Олимпиакос тарихы

Клуб 1924 жылғы 16 мамырда Пирейде құрылды, ал ресми түрде 1925 жылғы 10 наурызда танылды. Тарихи жиналыста Пирейдің екі клубы — Пирей спорт-футбол серіктестігі мен Пирей спортсүйерлері клубы — таратылып, олардың негізінде жаңа бірыңғай клуб құрылды. Олимпиакос деген атауды және лавр гүлшоғырын таққан олимпиялық жеңімпаз бейнесін эмблема ретінде Грек әскери-теңіз флотының аға офицері Нотис Камперос ұсынды, ал атауды қазіргі толық қалпына Пирейдің өнеркәсіпшісі Михалис Мануcкос жеткізді. Құрылтайшылар арасында клуб тарихындағы алғашқы қақпашы Костас Клидухакис те болды. Клубты қалыптастыруда Андрианопулостар әулеті ерекше рөл атқарды: бес ағайынды Яннис, Динос, Йоргос, Василис және Леонидас командаға даңқ әкелді, ал клуб түстерін — жеңіске деген құштарлықты білдіретін қызыл мен тазалық пен адал бәсекені білдіретін ақ түсті — Яннис таңдаған деп саналады.

Алғашқы жылдары команда Нео Фалиро велодромында ойнады және 1925, 1926 жылдары Пирей чемпионы атанды, кейін 1927, 1929, 1930, 1931 жылдары да аймақтық біріншілікте жеңіске жетті. 1926 жылдан 1929 жылға дейінгі үш маусымда клуб грек командаларынан бірде-бір жеңіліс көрмей, 36 ойында 30 жеңіс пен 6 тең ойын тіркеді — дәл сол кезде грек баспасөзі Олимпиакосты алғаш рет Трилос, яғни Аңыз деп атады. 1928–1929 жылдардағы маусымда клуб Грекия футбол федерациясымен туындаған дауға байланысты Бүкілгрек чемпионатына қатыспады, оған Панатинаикос пен АЕК те қосылып, үшеуі өзара жолдастық кездесулер өткізді. 1930–1931 жылдары Олимпиакос алғаш рет ел чемпионы атанды: 14 ойында 11 жеңіс, 2 тең ойын және бір жеңіліс.

1930-шы жылдары клуб тоғыз маусымда бес чемпиондық жеңіп алды, ал 1940 жылға қарай Бүкілгрек чемпионатының алғашқы он бір маусымында алты рет чемпион болды. Бұл кезеңнің басты ойыншылары — Яннис Вазос, Христофорос Рангос және Теологос Симеонидис. Вазос клубта 18 жыл (1931–1949) өнер көрсетіп, 364 ойында 450 гол соқты және төрт рет чемпионаттың үздік бомбардирі атанды. 1932 жылы Олимпиакос Панатинаикостың алаңында 6:1 есебімен жеңіп, бұл көрсеткіш дерби тарихындағы ең ірі қонақтағы жеңіс болып қалды. 1937 және 1938 жылдардағы чемпиондықтарды команда жеңіліссіз еншіледі.

1940 жылғы 28 қазанда Италия Грекияға басып кіргенде, клубтың бірқатар ойыншысы армия қатарына қосылды: Христофорос Рангос 1941 жылы ауыр жараланып, қайтып ойнай алмады, Леонидас Андрианопулос Албания майданында аязға ұрынды, Никос Григоратос Клисура шайқасында жараланды. Кейін неміс оккупациясы кезінде клуб ойыншылары қарсыласу қозғалысына қатысты. Клуб үшін символға айналған Никос Годас Грек халықтық-азаттық армиясының капитаны болды және өз өтініші бойынша Олимпиакостың формасымен атылды: ол соңғы оқтан бұрын командасының түстерін көргісі келгенін айтқан. Михалис Анаматерос та қарсыласу қозғалысының белсенді мүшесі болып, 1944 жылы қаза тапты.

Соғыстан кейінгі жылдар клубтың алтын дәуіріне айналды: 1946–1959 жылдары Олимпиакос 11 чемпионаттың 9-ын (1947, 1948, 1951, 1954, 1955, 1956, 1957, 1958, 1959) жеңіп алды, сондай-ақ 13 кубок ойынының 8-інде (1947, 1951, 1952, 1953, 1954, 1957, 1958, 1959) чемпион атанып, алты рет қоса жеңіске жетті. 1954 жылдан 1959 жылға дейінгі қатарынан алты чемпиондық 44 жыл бойы Грекия футболындағы рекорд болып тұрды. Осы табыстардан кейін Трилос лақап аты түпкілікті бекіді. Сол кезеңнің негізгі ойыншылары — Андреас Муратис, Илиас Россидис, Танасис Бебис, Илиас Ифантис, Йоргос Даривас, Саввас Теодоридис, Мимис Стефанакос, Костас Папазоглу және басқалар.

1959 жылғы 13 қыркүйекте Олимпиакос Еуропа чемпиондар кубогында Миланға қарсы ойнап, еуропа кубоктарында өнер көрсеткен алғашқы грек клубы атанды. Караискакис стадионындағы кездесуде Костас Папазоглу грек клубы мен грек ойыншысының еуропа кубоктарындағы тұңғыш голын соқты, ойын 2:2 аяқталды, ал жауап кездесуінде Милан 3:1 есебімен жеңді. 1960 және 1961 жылдары Грекия Кубогын еншілеп, клуб қатарынан бес кубок жеңісін тіркеді — бұл ел тарихындағы рекорд. 1963 жылы Олимпиакос Балқан кубогын жеңіп, халықаралық жарыста чемпион атанған алғашқы грек клубы болды: финалдың шешуші үшінші матчында Ыстанбұлда Левскиді Мимис Стефанакостың 87-минуттағы голымен 1:0 есебімен ұтты.

1960-шы жылдардың ортасында клубты атақты венгр маманы Мартон Букови басқарды, оның көмекшісі Михай Лантош болды. 4–2–4 жүйесінің ізашарларының бірі саналатын Букови шабуылшыл футболды ұстанып, команданы түбегейлі өзгертті және 1966, 1967 жылдардағы чемпиондықтарға жеткізді. 1966–1967 маусымында команда алғашқы 14 ойынның 12-інде жеңіске жетті — бұл рекорд 46 жыл бойы бұзылмай, тек 2013 жылы Мичель басшылығындағы Олимпиакос 14 ойынның 13-інде жеңіп, оны жаңартты. Осы кезеңнің үздік голшысы — клуб тарихының ең нәтижелі ойыншысы Йоргос Сидерис: барлық турнирлерде 519 ойында 493 гол. 1967 жылы әскери төңкерістен кейін хунта клуб президенті болып 13 жыл отырған Йоргос Андрианопулосты қызметінен кетуге мәжбүрледі, ал Буковиді коммунист деп айыптап, елден шығарып жіберді.

1972 жылы клуб президенті болған Никос Гуландрис әскери режим ығыстырған басшыларды қайтарып, басқаруды қайта құрды. Бас бапкерлікке Лакис Петропулос тағайындалып, Йоргос Деликарис, Милтон Виера, Хулио Лосада сынды ойыншылар келді. Команда қатарынан үш чемпиондықты (1973, 1974, 1975) еншілеп, 1973 және 1975 жылдары кубокпен қоса жеңіске жетті. 1972–1973 маусымында 34 ойында небәрі 13 гол жіберіп, ел тарихындағы рекорд орнатты, ал 1973–1974 маусымында 102 гол соғып (34 ойында 26 жеңіс, 7 тең ойын), тағы бір рекордқа қол жеткізді. Еуропада клуб 1972–1973 жылдары УЕФА кубогында Кальяриді екі ойында да ұтып (2:1 және 1:0), Италия алаңында жеңген алғашқы грек командасы атанды, ал келесі айналымда Тоттенхэмді Пирейде 1:0 есебімен жеңіп, ағылшын клубын алғаш рет ұтқан грек командасы болды. 1974–1975 жылдары Чемпиондар кубогында Селтикті (1:1 және 2:0) ығыстырып шығарды, ал Андерлехтке қарсы жауап кездесуінде 3:0 жеңіске жеткенімен (бірінші матчта 1:5 жеңіліс), Грекияда Палотай қырғыны деп аталып кеткен төрешілік шешімдерге байланысты келесі кезеңге өте алмады.

1979 жылы Грекияда футбол кәсіпқойлыққа көшіп, клуб иесі әрі президенті Ставрос Дайфас болды. Олимпиакос қатарынан төрт чемпиондықты (1980, 1981, 1982, 1983) еншіледі. 1980, 1981 және 1983 жылдардағы жеңістерге поляк маманы Казимеж Гурский (1981 жылы кубокпен қоса), ал 1982 және 1987 жылдардағы чемпиондыққа Алкетас Панагульяс жеткізді. Бұл кезеңнің басты голшысы Никос Анастопулос болды.

1980-шы жылдардың соңынан 1990-шы жылдардың ортасына дейінгі кезең Тас жылдар деп аталады. Клуб кәсіпкер Йоргос Коскотастың қолына өтіп, ол қаражатты заңсыз иемдену үшін сотталғаннан кейін клуб қарызға белшесінен батты. 1993 жылы Сократис Коккалис бақылау пакетінің иесі әрі президент болып, қарыздарды өтеу туралы келісімге келді және клубты қайта құра бастады. 1988 жылдан 1996 жылға дейін команда чемпион атана алмады, дегенмен 1990 және 1992 жылдардағы Грекия Кубогын, 1992 жылғы Суперкубокты жеңіп алды. Олег Блохин басшылығымен клуб 1992–1993 жылдардағы Кубоктар кубогының ширек финалына шығып, Арсен Венгердің Монакосын ығыстырды, бірақ Атлетико Мадридтен жеңілді. Бұл жылдары клубта Лайош Детари, Олег Протасов, Геннадий Литовченко, Юрий Савичев сынды шетелдік ойыншылар өнер көрсетті.

1996 жылы Коккалис бас бапкерлікке Душан Баевичті тағайындап, құрамды Предраг Джорджевич пен Стелиос Яннакопулос сияқты ойыншылармен күшейтті. Олимпиакос 1996–1997 маусымында тоғыз жылдан кейін қайта чемпион атанып, Тас жылдарға нүкте қойды және үстемдік дәуірін бастады. Клуб қатарынан жеті чемпиондықты (1997–2003) еншілеп, 1954–1959 жылдардағы өз рекордын жаңартты. Жетінші чемпиондық 2002–2003 маусымының 29-турында шешілді: кестеде үш ұпай алда келе жатқан Панатинаикосты ұту үшін екі гол айырмашылығы керек еді, Олимпиакос 3:0 есебімен жеңді. 1998–1999 маусымы клуб тарихындағы ең табысты маусымдардың бірі саналады: чемпиондық пен кубок қоса алынды (финалда Панатинаикос 2:0 ұтылды), ал Чемпиондар лигасында Аякс, Порту және Загреб Хорватиясы бар топтан бірінші орынмен шығып, ширек финалда Ювентуспен кездесті. Турин қаласында 2:0 жеңіліп тұрып, Андреас Нинядис 90-минутта пенальтиден гол соқты, ал Афинадағы жауап кездесуде Олимпиакос Синиша Гогичтің голымен алға шықса да, 85-минутта гол жіберіп, жартылай финалдан құр қалды.

2004 жылы клубқа Баевич қайта оралып, 1999 жылғы әлемнің үздік футболшысы, 2002 жылғы әлем чемпионы Ривалдо мен 2004 жылғы Еуропа чемпионы Антониос Никополидис келді. Команда 2004–2005 жылдары қоса жеңіске жетті, ал Чемпиондар лигасының Ливерпуль, Монако және Депортиво бар тобында 10 ұпай жинап, Энфилдтегі соңғы ойынның соңғы минуттарында жолдамадан айырылды. 2005–2006 маусымында Олимпиакос Панатинаикос пен АЕК-ке қарсы төрт дербидің барлығында жеңіске жетті (жалпы есеп 11:3) — бұл бұған дейін тек 1972–1973 маусымында ғана қайталанған жетістік. Сол маусымда чемпионатта қатарынан 16 жеңіске жету рекорды тіркелді. 2007 жылы Нери Кастильоны Шахтерге 20 миллион еуроға сатып, клуб грек футболының тарихындағы ең қымбат трансферін жасады. 2007–2008 маусымында Олимпиакос Чемпиондар лигасының топтық кезеңінде Реал Мадридпен тең ұпай жинап, Вердер мен Лациодан озып, 1/8 финалға шықты, бірақ Челсиден жеңілді. 2008–2009 маусымында клуб тарихындағы 14-ші дубльді еншілеп, УЕФА кубогында Бенфиканы 5:1, Герта командасын 4:0 есебімен жеңді. 2009–2010 маусымында бас бапкер болған Зико командасын 1/8 финалға жеткізді, алайда Бордодан екі ойында да ұтылды, ал ішкі чемпионатта клуб 1988 жылдан бергі ең нашар нәтижені көрсетіп, бесінші орынмен аяқтады.

2010 жылы клубты кеме қатынасы саласының кәсіпкері Евангелос Маринакис сатып алды. Ол бас бапкерлікке жанкүйерлердің ықыласына бөленген Эрнесто Вальверденің тағайындап, клуб 38-ші чемпиондығын еншіледі. 2011–2012 маусымында чемпиондық пен кубок қоса алынып, Чемпиондар лигасының тобында Арсенал мен Боруссия Дортмундты үй алаңында 3:1 есебімен жеңді. 2012–2013 маусымында Леонардо Жардимнің орнына келген Мичельмен бірге клуб 40-шы чемпиондығын еншілеп, эмблемасының үстіне әр онжылдық титулды білдіретін төртінші жұлдызды қосты. 2013–2014 маусымында Чемпиондар лигасының 1/8 финалында Манчестер Юнайтедті Пирейде 2:0 есебімен ұтқанымен, Олд Траффордта 0:3 жеңілді. 2015–2016 маусымында Эмирейтс стадионында Арсеналды 3:2 есебімен ұтқан жеңіс клубтың Еуропадағы ең маңызды жетістіктерінің бірі саналады, ал ішкі чемпионатта команда 30 турда 28 жеңіс, 1 тең ойын және 1 жеңілістен тұратын нәтижемен, Панатинаикостан 30 ұпай алшақтап, 43-ші чемпиондығын тіркеді және титулды ақпанның соңғы күнінде-ақ еншіледі. 2017 жылы қатарынан жетінші чемпиондық (екінші рет) жеңіп алынды, алайда бір маусымда бес бапкер ауысуы команданың тұрақтылығына кері әсер етті.

2018 жылы АЕК чемпион атанып, қатарынан жеті жылдық чемпиондық сериясы үзілді. Сол жылы бас бапкер болып тағайындалған португалиялық Педро Мартинш клубта төрт маусым жұмыс істеп, үш чемпиондық сыйлады. 2019–2020 маусымында Олимпиакос рекордтық 91 ұпаймен чемпион атанып, кубокты да еншіледі, ал Еуропа лигасының 1/16 финалында Эмирейтс стадионында Юсеф әл-Арабидің қосымша уақыттың соңғы минутындағы голымен Арсеналды ығыстырды.

2023–2024 маусымы клубтың еуропалық тарихындағы ең табысты маусымы болды. Еуропа лигасының топтық кезеңінде үшінші орын алған команда Конференция лигасына өтіп, плей-оффта Ференцварошты ығыстырды. 1/8 финалда Маккаби Тель-Авивтен үй алаңында 1:4 есебімен жеңілгеннен кейін, жауап кездесуінде қосымша уақытта 6:1 есебімен жеңіп, УЕФА турнирлерінде үй алаңындағы үш голдық айырманы қайтарған жалғыз клуб атанды. Ширек финалда Фенербахчемен екі ойынның қорытындысы тең шығып, 21 жастағы қақпашы Константинос Цолакис пенальти сериясында үш соққыны қағып алып (соның ішінде Леонардо Бонуччидің шешуші соққысын), клубты 99 жылдық тарихындағы алғашқы еуропалық жартылай финалға шығарды. Жартылай финалда Астон Вилла жалпы есепте 6:2 ұтылды, ал Аюб әл-Кааби бес гол соғып, Криштиану Роналду мен Радамель Фалканың рекордын қайталады. 2024 жылғы 29 мамырда Афинадағы Айя-София стадионында өткен финалда Олимпиакос Фиорентинаны 116-минутта әл-Кааби соққан голмен 1:0 есебімен жеңіп, УЕФА турнирін жеңіп алған жалғыз грек клубы атанды. Бес апта бұрын клубтың 19 жасқа дейінгі командасы Швейцарияның Ньон қаласында өткен финалда Миланды ұтып, УЕФА Жастар лигасын еншілеген еді. Осылайша Олимпиакос бір маусымда екі УЕФА турнирін жеңіп алған Еуропадағы тұңғыш клуб болды, сондай-ақ 2011 жылдан бері УЕФА турнирін еншілеген, Еуропаның ең ірі төрт чемпионатынан тыс алғашқы клуб атанды. Эмблеманың үстіне Конференция лигасындағы жеңісті білдіретін бесінші, үлкенірек жұлдыз қосылды. Клуб Globe Soccer Awards сыйлығында 2024 жылдың жаңалығы атанған команда деп танылды.

2025 жылы Хосе Луис Мендилибар басшылығымен клуб екі жылдан кейін қайта чемпион атанып, Грекия Кубогын да еншілеп, тарихындағы 19-шы дубльді тіркеді. Кейін Суперкубокта ОФИ-ды қосымша уақытта 3:0 есебімен жеңіп, бесінші суперкубогын және үшінші ішкі трипльін еншіледі. 2025–2026 маусымында Чемпиондар лигасының лигалық кезеңінде 18-орынға шығып, плей-оффқа өтті, бірақ Байер Леверкузеннен жеңілді. 2026 жылғы 10 наурызда клуб 101 жасқа толды.

Олимпиакос — Грекия футболының тарихындағы ең титулды клубы: 48 чемпиондық, 29 кубок (19 дубль) және 5 суперкубок — барлық осы жарыстардағы рекорд. Барлығы 176 титул жеңіп алынған, оның 82-сі — ұлттық, 27-сі — аймақтық, 30-ы — жастар мен академия деңгейіндегі, 34-і — өзге де титулдар және 3-еуі халықаралық. Қалған барлық грек клубтары бірігіп 42 чемпиондық жеңіп алған. Клуб екі рет қатарынан жеті чемпиондық еншілеп (1997–2003 және 2011–2017), бұған дейінгі өз рекордын (1954–1959) жаңартты. Тарихында бес немесе одан көп чемпиондықты қатарынан бес рет жеңіп алған әлемдегі жалғыз клуб саналады, сондай-ақ қатарынан алты кубок (1957–1963) және алты чемпиондықты жеңіліссіз (1937, 1938, 1948, 1951, 1954, 1955) еншілеген жалғыз грек командасы. Олимпиакос — Грекияның жоғары дивизионынан ешқашан түспеген үш клубтың бірі.

Караискакис стадионы — клубтың дәстүрлі үй алаңы. Ол 1895 жылы Нео Фалиро велодромы ретінде 1896 жылғы Афина Олимпиадасының велоспорт жарыстарына арнап салынған. Олимпиакос оны 1925 жылдан бері пайдаланады. 1964 жылы стадион жаңғыртылып, Грекияның тәуелсіздік соғысының әскери қолбасшысы Георгиос Караискакистің есімі берілді. Команда 1984–1989 және 1997–2002 жылдары Афина олимпиадалық стадионында, 2002–2004 жылдары Ризуполидегі Георгиос Камарас стадионында өнер көрсетті. 2003 жылы ескі стадион бұзылып, жаңасы 2004 жылғы 30 маусымда 60 миллион еуроға аяқталды; клуб аренаны 2052 жылға дейін пайдалану құқығын алды. Қазір стадионда клуб мұражайы орналасқан. Команданың дәстүрлі формасы — қызыл-ақ тік жолақты жейде, қызыл немесе ақ шорт пен гольф.

Клуб тарихын Грекия спортындағы ең ауыр қасірет — 1981 жылғы 8 ақпанда АЕК-ке қарсы 6:0 есебімен аяқталған ойыннан кейінгі апат белгілеп тұр. Ойынның соңғы минуттарында 7-қақпадағы мыңдаған жанкүйер шығуға ұмтылғанда, есіктер жабық болып, баспалдақ өлім тұзағына айналды: ондаған адам ауыр жарақат алды, 21 жас адам, көбі тұншығудан, қаза тапты. Жыл сайын 8 ақпанда стадионда еске алу рәсімі өтеді, оған мыңдаған жанкүйер қатысады. Стадионның сол бөлігіндегі кейбір орындықтар қара түске боялып, 7 санын құрайды, ал шығыс жағында қаза тапқан 21 жанкүйердің есімі жазылған ескерткіш тұр.

Олимпиакос — Грекиядағы ең танымал клуб. Оның дәстүрлі жанкүйер ортасы Пирей мен Афина өңірінен шыққан, ал қолдау деңгейі футбол жанкүйерлерінің арасында 30–40 пайызды құрайды. 2006 жылдың сәуірінде клубта 83 мың тіркелген мүше болған, 2014 жылы бұл сан 98 мыңға жетті. Дәстүрлі түрде клуб Пирейдің жұмысшы табын білдіреді. Олимпиакос жанкүйерлері Белград Қызыл Жұлдызының жанкүйерлерімен достық қарым-қатынас орнатып, өздерін Православ бауырлары деп атайды. Тони Коттидің, Ярослав Плашилдің, Златан Ибрагимовичтің және Лукас Мураның пікірлері стадиондағы ерекше атмосфераны растайды.

Клубтың басты қарсыласы — Панатинаикос; олардың арасындағы Мәңгілік жаулар дербиі Грекия футболындағы ең әйгілі кездесу саналады. Екі клуб бірігіп 68 чемпиондық еншілеген (Олимпиакос — 48, Панатинаикос — 20). Бұл қарсыластықтың әлеуметтік және аймақтық негізі де бар: Пирейден шыққан Олимпиакос жұмысшы мен орта табының, ал Афинаның орталығынан шыққан Панатинаикос орта және жоғары топтардың өкілі саналған. Клуб сондай-ақ АЕК-пен, ПАОК-пен (бұл қарсыластық 1960-шы жылдары футболшы Йоргос Кудас үшін болған таластан басталған) және 1990-шы жылдарға дейін Пирей Этникосымен бәсекелесті.

Еуропа кубоктарында Олимпиакос — грек клубтарының арасында ең табыстысы: жеңістер саны, үй алаңындағы және қонақтағы жеңістер, ойындар саны бойынша көш бастайды. 2010 жылғы 23 ақпанда Бордоға қарсы ойында еуропалық турнирлердегі 200-ші матчын өткізді. Еуропа кубогында грек клубы үшін рекордтық көрермен саны — 1982–1983 маусымындағы Гамбургке қарсы ойында Афина олимпиадалық стадионына жиналған 75 263 жанкүйер. Клуб еуропалық турнирдің келесі кезеңіне өткен алғашқы грек командасы да болды (1963–1964 жылдардағы Кубоктар кубогында Загленбе Сосновецті ығыстырды). Олимпиакос Еуропалық клубтар қауымдастығының құрылтайшыларының бірі және УЕФА рейтингіндегі ең жоғары орындағы грек клубы.