ПСВ (Эйндховен) тарихы

Клубтың алғашқы ресми матчы 1915 жылғы 19 қыркүйекте өтті және Виллем II резервіне 2:3 есебімен жеңілуімен аяқталды. Бапкер Ваут Бейтенвегтің жетекшілігімен команда 1918 және 1921 жылдары жоғарылап, Бірінші класқа жетті. 1925 жылы төмен түскенімен, бір жылдан кейін қайта оралды, ал 1926 жылдан бері ПСВ әрдайым еліміздің ең жоғарғы лигасында ойнайды. Франс Оттен спорт одағының төрағасы болып, клубты жаңа деңгейге шығарды: жаңа ғимараттар салынып, стадион кеңейтілді. 1929 жылы округ чемпионатын жеңгеннен кейін ПСВ плей-оффта сегіз матчтың алтауын ұтып, Гронингеннің Велоситас командасын 5:1 жеңіп, тұңғыш рет ел чемпионы атанды. Екінші чемпиондық 1935 жылы ДВС-ты 2:1 ұтқаннан кейін келді.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде келушілер саны күрт азайды, ал 1940 жылы ПСВ ойыншысы Йохан Брюсселерс майданда қаза тапты. Соғыстан кейін клуб Пит Франсен (1948) мен Кун Диллен (1949) шабуылшыларын сатып алды. 1950 жылы ПСВ Харлемді қосымша уақытта 4:3 жеңіп, КНВБ Кубогын иеленді, ал 1951 жылы Виллем II-ні 2:1 ұтып, чемпион атанды. 1955 жылы ПСВ Еуропа чемпиондар кубогына қатысқан алғашқы нидерланд клубы болды: Венаның Рапидіне қарсы матчтар 1:6 және 1:0 есебімен аяқталды. 1956/57 маусымында Диллен 43 гол соғып, бүгінге дейін жойылмаған ұлттық рекорд орнатты. 1962 жылы Оттен төраға қызметін тастады, ал Бен ван Гелдер келесі жиырма жылда клубты толыққанды кәсіби ұйымға айналдырды.

1962/63 маусымында Брам Аппел бас бапкер болып тағайындалды және маусым соңында Аяксты 5:2 жеңген ПСВ төртінші чемпиондығын тойлады; Пьер Керкхофс 22 голмен үздік бомбардир атанды. Келесі жылы команда алғаш рет Еуропа кубогының ширек финалына шықты. 1964 жылы клубқа Вилли ван дер Кейлен келіп, 20 жасында лиганың үздік бомбардиры атанды. 1972 жылы Кес Рийверс бапкер болып келгеннен кейін табыстар арта түсті: ол Ральф Эдстрём, Герри Дейкерс және егіз Вилли мен Рене ван де Керкхофтарды сатып алып, командаңы Ван дер Кейленнің маңында құрды. 1974 жылы ел кубогы, 1975 жылы бесінші чемпиондық алынды. 1976 жылы ПСВ алғашқы дүбл жасады, ал Еуропа чемпиондар кубогының жартыфиналында Сент-Этьеннен екі матчтың жиынтығымен 0:1 ұтылды.

1978 жылы ПСВ чемпионатты бірде-бір жеңіліс көрмей жеңді. Сол маусымда ел кубогында Вагенингенге өз алаңында 1:6 ұтылды — бұл клуб тарихындағы үйдегі ең ірі жеңіліс. Алайда УЕФА Кубогы жолы сәтті болды: Гленавон, Видзев Лодзь, Эйнтрахт Брауншвейг және Магдебургтен кейін Барселонаға қарсы шықты. Бірінші матчтағы 3:0 жойылғанымен, Камп Ноуда Ник Дисидің голы ПСВ-ға жалпы есеппен 4:3 артықшылық берді. Бастиямен өткен екі матчтық финалда алғашқы ойын 0:0 аяқталып, Эйндховендегі жауап матчында Вилли ван де Керкхоф, Дейкерс және Ван дер Кейленнің голдарымен 3:0 жеңіске жетті — бұл клубтың тұңғыш еуропалық тағы.

1985 жылы төраға Жак Рутс пен Кес Плугсма жаңа бағыт таңдап, Ханс Краай футбол директоры болды, ал клуб Рууд Гуллит, Сёрен Лерби, Хералд Ванебург және Эрик Геретс сияқты жарқын ойыншыларды сатып алды. 1985/86 маусымында ПСВ Го Ахед Иглзді 8:2 жеңіп, чемпиондыққа қол жеткізді. 1987 жылы Гуллит клуб пен Крайды сынап сұхбат берді, Краай қызметінен кетті, ал Гуллит жазда әлемдік рекордтық 7,7 миллион еуроға Миланға ауысты. Сол жылы Гус Хиддинк бапкер болып келіп, Роналд Куман командаға қосылды.

1987/88 маусымы клуб тарихындағы ең жақсы жыл болды. Эредивизие турнир соңына дейін төрт матч қалғанда жеңіліп, команда 117 гол соқты; кубок финалында Рода ЖК қосымша уақытта 3:2 ұтылды. Еуропа чемпиондар кубогында Галатасарай мен Венаның Рапиді еңсерілгеннен кейін ПСВ тек тең ойындармен финалға жетті: ширек финалда Бордоға қарсы Вим Кифттің қонақтағы голы, жартыфиналда Сантьяго Бернабеуда Эдвард Линскенстің голы шешуші болды. Штутгартта өткен Бенфикамен финал 0:0 аяқталып, пенальти серияда Ханс ван Бройкелен Антониу Велозудың соққысын тоқтатты — ПСВ Еуропа чемпиондар кубогын иеленіп, трипл жасады. 1988/89 маусымында Хиддинк командасы тағы дүбл жасады, бірақ халықаралық сахнада сәтсіз болды: Интерконтиненталдық кубокта Насьоналға пенальтиде 6:7 ұтылды, УЕФА Суперкубогында Мехеленнен жалпы есеппен 1:3 жеңілді, ал Еуропа кубогының ширек финалында Реал Мадрид кек қайтарды.

Еуропа кубогынан кейін ПСВ Ромариуды сатып алды; бразилиялық 1989, 1990 және 1991 жылдары лиганың үздік бомбардиры болды, бірақ кейде әріптестері оны кәсіпқойлықтың жетіспеуі үшін сынады. 1990 жылы Хиддинктің орнын Бобби Робсон басып, екі маусымда екі чемпиондық алды; 1992 жылы Ромариумен жиі келіспеушіліктер және еуропалық табыстың болмауы оның қызметінен кетуіне себеп болды. 1994 жылы Дик Адвокат келіп, Люк Нилис пен 17 жастағы Роналдуды сатып алды — бразилиялық дебют маусымында 30 гол соқты, бірақ 1996 жылы Барселонаға кетті. Сол маусымда ПСВ Спарта Роттердамды 5:2 жеңіп, кубок алды, ал 1997 жылы Филлип Коку, Яап Стам, Будевейн Зенден және Вим Йонк ойнаған команда чемпион болды. 1998 жылы Рууд ван Нистелрой келіп, бірінші маусымында 31 гол соқты.

2000 жылы Геретстің бапкер ретіндегі дебют маусымында ПСВ екінші орындағы Херенвеннен 16 ұпай артықшылықпен чемпион болды және 2001 жылы титулды Матея Кежманмен бірге қайталады. 2002 жылы Хиддинк бапкер және футбол директоры болып қайта келді, Арьен Роббен, Пак Чи Сон және Ли Ён Пхё клубқа қосылды — бірінші маусымда бірден чемпиондық алынды. 2004/05 маусымында Хиддинктің Хеурелью Гомес, Алекс, Пак, Ли, Марк ван Боммел және қайтып келген Кокуы бар құрамы чемпионат пен кубокты жеңді, ал Чемпиондар лигасында топтық кезеңнен сегіз рет шығып қалғаннан кейін алғаш плей-оффқа жетті: Монакоға жалпы есеппен 3:0, Лионға пенальтиде жеңіске жетті. Жартыфиналда Миланнан бірінші матчта 0:2 ұтылды, ал жауап ойынында ПСВ 2:0 алға шықса да, Массимо Амброзинидің кеш соққан голы финалға жету үмітін үзді.

2006 жылы Хиддинктің орнына Роналд Куман келді. 2006/07 маусымында ПСВ 12 ұпайлық артықшылығын жоғалтып, соңғы айналымға дейін АЗ және Аякспен 72 ұпайға теңелді, бірақ АЗ-дың күтпеген жеңілісі мен Витессті 5:1 жеңу Аякстан бір гол айырмасымен титул алуға жетті. 2007/08 маусымында клуб жазаланған Мануэл да Костаны алаңға шығарғаны үшін КНВБ Кубогынан шығарылды, Куман қазан айында Валенсияға кетті, ал төртінші қатардағы чемпиондық соңғы матчта тағы Витесске қарсы жеңіп алынды.

2008 жылдан кейін клуб қиындық көрді: Хууб Стевенс алты айдан соң қызметінен кетті, кейін Фред Рюттен тұсында екі рет үшінші орын алынды. 2010 жылғы 24 қазанда ПСВ Фейеноордты өз алаңында 10:0 жеңді — бұл роттердамдық клуб тарихындағы ең ірі жеңіліс және халықаралық бақтар тақырыбы. Клуб өтімділік қиындықтарына ұшырап, несиелер мен мүлік сату арқылы болашағын қамтамасыз етті: стадион мен жаттығу базасының асты Эйндховен муниципалитетіне 48,4 миллион еуроға сатылып, Филипстен 20 миллион еуро несие алынды. 2012 жылы уақытша бапкер Филлип Коку Хераклесті жеңіп, КНВБ Кубогын иеленді, 2013 жылы бас бапкер болып тағайындалды. 2015 жылғы 18 апірде Херенвенді 4:1 жеңіп, ПСВ 2008 жылдан бергі алғашқы чемпиондығын алды және Аякстың төрт жылдық үстемдігін тоқтатты. 2015 жылғы 8 желтоқсанда клуб 2006/07 маусымынан кейінгі алғашқы нидерланд командасы ретінде Чемпиондар лигасының плей-оффына шықты, 2016 жылы титулды қорғады, ал 2018 жылы Аяксты 3:0 жеңіп, қайта чемпион болды.

2022 жылғы 30 наурызда клуб 1998–2001 жылдары ойнаған Рууд ван Нистелройдың 2022/23 маусымынан бас бапкер болатынын жариялады; ол бірінші маусымында Йохан Кройф қалқанын және КНВБ Кубогын жеңді. 2024 жылғы 13 қаңтарда ПСВ Эредивизиенің бірінші жартысындағы барлық матчты жеңу жетістігін қайталады (17–0–0). 2025 жылдан командаға Петер Бос жетекшілік етеді.

Клубтың алғашқы эмблемасында шам және дөңгелек пішінде Philips Sport сөздері болды. Үшінші нұсқасы — сопақ пішін, қызыл-ақ көлденең жолақтар және ПСВ әріптері бар жалау — бүгінге дейін сақталған; оған жиырма чемпиондықты еске алу үшін екі жұлдыз қосылды. Қызыл мен ақ түсті 1913 жылғы құрылтай жиналысында клубтың бірінші төрағасы Ян Виллем Хофкес таңдады: ол қызыл таңқурай сусыны мен ақ блокнотының арасындағы қарама-қайшылықты ұнатқан. Алғашқы форма қызыл-ақ тік жолақты жейде, қара шолақ шалбар мен қызыл-ақ көлденең жолақты ұйықтан тұрды; 1970-ші жылдары толық қызыл жейдеге көшіп, 1989 жылы жолақты нұсқа қайтарылды. Гуллит клубта ойнаған кезде шалбар түсін қарадан аққа өзі өзгертті. Филипс 1982 жылдан 2016 жылға дейін үзіліссіз жейде демеушісі болды — бұл нидерланд футболындағы рекорд.

ПСВ құрылғаннан бері Филипс Стадионда ойнайды; ол бастапқыда Филипс Спортпарк деп аталды және Антон Филипс 1910 жылы қызметкерлерге арнап ашқан Филипсдорп ауданында орналасқан. 1916 жылы 550 орындық алғашқы ағаш мінбе, 1930-шы жылдары 900 орындық мінбе салынды. 1958 жылы төрт 40 метрлік жарық бағаналары қойылып, кешкі матчтар мүмкін болды; жарық Андерлехтпен өткен көрме матчында іске қосылды. 1988 жылы Миланмен достық матчта жаңа басты мінбе ашылды, 1990-шы жылдары қалған үш мінбе көтерілді, ал соңғы ірі реконструкция — төрт ашық бұрышты жабу — 2002 жылдың қазанында аяқталып, сыйымдылық 35 000 орынға жетті. Стадион УЕФА рейтингінде бес жұлдыздың төртеуін алды, онда дүкендер, кеңселер және үш мейрамхана, сондай-ақ 2013 жылғы жүз жылдыққа ашылған ПСВ мұражайы бар. Команда Эйндховен шетіндегі Де Хердханг базасында жаттығады.

Соңғы жылдары ПСВ матчтарына орта есеппен 33 000 адам келеді. Келушілер рекорды — 2002 жылғы 17 қарашада Фейеноордқа қарсы матчта жиналған 35 200 көрермен. Жанкүйерлер бірлестігі 1920 жылы құрылған Supportersvereniging PSV 14 000 мүшені біріктіреді, екінші ұйым PSV Fans United стадиондағы атмосфераны жақсартумен айналысады. Клуб әнұранын Кес ван дер Вейден мен Йо Вермёлен жазды, ол 1950 жылы таныстырылды және әр үй матчында ойынның 19-шы минут 13-ші секундында орындалады — бұл клубтың құрылған жылын көрсетеді. Жанкүйерлер өздерін бурен, яғни шаруалар деп атайды, бұл Амстердам агломерациясына қарсы брабанттық тамырларына деген мақтаныш; 12-ші нөмір оларға арналып сақталған, 99-шы нөмір клуб тұмары Фоксиге бекітілген.

ПСВ-ның басты қарсыласы — Аякс; екі команда соңғы қырық жылда чемпиондық үшін тұрақты бақталасып келеді. Бұрын ПСВ 1910-шы жылдары басталған ФК Эйндховенмен бәсекелестікте болды: ескі клуб өзін халықтық деп санады, ал ПСВ тек Филипс қызметкерлеріне ашық болды. 1940–1950-ші жылдары екеуі де чемпиондық үшін күрескенде, Жарық қаласы қызыл-ақ және көк-ақ жолақтыларға бөлінді, ал матчтар Жарық қаласы дербиі деп аталды. 1970-ші жылдары ФК Эйндховен құлдырағаннан кейін қарсылық сөнді, ал қазір жанкүйерлер арасындағы қарым-қатынас достық сипатта.

ПСВ 27 чемпиондықпен Аякстан (36) кейін екінші орында, 11 КНВБ Кубогымен Аякс (20) және Фейеноордтан (14) кейін үшінші, ал Йохан Кройф қалқанын 15 рет жеңіп, бұл көрсеткіш бойынша бірінші. Дүбл төрт рет жасалды, оның 1988 жылғысы триплдың бөлігі болды — Еуропада бұған тек сегіз клуб қол жеткізген. 1985–1989 және 2005–2008 жылдары ПСВ қатарынан төрт рет чемпион болды; мұны Аякс пен Гаага ХВВ-сы ғана бір-бір рет қайталаған. Клуб 1974 жылдан бері жыл сайын еуропалық турнирлерге қатысады; одан ұзақ серия тек Барселона (1959 жылдан) мен Андерлехтте (1964 жылдан) бар.

Вилли ван дер Кейлен 1964–1981 жылдары 528 матч өткізіп, 308 гол соғып, чемпионаттағы ойын және гол бойынша клуб рекордын ұстап тұр. Ойын саны бойынша одан кейін Вилли ван де Керкхоф (418) пен Ян Хейнце (395), гол бойынша Кун Диллен (288) мен Пит Франсен (210) тұр. Бір маусымдағы гол рекорды — Диллен 1956/57 маусымында соққан 43 гол, бұл сонымен бірге ұлттық рекорд. Тағы бір ұлттық рекорд — 1159 минут таза қақпа; оны ПСВ 2004 жылы екі қақпашымен, Хеурелью Гомес және Эдвин Зутебирмен орнатты. Клуб тарихындағы ең қымбат сатылым — 2001 жылы Манчестер Юнайтедке 30 миллион еуроға ауысқан Рууд ван Нистелрой, одан кейін 2015 жылы сол клубқа 29 миллион еуроға кеткен Мемфис Депай. Ең қымбат сатып алу — 2000 жылы Партизаннан 11,3 миллион еуроға келген Матея Кежман.

Жылдар бойы ПСВ кейін ірі еуропалық клубтарда және ұлттық құрамаларда табысқа жеткен ойыншыларға жол ашатын клуб ретінде танылды: Рууд Гуллит, Роналд Куман, Ромариу, Роналду, Филлип Коку, Будевейн Зенден, Яап Стам, Рууд ван Нистелрой, Арьен Роббен, Дензел Думфрис, Марк ван Боммел, Пак Чи Сон, Жоржиньо Вейналдум, Мемфис Депай және Коди Хакпо. Клуб 1999 жылға дейін қоғамдық бірлестік болды, содан кейін акционерлік компанияға айналды; акциялардың барлығы, біреуінен басқасы, PSV Футбол қорына тиесілі. 2019 жылдан Филипс, ASML, Jumbo, VDL және High Tech Campus клубты Эйндховен Брейнпорт метрополия өңірі атауымен бірлесіп қолдайды.