НЕК (Неймеген) тарихы

Клубтың ең көне түп-тамыры — Эендрахт командасы 1900 жылы 15 қарашада құрылды. Оны қаланың төменгі бөлігінің (бенеденстад) тұрғындары атынан Август Лоденстейн, Антоон Кюйперс және Воутер де Лент деген үш адам ұйымдастырды: жұмысшы топқа жататындықтан олар қаланың басты клубы Квик 1888-де ойнай алмайтын еді. Қаржы тапшылығынан Эендрахт 1903 жылы Неймегенде жергілікті лига құрылғанға дейін тек жолдастық кездесулер өткізді. Жергілікті лиганың алғашқы чемпионы атанып, Гелдерланд аймақтық лигасына, екі жылдан соң Нидерланды футболының екінші дивизионына көтерілді. 1910 жылдың сәуірінде Эендрахт екі жыл бұрын Квик 1888-нің бұрынғы мүшелері құрған NVV Nijmegen клубымен біріктірілді, жаңа команда Nijmegen Eendracht Combinatie атын алды және алғашқы матчын Амстердамның DEC клубына қарсы 0:0 есебімен өткізді.

1920 жылдардың басында клуб жер сатып алып, Хазенкампсевегтегі алаңға көшті, сөйтіп тұрақты мекен-жайға ие болды және жанкүйер қауымы өсе бастады. Бірақ дала табысы олқы соғып, НЕК 1928, 1929, 1931 және 1934 жылдары екінші дивизион чемпионы атанғанымен, өтпелі матчтарды қатарынан ұтылып, жоғары дивизионға шыға алмады. Осы себепті команда «Nooit eerste classer», яғни «Еш уақытта бірінші дивизионға шықпайтын» деген мысқыл лақап атқа ие болды. Тек бесінші талпыныста, 1936 жылы көтерілді. 1939 жылы НЕК шығыс аймағының алғашқы жеңімпазы атанып, тағы төрт аймақ чемпионымен бірге ел біріншілігі үшін өтпелі турнирде күресті және Амстердам клубтары Аякс пен DWS-тен кейін үшінші орын алды. 1942 жылы клуб Хазенкампсевегтен қала шетіндегі Гофферт саябағында орналасқан Гоффертстадионға көшті және осы күнге дейін сонда ойнайды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде футбол аз ойналды, ал елді азат еткеннен кейін НЕК 1946 және 1947 жылдары қайтадан шығыс аймағының чемпионы болды. 1954 жылы Нидерландыда кәсіби футбол енгізілгені клуб үшін қолайсыз тұста келді: қаржылық жағдайы нашар, ұстанымы басқа клубтардай берік емес еді. KNVB 1956/57 маусымына лига құрылымын қайта құрғанда НЕК ең төменгі жартылай кәсіби дивизион — Твееде дивизиге түсіп қалды. 1960 жылдардың басында жағдай оңала бастады: кәсіби клубтың қала үшін маңызын түсінген муниципалдық кеңес 1963 жылдан қаржылай қолдау көрсетті. 1964 жылы команда Эерсте дивизиге, үш жылдан соң — 1967 жылы тарихында тұңғыш рет Эредивизиге көтерілді және алғашқы маусымда оныншы орын алды. Клуб жоғары дивизионда қатарынан жеті маусым ойнап, маусымдық орташа көрермен саны 14 мыңға жетті; бұл кезең жетістігі негізінен жасөспірімдер академиясынан шыққан Франс Тейссен, Ян Петерс секілді ойыншылармен байланысты болды.

Алайда басты кіріс көзі ойыншы сату мен қала кеңесінің субсидиясы болған клуб өз деңгейін ұстап тұра алмады. 1974 жылы жоғары дивизионнан түсіп, келесі жылы қайта көтерілгенімен, НЕК «йо-йо клуб» атанды: он жылдан сәл асатын мерзімде алты рет дивизион ауыстырды — 1983 жылы түсу, 1985 жылы көтерілу, 1986 жылы түсу, 1989 жылы көтерілу, 1991 жылы түсу және ақыры 1994 жылы көтерілу. 1981 жылы клубтың кәсіби және әуесқой құрылымдары бөлініп, муниципалдық қолдау күшейді, бірақ бұл 1987 жылғы банкроттықтан сақтамады: НЕК кредиторлардың 80 пайызы талабынан бас тартқаннан кейін ғана өмір сүруін жалғастырды. Жаңа президент Хенк ван де Ватер демеушілер клубын құрып қаражат жинады, сөйтіп 1990 жылдардың орта тұсында клуб қайта өрледі. 1995 жылы Эредивизиде қалуды әзер қамтамасыз еткен команда 1998 жылы сегізінші орын алып, көпшілікті таңғалдырды, қаржылық жағдайы жақсарып, көрермен саны орташа 10 мыңға өсті.

НЕК KNVB Кубогының финалына алты рет шықты — 1973, 1983, 1994, 2000, 2024 және 2026 жылдары, бірақ бір де бірінде жеңіске жете алмады. 1973 жылғы финалда клуб басты үміткер саналғанымен, Роттердамның Де Кюйп стадионында NAC Бредаға 0:2 есебімен ұтылды; сол кездегі сәтсіздік командадағы ішкі алауыздық пен бас бапкермен келіспеушілікке байланысты болды. 1983 жылы клуб жоғары дивизионнан түскеніне қарамастан финалға шығып, ел чемпионы Аяксқа 1:3 есебімен есе жіберді; үшінші допты Йохан Кройф Аякс құрамындағы соңғы матчында соқты. 1993/94 маусымында Эерсте дивизиде ойнап жүріп, жартыфиналда Аяксты қонақта 2:1 жеңіп финалға жетті, бірақ Де Кюйптегі шешуші матчта Фейенордтан 1:2 есебімен ұтылды. Клубтың жүз жылдығы болған 2000 жылы төртінші финалда Рода JC-ге 0:2 есебімен жеңіліп, сапарға шыққан 20 мың жанкүйерді көңілсіз қалдырды. 2024 жылы бесінші финалда тағы да Фейенордтан 0:1 есебімен, 2026 жылы жартыфиналда өз алаңында ПСВ Эйндховенді 3:2 жеңгеннен кейін шыққан алтыншы финалда АЗ Алкмаардан 1:5 есебімен ұтылды.

Клуб тарихының ең қиын кезеңінде, 1983 жылы НЕК көпшілік басты белестердің бірі санайтын матч өткізді. Аяксқа кубок финалында ұтылып, сол маусымда жоғары дивизионнан түскенімен, Амстердам клубы Эредивизи чемпионы да болғандықтан НЕК екінші дивизион командасы ретінде еуропалық турнирге жолдама алды. Кубок иегерлері кубогының бірінші айналымында Норвегияның Бранн клубын екі матчтың жиынтығымен 2:1 еңсерген команда екінші айналымда құрамында Бернд Шустер мен Диего Марадона ойнайтын Барселонамен кездесті. Екі жұлдыз да жарақатына байланысты матчқа шықпады, ал Гоффертстадиондағы ойында НЕК 44-ші минутта Антон Янссен мен Михель Моммертстің голдарынан кейін 2:0 алға шықты, алайда Барселона есені 3:2-ге бұрып, Камп Ноуда 2:0 есебімен жеңді.

2003 жылғы 29 мамыр клуб тарихына айрықша күн болып енді: Яромир Шимрдің RKC Валвейкке қарсы матч соңында соққан голынан кейін НЕК Эредивизиде бесінші орынды иеленіп, тұңғыш рет чемпионаттағы орны арқылы УЕФА Кубогына жолдама алды. Жанкүйерлер алаңға жүгіріп шықты, қала орталығында 25 мыңнан асам адам мерекелеуге жиналды. Бірақ еуропалық сапар қысқа болды — командаа УЕФА Кубогының 2003/04 маусымындағы бірінші айналымында Польшаның Висла Краков клубынан ұтылды. 2007/08 маусымында НЕК қысқы үзіліске 17-ші орында шықса да, қаңтардан кейін ойынын түзеп сегізінші орынмен аяқтады, УЕФА Кубогының өтпелі матчтарында Рода JC, Гронинген және NAC Бреданы жеңіп, қайтадан еуропалық жолдама алды; осы кезеңде команда қатарынан 31 матчта ұтылмады, ал NAC Бреданы өз алаңында 6:0 есебімен ұтқан матч осы серпіліс шыңы саналды.

Келесі маусымда УЕФА Кубогының 2008/09 жарысында НЕК бірінші айналымда Динамо Бухарестті еңсерді: үйде 1:0, Румынияда 0:0. Топтық кезеңде Тоттенхэм Хотспур, Удинезе, Спартак Москва және Динамо Загребпен бір топқа түсіп, алғашқы екі матчта Динамо Загреб пен Тоттенхэмге аз есеппен ұтылып, топ соңында қалды. Содан кейін Ресейде Спартакты Лассе Шёненің голымен 2:1 жеңіп, Неймегендегі соңғы матчта Коллинс Джон мен Джон ван Бёкерингтің голдарынан кейін Удинезені 2:0 еңсеріп, плей-оффқа шықты, өйткені Тоттенхэм Спартакпен 2:2 тең түскен еді. 1/16 финалда НЕК Бундеслига клубы Гамбургке үйде 0:3, қонақта 0:1 есебімен ұтылды. Кейін клуб жанкүйерлеріне Франц Беккенбауэр мақтау айтып, қонақта мұндай қолдауды бұған дейін көрмегенін айтқан.

2013/14 маусымының соңғы турында Алиреза Джаханбахштың екі голымен Амстердамда Аяксты 2:2 тең ұстап, тікелей түсуден құтылған НЕК өтпелі матчтарда Эерсте дивизиде үшінші орын алған Спарта Роттердамға жиынтық есеппен 1:4 ұтылып, 20 жылға жалғасқан жоғары дивизион кезеңін аяқтады. Клуб бірден қайта көтерілді: 2015 жылғы 3 сәуірде Спартаны 1:0 жеңіп, алты турға дейін Эерсте дивизи чемпионы атанды. 2017 жылғы 28 мамырда NAC Бредаға жиынтық есеппен 1:5 ұтылып, Эредивизидегі екі маусымнан кейін қайта түсті. 2017/18 және 2018/19 маусымдарында көтерілу үшін өтпелі матчтарға шықты, бірақ екі ретте де жартыфиналда Эммен мен RKC Валвейктен ұтылды. 2019/20 маусымына клуб ерекше шешім қабылдап, бірден үш бас бапкерді — Адри Богерс, Рогир Мейер және Франсуа Гестхюйзенді тағайындады; команда сегізінші орын алды, бұл өтпелі матчтарға жолдама беретін еді, бірақ COVID-19 пандемиясына байланысты дивизиондар арасында ауысу болмады. 2021 жылдың мамырында НЕК өтпелі матчтардың финалында NAC Бреданы 2:1 жеңіп, Эредивизиге оралды. 2026 жылғы 17 мамырда Го Ахед Иглзді жеңіп, чемпионаттағы тарихындағы ең жоғары — үшінші орынды иеленді және УЕФА Чемпиондар лигасының іріктеу кезеңіне жолдама алды.

Клубтың басты додалары — екінші дивизиондағы 1974/75 және 2014/15 маусымдарындағы чемпиондық, 1963/64 маусымындағы Твееде дивизи жеңісі, сондай-ақ Эерсте дивизиден 1966/67, 1984/85, 1988/89, 1993/94 және 2020/21 маусымдарында көтерілуі.

Клубтың қазіргі мекені Гоффертстадионды 1939 жылы Нидерланды ханзадасы Бернхард ашқан. Арена мәжбүрлі жұмыспен қамту кезінде қаланың мыңдаған жұмыссызының қолымен тұрғызылды және бітер кезде Аякстың Олимпиялық стадионы мен Роттердамдағы Де Кюйптен кейін елдегі сыйымдылығы бойынша үшінші стадион болды. Нысан муниципалдық кеңестің жобасы еді, бірақ құрылыс біткенде қалалық екі клуб — Квик 1888 да, НЕК те өз стадиондары бар болғандықтан және жалға ақы төлегісі келмегендіктен ойнаудан бас тартты; алғашқы матч тек 1942 жылы өтті, ал НЕК өз алаңы соғыс кезінде зақымданғаннан кейін 1945 жылы Де Гоффертке түпкілікті көшті. 1992 жылы клуб стадионды муниципалдық кеңестен шартты 1 гульденге сатып алды. 1990 жылдардың соңында реконструкция жасалып, сыйымдылығы 12 500 орынға жетті; жаңартылған арена Андерлехтпен жолдастық матчпен ашылды, онда НЕК 3:1 жеңді. Қазіргі сыйымдылығы — 12 650 орын. 2021 жылғы 17 қазанда Витессемен матчтан кейін қонақтар секторының трибунасы құлады, ауыр жарақат алған адам болмады. Клубтың көрермен рекорды — 1990 жылғы 6 мамырдағы Аякспен Эредивизи матчындағы 22 000 жанкүйер, маусымдық орташа ең жоғары көрсеткіш — 2009/10 маусымындағы 12 379 адам.

NVV мен Эендрахт бірігерде команда көкірегінде жасыл-қызыл жолағы бар қара жейдемен ойнады. Клубтың дәстүрлі жейдесі — Balkenshirt деп аталатын, көкірегінде қара жиекті жасыл жолағы бар қызыл жейде. 2000 жылдары басқа нұсқалар да қолданылды: 2004/05 маусымында төрт бөлікке бөлінген дизайн, әр кезде екіге бөлінген нұсқалар. 2016 жылы клуб басқармасы көкірек жолағын қайтару жөнінде жанкүйерлер дауысына салып, ұсыныс шамалы ғана артықшылықпен қабылданды.

НЕК-тің басты бақталасы — Витессе; екі клубтың кездесуі Гелдерланд дербиі деп аталады. Бұл провинцияның екі үлкен қаласы Арнем мен Неймегеннің қақтығысы: 1813 жылдан Гелдерланд астанасы болған Арнем тарихи тұрғыда қаржы мен сауда қаласы саналса, Неймеген негізінен жұмысшы қала болып қалды. Екі қаланың арасы 24 шақырым ғана, сондықтан дерби маусымның ең басты матчтарының бірі саналады. Де Графсхап та бақталас санатында, олармен ойын Кіші Гелдерланд дербиі деп аталады, бірақ онда Витессемен матчтарға тән қызба тартыс жоқ. 2007 жылдан клубтың талисманы — қолында семсер мен қалқаны бар рим легионері Биккел; бұл бейне Неймегеннің рим дәуіріне қатысты тарихын еске салады, ал есімі бүкіл мансабын клубта өткізген ойыншы, кейін бапкер Рон де Грооттың лақап атынан алынған.

Клубтың ең ірі жеңісі — 1973 жылғы 3 қарашада Ден Босты 7:0 еңсеруі, ең ауыр жеңілісі — 1967 жылғы 5 қарашада Аякстан 1:9 есебімен ұтылуы. Бір маусымдағы жеңіс саны бойынша рекорд — 2025/26 маусымындағы 16 жеңіс, соғылған гол бойынша — 2014/15 маусымындағы 100 гол, ең аз жіберілген гол — 1970/71 маусымындағы 36 доп. Клуб жейдесінде ең көп матч өткізген ойыншы — Сие Виссер (490 матч), ең көп гол авторы — Франс Янссен (126 гол). Бір маусымда ең көп гол соққан — 2010/11 маусымындағы Бьёрн Влеминкс (23 гол); ол 2011 жылғы 1 мамырда Рода JC-ге қарсы 5:0 матчта бір ойында төрт гол соқты. Бір матчта төрт голдық береке жасау рекорды Джеффри Сарпонгқа тиесілі — 2010 жылғы 12 ақпандағы NAC Бредамен 4:2 матч. Клуб тарихындағы ең жас голшы — 2016 жылғы 30 қазанда 17 жас 23 күнінде дәл соққан Ферди Кадиоглу. Трансфер рекордтары: 2026 жылы Ахметжан Каплан үшін Аяксқа 2,5 миллион еуро төленді, ал Кодай Сано үшін ПСВ-дан 14,5 миллион еуро алынды.