Валюр (Рейкьявик) — Исландияның Рейкьявик қаласында орналасқан Knattspyrnufélagið Valur көпсалалы спорт клубының ерлер футбол бөлімі. Команда ел футболының жоғарғы дивизионы — Беста дейлд карлада өнер көрсетеді. Клубтың атауы исланд тілінен аударғанда сұңқар дегенді білдіреді, ал жанкүйерлер мен баспасөзде команда Валсарар және Хлидарендипилтар деген лақап аттармен де белгілі. Клуб түстері — қызыл мен ақ.
Футбол Исландияға XIX ғасыр аяқталмай тұрып келген еді. 1908 жылы Рейкьявиктегі Жасөспірімдердің христиандық қауымдастығы (YMCA) жанынан пастор Фридрик Фридрикссон басқарған жастар тобы құрылды. 1911 жылдың 11 мамырында осы топтың алты баласы YMCA футбол клубын негіздеді, сол жылы клуб Валюр деп аталып кетті. Аңызға сәйкес, негізін қалаушылар Рейкьявиктегі Мелунум алаңын жөндеп жатқанда бастарының үстінен сұңқар айналып ұшқан, сол сәтте командаға осындай ат қою ойы туған.
1911 жылдың күзінде Мелунумда алғашқы Валсваллюр алаңы ашылды, сонда сөз сөйлеген Фридрик жігіттерді бастаған жолынан таймауға шақырып, ойында да, жұмыста да адалдықты сақтауды, бейбітшілік, сүйіспеншілік, бірлік, сұлулық пен қуат үстемдік етуін тапсырған. 1915 жылы Валюр Исландия чемпионатына тұңғыш рет қатысты, ол кезде турнирде Фрам және КР клубтары да ойнаған. 1916 жылы клуб жанынан YMCA-дағы 15 жасқа дейінгі балаларға арналған Вэрингьяр деп аталатын жасөспірімдер бөлімі ашылды, ал 1919 жылы осы жас валсмендер тобы клубқа алғашқы турнирлік жеңісті сыйлады.
Іргетасы қаланғаннан кейін он тоғыз жыл өткенде, 1930 жылы Валюр Исландия чемпионатында тұңғыш рет жеңіске жетті. Пастор Фридрик жаңа чемпиондарға жеңіс әрине жақсы, бірақ оны асыра бағалап, тәкаппарлық танытуға болмайтынын ескерткен. Одан кейінгі чемпиондық атақтар 1933 жылы, 1935–1938 жылдары, 1940 жылы және 1942–1945 жылдары келді.
1984 жылдың наурызында клуб шотланд маманы Иан Россты бас бапкер етіп тағайындады. Ол бұған дейін Астон Вилла мен Ливерпульде ойнап, бапкерлік тәжірибе де жинақтаған еді. Росс бірінші маусымында-ақ команданы чемпионатта екінші орынға шығарды, бір жылдан соң жоғарғы дивизионда чемпиондыққа жеткізді, ал 1987 жылы бұл жетістігін қайталады.
Барлығы Валюр Исландия чемпионатын 23 рет (1930, 1933, 1935–1938, 1940, 1942–1945, 1956, 1966, 1967, 1976, 1978, 1980, 1985, 1987, 2007, 2017, 2018, 2020) жеңіп алды — бұл көрсеткіш бойынша клуб елде екінші орында тұр. Соңғы чемпиондық 2020 жылы келді. Сондай-ақ клуб Исландия кубогын 11 рет (1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, 2005, 2015, 2016), лига кубогын 5 рет (2008, 2011, 2018, 2023, 2025) және Суперкубокты 11 рет (1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, 2016, 2017, 2018) иеленді.
Еуропалық додада Валюр алғаш рет 1966/67 маусымындағы Кубоктар иелерінің кубогының іріктеу раундында ойнады: бельгиялық Стандарт Льежбен бір кездесуде 1:1 тең түскенмен, екі матчтың жиынтығымен 2:9 есебімен ұтылды. Содан бері клуб еурокубоктарға жиырма рет қатысты, бірақ бірде-бір турнирде екінші раундтан әрі өте алған жоқ. Валюрдің есімімен Исландиядағы футбол матчына жиналған көрермен саны бойынша рекорд байланысты: 1968 жылы Бенфикаға қарсы ойынды 18 243 жанкүйер тамашалаған.
Үй матчтарын команда Рейкьявик орталығына жақын орналасқан, 1524 көрерменді қабылдайтын Хлидаренди стадионында өткізеді. Клуб тарихының басым бөлігін Исландия футболының жоғарғы дивизионында өткізді — элитадан тыс қалғаны бар болғаны үш маусым.
2022 жылғы сәтсіз маусымнан кейінгі қайта құру барысында клуб бас бапкер қызметіне КА Акюрейридегі жұмысымен танылған Арнар Гретарссонды шақырды, көмекшісі етіп Лейкнир Рейкьявиктің бұрынғы бапкері Сигурдур Хёскульдссонды тағайындады. Кейін Хёскульдссон Тор Акюрейриге кетіп, оның орнын клубтың бұрынғы капитаны әрі ең көп матч өткізген ойыншысы Хаукур Паудль Сигурдссон басты.
2024 жылдың наурызында клуб Исландия ұлттық құрамасының ойыншысы Гилфи Сигурдссонмен екі жылдық келісімшарт жасады — бұл қадам исланд клубтары тарихындағы ең ірі трансфер ретінде бағаланды және команданың сол маусымда чемпиондыққа ұмтылатынын аңғартты. Сол жылдың тамызында Гретарссонмен жолдар ажырап, үш жылға келісімшарт жасаған исландиялық-сербиялық маман Срджан Туфегджич жұмысқа кірісті; ол 2020 жылғы чемпиондықты жеңіп алған бапкерлер құрамында болғандықтан клубты жақсы білетін. 2025 жылғы маусымда команда чемпионат алдында лига кубогын иеленді, ал маусым аяқталғаннан кейін бапкерлік штаб толық жаңартылып, басына Исландия құрамасының бұрынғы ойыншысы Херманн Хрейдарссон келді. Бұл шешім жанкүйерлер арасында үлкен дау туғызды.
Дереккөз: Уикипедия (CC BY-SA) · penalty.kz редакциясы қазақ тіліне бейімдеді