай финалда Италиядан 1:2 ұтылды.

2014 жылғы әлем чемпионатында Германия топта Португалияны 4:0 жеңіп (Томас Мюллердің хет-тригі), Ганамен 2:2 ойнап (Клозе осы матчта әлем чемпионаттарындағы 15-голын соғып, Роналдоның рекордына теңелді) және АҚШ-ты 1:0 ұтып, плей-оффта Алжирді қосымша уақытта 2:1, Францияны 1:0 жеңді. Жартылай финалда Бразилияны 7:1 ұтқан матч турнир тарихының ең есте қалар ойындарының біріне айналды: 30-минутта есеп 5:0 болды, құрама бірнеше рекорд орнатты, оның ішінде қатарынан төртінші рет жартылай финалға шыққан бірінші команда атағы бар. 13 шілдеде Рио-де-Жанейродағы «Маракана» алаңындағы финалда Марио Гётценің 113-минуттегі голы Аргентинаны 1:0 жеңуге жеткізді, ал Германия Америка құрлығында әлем чемпионы атанған алғашқы еуропалық команда болды. Клозе турнирде әлем чемпионаттарындағы 16 голмен бәрінен көп гол соққан футболшы болып қалды.

Евро-2016-да құрама ширек финалда Италияны пенальтиде 6:5 жеңіп (ірі турнирлердегі итальяндықтардан алған тұңғыш жеңісі), жартылай финалда Франциядан 0:2 ұтылды. 2017 жылы Санкт-Петербургтегі финалда Чилиді 1:0 жеңіп, Конфедерациялар кубогының соңғы иегері атанды. Одан кейін құрама қиындыққа тап болды: 2018 жылы Мексикадан және Оңтүстік Кореядан ұтылып, 1938 жылдан бергі алғаш рет топтан шыға алмады, ал Ұлттар лигасының алғашқы маусымында да сәтсіз ойнады. Лёвтің орнына 2021 жылы Ханси Флик келді; Евро-2020-да құрама 1/8 финалда Англиядан 0:2 ұтылды, 2022 жылғы әлем чемпионатында Жапониядан 1:2 жеңіліп, Коста-Риканы 4:2 ұтса да қосымша көрсеткіштер бойынша тағы топтық кезеңде тоқтады. 2023 жылғы қыркүйекте Флик қызметтен босатылып, құраманы Юлиан Нагельсман басқарды. Үйінде өткен Евро-2024-те құрама ашылу матчында Шотландияны 5:1, екінші матчта Венгрияны 2:0 жеңіп, 1/8 финалда Данияны ұтты, бірақ ширек финалда қосымша уақытта Испаниядан 1:2 ұтылды. 2024/25 жылғы Ұлттар лигасында топтық кезеңді жеңіліссіз өтіп, ширек финалда Италияны жеңгенімен, 2025 жылғы финалдық турнирде Португалиядан 1:2, Франциядан 0:2 ұтылып, төртінші орын алды. 2026 жылғы әлем чемпионатында Кюрасаоны 7:1, Кот-д'Ивуарды 2:1 жеңіп, 2014 жылдан бергі алғаш рет плей-оффқа шықты, бірақ 1/16 финалда Парагвайдан пенальтиде 3:4 ұтылып, әлем чемпионаттары тарихында осындай сериядан тұңғыш рет жеңілді; турнирден кейін Нагельсман қызметтен кетті, құраманы Юрген Клопп басқарды.

Германия — халықаралық сахнадағы ең табысты құрамалардың бірі: төрт мәрте әлем чемпионы (1954, 1974, 1990, 2014) — Италиямен бірдей және бес тәжі бар Бразилиядан ғана кейін, төрт рет күміс (1966, 1982, 1986, 2002) және төрт рет қоңырау медаль иегері (1934, 1970, 2006, 2010); мұндай жетістікке жеткен жалғыз құрама. Еуропа чемпионатын үш рет (1972, 1980, 1996) жеңіп, төрт тәжі бар Испаниядан кейінгі екінші орында, үш рет финалда ұтылды (1976, 1992, 2008). 2017 жылы Конфедерациялар кубогын, 2005 жылы оның қоңырау медалін, 1988 жылы Сеул олимпиадасында Италияны 3:0 жеңіп қоңырау медаль алды. Жартылай финалға шығу саны бойынша (13) барлық құрамадан алда, қатысуға өтінім берген барлық әлем чемпионатына іріктеуден өткен, 1930 жылғы турнирге экономикалық себептермен бармаған, 1950 жылғы чемпионатқа жіберілмеген. Германия ерлер және әйелдер әлем чемпионатын да жеңіп алған бірінші ел (екіншісі — Испания), екі құраманың алты тәжі бар. 2014 жылғы әлем чемпионатынан кейін 2223 ұпаймен тарихта Эло рейтингінің екінші ең жоғары көрсеткішіне жетті, ФИФА рейтингінде бірнеше кезеңде бірінші орында болды, ең төмен көрсеткіші — 2006 жылғы наурызда 22-орын.

Құраманың жеке рекордтарын Лотар Маттеус (150 матч) және Мирослав Клозе (71 гол) иеленеді. Герд Мюллер 1970 және 1974 жылдардағы әлем чемпионаттарында 14 гол соғып, ұзақ уақыт турнир рекордшысы болды; оны 2006 жылы Роналдо, 2014 жылы 16 голмен Клозе басып озды. Бас бапкерлер арасында ең көп матч өткізген — Йоахим Лёв (198).

Дәстүрлі негізгі форма — ақ жейде, қара шалбар және ақ ұйық; түстер XIX ғасырдағы Пруссия туынан алынған, 1988 жылдан бері формада қазіргі Германия туының бояулары жиі қолданылады. Қонақтық форма түсі бірнеше рет өзгерді: ең жиі нұсқа — DFB түстерінен шыққан ақ шалбарлы жасыл жейде, сонымен бірге қызыл, сұр және қара түстер де қолданылды. 1954 жылдан бері форманы Adidas жеткізіп келді (1970-жылдары Erima киімі пайдаланылды), ал 2024 жылғы наурызда 70 жылдан кейін жаңа демеуші ретінде Nike жарияланып, бұл қадам қатты сынға ұшырады. Елтаңба үстіне 1996 жылы әлем чемпионатындағы үш тәжді білдіретін үш жұлдыз, 2014 жылдан кейін төртінші жұлдыз қосылды.

Құраманың тұрақты базалық стадионы жоқ: үй матчтары ел аумағындағы әртүрлі стадиондарда кезекпен өтеді, бүгінге дейін 43 қалада ойын өткізілген, оның ішінде 1938-1942 жылдары үш матч өткен Вена да бар. Ең көп матч Берлинде өтті (46; 1908 жылы Англияға қарсы тұңғыш үй матчы да осында), одан кейін Гамбург (34), Штутгарт (32), Ганновер (28) және Дортмунд. Мюнхенде 1974 жылғы әлем чемпионатының финалы өтті. Германияда команда әдетте Die Nationalmannschaft, DFB-Team, DFB-Elf немесе Nationalelf деп аталады, шетелдік БАҚ Die Mannschaft атауын жиі қолданады: 2015 жылғы маусымда DFB оны ресми бренд деп таныса, 2022 жылғы шілдеде жанкүйерлердің көпшілігі қабылдамағандықтан бұл лақап аттан бас тартты. Халықаралық деңгейдегі ең принципті қарсыластары — Нидерланд, Италия және Англия құрамалары.