Интер тарихы

Клуб 1908 жылғы 9 наурызда Football Club Internazionale атауымен құрылды: Milan Foot-Ball and Cricket Club (қазіргі Милан) клубында алауыздық шыққаннан кейін, шетелдік ойыншыларды көбірек қабылдағысы келген топ жаңа команда ашты. Клубтың аты да құрылтайшылардың италиялықтармен қатар шетелдіктерді де ойнатқысы келгенінен шыққан. Алғашқы чемпиондықты Интер 1910 жылы жеңіп алды; сол құраманың капитаны әрі бапкері Вирджилио Фоссати кейін Бірінші дүниежүзілік соғыста Италия армиясы қатарында қаза тапты. Екінші чемпиондық 1920 жылы келді, ал 1922 жылы клуб Солтүстік лиганың екінші дивизионына түсу қаупінен екі плей-офф матчын ұтып құтылды.

1928 жылы, фашистік дәуірде, клуб Unione Sportiva Milanese командасымен біріктіріліп, саяси себептермен Società Sportiva Ambrosiana болып қайта аталды; 1928–1929 маусымында команда Милан қаласының туы мен елтаңбасынан үлгі алынған, қызыл крест салынған ақ жейде киді. 1929 жылы жаңа басшы Оресте Симонотти атауды Associazione Sportiva Ambrosiana деп өзгертіп, бұрынғы қара-көк жейдені қайтарды, ал жанкүйерлер бәрібір команданы Интер деп атай бергендіктен, 1931 жылы атау Associazione Sportiva Ambrosiana-Inter болып бекітілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін клуб бастапқы Internazionale атауына оралды, ал 1967 жылы қазіргі Football Club Internazionale Milano атауын алды.

Үшінші чемпиондықты Интер 1930 жылы — Серия А-ның тұңғыш розыгрышында — венгр бапкері Арпад Вайспен бірге, төртіншісін 1938 жылы клубтың бұрынғы ойыншысы, 33 жастағы Армандо Кастеллацциммен алды; бұл ұлттық чемпионатты жеңген ең жас бапкер рекорды әлі бұзылған жоқ. 1939 жылы клуб алғашқы Италия Кубогын иеленді, финалдағы шешуші голды 1936 жылғы Олимпиада чемпионы әрі үздік бомбардирі Аннибале Фросси соқты. Сол кезеңнің басты жұлдызы — капитан Джузеппе Меацца болды: ұлттық құрама сапында екі әлем чемпионатын жеңген ол 284 голымен Интер тарихындағы ең нәтижелі ойыншы болып қалды, 1980 жылы қайтыс болғаннан кейін Сан-Сиро ресми түрде соның есімімен аталды. Меацканың 1929–1930 маусымында 39 кездесуде соққан 38 голы — клубтың бір маусымдағы бұзылмаған рекорды. 1940 жылы бесінші чемпиондық келді. 1930 жылдары Интер Еуропаның алғашқы ірі турнирлерінің бірі — Орталық Еуропа кубогында жеті рет ойнап, 1933 жылы финалға шықты, бірақ Миландағы алғашқы матчты 2:1 ұтқанымен, Вена Австриясынан тоғыз кісімен қалып, 1:3 жеңілді.

Соғыстан кейін клуб 1953 және 1954 жылдары — тұңғыш рет қатарынан екі жыл — чемпион атанды; команданы Альфредо Фони баптады, ал шабуылды Иштван Ньерс, Бенито Лоренци және швед Леннарт Скоглунд құрады. 1954 жылғы скудеттоның шешуші сәттерінің бірі — Ювентусты 6:0 есебімен жеңу, бұл Интердің Италия дербиіндегі ең ірі жеңісі. 1955 жылдың мамырында клубтың жаңа иесі Анджело Моратти болды; оның тұсында Аргентина шабуылдаушысы Анджеллильо 1958–1959 маусымында 33 кездесуде 33 гол соғып, 18 командалы Серия А-ның маусымдық рекордын орнатты.

1960 жылы Барселонадан келген Эленио Эррера клубты Еуропаның жетекші командасына айналдырды: төрт жылда үш скудетто, қатарынан екі Чемпиондар кубогы мен екі Құрлықаралық кубок. Эррера катеначчо жүйесін өзгертіп, екі орталық қорғаушының артына бесінші қорғаушыны — либероны қосты, сол үшін оны «Il Mago» («Сиқыршы») атады. Құраманың өзегін қақпашы Джулиано Сарти, шеткі қорғаушылар Тарчизио Бургнич пен Джачинто Факкетти, либеро Армандо Пикки, ойын құрушы Луис Суарес, бразилиялық Жаир, Марио Корсо және Сандро Мацола құрады. 1964 жылы Венадағы финалда Интер Реал Мадридті 3:1 жеңіп (Мацола екі гол соқты), турнирді бірде-бір матчта жеңіліс көрмей тарихта тұңғыш рет алды; сол жылы Индепендьентені еңсеріп, Құрлықаралық кубокты иеленген алғашқы италиялық клуб атанды. 1965 жылы Ливерпульді жартылай финалда 3:0 ұтып, өз алаңындағы финалда Бенфиканы Жаирдың голымен жеңді, Индепендьентені тағы еңсеріп, Құрлықаралық кубокты қатарынан екі рет алған тұңғыш еуропалық клуб болды. Сол маусымда Интер Еуропа футболы тарихындағы алғашқы «үштікке» жақындаған еді, бірақ Италия Кубогының финалында Ювентустан ұтылды. 1965 жылғы «Алтын доп» дауысында Факкетти екінші орын алып, сыйлықты жеңген тұңғыш қорғаушы болу мүмкіндігін сәл жіберіп алды. 1966 жылы клуб тарихындағы оныншы скудетто және тұңғыш жұлдызша келді. Сол жылы Моратти Франц Беккенбауэр мен Эйсебиомен келіскенімен, 1966 жылғы әлем чемпионатынан кейін Италия федерациясы шетелдіктерді сатып алуға тыйым салғандықтан (тыйым 1980 жылға дейін созылды), келісімшарттар күшін жойды. 1967 жылы Лиссабондағы финалда Селтиктен 2:1 жеңілу, чемпионаттағы және Италия Кубогындағы сәтсіздік «Ұлы Интер» дәуіріне іс жүзінде нүкте қойды; 1968 жылы Моратти клубты Иваное Фраиццолиге сатты, Эррера да кетті.

1971 жылы маусым ортасында команданы қабылдаған Джованни Инверницци клубқа он бірінші чемпиондықты әперді, сол маусымда 24 гол соққан Роберто Бонинсенья бомбардирлер тізімін бастады. 1972 жылы Интер бес жылда екінші рет Чемпиондар кубогының финалына шықты, бірақ Роттердамда Йохан Кройфтің Аяксынан 2:0 ұтылды. Мацола 1977 жылы, ал «Ұлы Интердің» соңғы өкілі Факкетти 1978 жылы — Серия А тарихындағы ең нәтижелі қорғаушы ретінде, 59 голмен — мансабын аяқтады. 1980 жылы клуб он екінші скудеттосын алды; бұл Серия А тарихында толықтай италиялық ойыншылардан құралған команда жеңген соңғы чемпиондық болды. Эудженио Берселлинидің жетекшілігімен Италия Кубогы 1977–1978 және 1981–1982 жылдары да иеленді. Клубта 11 маусым ойнаған Алессандро Альтобелли 209 гол соғып, Меаццадан кейінгі екінші бомбардир болды. Джузеппе Бергоми 16 жаста дебют жасап (клуб тарихындағы ең жас дебютант), 20 маусым бойы тек Интерде ойнады. 1980 жылы шетелдіктерге тыйым алынғаннан кейін клубқа Герберт Прохаска, Ханси Мюллер, екі мәрте «Алтын доп» иегері Карл-Хайнц Румменигге, Лиам Брэди, Даниэль Пассарелла келді. 1989 жылы Джованни Трапаттонидің қол астында, Андреас Бреме мен Лотар Маттеус бастаған команда «рекордтар скудеттосын» жеңіп алды: 18 командалы Серия А тарихындағы 68 ұпайдың 58-і, 34 матчта 26 жеңіс, үздік шабуыл мен үздік қорғаныс, Наполиден 11, Миланнан 12 ұпай алшақтық. Келесі маусымның басында клуб тұңғыш Италия Суперкубогын алды.

1990 жылдар клуб үшін ішкі аренада сәтсіз болды: 1993–1994 маусымында Интер тек он үшінші орынды алып, түсіп қалу аймағынан бір-ақ ұпай жоғары тұрды, әрі бұл онжылдық клуб тарихында бірде-бір скудетто жеңілмеген жалғыз онжылдық болды. Дегенмен команда төрт финалдың үшеуінде — 1991, 1994 және 1998 жылдары — УЕФА Кубогын иеленді. 1990–1991 маусымында Маттеус 23 гол соғып, оның алтауын УЕФА Кубогында салды; сол жылы «Алтын доп», ал 1991 жылдың соңында ФИФА-ның тұңғыш «Жыл үздік футболшысы» атағын алды. 1994 жылғы жеңіске Аяксдан келген Деннис Бергкамп турнирде сегіз гол соғып үлес қосты. 1995 жылы клубты Массимо Моратти басқарып, трансфер нарығында екі рет әлемдік рекорд жаңартты: 1997 жылы Барселонадан Роналдо (19,5 млн фунт стерлинг), екі жылдан соң Лациодан Кристиан Вьери (31 млн фунт стерлинг). 1995 жылғы сатып алулардың арасында Банфилдтен келген Хавьер Санетти де бар еді — ол 2014 жылға дейін ойнап, 858 матчпен клуб рекордын орнатты және 13 маусым капитан болды. 1998 жылы Парижде Лациоды 3:0 ұтып алынған УЕФА Кубогынан кейін IFFHS Интерді сол жылдың үздік клубы деп таныды.

2004 жылдың 8 шілдесінде бас бапкер болып Роберто Манчини тағайындалды; ол клубқа 2005 және 2006 жылдары Италия Кубогын, Италия Суперкубогын әперді. Ювентус бәс тігу ісі бойынша төменгі лигаға түсірілгеннен кейін 2005–2006 маусымының чемпиондығы Интерге берілді. Келесі маусымда команда Серия А-да қатарынан 17 жеңіс рекордын орнатты, ал 2006–2007 чемпионатын барлық уақыттағы рекордтық 97 ұпаймен және екінші орындағыРомадан 22 ұпай алшақтықпен аяқтады. 2008 жылы клубты Жозе Моуринью басқарып, бірінші маусымда Суперкубок пен қатарынан төртінші чемпиондықты алды — 1949 жылдан бері Италияда төрт мәрте қатарынан чемпион атанған алғашқы клуб осы болды. 2009–2010 маусымы клуб тарихындағы ең табысты маусымға айналды: Чемпиондар лигасының 1/8 финалында Челси, одан кейін ЦСКА мен әрекеттегі чемпион Барселона еңсеріліп, Мадридтегі финалда Бавария 2:0 (Диего Милитоның екі голы) жеңілді. Сол жылы Серия А мен Италия Кубогы да алынып, Интер «үштікті» жеңген тұңғыш әрі жалғыз италиялық клуб атанды. Маусым соңында Моуринью Реал Мадридке кетті.

2010 жылдың 21 тамызында Интер Романы 3:1 ұтып, Италия Суперкубогын, ал желтоқсанда финалда Мазембені 3:0 жеңіп, тұңғыш рет ФИФА клубтық әлем чемпионатын иеленді және үшінші мәрте әлем чемпионы атанды; сол жылы IFFHS клубты екінші рет әлемнің үздігі деп таныды. 2011 жылы Леонардо 13 турда 33 ұпай жинап, Серия А рекордын жаңартты және тағы бір Италия Кубогын алды. Содан кейін нәтижелер төмендеп, 2011–2012 маусымында клуб алтыншы орында қалды да, Чемпиондар лигасына қатарынан он рет іріктелу сериясы аяқталды. Қаржылық тұрақтылық үшін шығын қысқартылып, жоғары жалақылы ойыншылар жастармен алмастырылды. 2013 жылы клубтың 70 пайызын Эрик Тохир бастаған индонезиялық консорциум сатып алды, 2016 жылы 270 млн еуроға басым үлесті қытайлық Suning иеленді, 2018 жылы клуб президенті Стивен Чжан, ал бас директоры Джузеппе Маротта болды. 2024 жылдың 22 мамырында Suning қарызды өтей алмағаннан кейін клуб американдық Oaktree Capital Management компаниясының меншігіне көшті, Маротта төраға болып тағайындалды.

2019 жылы команданы Антонио Конте басқарды, клуб Манчестер Юнайтедтен Ромелу Лукакуды 74 млн еуроға сатып алып, тарихындағы ең қымбат трансферді жасады. 2020 жылы Кёльндегі Еуропа лигасының финалында Интер Севильядан 3:2 ұтылды, ал 2021 жылдың мамырында он бір жылдан кейін қайта чемпион атанып, Ювентустың қатарынан тоғыз жылдық сериясын тоқтатты. Содан соң командаға Симоне Индзаги келді; Лукаку Челсиге 115 млн еуроға сатылды — бұл италиялық клуб жасаған ең қымбат мәміле. Индзагимен бірге клуб 2022 жылғы Суперкубок пен Италия Кубогын, 2023 және 2024 жылғы Суперкубоктарды (жалпы сегізінші, қатарынан үшінші) алды. 2023 жылы Интер жартылай финалда Миланды еңсеріп, 2010 жылдан бергі алғашқы Чемпиондар лигасының финалына шықты, бірақ Стамбұлда Манчестер Ситиден 1:0 жеңілді. 2024 жылдың 22 сәуірінде Сан-Сирода Миланды 2:1 ұтып, 20-шы скудеттосын және екінші жұлдызшасын иеленді; маусымды 94 ұпаймен, Миланнан 19 ұпай алшақтықпен, 89 соғылған және 22 жіберілген голмен аяқтады. 2025 жылы команда Баварияны және Барселонаны (екі матчта 7:6) еңсеріп, тарихындағы жетінші финалға шықты, алайда ПСЖ-дан 5:0 жеңілді. Финалдан үш күн өткенде Индзаги клубтан кетті, орнына «үштікті» жеңген бұрынғы ойыншы Кристиан Киву тағайындалды; оның тұсында Интер 2025–2026 маусымында скудетто мен Италия Кубогын иеленді.

Клубтың тұңғыш эмблемасын 1908 жылы құрылтайшылардың бірі, суретші Джорджо Муджани жасады: шеңберлер ішіндегі «FCIM» әріптері. Негізгі элементтер содан бері сақталған; 1999–2000 маусымынан бастап таңбаға клуб аты мен құрылған жылы қосылды, 2007 жылы бұрынғы нұсқасы заманауи түрде қайтарылды, 2014 жылы клуб қайта брендтелді. Құрылған кезден бері Интер қара-көк жолақты форма киеді, сондықтан «нерадзурри» деп аталады; дәстүр бойынша бұл түстер түнгі аспанды бейнелейді, өйткені клуб 9 наурызға қараған түні, сағат 23:30-да құрылған, ал көк түсті Муджани қарсылас Миланның қызылына қарама-қарсы түс деп таңдаған. Клубтың басқа лақап аттары — «La Beneamata» және «Il Biscione»: Милан геральдикасындағы жылан клубтың символы саналады.

Команданың алаңы — ресми түрде Джузеппе Меацца стадионы деп аталатын, 75 923 орындық Сан-Сиро. Арена 1926 жылы Милан басшысы Пьеро Пиреллидің қаржысына, 120 жұмысшының күшімен 13,5 айда салынды, 1935 жылы қалаға сатылды, ал 1947 жылдан бері Арена Чивикадан көшіп келген Интердің де үйіне айналды. Стадиондағы алғашқы матч 1926 жылғы 19 қыркүйекте өтті: жолдастық кездесуде Интер Миланды 6:3 жеңді. Бастапқы сыйымдылығы 35 мың болған арена бірнеше рет күрделі жөндеуден өтті, соның ішінде 2016 жылғы Чемпиондар лигасының финалы мен 2021 жылғы Ұлттар лигасының финалы алдында. Ағылшын үлгісімен тек футболға арналып салынғандықтан, мінбелердің алаңға жақындығы арқасында Сан-Сиро Италияда ерекше атмосферасымен танымал. 2019 жылдан бері Интер мен Милан Сан-Сиро ауданында ортақ жаңа стадион салу жобасын талқылап келеді.

Ipsos компаниясының 2024 жылғы тамыздағы зерттеуіне сәйкес, Интер — Италияда Ювентустан кейінгі ең көп қолдауға ие клуб; үй матчтарына келушілер саны бойынша елде бірінші, Еуропада төртінші орында. Клубтың дәстүрлі ультрас тобы — 1969 жылы құрылған, Италиядағы ең көне топтардың бірі Boys San. Ең белсенді жанкүйерлер Сан-Сироның солтүстік мінберінде — Curva Nord-та жиналады. Интердің басты қарсыластықтары — Миланмен Делла Мадоннина дербиі (1908 жылы бөлініп шыққаннан бері) және Ювентуспен Италия дербиі; 2000 жылдары Романы да басты қарсыластардың бірі санайтын болды, өйткені 2005–2006 және 2009–2010 жылдар аралығындағы бес скудеттоның бірінен басқасында Рома екінші орында қалды.

Жалпы алғанда Интер 39 ішкі трофей жеңіп алды: 21 рет Серия А чемпионы, 10 рет Италия Кубогының және 8 рет Италия Суперкубогының иегері. 2006 жылдан 2010 жылға дейін клуб қатарынан бес чемпиондықты иеленіп, сол кездегі рекордты қайталады. Халықаралық аренада — үш Чемпиондар кубогы/лигасы (1964, 1965, 2010), үш УЕФА Кубогы/Еуропа лигасы, екі Құрлықаралық кубок және бір ФИФА клубтық әлем чемпионаты. Клуб 1908 жылғы құрылғаннан бергі әрбір онжылдықта кемінде бір ресми трофей жеңіп алған жалғыз италиялық команда. Матчтар саны бойынша рекордшы — 858 кездесу өткізген Хавьер Санетти, ал ең нәтижелі ойыншы — 408 матчта 284 гол соққан Джузеппе Меацца. Бапкерлер арасында ең ұзақ әрі табысты кезең Эленио Эррераға тиесілі: тоғыз жыл (сегізі қатарынан), үш скудетто, екі Чемпиондар кубогы және екі Құрлықаралық кубок. Клубта екі нөмір мәңгілікке алынып қойылған: қайтыс болғаннан кейін 2006 жылы — Джачинто Факкеттидің 3-нөмірі, 2014 жылы — Хавьер Санеттидің 4-нөмірі.