Университатя (Клуж) тарихы

Клуб 1919 жылы 23 қарашада Университет студенттерінің спорт қоғамы (Societatea Sportivă a Studenților Universitari, қысқаша U) ретінде құрылды. Оны медицина профессоры, дәрігер әрі саясаткер Юлиу Хацигану негіздеді, ол клубтың тұңғыш төрағасы болды. Хацигану 1932 жылы: Біздің мақсатымыз — чемпиондар емес, дені сау адамдар тәрбиелеу; рекорд емес, үйлесім; өшпенділік емес, жолдастық; жеке жеңіс емес, ұлттың жеңісі — деп айтқан. 1930–1932 жылдары ол Кіші Сомеш өзенінің оңтүстік жағалауында жастарға арналған спорт саябағын қаржыландырып, оны қайтыс болған ұлының есіміне арнады. Команда алғашқы матчын 1920 жылғы 16 мамырда өткізіп, Арадтың Глория құрамасын 3:1 есебімен жеңді.

Алғашқы жылдары U тек жергілікті жарыстарға қатысты, өйткені ол кезде Румынияда ұлттық чемпионат жоқ еді. 1923 жылы клуб халықаралық турнирде өнер көрсеткен тұңғыш румын командасы атанды: Франция, Италия және Югославияның беделді командаларымен кездесті. Сол жылы Мара Кубогының финалында Тимишоараның Кинезул командасынан 0:2 есебімен ұтылды. 1932 жылдан бастап U ел чемпионаты Дивизия А-да ойнай бастады. Тұңғыш маусымында топта бірінші орынды иеленіп, чемпиондық финалда Тимишоараның Рипенсия командасымен кездесті (0:0 және 3:5). Румыния Кубогының алғашқы розыгрышында, 1933–1934 жылдары, команда финалға шықты, бірақ Рипенсиядан 0:5 есебімен жеңілді.

Клуб тарихындағы ең ауыр кезең Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарына тұспа-тұс келді. Екінші Вена арбитражы бойынша Солтүстік Трансильвания Венгрияға өткен соң, 1940 жылы команда Клуж-Напокадан Сибиуге көшті. 1941 жылы капитандық байламды Мирча Лука тағынды. Кейбір ойыншылар Бухарест командаларына кетсе де, Лука клубта қалды. 1942 жылы команда Румыния Кубогының финалына шығып, Бухарест Рапидінен ұтылды. 1945 жылы Солтүстік Трансильвания Румынияға қайтарылған соң, U Клужға оралды. Қалада ойнау құқығы үшін команда соғыс кезінде Kolozsvár AC атауымен Венгрия чемпионатында өнер көрсеткен Ферар Клуж командасымен кездесіп, 4:0 есебімен жеңіске жетті; тарихшы Георге Бодя бұл нәтижені көбіне Луканың қорғаныстағы ойымен байланыстырған.

1946 жылы клуб Штиинца Клуж (Ғылым) деп өзгертілді. Сол жылдың жазында Румыния футбол федерациясы 1946–1947 жылғы Дивизия А-да ойнау құқығы үшін Виктория Клужбен плей-офф өткізуді шешті: алғашқы матч 1:1 аяқталса, жауап ойында Қызыл қалпақтылар 3:1 есебімен жеңді. Команда жоғарғы лигада үш маусым ойнап, 1949 жылы түсіп қалды. Сол жылы Румыния Кубогының финалына үшінші рет шықты, бірақ Бухарест CSCA-дан (кейінгі Стяуа) 1:2 есебімен ұтылды.

1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Штиинцаны кейін Амстердам Аяксын басқарған әйгілі румын маманы Штефан Ковач жаттықтырды. 1964–1965 жылдары Андрей Сепчидің жетекшілігімен команда Румыния Кубогын жеңіп алды: финалда Питешти Динамосы 2:1 есебімен еңсерілді, голдарды Кымпяну мен Ивансук соқты. Бұл — клуб тарихындағы жалғыз трофей. Келесі маусымда команда еуропакубок дебютін жасап, 1965–1966 жылғы Кубоктар иегерлері кубогының бірінші айналымында австриялық Винер-Нойштадтты жалпы есеппен 3:0 ұтты (голдар Ивансук — 2 және Адам), бірақ келесі кезеңде Мадрид Атлетикосынан ұтылды.

1966 жылы команда Университатя деген бұрынғы атауына қайта оралды. 1971–1972 жылғы маусымда клуб соғыстан кейінгі ең үздік нәтижесін көрсетіп, Дивизия А-да үшінші орынды иеленді әрі Арад UTA-сымен бірдей ұпай жинады. 1998 жылы U Лига Кубогының финалына шықты, бірақ FCM Бакэудан жеңілді. 1999 жылы команда екінші дивизионға, 2000 жылы тарихында тұңғыш рет үшінші дивизионға түсті. Төменгі лигада бір маусым ойнаған соң, 2001 жылы қайта көтерілді; сол кезде команданы 1980 жылдары дәл осы клубта футболға бастаған, Румыния құрамасының бұрынғы ойыншысы Иоан Овидиу Сабэу басқарды.

2006–2007 жылғы Лига II маусымында клубты бұрын жаттықтырушы болып көрмеген, бірақ U құрамында жоғарғы лигада 220-дан астам матч өткізген Адриан Фалуб басқарды. Маусым басында команда сегізінші орынға ғана шықса, кейін көш бастап, кейде екінші орыннан 6 ұпай алшақтады. 2007 жылғы 19 мамырда Дачия Миовенимен 0:0 аяқталған матчтан кейін жолдама іс жүзінде қамтамасыз етілді: U төменгі дивизиондағы сегіз жылдық кезеңін аяқтап, тарихында 52-рет жоғарғы лигаға оралды. Алайда 2007–2008 жылғы Лига I маусымында команда 23 ұпаймен соңғы, 18-орында қалып, қайта түсіп қалды.

2009 жылдың жазында клубты Romprest Service компаниясының иесі Флориан Вальтер өз қарамағына алды және бір маусымнан кейін команда Лига II-де екінші орын алып, жоғарғы лигаға көтерілді. 2010–2011 жылғы маусымды U сегізінші орында аяқтады. 2011–2012 жылғы маусымға клуб Мирча Борнеску, Джордже Галамаз, Габриел Боштинэ, Мариан Кристеску, Овидиу Хобан, Георге Грозав, Лауренциу Маринеску және Тони сияқты белгілі ойыншыларды сатып алып, УЕФА Еуропа лигасына жолдама алуды мақсат етті. Қызыл қалпақтылар жетінші орынмен шектелсе де, бұл соңғы 26 жылдағы ең үздік нәтиже болды.

2012 жылдың жазында Вальтер клубтан кетіп, Плоешти Петролулының иесі болды, онымен бірге ең мықты ойыншылар да Плоештиге көшті. Негізгі демеушісіз қалған ақ-қаралар аз қаражатпен құрам жасақтауға тырысты, 2013 жылдың ақпанында қарыз көлемі шарықтап, клуб төлем қабілетсіздік жағдайына түсті. Қаржылық қиындықтарға қарамастан, команда 2012–2013 жылғы маусымды 12-орында аяқтап, аман қалды. Маусым соңында лицензиялау комиссиясы клубқа 1913–2014 жылғы Лига I лицензиясын бермей, оны Лига II-ге түсіруді шешті, алайда Қызыл қалпақтылар шешімге Спорттық төрелік сотына шағымданып, ісін ұтып алды. 2013–2014 жылғы маусымды команда 11-орында аяқтады, ал 2014–2015 жылғы қайта құру маусымында (төрт команданың орнына алтауы түсетін) 15-орында қалып, Лига I-дегі бес жылдық кезеңін аяқтады.

Лига II-ге түсу клубтың әлсіреген қаржылық жағдайы үшін нағыз апат болды. Құрам негізінен академия тәрбиеленушілерінен жасақталды, өйткені бірден кері көтерілу клубты сақтап қалудың жалғыз жолы саналды: сол кезде клуб екі жарым жыл бойы төлем қабілетсіздік жағдайында еді, ал иесі Флориан Вальтер қаражат салмай, салық төлеуден жалтару мен ақшаны заңдастыру ісі бойынша тергеуде болатын. 2015–2016 жылғы маусымның бірінші бөлігінде команда күтілгеннен жақсы ойнап, көтерілуге үміт артса, қыстан кейін қаржылық ахуал нашарлап, нәтижелер де құлдырады: U плей-аутта ойнап, маусымды оныншы орында аяқтап, Лига III-ке түсті.

2016 жылдың жазы клуб үшін жаңа бастама болды. Банкроттық қаупі төнген, иесі салық қылмыстары бойынша қамауға алынған жағдайда жаңа клуб құрудан басқа жол қалмады. U Cluj логотипі мен тарихының иесі болып саналатын Клуж-Напока муниципалитеті Вальтердің компаниясымен жалға беру шартын бұзып, Бабеш-Больяи университеті әрі U Cluj жанкүйерлер қауымдастығымен бірге ACSF Alb-Negru al Studenților Clujeni атты жаңа жобаны бастады: ескі атау екі компанияға тиесілі бола алмайтындықтан, командаға осындай есім берілді. Содан кейін муниципалитет логотип пен тарихты жаңа қоғамға жалға берді. Команда Лига IV — Клуж округіне тіркелді, спорттық директор болып Иоан Овидиу Сабэу, бас жаттықтырушы болып Мариус Попеску тағайындалды. Құрамға Октавиан Абрудан, Александру Пэкурар, Дорин Гога, Габриел Джурджу секілді тәжірибелі ойыншылар мен академияның үздік тәрбиеленушілері қосылды. Жоба сәтті шықты: команда 26 матчта жеңіске жетіп, бір ғана ойында тең түсіп, Лига IV-ті еш қиындықсыз жеңді, сондай-ақ мүше-жанкүйерлер саны 1000-ға жетті. 2016 жылғы 29 қыркүйекте Вальтердің FC Universitatea Cluj қоғамы банкротқа ұшырап, атау босады, ал 2017 жылғы 11 мамырда 2017–2018 жылғы маусымнан бастап команданың FC Universitatea Cluj деген бұрынғы атауына оралатыны ресми жарияланды.

Клубтың үй алаңы — 2011 жылы ашылған, шамамен 30 мың көрермен сыятын Клуж Арена. Оған дейін команда Клуж-Напокадағы алғашқы футбол және жеңіл атлетика стадионы Ион Мойна аренасында ойнады: ол 1908–1911 жылдары салынып, сыйымдылығы 1500 орын болған. 1911 жылғы ресми ашылуда Клуж командасы мен Стамбұл Галатасарайы кездесті — бұл Галатасарай үшін Еуропадағы тұңғыш матч еді, клужниктер 8:1 есебімен жеңді. 1961 жылы жаңа U тәрізді трибуналар тұрғызылып, сыйымдылық 28 мыңға жетті. 2000 жылы трибуналардың басым бөлігі қауіпті деп танылып жабылды, аренада 12–13 мың орын ғана қалды. 2008 жылдың соңында ескі стадион бұзылып, Клуж Арена құрылысы басталды; ескі аренадағы соңғы ресми матч 2008 жылғы 22 қарашада өтті — Лига II-де Мурешул Девамен 0:0. Құрылыс кезінде команда үй матчтарын Клужана стадионында, сондай-ақ Алба-Юлия, Бистрица және Медиаштегі аренада өткізді. Жаңа стадиондағы тұңғыш матч 2011 жылғы 11 қазанда өтті: жолдастық кездесуде ресейлік Краснодар Кубані 4:0 есебімен жеңді, бұл ойын бүкіл мансабын бір клубта өткізген Кристинел Пожардың қоштасу матчы да болды. Жаңа аренадағы алғашқы ресми матчта 2011 жылғы 16 қазанда Университатя Лига I-де FC Брашовты 1:0 жеңді.

Команда мен оның жанкүйерлерінің лақап аты — Șepcile roșii (Қызыл қалпақтылар): бұл медицина және фармацевтика университеті студенттері дәстүрлі түрде киетін қызыл қалпақтарға сілтеме. Басқа лақап аттары — Studenții (Студенттер) және Alb-negrii (Ақ-қаралар). Команда дәстүр бойынша ақ пен қара түсті ойнайды, алайда ойын формасында қызыл, қою қызыл және алтын түстер де кездескен.

Клубтың жанкүйерлері Клуж-Напокада ғана емес, Румынияның басқа өңірлерінде, әсіресе Трансильванияда көп. Команданың танымалдығына қаладағы ірі университеттер, оның ішінде 45 мыңнан астам студенті бар, ел бойынша ең үлкен Бабеш-Больяи университеті себеп болған. Жанкүйерлер қозғалысының тарихы 1970 жылдары басталды: 1972 жылы Румыниядағы алғашқы жанкүйерлер топтарының бірі — Amicii U пайда болды. Топ мүшелері музыка академиясының студенттерімен бірге ән шығарып, қызыл қалпақтар мен клуб эмблемасы бейнеленген белгілер тағатын. Сол жылдары қазіргі клуб әнұраны Slavă ție studenție жазылды. Коммунистік режим құлағаннан кейін елге ультрас қозғалысы келді: 1996 жылы Vecchia Guardia, 1997 жылы Ultra Curva Groapa, 2004 жылы Ultras 19 топтары құрылды.

Клубтың басты қарсыласы — қаладағы бақталасы CFR Клуж, ал бұл текетірес румын футболындағы ең ескі қарсыластықтардың бірі саналады. Жанкүйерлер арасындағы алғашқы қақтығыстар 1920 жылдары болды: 1924 жылғы дербиде трибуналардағы жаппай төбелестен кейін стадионды босатуға тура келді, ал матчта Университатя 2:1 жеңген еді. 2008 жылы дербиден кейін CFR тұңғыш чемпиондығын еншілесе, Университатя Лига II-ге түсті; бұл матч алдында сыбайлас жемқорлық дауы шығып, Бухарест Стяуасының иесі Джиджи Бекали CFR-ды жеңгені үшін U өкілдеріне бір миллион еуро ұсынғаны айтылды. Екінші маңызды қарсылас — жанкүйерлер арасында 2006, 2011 және 2019 жылдары ауыр қақтығыстар болған Арад UTA-сы. Сондай-ақ Бухарест Стяуасы, Констанца Фарулы, Бухарест Рапиді, FCSB, Плоешти Петролулы және Тимишоара Политехникасымен де бәсекелестік бар. Университатя жанкүйерлері 1990 жылдардың ортасынан бері Бухарест Динамосының жанкүйерлерімен достық қарым-қатынаста, ал 1970–1980 жылдары Тимишоара Политехникасы мен Бухарест Рапидінің жанкүйерлерімен де достасқан.

Құрметті марапаттары қатарында — Румыния Кубогын бір мәрте жеңуі (1964–1965) және финалдағы алты жеңілісі (1933–1934, 1941–1942, 1948–1949, 2014–2015, 2022–2023, 2025–2026), чемпионаттағы екі күміс жүлдесі (1932–1933 және 2025–2026), екінші дивизионды алты рет (1950, 1957–1958, 1978–1979, 1984–1985, 1991–1992, 2006–2007), үшінші дивизионды екі рет (2000–2001, 2017–2018) және Лига IV — Клуж округін бір рет (2016–2017) жеңуі. Бұдан бөлек, клуб 1998 жылғы Лига Кубогы мен 2026 жылғы Румыния Суперкубогының финалисті атанған.

Клубтың иелері — Клуж-Напока муниципалитеті, Бабеш-Больяи университеті және U Cluj жанкүйерлер қауымдастығы. Клуб тарихының жартысынан астамын Румынияның жоғарғы дивизионында өткізген әрі тарихи тұрғыда Трансильвания өңіріндегі ең көрнекті командалардың бірі саналады. 2025 жылдан бас жаттықтырушы қызметін Кристиано Бергоди атқарады.