Ливерпуль тарихы

Клубтың пайда болуы Эвертон комитеті мен клуб президенті, Энфилд жерінің иесі Джон Хоулдинг арасындағы дауға байланысты. Сегіз жыл бойы сол стадионда ойнаған Эвертон 1892 жылы Стэнли саябағының арғы бетіндегі жаңа Гудисон Парк стадионына көшті, ал Хоулдинг Энфилдте ойнайтын жаңа клуб құрды. Бастапқыда ол Everton F.C. and Athletic Grounds Ltd деп аталды, бірақ Англия футбол қауымдастығы клубты Эвертон атауымен тануға келіспеген соң, 1892 жылдың наурызында Ливерпуль атауына ие болып, үш айдан кейін ресми түрде танылды.

Ливерпуль алғашқы кездесуін 1892 жылғы 1 қыркүйекте өткізіп, Ротерем Таунды 7:1 есебімен жеңді. Ол матчта құрамның бәрі шотланд ойыншыларынан тұрды: бапкер Джон Маккенна оларды Шотландияға барған сапарында жинақтаған, сондықтан команда Макстар командасы атанды. Дебют маусымында клуб Ланкашир лигасының жеңімпазы атанып, 1893/94 маусымының басында Футбол лигасының екінші дивизионына қосылды. 1896 жылы бірінші дивизионға көтерілген соң бас бапкер болып Том Уотсон тағайындалды. Ол клубты 1901 жылы алғашқы чемпиондыққа, 1906 жылы тағы бір чемпиондыққа жеткізді.

1914 жылы Ливерпуль алғаш рет ФА Кубогының финалына шығып, Бернлиден 0:1 есебімен ұтылды. 1922 және 1923 жылдары клуб қатарынан екі рет чемпион атанды, ол құраманың қақпасын клуб тарихындағы ең ұзақ ойнаған ойыншы Элиша Скотт қорғады. Одан кейінгі жеңіс тек 1946/47 маусымында, Джордж Кей басшылығымен бесінші чемпиондық ретінде келді. 1950 жылы Арсеналдан ұтылып, клуб кубок финалындағы екінші сәтсіздігін көрді. 1952 жылы Энфилдте тарихтағы ең көп көрермен тіркелді: ФА Кубогындағы Вулверхэмптон Уондерерске қарсы 2:1 аяқталған матчты 61 905 адам тамашалады. Элита дивизионында үздіксіз 49 жыл өткізген клуб 1953/54 маусымында екінші дивизионға түсіп қалды. 1958/59 маусымындағы ФА Кубогында лигадан тыс Вустер Ситиден 1:2 есебімен ұтылғаннан кейін бас бапкер болып Билл Шенкли тағайындалды. Ол келе сала 24 ойыншымен қоштасып, Энфилдтегі бәтеңке қоймасын бапкерлер тактика талқылайтын бөлмеге айналдырды; осы Бут Румда Шенкли, Джо Фейган, Рубен Беннетт және Боб Пейсли команданы қайта құруға кірісті.

1962 жылы клуб бірінші дивизионға оралып, 1964 жылы 17 жылдан бері алғаш рет чемпион атанды. 1965 жылы ФА Кубогын тұңғыш рет жеңіп алды. Келесі жылы чемпиондықты қайта еншілегенімен, Кубоктар кубогының финалында Боруссия Дортмундтан ұтылды. 1972/73 маусымында Ливерпуль чемпиондық пен УЕФА Кубогын қатар жеңді, бір жылдан соң ФА Кубогын алды. Көп ұзамай Шенкли зейнетке шықты, оның орнын көмекшісі Боб Пейсли басты. 1976 жылы, Пейслидің бапкерлік екінші маусымында, клуб тағы бір рет чемпиондық пен УЕФА Кубогын қоса жеңді. Келесі маусымда чемпиондық атақты сақтап, Еуропа кубогын тұңғыш рет иеленді, бірақ 1977 жылғы ФА Кубогының финалында жеңіліске ұшырады. 1978 жылы Еуропа кубогын қайта жеңіп, 1979 жылы чемпиондықты қайтарды. Пейслидің тоғыз маусымында Ливерпуль 20 тағам жеңіп алды: үш Еуропа кубогы, бір УЕФА Кубогы, алты чемпиондық және қатарынан үш Лига кубогы; ол жеңе алмаған жалғыз ішкі тағам — ФА Кубогы.

1983 жылы Пейсли зейнетке шықты, орнына көмекшісі Джо Фейган келді. Фейганның алғашқы маусымында Ливерпуль чемпиондықты, Лига кубогын және Еуропа кубогын жеңіп, бір маусымда үш тағам алған алғашқы ағылшын командасы атанды. 1985 жылы клуб Брюссельдегі Гейзел стадионында Ювентуспен Еуропа кубогының финалында кездесті. Ойын басталар алдында Ливерпуль жанкүйерлері екі топты бөліп тұрған қоршауды бұзып, Ювентус жанкүйерлеріне қарай ұмтылды, нәтижесінде адам салмағынан қабырға құлап, көбі итальяндық 39 жанкүйер қаза тапты. Бұл оқиға Гейзел стадионындағы қасірет деп аталды. Екі бапкердің де наразылығына қарамастан матч өтті, Ливерпуль 0:1 есебімен ұтылды. Қасіреттен кейін ағылшын клубтарына еуропалық турнирлерге бес жылға тыйым салынды; Ливерпульге он жылдық тыйым берілді, кейін ол алты жылға қысқартылды. Клубтың 14 жанкүйері абайсызда кісі өлтіргені үшін сотталды.

Фейган зейнетке шығатынын қасіреттің қарсаңында жариялаған еді, ойыншы әрі бапкер ретінде Кенни Далглиш тағайындалды. Оның тұсында клуб тағы үш чемпиондық пен екі ФА Кубогын, оның ішінде 1985/86 маусымында чемпиондық пен кубокты қоса алған дубльді жеңіп алды. Алайда бұл табыстардың үстін Хиллсборо қасіреті жапты: 1989 жылғы 15 сәуірде Ноттингем Форестке қарсы ФА Кубогының жартылай финалында жүздеген Ливерпуль жанкүйері қоршауға қысылып қалды. Сол күні 94 адам қаза тапты, 95-і төрт күннен соң ауруханада, 96-сы төрт жылға жуық уақыттан кейін есін жимей көз жұмды, ал 97-сі — Эндрю Дивайн — сол жарақаттардан 2021 жылы дүниеден өтті. Қасіреттен кейін үкімет стадион қауіпсіздігін тексеріп, нәтижесінде шыққан Тейлор есебі жоғарғы дивизион клубтарының стадиондарын толықтай отыратын орындарға айналдыруды міндеттейтін заңға жол ашты. Есепте қасіреттің басты себебі полицияның бақылауды жоғалтуынан туған шамадан тыс адам тығыздығы деп көрсетілді.

1988/89 маусымында Ливерпуль лига тарихындағы ең тартысты аяқталуға қатысты: ұпай саны мен айырмасы бойынша Арсеналмен теңесіп, маусымның соңғы минутында Арсенал гол соққан соң, соғылған гол саны бойынша чемпиондықтан айырылды. Далглиш 1991 жылы орнынан кетуіне Хиллсборо қасіреті мен оның салдарын себеп етті; орнына бұрынғы ойыншы Грэм Сунесс келді. Оның басшылығымен клуб 1992 жылы ФА Кубогын жеңді, бірақ лигадағы көрсеткіштері төмендеп, қатарынан екі маусымда алтыншы орынға тұрақтағаннан кейін ол 1994 жылдың қаңтарында жұмыстан босатылды. Орнын басқан Рой Эванстың тұсында клуб 1995 жылы Лига кубогын жеңді, ал лигадағы ең үздік нәтижесі 1996 және 1998 жылдардағы үшінші орындар болды. 1998/99 маусымында Жерар Улье қосалқы бапкер болып тағайындалып, Эванс кеткен соң 1998 жылдың қарашасынан жалғыз бапкер болды. 2001 жылы, Ульенің толық екінші маусымында, Ливерпуль үштікті жеңіп алды: ФА Кубогы, Лига кубогы және УЕФА Кубогы. 2001/02 маусымында Улье жүрегіне ауыр ота жасатты, клуб Арсеналдан кейін лигада екінші орын алды. 2003 жылы тағы бір Лига кубогын жеңгенімен, одан кейінгі екі маусымда чемпиондық үшін күреске қосыла алмады.

2004 жылдың маусымында Ульенің орнына Рафаэль Бенитес келді. Бенитестің алғашқы маусымында лигада бесінші орын алғанына қарамастан, Ливерпуль 2004/05 маусымында УЕФА Чемпиондар лигасын жеңіп алды: негізгі уақыты 3:3 аяқталған финалда Милан айып добы сериясында 3:2 есебімен ұтылды. Келесі маусымда клуб Премьер-лигада үшінші орын алып, ФА Кубогын жеңді — финалда Вест Хэм Юнайтед 3:3-тен кейін айып добы сериясында жеңілді. 2006/07 маусымында клуб американдық кәсіпкерлер Джордж Джиллетт пен Том Хикстің иелігіне өтті, мәміле клуб пен оның қарызын 218,9 млн фунт деп бағалады. 2007 жылы Чемпиондар лигасының финалында Ливерпуль қайтадан Миланмен кездесіп, 1:2 есебімен ұтылды. 2008/09 маусымында клуб Премьер-лигадағы сол кездегі ең үздік ұпайы — 86 ұпай жинап, Манчестер Юнайтедтен кейін екінші орын алды.

2009/10 маусымында Ливерпуль лигада жетінші орында қалып, Чемпиондар лигасына іріктелмеді, Бенитес өзара келісіммен кетті, оның орнына Фулэмнің бапкері Рой Ходжсон келді. 2010/11 маусымының басында клуб банкроттық шегінде тұрды, несие берушілер Жоғарғы соттан Хикс пен Джиллетттің еркіне қарамастан клубты сатуға рұқсат беруді сұрады. Бостон Ред Сокс пен Fenway Sports Group иесі Джон Генри сауданы ұтып, 2010 жылдың қазанында клубты иеленді. Маусым басындағы нашар нәтижелерден кейін Ходжсон кетіп, команданы бұрынғы ойыншы әрі бапкер Кенни Далглиш қабылдады. 2011/12 маусымында Ливерпуль Лига кубогын сегізінші рет жеңіп, ФА Кубогының финалына шықты, бірақ лигада 18 жылдағы ең нашар нәтижесімен сегізінші орынға тұрақтады, бұл Далглиштің жұмыстан босатылуына себеп болды. Орнына келген Брендан Роджерстің тұсында клуб 2013/14 маусымында чемпиондық үшін күрес жүргізіп, Манчестер Ситиден кейін екінші орын алды және Чемпиондар лигасына оралды; сол маусымда 101 гол соғылды — бұл 1895/96 маусымындағы 106 голдан бергі ең жоғары көрсеткіш. 2014/15 маусымында лигада алтыншы орынмен шектелгеннен және келесі маусымды нашар бастағаннан кейін Роджерс 2015 жылдың қазанында қызметінен босатылды.

Роджерстің орнына Юрген Клопп келді. Клоппың алғашқы маусымында Ливерпуль Лига кубогы мен УЕФА Еуропа лигасының финалдарына шығып, екеуінде де екінші орында қалды. 2018/19 маусымында клуб 97 ұпай жинап, бір ғана жеңіліспен екінші орын алды — бұл чемпион болмаған команда үшін ұпай рекорды. Клопп Ливерпульді 2018 және 2019 жылдары қатарынан Чемпиондар лигасының финалдарына алып барды, екіншісінде Тоттенхэм Хотспур 2:0 есебімен жеңіліп, клуб еуропалық тағамды иеленді. Сол жылы финалда бразилиялық Фламенгоны 1:0 есебімен ұтып, ФИФА клубтық әлем чемпионатын тұңғыш рет жеңді. Келесі маусымда клуб 30 жылдан бері алғаш рет Англия чемпионы атанды. Сол маусымда бірқатар рекорд орнатылды: чемпиондық жеті тур қалғанда шешілді — бұл тарихтағы ең ерте чемпиондық, клуб рекорды болған 99 ұпай жиналды және элита дивизионында бір маусымдағы рекордпен теңесетін 32 жеңіске қол жеткізілді. 2021/22 маусымында ішкі кубок дубльі — ФА Кубогы мен Лига кубогы жеңіп алынды. 2024 жылдың қаңтарында Клопп маусым соңында клубтан кететінін жариялады, ал келесі айда соңғы тағамы — Лига кубогын иеленді.

2024 жылдың мамырында Клоппың орнына Арне Слот тағайындалып, оның алғашқы маусымында клуб рекордпен теңесетін жиырмасыншы чемпиондығын жеңіп алды. Келесі маусымда лигада бесінші орын алғаннан кейін, 2026 жылғы 30 мамырда Слот қызметінен босатылды, бес күннен соң оның орнына Андони Ираола келді.

Клуб тарихының көп бөлігінде үй формасы толықтай қызыл болды. 1892 жылы құрылғанда көк-ақ төрттік жейделер киілді, 1896 жылы қаланың түсі — қызыл қабылданды. Қаланың нышаны ливер құсы клуб эмблемасына айналды: ол алғаш рет 1892 жылғы қыркүйекте, клубтың алғашқы ресми матчынан екі апта өткенде Энфилдтің үстіндегі жалауда пайда болды, ғасыр басынан ресми құжаттарда, 1922 жылғы чемпиондық туында, бағдарламаларда, 1930 жылдардан ойыншылардың спорттық киімінде, 1950 жылғы ФА Кубогының финалында ақ қонақ жейдесінде, ал 1955 жылдан қызыл үй жейдесінде қолданылды. 1964 жылы бас бапкер Билл Шенкли формасын түгелдей қызылға ауыстыруды шешті. Иан Сент-Джонның естелігінше, Шенкли қызыл түстің психологиялық әсеріне сенген: қызыл — қауіп, қызыл — күш; ол киім ауыстыратын бөлмеге кіріп, Ронни Йитске қызыл шалбар тастап, оның бойы жеті футтай көрінетінін айтқан, ал Сент-Джон қызыл шұлық та кисек деп ұсыныс жасаған.

Қонақ формасы көбіне сары не ақ жейде мен қара шалбардан тұрды, бірақ ерекшеліктер де болды: 1987 жылы сұр жиынтық енгізіліп, 1991/92 жүзжылдық маусымында жасыл жейде мен ақ шалбарға ауысты. 1990 жылдардағы түрлі үйлесімдерден кейін клуб сары мен ақ формалар арасында ауысып отырды, 2008/09 маусымында сұр жиынтық қайта оралды. Еуропадағы қонақ матчтарына үшінші жиынтық әзірленеді. Форманы 1985 жылға дейін Umbro, одан кейін Adidas, 1996 жылдан Reebok, 2006–2012 жылдары қайтадан Adidas, 2012–2015 жылдары Warrior Sports, кейін New Balance шығарды; 2020/21 маусымының басынан ресми жабдықтаушы Nike болды, ал 2025 жылы клуб Adidas-пен он жылдық жаңа серіктестікке қол қойды.

Ливерпуль — 1979 жылы Hitachi компаниясымен келісім жасап, жейдесіне демеушінің логотипін орналастырған алғашқы ағылшын кәсіби клубы, алайда алғашқы жылдары телетарату ережелері логотипті телевизиялық матчтарда көрсетуге мүмкіндік бермеді. Содан бері клубты Crown Paints, Candy, Carlsberg және Standard Chartered демеушілік етті; 1992 жылы қол қойылған Carlsberg келісімі Англия элита футболындағы ең ұзақ шарт болды.

Клуб эмблемасы қала символы ливер құсына негізделген, ол бұрын қалқан ішіне орналастырылған еді. 1977 жылы Англия футбол лигасына геральдикалық белгі ретінде доп үстінде тұрған қызыл ливер құсы берілді, бірақ Ливерпуль оны пайдаланбады. 1992 жылы клубтың жүзжылдығына орай Шенкли қақпасының бейнесі қосылған жаңа эмблема әзірленді. Келесі жылы екі жағынан қос жалын қосылды — ол Энфилд сыртындағы Хиллсборо мемориалын, қаза тапқандар еске алынатын мәңгілік отты білдіреді. 2012 жылы эмблемадан қалқан мен қақпа алынып, 1970 жылдардағы нұсқа қайтарылды, ал жалындар жейденің артқы жағасына, Хиллсборода қаза тапқандар санын білдіретін 96 санының айналасына көшірілді. Эндрю Дивайн қайтыс болып, оның да заңсыз өлтірілгені танылғаннан кейін 2022/23 маусымының басынан бері ол жерде 97 саны жазылады.

Клубтың үй стадионы Энфилд 1884 жылы Стэнли саябағына іргелес жерде салынған. Ливерпуль қаласының орталығынан 3,2 шақырым қашықтықта орналасқан стадионды бастапқыда Эвертон пайдаланды, ал жалдау ақысына байланысты дау шыққан соң олар Гудисон Паркке көшті. Бос қалған алаңға ие болған Хоулдинг 1892 жылы Ливерпульді құрды, содан бері клуб осында ойнайды. Ол кезде стадионның сыйымдылығы 20 000 болса да, клубтың Энфилдтегі алғашқы матчына бар-жоғы 100 көрермен келді.

Ең ынталы жанкүйерлер жиналатын сектор — Коп, оны BBC Sport әлем футболындағы ең әйгілі трибуналардың бірі деп атаған; дәстүр бойынша Ливерпуль матчтың екінші таймында соған қарай шабуылдайды. Трибуна матчтарға келушілердің көптігіне байланысты 1906 жылы салынып, алғашында Оукфилд Роуд үйіндісі деп аталды; алғашқы матчы 1906 жылғы 1 қыркүйекте өтті, сонда үй командасы Сток Ситиді 1:0 есебімен жеңді. Сол жылы трибуна Квазулу-Натал жеріндегі төбенің құрметіне Спион Коп деп өзгертілді — Екінші бур соғысындағы Спион Коп шайқасында Ланкашир полкінің 300-ден астам сарбазы қаза тапқан, олардың көбі ливерпульдіктер еді. Ең шарықтаған кезінде трибуна 28 000 көрерменді сыйдырып, әлемдегі ең үлкен бір деңгейлі трибуналардың бірі саналды.

Энфилдке бір кездері 60 000-нан астам көрермен сыйған, 1990 жылдарға дейінгі сыйымдылығы 55 000 болды. Тейлор есебінің ұсынысынан кейін Премьер-лига клубтары 1993/94 маусымына дейін стадиондарын толықтай отыратын орындарға айналдыруға міндеттелді, нәтижесінде сыйымдылық 45 276-ға дейін қысқарды. Есеп Кемлин Роуд трибунасын қайта салуға түрткі болды, ол клубтың жүзжылдығымен тұспа-тұс 1992 жылы жаңартылып, Жүзжылдық трибунасы атанды, ал 2017 жылы Сэр Кенни Далглиш трибунасы деп өзгертілді. 1998 жылы Энфилд Роуд жағына қосымша ярус қосылды, бірақ 1999/2000 маусымының басында оның қозғалысы байқалып, жоғарғы ярусты бекіту үшін тірек бағандар орнатылды.

Сыйымдылықты ұлғайтудағы шектеулерге байланысты клуб 2002 жылдың мамырында Стэнли Парк стадионына көшу жоспарын жариялады. 2004 жылдың шілдесінде құрылысқа рұқсат берілді, 2006 жылдың қыркүйегінде қала кеңесі жерді 999 жылға жалға беруге келісті. Джиллетт пен Хикс клубты сатып алған соң жоба қайта жасалды, жаңа нұсқа 2007 жылдың қарашасында бекітілді: стадион 2011 жылдың тамызында ашылып, 60 000 көрермен сыйдыруы тиіс еді. Алайда Джиллетт пен Хикске қажетті 300 млн фунтты табу қиындық тудырғандықтан, құрылыс 2008 жылдың тамызында тоқтатылды. 2012 жылдың қазанында клубтың жаңа иелері Fenway Sports Group жаңа стадион салудың орнына Энфилдті қайта жаңғыртуды шешті. Жаңа Басты трибунаның құрылысы аяқталған соң сыйымдылық 54 074-ке жетті: 100 млн фунтқа трибунаға үшінші ярус қосылды, бұл Энфилд ауданын жақсартуға арналған 260 млн фунттық жобаның бөлігі болды. Шенкли 1972 жылы қарсыластарды қаймықтыру үшін орнатқан This is Anfield тақтасы қайта құрылыс кезінде уақытша алынып, жұмыс біткен соң жаңа ойыншылар дәлізіне қайта ілінді. 2021 жылдың маусымында қала кеңесі Энфилд Роуд трибунасын кеңейтуге рұқсат бергені хабарланды, бұл сыйымдылықты шамамен 7 000-ға арттырып, жалпы көрсеткішті 61 276-ға жеткізді; жобаның болжамды құны 60 млн фунт болды. Энфилдте 60 000-нан астам көрермен тіркелген алғашқы лига матчы 2024 жылғы 31 наурызда Брайтон энд Хоув Альбионға қарсы өтті.

Ливерпуль — әлемдегі ең көп қолдауға ие клубтардың бірі. Клубтың мәліметінше, оның жанкүйерлер қауымы 100 елдегі ресми танылған 300 жанкүйерлер клубын қамтиды, олардың ішінде Spirit of Shankly бар. Жазғы халықаралық турлар кезінде команда Мельбурнде 95 000, Йокогамада 67 000 көрермен алдында ойнады. 2024 жылы клуб YouTube-те 10 миллион жазылушы жинаған алғашқы Премьер-лига клубы (әлемде Барселона мен Реал Мадридтен кейінгі үшінші спорт командасы) атанды. 2025 жылы клуб жейделеріне 150-ден астам елден тапсырыс түсті. Жанкүйерлер өздерін Энфилдтегі Коп трибунасына қатысты көпитс деп атайды. 2008 жылы Премьер-лига матчтарын көруге қаржысы жетпей қалған жанкүйерлер A.F.C. Liverpool атты бөлек клуб құрды.

Роджерс пен Хаммерстайнның Carousel мюзиклінен шыққан, кейін ливерпульдік Gerry and the Pacemakers тобы жазған You'll Never Walk Alone әні клубтың гимні болып табылады және оны Энфилд көрермендері 1960 жылдардың басынан бері орындайды. The Independent журналисі Саймон Харт матч алдындағы шарфты көтеріп, әнді қатты айту рәсімі Ливерпуль үшін қызыл жейделері секілді ажырамас бөлік деп жазды. Әннің атауы 1982 жылғы 2 тамызда бұрынғы бапкер Билл Шенклидің құрметіне ашылған Шенкли қақпасының жоғарғы жағында жазылған және клуб эмблемасында да қайталанады.

Гейзел қасіретінен кейін УЕФА оқиға үшін кінәні толығымен Ливерпуль жанкүйерлеріне артып, барлық ағылшын клубтарына еуропалық турнирлерге бес жылға тыйым салды; Ливерпульге қосымша бір жыл берілгендіктен, клуб 1990 жылы чемпион атанғанына қарамастан 1990/91 маусымындағы Еуропа кубогына қатыса алмады. Кісі өлтірді деген күдікпен 27 жанкүйер ұсталып, 1987 жылы Бельгияға сотқа тапсырылды, ал 1989 жылы бес ай созылған соттан кейін 14 жанкүйерге үш жылдан мерзім берілді, оның жартысы шартты түрде болды. Хиллсборо қасіретінен кейінгі күндері The Sun газеті The Truth атты мақаласында Ливерпуль жанкүйерлерін қайтыс болғандарды тонады және полицияға шабуылдады деп айыптаған жалған мәлімет таратты; кейінгі тексерулер бұл айыптаулардың негізсіз екенін дәлелдеді, нәтижесінде жанкүйерлер газетке бойкот жариялады, көбі 30 жылдан кейін де оны сатып алудан бас тартады. Қасіреттен кейін қаза тапқандардың отбасылары, тірі қалғандар мен жанкүйерлердің мүддесін қорғайтын Hillsborough Justice Campaign сияқты ұйымдар құрылды. Ондаған жылға созылған әділдік үшін күрес барысында өткен тергеулер, комиссиялар мен тәуелсіз панельдер жанкүйерлерді кінәдан толық ақтады.

Клубтың ең көне қарсыласы — сол қаладағы Эвертон, онымен өтетін кездесу Мерсисайд дербиі деп аталады. Бәсекелестік Ливерпульдің құрылуы мен Эвертон басшылығы арасындағы даудан бастау алады. Мерсисайд дербиі жанкүйерлерді бөліп отырғызуды талап етпейтін санаулы жергілікті дербилердің бірі, сондықтан ол достық дерби атанған. Алайда 1980 жылдардың ортасынан бері бәсеке күшейді: 1992 жылы Премьер-лига құрылғаннан бері Мерсисайд дербиінде басқа кез келген матчқа қарағанда көп ойыншы алаңнан қуылды, кездесу лигадағы ең тәртіпсіз және жарылғыш матч деп аталды. Қала ішіндегі қолдау жағынан Ливерпуль жанкүйерлері Эвертонды 2:1 арақатынасымен басып озады.

Манчестер Юнайтедпен бәсеке XIX ғасырдағы өнеркәсіп төңкерісі кезіндегі екі қала арасындағы тайталастан басталады. France Football журналы екеуін Англиядағы ең ірі екі клуб деп бағалаған; олар ішкі және халықаралық турнирлердегі ең табысты ағылшын командалары саналады әрі екеуінің де жанкүйерлер қауымы жаһандық. Бұл кездесу әлем футболындағы ең ірі бәсекелестіктердің бірі әрі Англия футболындағы ең әйгілі матч деп танылады; 2018 жылы екі команда АҚШ-тың Мичиган штатында 101 000 көрермен алдында ойнады. 1964–1967 жылдары олар чемпиондықты кезектесіп иеленді, 1968 жылы Манчестер Юнайтед Еуропа кубогын жеңген алғашқы ағылшын командасы атанды, кейін Ливерпуль төрт рет еуропалық тағамды иеленді. Екеуінің жалпы 40 чемпиондығы мен тоғыз Еуропа кубогы болса да, олар бір мезгілде сирек табысқа жетті: Ливерпульдің 1970–1980 жылдардағы чемпиондықтары Манчестер Юнайтедтің 26 жылдық чемпиондықсыз кезеңімен тұспа-тұс келсе, Юнайтедтің Премьер-лигадағы табысы Ливерпульдің 30 жылдық кідірісімен сәйкес келді, ал екеуі лигада бірінші және екінші орындарды небәрі бес рет бөлісті. Бәсекенің қаттылығы сонша, клубтар бір-бірімен трансфер жасамайды деуге болады: екі команда арасында ауысқан соңғы ойыншы 1964 жылы Манчестер Юнайтедтен келген Фил Чиснолл болды.

Энфилд иесі әрі клубтың негізін қалаушы Джон Хоулдинг 1892 жылдан 1904 жылға дейін клубтың алғашқы төрағасы болды, одан кейін бұл қызметті Джон Маккенна атқарып, кейін Футбол лигасының президенті болды. Төрағалық бірнеше рет ауысып, 1973 жылы әкесі клубтың акционері болған Джон Смитке өтті — ол Ливерпуль тарихындағы ең табысты кезеңді басқарып, 1990 жылы орнынан кетті. Одан кейінгі төраға Ноэль Уайт, ал 1991 жылдың тамызынан отбасы клубты 50 жылдан астам иеленген Дэвид Мурс болды; ол акциялардың 51 пайызын иеленді. Мурс клубты 2007 жылғы 6 ақпанда американдық кәсіпкерлер Джордж Джиллетт пен Том Хикске сатты: мәміле бойынша акциялар үшін 174,1 млн, қарыздарды жабуға 44,8 млн фунт төленді. Джиллетт пен Хикс арасындағы келіспеушілік және жанкүйерлердің қолдамауы оларды клубты сатуға мәжбүр етті; 2010 жылғы 16 сәуірде сатылымды қадағалау үшін төраға болып Мартин Бротон тағайындалды. 2010 жылдың мамырында холдингтік компанияның қарызы 350 млн фунтқа жеткені, залалы 55 млн фунт болғаны жарияланды. Royal Bank of Scotland бастаған несие берушілер Джиллетт пен Хиксті сотқа берді, Жоғарғы соттың судьясы несие берушілердің пайдасына шешім шығарды, нәтижесінде клуб 2010 жылғы 15 қазанда Джон Генридің Fenway Sports Group компаниясына 300 млн фунтқа сатылды.

Ливерпуль жаһандық бренд ретінде сипатталады: 2010 жылғы есепте клубтың сауда белгілері мен зияткерлік меншігі 141 млн фунтқа бағаланып, бренд рейтингі AA деңгейінде белгіленді. 2024 жылдың мамырында Forbes журналы Ливерпульді Реал Мадрид, Манчестер Юнайтед және Барселонадан кейінгі әлемдегі төртінші ең құнды футбол клубы деп атап, оны 5,37 млрд долларға бағалады. Deloitte мәліметінше, клубтың жылдық кірісі 2019 жылы 604 млн еуроға (533 млн фунт) дейін өсіп, жарты миллиард фунттан асты. 2020 жылдың сәуірінде клуб иелері COVID-19 пандемиясы кезінде ойыншы емес қызметкерлерді мәжбүрлі демалысқа шығару шешімі үшін сынға ұшырап, кейін шешімін қайтарып, кешірім сұрады. 2026 жылғы 14 тамызда меншік құрылымындағы ірі өзгеріс жарияланды: Fenway Sports Group 38 пайыз үлесті Амит Бхатия басқаратын 1892 Holdings консорциумына сатуға келісті, оның құрамына директорлар кеңесіне кірмейтін Джефф Безос, Facebook негізін қалаушылардың бірі Эдуардо Саверин және Миттал отбасы кіреді.

Ливерпуль BBC телеарнасының Match of the Day бағдарламасының алғашқы шығарылымында көрінді: 1964 жылғы 22 тамызда Энфилдте Арсеналға қарсы өткен матчтың үзінділері көрсетілді. Түрлі-түсті таратылған алғашқы футбол матчы 1967 жылдың наурызында Ливерпуль мен Вест Хэм Юнайтед арасында өтті. Клубтың шабуылшысы, 1947 жылғы чемпиондықтың иегері Альберт Стаббинс The Beatles тобының 1967 жылғы Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band альбомының мұқабасында бейнеленген жалғыз футболшы болды. Ливерпуль жанкүйерлері Pink Floyd тобының Fearless әнінде You'll Never Walk Alone үзінділерін орындады. 1988 жылғы ФА Кубогының финалына орай клуб Джон Барнс пен басқа ойыншылар қатысқан Anfield Rap әнін шығарды. 1996 жылы Джимми Макговерн жазған Хиллсборо қасіреті туралы докудрама көрсетілді, онда қасіретте екі жасөспірім қызынан айырылған Тревор Хикс рөлін Кристофер Экклстон сомдады. Клуб 2001 жылғы The 51st State фильмінде, 1984 жылғы Scully балалар телехикаясында көрінді, ал 2021 жылдың қазанында эфирге шыққан Doctor Who эпизодында Доктор ТАРДИС-тен Энфилдтің сыртында шығып, Клопп дәуірі туралы сөз айтады. 2024 жылы Nielsen медиаталдау компаниясы Ливерпульді соңғы бес маусымда әлем футболындағы ең көп көрілетін клуб деп атады: лига мен кубок кездесулері бойынша маусымдық орташа жаһандық аудитория 724 миллионнан асты.

Жеңіп алған тағамдар саны бойынша Ливерпуль ағылшын футболындағы ең табысты клуб саналады. Клубтың алғашқы тағамы — дебют маусымында жеңіп алған Ланкашир лигасы. Ішкі турнирлерде клуб рекордпен теңесетін жиырма чемпиондық, сегіз ФА Кубогы, рекордтық он Лига кубогы және он алты Қоғамдық қалқан жеңіп алды. Халықаралық аренада алты Еуропа кубогы, үш УЕФА Кубогы, төрт УЕФА Суперкубогы — барлығы ағылшын рекорды — және бір ФИФА клубтық әлем чемпионаты иеленілді, бұл он төрт тағам Британияның халықаралық футболдағы ең үздік көрсеткіші. Еуропа кубогын алты рет жеңу бойынша Ливерпульді тек Реал Мадрид пен Милан басып озады; 2005 жылғы бесінші жеңістен кейін клубқа тағам мәңгілікке берілді әрі көп мәрте жеңімпаз белгісі тағайындалды. 1980 жылдар клуб үшін ең табысты онжылдық болды: алты чемпиондық, екі ФА Кубогы, төрт Лига кубогы, бір Футбол лигасының Суперкубогы, бес Қайырымдылық қалқаны және екі Еуропа кубогы. 2020 жылы Ливерпуль сегіз түрлі онжылдықта чемпион атанған алғашқы ағылшын клубы болды. Клуб элита дивизионында кез келген ағылшын командасынан көп жеңіске және көп ұпайға қол жеткізген, 1965–2015 жылдар аралығында лигадағы орташа орны бойынша (3,3) бірінші, ал 1900–1999 жылдар бойынша Арсеналдан кейінгі екінші (8,7). 2019 жылы клуб Чемпиондар лигасы, УЕФА Суперкубогы мен клубтық әлем чемпионатынан тұратын халықаралық үштікті жеңген алғашқы ағылшын командасы атанды.

1892 жылы құрылғаннан бері клубта 44 ойыншы капитан болды. Эвертоннан бөлінгеннен кейінгі алғашқы капитан Эндрю Ханна еді. 1899–1909 жылдары капитандық еткен Алекс Рейсбек ең ұзақ капитан болды, оны 2003/04 маусымынан бастап 12 маусым бойы байламды таққан Стивен Джеррард басып озды. 2023/24 маусымының басынан капитан — Вирджил ван Дейк. 2025 жылғы 11 шілдеден бастап клуб 20-шы нөмірді ерлер, әйелдер, академия және фонд құрамаларының ешбір ойыншысына бермейді: ол 2025 жылғы 3 шілдеде Испанияда ағасы Андре Силвамен бірге автоапатта қаза тапқан Диогу Жотаның құрметіне мәңгілікке алынды.