Мальта тарихы

Алғашқы ресми халықаралық кездесуін Мальта 1957 жылы 24 ақпанда Гзирадағы Эмпайр стадионында өткізіп, Австриядан 2:3 есебімен жеңілді. Қауымдастық 1959 жылы ФИФА-ға, бір жылдан кейін УЕФА-ға мүше болды. 1959 жылдың соңында Мальта 1960 жылғы Олимпиада ойындарының Африка іріктеу кезеңінде Марокко және Тунис құрамаларымен кездесіп, екі тең ойын мен екі жеңілістен кейін топта соңғы орында қалды. Ресми турнирдегі дебюті 1964 жылғы Еуропа ұлттар кубогының алдын ала кезеңінде Дания құрамасына қарсы өтті. Содан бері Мальта 1968 жылғы іріктеуден басқа Еуропа чемпионатының барлық іріктеу кезеңдеріне, 1974 жылдан бастап әлем чемпионаттарының барлық іріктеу кезеңдеріне қатысты, бірақ ешқандай ірі турнирдің финалдық бөліміне жол тарта алмады.

Алғашқы ресми тең ойынын құрама 1970 жылы Грекияға қарсы 1:1 есебімен аяқтады. Ресми кездесулердегі тұңғыш екі жеңісі Еуропа чемпионатының іріктеу ойындарында үй алаңында қолға тиді: 1975 жылы Грекияны 2:0, 1982 жылы Исландияны 2:1 есебімен ұтты. 1979 жылы Еуропа чемпионатының іріктеуінде Батыс Германиямен 0:0 тең ойнады, ал 1984 жылғы 16 желтоқсанда Та-Кали стадионында рекордтық көрермен алдында өткен әлем чемпионатының іріктеу матчында әлем чемпионатының вице-чемпионына 2:3 есебімен ғана есе жіберді. 1983 жылғы 21 желтоқсанда Севильяда Мальта өз тарихындағы ең ірі жеңіліске ұшырады — Испаниядан 1:12.

1987 жылғы наурызда Еуро-1988 іріктеуінде Португалия қонағында 2:2 тең ойын тіркелді, 1990 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Венгриямен екі рет тең ойнады, ал 1991–1992 жылдары төрт жолдастық жеңіске жетті. Ресми матчтардағы үшінші жеңісі 1993 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Эстония қонағында Крис Лаферланың голымен 1:0 есебімен келді. 1994 жылғы қазанда Еуро-1996 іріктеуінде кейін турнир финалисті атанған Чехияны 0:0-ге тежеді, ал 2000 жылғы қазанда әлем чемпионатының іріктеуінде тағы да Чехиямен 0:0 тең ойнап, оларды ірі турнирге жолдамадан айырды. 2000 жылғы маусымда Англиядан 1:2 есебімен жеңілген кездесуде матч соңында алынған 11 метрлік айыппен Дэвид Каработ Ричард Райтты алдай алмады.

2001 жылғы қарашадан 2002 жылғы мамырға дейін Мальта қатарынан алты халықаралық кездесуде жеңіліс таппады және осы аралықта өз елінде өткен Мальта халықаралық футбол турнирін жеңіп алды; бұл турнирді құрама 1992 және 2002 жылдары екі рет ұтқан. 2005 жылы Хорватия, Болгария және Солтүстік Ирландиямен 1:1 тең ойындар тіркелді. 2006 жылғы 11 қазанда Еуропа чемпионатының іріктеуінде Андре Шембри екі рет дәл соғып, Венгрияны 2:1 есебімен жеңді. 2007 жылғы 7 ақпанда құраманың алғашқы халықаралық матчының 50 жылдығына орай өткен кездесуде Австриямен 1:1 тең ойнады, ал сол жылдың 8 қыркүйегінде Еуро-2008 іріктеуінде Түркиямен 2:2 есебімен шықты.

2008 жылғы 26 наурызда Та-Калиде Мальта тарихындағы ең ірі жеңісін тіркеді: жолдастық кездесуде Лихтенштейн 7:1 есебімен ұтылды, Майкл Мифсуд бес гол соқты. 2009 жылы Грузия 2:0 есебімен жеңілді. 2010 жылғы мамырда құраманың демеушісі болып Givova спорттық киім фирмасы келді, ал бір айдан кейін команда ФИФА рейтингінде сол кездегі ең төмен 169-орынға түсіп кетті. Құраманың ФИФА рейтингіндегі ең жоғары көрсеткіші — 66-орын (1994 жылғы және 1995 жылғы қыркүйек), ең төменгісі — 192-орын (2017 жыл). 2011 жылғы ақпанда қақпашы Джастин Хабер екі пенальтиді қағып, Швейцариямен 0:0 тең ойын тіркелді. 2011 жылғы қазанда бас бапкер Джон Буттиджиг пен оның көмекшісі Кармел Буситтил қызметінен босатылды. 2013 жылғы маусымда Армения 1:0 есебімен жеңіліп, бұл 20 жылдағы әлем чемпионаты іріктеуіндегі алғашқы жеңіс болды, ал 2017 жылғы маусымда қорғаушы Зак Мускаттың голымен Украина 1:0 есебімен ұтылды.

2020 жылғы 13 қазанда Ригада Латвияны 97-минуттағы голмен 1:0 жеңіп, Мальта ресми матчтардағы жетінші жеңісін және УЕФА Ұлттар лигасындағы тұңғыш жеңісін тіркеді. Сол жылғы 14 қарашада Ұлттар лигасында Фарер аралдарын үй алаңында 3:1 ұтты. 2021 жылғы 1 қыркүйекте әлем чемпионатының іріктеуінде Кипрді 3:0 есебімен жеңді, Кейн Аттард екі рет дәл соқты. 2022 жыл соңғы кездегі ең жемісті жылы болды: он кездесуде бес жеңіс, бір тең ойын және төрт жеңіліс, 12 соғылған және 9 жіберілген гол. 5 маусымда Серравалледе Сан-Маринодан 2:0 ұтып, есепті Мэттью Гильомье ашты, ал қыркүйекте Та-Кали ұлттық стадионында Александр Сатариано (84-минут) мен Фердинандо Апаптың (87-минут) голдарымен Израиль 2:1 есебімен жеңілді.

2023 жылғы маусымда Ұлттар лигасының D2 тобында Сан-Мариноны екі рет жеңіп, топта екінші орынмен аяқтады. 2024 жылғы қыркүйекте Ұлттар лигасында Молдовадан қонақта 2:0, Андорраны 1:0 жеңді (Райан Каменцули 44-минутта), ал 13 қазанда Теуманың 87-минуттағы пенальтиімен Молдованы үйде 1:0 ұтты. 2025 жылғы 7 маусымда әлем чемпионатының іріктеуінде Та-Калиде Литвамен 0:0 тең ойнады, ал 14 қарашада Хельсинкиде басты сайыс иесі саналған Финляндияны 1:0 жеңіп, іріктеу тарихындағы ең күтпеген нәтижелердің бірін тіркеді; матчтан кейін тоғыз қақтырыс жасаған қақпашы Генри Бонелло ерекше аталды.

Құраманың рекордшысы — Майкл Мифсуд: 143 матч және 42 гол. 2024 жылдан бастап командаға Эмилио Де Лео бас бапкер, капитан — Мэттью Гильомье.

Мальтаның басты алаңы — ел ішіндегі ең үлкен арена Та-Кали ұлттық стадионы; мұндағы ең көп көрермен саны 35 102 адам болып, ол 1986 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Батыс Германияға қарсы ойында тіркелді. Та-Калиге дейін құрама үй кездесулерін қатты жабыны үшін жағымсыз атақ алған Эмпайр стадионында өткізген; ондағы рекорд — 1972 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеуінде Англияға қарсы ойындағы 29 751 көрермен. Сондай-ақ жолдастық матчтар «Хибернианс», «Марса» стадиондарында және Маноэл аралындағы футбол алаңында өткен. Құраманың жанкүйерлер бірлестігі South End Core 2007 жылы құрылды, атауы бастапқыда ұлттық стадионның оңтүстік мінбесін иемденгенінен шыққан; бірлестік футболдан басқа регби мен су добы командаларын да қолдайды.